Strona · s. 6strona oryginału ↗
Nieuchronność zdrady
Слово Просвіти, №06 за 2014 рік
Jurij ŁOHWYN Od czasu, gdy zaczęło się staczanie ku rozpadowi imperium, jakby ktoś włączył taśmociąg, zaczęły się coraz bardziej narastające oskarżenia o zdradę. Kogo, zapytacie? No oczywiście, że Ukraińców! W tym celu wybierano poszczególnych zwyrodnialców i na całego opisywano ich nieludzkie czyny. Była też kategoria złodziei nie realnych, a „wyznaczonych”. Z reguły ukraińskim aktywistom, którym te zbrodnie przypisywano. A potem tak, nienachalnie, jakby między innymi, przyczepiano do wszystkich Ukraińców. Bo twórcy podobnych produktów medialnych nigdy nie męczyli się przypominaniem, że wszyscy ci zwyrodnialcy, nieludzie, prawdziwi i nieprawdziwi, to szczerzy Ukraińcy. Fabuły o „złych” Ukraińcach (o „dobrych” Ukraińcach jakoś nie dane było usłyszeć) dawało i radio „Swoboda” (rosyjska redakcja), i niemiecka „Deutsche Welle”. I Hollywood nie zostawało w tyle z podobnymi tematami. Choćby wspomnieć wielką sagę „Tragedia rodziny Weiss”. Albo film, który szedł pod różnymi tytułami o diamencie „Biały orzeł”, gdzie głównym przestępcą jest „ukraiński nacjonalista” oberbandensturmbanführer SS. A to, że do SS nawet na krok nie dopuszczali Słowian, a jeszcze żeby taki stopień nadali, to nic nie szkodzi! Im bardziej bezczelne, fantastyczne kłamstwo, tym szybciej mieszczuch je połknie… Co już mówić o moskiewskiej telewizji i kinie. Telewizja puszczała i „dyskusje”, i „dokumentalno-publicystyczne” filmy na „ukraiński temat”. Przypomnijmy choćby taki film Igora Prokopenki „Po obu stronach wojny”. Jest tam wiele naprawdę porażających, prawdziwych faktów. Ale tam tak „nienachalnie” wmontowano opowieść świadka lwowskiego pogromu z 1941 roku. Ten świadek mówi, że widział, jak ukraińscy nacjonaliści chwytali ludzi, a potem ich na aluminiowych (!) rurach podsmażali nad ogniskiem. Chcecie — wierzcie, chcecie — nie wierzcie. Ale ten, kto ma dostęp do Internetu, będzie mógł znaleźć tam tego autora i jego film. A jakie seriale fabularne! Jeśli Zachód prowadzi od II wojny światowej, to Wschód nie zostawia nas w spokoju przez cały XX wiek. Wspomnijmy choćby „Adiutanta jego ekscelencji”, „Białą gwardię”. Ba, nawet głębiej weszli, do rodziny, do domu. Tam już tępe i podstępne Ukrainki sprzedają swoich dobroczyńców. Robią nikczemne rzeczy — donoszą do NKWD, niszczą dobrobyt tej rodziny, która je uratowała od głodu. Bo widzicie, chachłuszki uciekały do Moskwy od głodu i tam je ratowano. Nie wierzycie? To obejrzyjcie monumentalną sagę „Dom wzorowego wychowania”. Ale jeśli sumarycznie, mimo wszystko wszyscy ci samozwańczy „oskarżyciele” i „prokuratorzy” przywiązują Ukraińców do faszystów. Więc my zaczniemy właśnie od faszystów. I filmy fabularne, i długie seriale różnych krajów i reżyserów o II wojnie światowej przedstawiają Niemców jako tępą, okrutną, krwawą siłę. Choć byli oni naprawdę nieludzko okrutni, ale wcale nie tępi, a niezwykle podstępni i w razie potrzeby bardzo elastyczni i zręczni. O czym wyraźnie świadczy historia wileńskiego getta. Jeszcze od czasów średniowiecza w Wilnie była duża i potężna wspólnota żydowska. W Wilnie gorliwie zachowywano żydowską tradycję. Tam żyli wybitni żydowscy mędrcy, uczeni i działacze religijni. Wilno nawet nazywano Nową Jerozolimą. Po rozpadzie carskiej Rosji Wilno nie stało się stolicą Litwy, zajęli je Polacy. Kiedy Hitler i Stalin zniszczyli państwo polskie w 1939 roku, to Wilno trafiło do radzieckiej strefy i Stalin wielkodusznie „podarował” je Litwinom, co przyciągnęło przychylność wielu Litwinów. I litewskiej armii Stalin nie zlikwidował, a przeformował w jedną dywizję strzelecką. Jednocześnie wileńska wspólnota powiększyła się kosztem Żydów-uciekinierów z tej części Polski, którą okupowali Niemcy. Wśród nich byli nawet uciekinierzy z innych krajów Europy. Ale radość z „podarowanego” Wilna trwała niedługo. Do tego momentu, kiedy zaczęły się nocne „wizyty” NKWD w litewskich domach. Jednym z głównych kierunków pracy NKWD było werbowanie młodzieży z biednych żydowskich rodzin. O tym mi tak, między innymi, opowiedział jeden wielbiciel moich rysunków aktu. Stary i doświadczony enkawudzista. A to już była sztuczka towarzysza Stalina. Wszak nie na darmo od pierwszych czasów władzy radzieckiej zajmował się kwestiami narodowymi. Z inicjatywy Stalina w muzułmańskie rejony Kaukazu kierowano czekistów-Ormian. Tak historycznie się ułożyło, że poza samą Armenią żyło wielu Ormian. I głównie po miastach. Zajmowali się rzemiosłem, handlem i lichwą. Z wiary Ormianie to chrześcijanie. A wokół muzułmańska ludność wiejska. Albo jak w Gruzji, gdzie ludność też, jak i Ormianie, to chrześcijanie, ale innej gałęzi. Tak więc między mieszczanami-Ormianami a miejscowymi chłopami był podwójny antagonizm — wiara, i język, i sposób życia. Ale przy konfliktach tych dwóch żywiołów ich obu cechowała niezwykła upartość i okrucieństwo. Nie wierzycie? Wtedy zainteresujcie się „wyczynami” rewolucjonisty-Ormianina Atarbiekowa. Zasłynął on swoimi okrucieństwami i przeciwko muzułmanom, i przeciwko prawosławnym Słowianom, szczególnie przeciwko tym Słowianom, którzy nie tak witali „władzę radziecką”. Podobny trik Stalin powtórzył i na Ukrainie. Dał wskazówkę kierownikom Łubianki, by wzmocnić kadry „ukraińskich czekistów” Polakami. Ci Polacy-czekiści, jak i Rozstrzelani w Ponarach wszelcy czekiści, tworzyli swoje tradycyjne czyny w piwnicach więzień. Potem, w Wielkim terrorze, wszyscy ci czekiści-Polacy, wykonawszy swoją pracę na Ukrainie, otrzymali kulę w potylicę w dobrze im znanych lochach… Stalin nawet osobiście podpisał uchwałę na rozstrzelanie swojego krewnego Redensa, jednego z czołowych czekistów Ukrainy. I znowu winni okrucieństw byli nie Stalin, a czekiści-Polacy. Podobny trik Stalin powtórzył już z Żydami-czekistami na nowo przyłączonych ziemiach Litwy i Zachodniej Białorusi. Tam nawet słynny terrorysta Naum Eitingon się wyróżnił. I oto uderzył 22 czerwca 1941 roku. Ale przed tym, równo tydzień wcześniej, wydarzyło się ciekawe zdarzenie. 14 czerwca w litewskiej 29 dywizji strzeleckiej ogłoszono rozkaz oddania wszystkich nabojów od broni służbowej. I po tym oficjalni „historycy” i „publicyści” deklarują, że Wiktor Suworow kłamie, gdy mówi, że Stalin doskonale wiedział o ataku Hitlera. Sprawdzałem po łotewskich i izraelskich źródłach — dzień 14 czerwca 1941 roku — dzień aresztowań i deportacji. Czasem i rozstrzeliwań. Tak jak to się stało w szkolnym obozie wojskowym koło stacji Gulbene na Łotwie. Tam, kiedy enkawudziści rozbrajali wojskowych, tych, którzy zadawali pytania, zastrzelili na miejscu. No nie tolerowała władza radziecka dociekliwych… Ale wróćmy do 22 czerwca. Żydzi, uciekinierzy z Polski, tylko spadły pierwsze bomby, nie czekali na wystąpienie towarzysza Mołotowa. Oni już przeszli lekcję zbombardowanej Warszawy. I pospieszyli na Wschód. Inni za nimi. Lecz na starej litewsko-radzieckiej granicy czekali już na nich oddziały NKWD. I chociaż cała radziecka urzędnicza brać co sił drapała na Wschód, właśnie Żydów sławni czekiści pognali z powrotem do Wilna. Bo oni, powiadają, to złośliwi panikarze i dezerterzy. Zawróciwszy Żydów do Wilna, sami czekiści czmychnęli na wschód. Ryskie getto
