Strona · s. 7strona oryginału ↗
Dzięki „Proświcie”
Слово Просвіти, №06 за 2018 рік
Wielkie szczęście, gdy archiwum rodzinne, które autor i bliscy przechowywali przez 80 lat, nie zaginęło i zostało przelane na karty książek. Prawie 50 rękopiśmiennych źródeł (ksiąg kancelaryjnych, notatników, zeszytów ogólnych i „cienkich”, zbiorów poetyckich) Hanny Berymeć (1925—2007) udało się przenieść do formatu elektronicznego i usystematyzować. Dorobek twórczy autorki stanowi 2000 własnoręcznie przepisanych stron — to ponad 3000 wierszy oraz autobiograficzny dramat „Oksana”. Począwszy od 13. roku życia pisała wiersze, które stały się jej życiem. Witalij MICHALEWSKI, przewodniczący Chmielnickiego Obwodowego Zjednoczenia Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, członek Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy. W chmielnickim wydawnictwie „FOP Ciupak” we wrześniu 2016 r. oraz w grudniu 2017 r. ujrzały światło dzienne dwie książki autorki z ziemi romeńskiej (obwód sumski) Hanny Berymeć, dzięki wsparciu finansowemu jej brata Petra Berymecia oraz wsparciu technicznemu Chmielnickiego Obwodowego Zjednoczenia Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki: „Aroma ridnoho kraju” (Aromat rodzinnego kraju) oraz „Żyttia jak wirsz” (Życie jak wiersz). Redaktorem archiwum i wydań jest Witalij Michalewski, który od 12 lat jest rodzinnie związany z ziemią sumską. Do książek oryginalnej poetki weszły poetyckie rozmyślania, napisane w najokrutniejszym czasie: 1940—1960. To zarówno ciężki okres przedwojenny, wojna, przymusowe roboty autorki w Niemczech, jak i głodne lata powojenne. Jej szczere poezje oddają siłę wiatrów przeszłości, liryczne przeżycia, niezłomność ludzkiego ducha. Materiału jest dużo. W szczególności do książki „Życie jak wiersz” weszły utwory tylko z jednego zeszytu — „czarnego” (zarówno z okładki, jak i z treści) oraz dramat „Oksana”. A takich zeszytów jest ponad dziesięć. W książkach zachowano stylistykę, rytmikę i leksykę Słobożanszczyzny lat 40.—60. ubiegłego wieku. Są one bez wątpienia dokumentem swoich czasów. Hanna Trochymiwna Berymeć urodziła się 12 stycznia 1925 roku we wsi Rohynci w rejonie romeńskim (tałalajiwskim) obwodu sumskiego. W latach wojny została wywieziona do Niemiec. W latach 1946—1949 uczyła się w Romeńskim Technikum Rolniczym, w latach 1952—1958 — w Umańskim Instytucie Rolniczym. Pracowała w zawodzie w Kazachstanie na ugorach, na Ukrainie — w stacjach naukowo-badawczych. Przez całe życie pisała wiersze, za co po raz pierwszy w Kazachstanie i po raz drugi w Umaniu była aresztowana, przesłuchiwana, ostrzegana, ale nie skazana. Przygotowała, ale nie wydała zbioru „Z pisień junych rokiw” (Z pieśni młodych lat). Używała pseudonimu Hanna PACHOLLA. Dwukrotnie wysyłała utwory do Związku Pisarzy Radzieckich Ukrainy w 1950 i 1955 roku. Istnieje zwrócony zeszyt z Gabinetu Młodego Autora z czyimiś komentarzami, naniesionymi ołówkiem (rejestr nr 302, 1955 r.). Zmarła 7 lipca 2007 roku. W przeddzień Dnia Jedności Ukrainy oraz Dnia Języka Ojczystego, jako przewodniczący chmielnickiej „Proświty” i członek NZPU, miałem przyjemność prezentować wydania Hanny Berymeć na ziemi sumskiej — w centrum obwodowym i trzech rejonowych: w Obwodowej Uniwersalnej Bibliotece Naukowej (Sumy), Centralnej Bibliotece Miejskiej dla Dorosłych im. Borysa Antonenki-Dawydowycza (Romny), Centralnej Bibliotece Rejonowej im. Ołeksandra Olesia (Biłopilla), Centralnej Bibliotece Miejskiej im. S. I. Ponomariowa (Konotop). Oświeceniowe spotkania z bibliotekarzami, pisarzami, krajoznawcami, młodzieżą jeszcze raz potwierdziły ważność i konieczność naszej sprawy dla zachowania dziedzictwa kulturowego i prawdy historycznej. Podkreślano, że Towarzystwo „Proświta” od 150 lat jest tym źródłem, które daje siły do walki i karmi nasze dusze. A jeśli ziarna ukraińskości wykiełkowały, to już ich nie zniszczysz. Potwierdziła to swoją twórczością Hanna Berymeć, która przebywając w różnym, nawet agresywnym środowisku językowym, pisała swoje utwory po ukraińsku: z ponad trzech tysięcy wierszy tylko sześć napisano po rosyjsku. Tak oto, zbierając po kropli nasze bogactwo językowe, krajoznawcze i historyczne, przekształcamy je w potężne rzeki rodzinnej „Proświty”. Ludmyła Pasiewina, kierownik działu obsługi Romeńskiej Centralnej Biblioteki Miejskiej, Petro Berymeć, brat poetki, Witalij Michalewski, przewodniczący Chmielnickiego OZ „Proświta” im. T. Szewczenki
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
