Strona · s. 2strona oryginału ↗
Zgniłe korzenie zdrady. Warsztat historyczny
Слово Просвіти, №06 за 2013 рік
Jewhen DUDAR
Niejednokrotnie zastanawiałem się nad naturą zdrady. I doszedłem do wniosku, że od „niewinnego” szeptania do morderczych donosów jest tylko jeden krok. Jeśli podmiot ma skłonność do małych podłości, to nadejdzie ta czarna godzina, w której dopuści się podłości największej. Ten, kto doniósł dziś tobie na kogoś, jutro komuś doniesie na ciebie. W Związku Radzieckim sytuacyjni szepty i etatowi kapusie byli w każdym zespole. Ich kultywowano, ich szkolono, ich podkarmiano, ich rozmnażano. Jak pałeczkę dżumy czy cholery. Cały organizm społeczny imperium był „zszyty” tym gadzinostwem. Faktycznie, na nim cała imperialna machina się trzymała. Każda zdrada w swojej istocie jest hańbą. Lecz najbardziej haniebna jest zdrada duchowa. Zdrada swojego narodu, jego ideałów, świętości… „My przynajmniej jeszcze długo nie bylibyśmy w stanie pokonać podziemia na Zachodniej Ukrainie, gdyby wśród nich nie było zdrajców… Prawda, cała nasza machina agenturalna pracowała na to, by w ich środowisku siać podejrzenie. Podejrzenie zaś rodziło nieufność, a nieufność pociągała za sobą samozniszczenie i zdradę…” To wyznanie jednego „maścianego” czekisty. Zdrajcy, sprzedawczyki, polityczne prostytutki są u każdego narodu, na każdej ziemi. Na powierzchnię wypełzają najczęściej wtedy, gdy swoim tchórzliwym wnętrzem czują, że jest komu się sprzedać. Kiedy na tę ziemię nadciągają obcy zdobywcy lub zachłanni „krewniacy”. Ale nie każdy pójdzie na zdradę nawet w najbardziej beznadziejnej sytuacji, tak jak nie każdy w najokrutniejszej walce jest zdolny stać się bohaterem. Do tego muszą być istotne przesłanki i, być może, przede wszystkim — genetyczne. Jeśli korzenie są zdrowe, to i drzewo będzie zdrowe. Jeśli w rodzie zakorzeniona jest niewolnicza zgnilizna, to i korona będzie z samych pokrak. Dziad był enkawudowską miotłą. W latach wielkiego głodu wymiatał ludzkie spichlerze i ludzkie piece. Ojciec — archiwistą KGB. Więc czemu dziwimy się, że to — łyse i diabelskie — wypełza na ekrany telewizorów, na szpalty szowinistycznych gadzinówek, opluwa ukraińską historię, rycerzy ducha narodowego, nasze narodowe świętości? Ta hołota ukraińskiej historii wydeptuje na Ukrainie wszystko, co ukraińskie, liże tyłek moskiewskiemu satrapie, modli się do „ostatniej psychotropowej broni rosyjskiego imperializmu — Cyryla”, bo ma dziedziczny syndrom „małorosyjskiej podłości” i „słodkodrzewnej niewolniczej gorliwości”… Potomek tego „uczonego unikatu” — hołota druga — nie tylko odziedziczył obie choroby przodka, ale i prześcignął go swoim idiotyzmem. Według jego „badań” okazuje się, że Ukraińcy w ogóle nie mają najmniejszego związku z Rusią Kijowską. Słowem, jeszcze nawet Rosji takiej nie było na świecie, a tę terytorię już zasiedlali „w i e l k o r o s j a n i”. To potem tutaj wpadli „najeźdźcy” z Karpat i wszystko podporządkowali sobie. Czytasz to schizofreniczne służalstwo i robi się niedobrze. Myślisz: dlaczego ci Ukraińcy tak nienawidzą w sobie Ukraińca? Dlaczego wolą być parszywą gnidą cudzoziemskiej wszy, a nie godnymi przedstawicielami swojego narodu? Podgniły narodowe korzenie? A może ich w ogóle nie było. Natura dała tylko te korzonki, które ciągną z ziemi rodzinnej, z narodu swego tylko pożywkę dla trzewi. Brzuch rośnie, a dusza usycha… Powróćmy do wyznań „maścianego czekisty”: „Gdyby wśród nich nie było zdrajców…” Nie będziemy detalizować, że „kowale ludzkiego szczęścia” sami masowo kuli