Niemcy zajęli Litwę w trzy dni. Aktywnie pomogły im litewskie bojówki narodowe. Zatem cała społeczność Wilna znalazła się pod okupacją. Jednak w pierwszych dniach, kiedy zajęli Wilno, Niemcy nie tknęli ani jednego Żyda. Dali natomiast Litwinom i Polakom pełną swobodę znęcania się nad Żydami i ich zabijania. Wszystko, co wyrządzili czekisi-Żydzi, teraz odbijało się krwawą zniewagą, torturami i śmiercią niewinnych ludzi. Pierwszą w biały dzień zamordowano dziewczynę-Żydówkę obok kościoła franciszkanów, w ogródku… A potem poszło z górki! I nie tylko w Wilnie. Po wszystkich miasteczkach mordowano i rozstrzeliwano Żydów. Wtedy autorytatywne osoby ze społeczności poprosiły Niemców o ochronę przed miejscowymi pogromcami. Niemcy z radością się zgodzili. I wydzielili Żydom 5 ulic w centrum miasta. Te ulice stały się owianym złą sławą gettem wileńskim. Tak zatrzasnęła się pułapka. I rozpoczęła się planowa zagłada społeczności wileńskiej. Na czele getta postawiono jako nadburmistrza Jakowa Gensa, oficera armii litewskiej. Miał dwa wykształcenia — ekonomiczne i prawnicze. Utworzono także policję żydowską. Na czele postawiono jako nadpolicjanta Deslera. Zarząd zaczął przeprowadzać selekcję. To znaczy zdolnym wydawano „szajny” — takie niby paszporty robocze, czyli zezwolenie na pracę. Uczestniczka antyfaszystowskiego podziemia Rachela Margolis wspominała, że w walce o te „szajny” ludzie znienawidzili się nawzajem bardziej niż swoich katów. Rachela Margolis bardzo lakonicznie nakreśliła sytuację: „Nie było „szajnu” — nie było prawa do życia!”. Tymczasem Jakow Gens sporządzał listy „niepotrzebnych” ludzi i oddawał je Niemcom. Wyselekcjonowanych ludzi rozstrzeliwano w Ponarach pod Wilnem. Oczywiście, kiedy prowadzono tam ludzi, nie mówiono im, że tam ich położą.
Mińskie getto
Pewnego razu do tłumu skazańców dołączyła kobieta z przestrzeloną ręką, która wyrwała się z Ponar. Wzywała ich do ucieczki, bo w Ponarach czeka ich śmierć! Nikt jej nie uwierzył!.. Jednak nie wszyscy byli bierni. Utworzono podziemie i przygotowywano powstanie. Młodzi podziemni działacze wzywali: „Nie bądźcie owcami! Lepiej zginąć!”. Rachela Margolis początkowo uciekła z getta. Ale potem wróciła, żeby walczyć. Lecz jej ojciec groził, że doniesie na nią, jeśli nie zaprzestanie swoich głupich spraw. Bo tacy jak ona prowokują Niemców do rozprawy z Żydami. Podziemie aktywnie przygotowywało powstanie. Ale Jakow Gens wydał gestapowcom przywódcę podziemia Icchaka Wittenberga. A jeszcze stało się to, czego przez całą historię diaspory nie było. W Oszmianie żydowscy policjanci rozstrzelali około 400 swoich współplemieńców. Aby podkreślić nieprawdopodobność tego wydarzenia, przytoczę przykład z książki „Operacja Babilon” słynnego izraelskiego wywiadowcy Szlomo Hillela. Kiedy powstało państwo Izrael, w Bagdadzie zaczęły się pogromy żydowskie. Przy ryku tłumu na placach Arabowie witali „żydowskich szpiegów”. Iracka tajna policja schwytała młodzieńca, członka podziemia „Mosad”. Nie wytrzymał tortur i zaczął wydawać swoich towarzyszy. Młodzi mosadowcy postanowili zabić zdrajcę. Ale doświadczeni przywódcy „Mosadu” zabronili zemsty: „Nie możemy przelać krwi Żyda”. Historia wileńskiego getta skończyła się tak, jak wszystkie historie Holokaustu. Getto zniszczono. Jakowa Gensa rozstrzelał sam naczelnik wileńskiego gestapo. Oberjudenpolizeiführer Desler niby zapadł się pod ziemię. Chociaż szukali go i Niemcy, i ocalali podziemni działacze, i radzieccy partyzanci. Oto taka była zdrada w wileńskim getcie. Było też mińskie getto. Kilkakrotnie liczniejsze niż wileńskie. I w mińskim getcie zdarzyła się zdrada. Ale zupełnie innego rodzaju. I oto dlaczego i jak. Linią NKWD do Mińska przerzucono komsomołkę, współpracownicę NKWD, Irmę Lejzer. Żydowska policja getta szybko ją namierzyła, pomęczyła, ale nie straciła, a wypuściła z getta. Kiedy wyślizgnęła się z getta, trafiła w łapy gestapo. Jakoś jej się poszczęściło, bo nie patrząc na wszystkie tortury, pozostała żywa i po gestapo. Powróciła przez linię frontu do Moskwy. I wszystko, niczego nie ukrywając, zameldowała na Łubiance. Uważnie jej wysłuchali i etapem od razu wysłali do Gułagu, gdzie w 1947 roku zmarła na suchoty. Oto tak Łubianka swojego uczciwego i sprawnego agenta zdradziła. Czy może to nie zdrada?
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
