Strona · s. 15strona oryginału ↗
W «chatce» wiedzy
Слово Просвіти, №06 за 2013 рік
Mykoła TABORYT
Niedawno przypadkiem udało mi się odwiedzić jedną z wiejskich bibliotek. Nie na wsi, gdzieś tam daleko od cywilizacji, lecz stosunkowo niedaleko od stolicy. „Chatka” wiedzy przytulała się w jednopokojowym, ciasnym i zimnym pomieszczeniu, gdzie bibliotekarka marznąc, owijała się w płaszczyk. Na niedbale zbitych półkach, które opasywały trzy ściany, tłoczyły się książki z okładkami wytartymi do czerni. Zdecydowana większość z nich miała trzydzieści–czterdzieści lat. Bo, jak się okazało, nowych nabytków z ostatnich lat prawie nie ma. Mimo to czytelnicy tu przychodzą, i młodzież, i ludzie starszego wieku.
I nie ma się czemu dziwić. Mimo katastrofalnej (jak na cywilizowany kraj) sytuacji wydawnictw, wprowadzania nowych technologii cyfrowych, zalewu nieukraińskiej prasy i telewizji, zapotrzebowanie ludzi na książkę nie maleje. Inna sprawa, że zaspokojenie rosnącego popytu na narodowy produkt drukowany to nie lada wyzwanie. Przynajmniej przy obecnej władzy. Według danych Izby Książki Ukrainy w zeszłym roku ukazało się 25 220 tytułów książek. Dla porównania: w 1991 r. było ich prawie pięciokrotnie mniej — 5 855. Ale liczba to nie masowość. Łączny nakład wszystkich wydanych w zeszłym roku książek i broszur wyniósł aż… 58 840 tysięcy egzemplarzy. To na 45 milionów ludności Ukrainy! Oznacza to, że liczba książek na jednego mieszkańca wynosi u nas nieco ponad jedną książkę. Ten wskaźnik, jakkolwiek przykro to uświadamiać, jest świadectwem zarówno poziomu wykształcenia, kultury, zamożności i gospodarki, jak i wreszcie społeczeństwa obywatelskiego. Na przykład w Europie, która biadoli nad spadkiem zainteresowania czytelników książką, wydaje się od 6 do 8, a w Ameryce i Japonii — 12 egzemplarzy na jednego człowieka. Nawet u tych północnych sąsiadów przypada po 4 książki na jednego Rosjanina. W zeszłym roku, z okazji 975-lecia powstania światowej sławy biblioteki Jarosława Mądrego, rozlegały się apele społeczeństwa do Rady Najwyższej o ogłoszenie roku 2012 Rokiem Bibliotek Ukrainy. Takiego cudu nie stało się, za to Ukraińcy otrzymali Rok Sportu i zdrowego stylu życia. Cóż, i to jest potrzebne, ale ludzka, zwłaszcza młoda głowa potrzebuje nie tylko piłki. Wiedza, kultura, duchowość, świadomość narodowa, jednym ze źródeł których jest książka, pozostają niedostępne dla większości ukraińskiej młodzieży. Książki nie zastąpi ani Internet, ani telewizja (tym bardziej obca i tak niskiej próby). Wyciągam wnioski z tych licznych telefonów, które dzwonią do redakcji niemal codziennie, gdy tylko w „Słowie Proświty” pojawi się kolejna recenzja świeżo wydanej książki, czy to beletrystycznej, czy historycznej, regionalnej, o sztuce itd. Gazeta nie zdążyła poinformować, że WC „Proświta” wydało zbiór publicystyki Serhija Jefremowa z 1917 roku „Początek nowej epoki”, a już zaczęli się do nas zwracać z Odessy, Lwowa, Charkowa i innych miejsc z jednym jedynym pytaniem: gdzie można kupić? A biblioteki: czy nie można by u nas zorganizować prezentacji nowości? Podobnie było z innymi wydawnictwami, na przykład z ostatnim wydaniem „Słownika języka ukraińskiego” wydanym przez Proświtę albo z książeczkami serii „Biblioteka tygodnika »Słowo Proświty«”, które mogą otrzymywać nasi prenumeratorzy. Lecz szczupłe nakłady, problemy finansowe i obojętność władzy wobec spraw bibliotecznych skazują ukraińskiego czytelnika na głód książkowo-informacyjny. Jakież i czy wiele pereł ludzkiej myśli, zebranych w książkach, dotrze do tej wsi, do której „cerkiewki” przypadkiem trafiłem?
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
