Strona · s. 9strona oryginału ↗
Efekt motyla
Слово Просвіти, №06 за 2018 рік
Odmówi sobie kieliszka i obiadu, Będzie dławił się czerstwym ciastem, I za próg nie wyjdzie, gdzie sąsiedzi Na próżno będą wyczekiwać go.
Długo będzie poprawiał firanki, I nie podniesie nawet głowy Gdy powie ojciec: będzie najpierw ciężko, Ale przecież wróciłeś. Ty — żyjesz…
Lecz tak i nie ułoży się rozmowa… Zastygnie światło tęskne i blade, Zgnie się matka nad świątecznym stołem: — Nie ruszajcie, mamo, ona jeszcze przyjdzie…
Zdrętwieje kobieta przed obrazami, Drżące ręce wzniesie do czoła: — Och synu, ty przecież ją latami Odpychałeś, mówiłeś, żeby nie czekała.
I tyle łez wylano, ile męki! A pogłoski, niedobre języki?.. On patrzy na drzwi i na… rękę, Wzdycha: mamo, po co jej taki?..
I gnie się pod ciężkimi obręczami, Talerze precz spadają ze stołu. …Lecz drzwi już kwitną pod piąstkami, A u niego zamiast rąk już dwa skrzydła.
Dziewczę śmieje się, cieszy i płacze, I wywija po chacie wichura: — Teraz nie odepchniesz mnie, kozaku, Teraz nie wypuszczę, teraz tyś mój!
On chmurzy się, a dziewczyna tańczy, A za drzwiami gwar różnogłosy: — Nie uciekniesz, jak tak cię całują! Rodzice ocierają łzy: zaczęło się…
Zły pokój
Za dobre wojny on, doprawdy, lepszy, Byle nie gorzej… Tylko by nie gorzej... Wszystkie państwa orędują za pokojem, W pułapkę na myszy włożywszy ser Dla nas — naiwnych. Wezwania, trybuny… A z frontu płyną wychłodzone trumny, I nie ma ratunku od obcych włóczęgów Oraz obłudnych światowych układów.
Rosną krzyże. Ropieją niezagojone rany. To mówią pokój. On dobry… Choć zły… A śmierć najlepszych — to taka cena… …Jeśli to pokój? Wtedy jakaż wojna? I jak daleko, jak, powiedzcie, na długo Na naszych ziemiach ta trująca zgnilizna? Jakaś nowa w historii rozdział — Zły pokój, co niszczy, zabija.
Kontynuuje się chytre aktorstwo. Bez wstydu, bez sensu i bez treści. I ile będzie jeszcze strasznych zgub, Jeśli do pokoju wzywa morderca?
Duch muru
Smutno zakończyła się epopeja — Nieskończone poszukiwanie panaceum Dla wszystkich skłóconych stron. Ludzkość powraca do Murów, Co wreszcie zamurują słońce, Będą wszyscy w niezawodnej otulinie, I nie stanie więcej wojen, bied, Co niesie natrętny sąsiad.
W udrękę zaciśnie skorupę Duch zachłanny, duch nieśmiertelny, Już nikt nie pójdzie po cudze, Wszystkich Mur ukryje, zachowa.
I po tej stronie i po tamtej — cisza… Tylko gwiazda strażnik na wzniesieniu, Na wieki — niewzruszona i twarda Kamienna murowana grzęda, Co chowa wyostrzone strzały. Czas niepowstrzymany, choć płynie powoli… I nie takie łamały się kręgosłupy — Rękotwórcze znaki głupoty Wzniesione w światach z bólu i przerażenia, Ale uderzą dzwony — “proch do prochu!”. I odrzucą wyschniętą żmiję… Żaden z Murów nie zginął w boju.
…A stulecie toczy się kręgami, Mury rozpełzają się światami... Nie dla pokoju, oczywiście, dla wojny Najpierw gromadzą płoty. I rosną wszechmocne ogrodzenia. Dzielą, rozrywają i rozmnażają… I tylko blizny rwane po ziemi, Co chrapie w zaciśniętej pętli…
Efekt motyla
Motyl nie winien, że skrzydła z cieniutkiego jedwabiu, I że za krótkie jego lekkoskrzydłe życie, Kiedy każda gwiazda przeszywa srebrną igłą, I podmuch najmniejszy z kwiatu i świata zmiata.