zdrajców. A „kowale”, trzeba oddać sprawiedliwość, byli fachowi. I „kuźnia” potężna. Już na 20 czerwca 1945 roku na Zachodniej Ukrainie była rozlokowana jedna trzecia wszystkich wojsk wewnętrznych ZSRR. Działało ponad 150 specjalnych grup, legitymowanych jako podziemie OUN. Trzy pseudo-kierownictwa okręgowe, kilka krajowych, rejonowe. Te „banderowskie” grupy składały się z bandytów, recydywistów, doszkolonych w szkołach specjalnych pod Moskwą, Woroneżem. Oni okrutnie, demonstracyjnie zabijali niewinnych ludzi, wykuwali oczy, ciężarnym kobietom rozpruwali brzuchy, gwałcili i krzyżowali dziewczęta, zasypywali trupami studnie, palili domostwa razem z gospodarzami. Wszystkie te okropności spisywano na „krwiożerczych banderowców”. A to zbijało z tropu nawet miejscową ludność — samą bazę podziemia, — dezinformowało cały kraj, świat. Nadłamywało wiarę wielu podziemniaków w sprawiedliwość walki. Przecież system surowej konspiracji w podziemiu nie pozwalał szybko i dokładnie zorientować się w tych dywersjach. A w podziemiu przeważnie była młodzież. Doświadczenia walki agenturalnej nie miała… Lecz przenieśmy się w tamte czasy. Do konkretnych faktów i konkretnych ludzi. Prześledźmy historię niektórych zdrad i losy zdrajców… Rok 1948. Rejon krzemieniecki na Tarnopolszczyźnie. Petro Smykurżewski, 28 lat. Agent MGB od marca 1946 r. „Krawiec”. Urodził się w Krzemieńcu. W wielodzietnej rodzinie. Zdobył siedem klas wykształcenia. Na tamte czasy wykształcenie przyzwoite. Zdobył fach brukarza. Należał do kategorii tych, którzy nie bardzo wtrącają się w politykę, chociaż nie był obojętny na ród i naród. A jeszcze miał naturalną bystrość: za co się brał, wszystko mu się udawało. Faktycznie, człowiekiem był dobrym, nie agresywnym, życzliwym. Ale… „płynął z prądem”. A życiowe doświadczenie dowodzi: kto z prądem płynie, wyżej błota nie podniesie się. Bywa i gorzej — wciąga w trzęsawisko… Jeszcze zależy od tego, kto płynącemu z prądem na tym prądzie spotyka się. Więcej „neutralnych”, „skrzydlatych” czy „rogatych”… Petrowi nie poszczęściło się. Na jego życiowym nurcie nie trafił się człowiek, który popchnąłby go do jakiegoś pewnego brzegu. Lecz, prawdę mówiąc, on sam tego nie bardzo pragnął. W czasie wojennej zawieruchy poszedł do ukraińskiej policji. Niemcy ją rozpędzili. Wczorajszych ukraińskich policjantów zmusili służyć jako szucmani. Uciekł. Ale do podziemia nie poszedł. Wykopał w domu kryjówkę. Ukrywał się sam. Kiedy przyszli drudzy „wyzwoliciele”, przyjął do swojej kryjówki powstańca „Omelkę”. Ów „Omelko” i przemielił życie Petra. I nie tylko Petra… Niestety, w podziemiu także nie wszyscy byli „święci i sprawiedliwi”… „Omelko” pracował jako podrejonowy podreferent służby bezpieczeństwa. Z protokołu przesłuchania SB: „…Będąc na tym stanowisku, pozwalał sobie na niegodne czyny, zwłaszcza na tle seksualnym… Za te winy kierownictwo OUN postanowiło pociągnąć go do odpowiedzialności…” Ale „Omelko” uciekł. I ukrywał się u Smykurżewskiego. I nie tylko ukrywał się. On nakręcił taką rozpustną zawieruchę. Doprowadził do samobójstwa kuzynkę Petra, Lusię, która w podziemiu była pielęgniarką. Zgubił najmłodszą siostrę Petra, uczennicę Zoję. Romansował z rodzoną siostrą Lusi, Niną. Prowadził rozpustne życie w chacie Petra jeszcze z jakimiś kobietami. Znęcał się nad żoną Petra. Groził zabiciem Petra… Petro był w sytuacji bez wyjścia. Do samoobrony miał tylko granat i siekierę. Granat Zoja ukradła, a siekierę schowała. Lecz, prawdę mówiąc, szkoda mu było „Omelki”. I gniewał się na niego, i bał się go, i od gruźlicy ratował go — zastrzyki robił. „Uratowała” Petra ta sama Nina, która z „Omelką” także kręciła romanse. Była zazdrosna o niego o Zoję. I postanowiła pomścić się. Z protokołu przesłuchania służby bezpieczeństwa: „…3.8.1946 r. wieczorem wbiegła Nina i mówi: „Słuchaj, Petro, obława! Gdzie „Omelko”? Powiedziałem, że nie wiem, dokąd poszedł. Nie zdążyłem schować się w kryjówce, do chaty weszło kilku ludzi. Jeden z nich oświetlił mnie latarką: „Co, Petro, nie poznajesz mnie? To ja, zastępca naczelnika MGB Krawczenko. Przyszliśmy, żeby uratować ci życie…” Nina podała krzesła, zaprosiła do siadania…” Tego samego wieczoru „uratowany” Petro podpisał oświadczenie: „Ja, Smykurżewski Petro Wasylijowycz, zobowiązuję się i wyrażam zgodę donosić organom MGB o „Omelce”, „Bohunie”, „Jaceku”. Przysięgam na swój honor, że będę uczciwie i sumiennie pracować…”
Podpisał swoim nazwiskiem. I postawił pod nim pseudonim „Krawiec”, który przywłaszczył sobie Krawczenko… Z protokołu przesłuchania przez służbę bezpieczeństwa: „…Postanowiłem ratować swoje życie i oddanie pracować dla organów MGB. Na taką decyzję złożyły się następujące przyczyny: a) Widziałem, że przed MGB ciężko będzie kręcić; b) Nie pójść w pełni na pracę agenturalną — znaczy zginąć; c) Zabezpieczenia materialnego nie miałem prawie żadnego; d) Moim zdaniem, w podziemiu ludzi już prawie nie ma. O tych, którzy pozostali, myślałem tak, jak o »Omelku«… Doszedłem do wniosku, że trzeba solidną pracą zdobyć sobie autorytet u bolszewików, będzie zabezpieczenie materialne, będzie ochrona… Choć w głębi duszy nigdy nie zgadzałem się z nimi. Widziałem na każdym kroku ich oszustwo i kłamstwo…” Zatem „honor” i „sumienie” poszły na służbę do „oszustwa” i „kłamstwa”. Agent „Krawiec” „zdobywał autorytet”. Trzeba powiedzieć, że do pomocy MGB przydzieliło mu jeszcze nowo upieczonego agenta „Hawrysza”. To były student Krzemienieckiego Instytutu Medycznego Jurko Sukennyk, którego również Nina wydała bolszewikom. I, być może, tylko za to, że przyjaźnił się z „Omelkiem”. Swoją drogą, wydała ona także kuzynkę Zoję, nową miłość „Omelka”. Złota rączka, Petro Smykurżewski stał się naprawdę zdolnym agentem „Krawcem”. Zazwyczaj często się z nim konsultowano, radzono. Nawet powierzano mu swoje osobiste lub służbowe tajemnice. Z protokołu przesłuchania przez służbę bezpieczeństwa: „…Podpułkownik Chorsun — naczelnik wydziału operacyjnego obwodowego zarządu MGB swego czasu opowiadał, że nad Strypą, koło Tarnopola »nakrył« wielu przewodników OUN. Chorsun powiedział, że teraz prawie wszystko jest sparaliżowane. Zginął jeden przewodnik okręgowy, jeden jeszcze wyższy i kilku innych ludzi. Oprócz tego jednego przewodnika wzięli żywego…” Niestety, samochwalstwo operacyjnika było gorzką prawdą. 29.06.1947 r. na odcinku „Strypa” między wsiami Kupczyńce w rejonie kozłowskim a wsiami Iszków i Bahatkivci w rejonie złotnickim, w trzcinach, w wyniku zdrady byłego referenta okręgowego SB „Żara” („Doli”) — Judasza Wasyla Mahdija — zginęli: przewodnik SB Kraju Podolskiego Myrosław Wowk („Jefrem”), okręgowy referent propagandy Petro Sino („Suprun”), chorąży Mychajło Motyl („Płastun”), dowódca kuszcza Ilko Biłyk („Loza”) oraz łącznicy Wasyl Dusanowski („Hałenko”) i „Szpak” (nazwisko nieznane). A następnego dnia zdrajca przyprowadził karnego do kryjówki na chutorze Drahomaniwka. Zginęli okręgowy przewodnik Jarosław Babij („Szach”), rejonowy przewodnik kozłowszczyzny Jarosław Dydyk („Neczaj”, „Beskyd”), rejonowy
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