Zmęczył się, drzemie na białym płatku jaśminu… Motyl zamieci, mimo wszystko, nie całkiem rodzina, I w burzach wszechświatowych motyl nie winien, nie winien… Nic takiego nie zdążył narozrabiać od rana.
A uczeni huczą, logarytmy, obliczenia, dramaty… Wszyscy miotają się i ważą wieczności nić: Czy góry zadrżą, czy fale wzrosną nad morzami? Jak będzie, co będzie, jak on z tego kwiatu zleci?
A gwiazda krąży. Drzemie mały biedak. Szmaragdami świeci poranna czysta rosa. I chwila została do tego fatalnego zamachu, I, może, minuta, dopóki zawyje burza…
***
Mój przyjaciel wpadł powiedzieć, że zakochany… Była to najważniejsza nowina. Chciałam ja rozproszyć choć trochę, Że jakoś to będzie… No i wiosna…
On cały świecił i chmurzył się od razu, Mój dawny przyjaciel — zatwardziały samotnik. Całe życie piekła go obraza Czy po prostu chorobliwy lęk
Przed niewiastami. Ominęła ta czasza… Lecz oto znienacka grzmotnęło w czoło… Ja słuchałam, wzdychałam: siwy ptaszku, Oto i ciebie wreszcie oparzyło.
Oto i ciebie… A on wciąż o pracy, O swojej jeszcze niedopisanej powieści, Że ta kobieta — to tylko marność. A co jeśli wszystko omam i oszustwo?
Ale jakaż, jaka… I słów nie ma… I mądra, i piękna, i… i… i... A co, jeśli to minie? Wszystko przecież mija… A co, jeśli nie zapomni on jej?
On rozpaczał. On mglał od bólu, Za oknami krążyły drzewa, Dym papierosowy wracał do gardła, I zamarzały na wargach słowa.
Ja słuchałam, ja musiałam milczeć, Zmieszany poszedł mój późny gość. Lecz ja już wiedziałam, to — tylko początek… A wszystkie na świecie rozmyślania — puste.
Nic nie poradzisz, nie rozproszysz, Kiedy krąży w sercu siwy walc. To nie mija, przyjacielu, nie mija, To nie ściera, nie leczy czas…
Na trzy dni przed nowym rokiem…
Trzy pędy. Trzy deszczyki, trzy dni… Życzysz wszystkim w życiu dobrobytu, Bo już strzała leci i wkrótce trafi W jeźdźca na bujnym koniu.
On jeszcze leci, choć ducha już brak, Jeszcze lśnią na wiatrach żelazne zbroje, Lecz jakże dumnemu powiedzieć, Że dalej tylko finałowa prosta,
Że dalej — popiół, pióra i łuska, Strzałę ostatnią on już nie złapie, Ja bym życzyła, aby szedł zdrowy, Lecz ja nie wiem, dokąd wszystko znika.
Tworzył, co mógł, wszystkiemu na przekór, Teraz pora w inne Palestyny. A kto powiedział, że jeździec ten — mężczyzna, Jeśli kobieca idzie lawina łez?
…Trzy pędy zwiędną na popiół, A deszczyki schowają się za chmury, Delikatna kobieta w wiejskim szpitalu Poprosi z serca wyrwać strzałę…
Mistrz skrzypiec
Pamięci dziadka Mykoły W żadne on nie wpisany katastry, Nikt już nie pamięta tego Mistrza… O nim nie napiszą żywota, Jak on szukał tu drzewa swojego,
Jak on szedł z nadzieją do lasu, Postukiwał swoim starym ciosłem, Lecz nie bały się tego toporka Smukłe topole, młode jesiony.
A młodziutkie uśmiechały się lipy: Nic my nie wiemy o skrzypcach. Więc dobierał skrawki puste, I rozpaczał — nie to, nie tak, nie te…
Zdrapywał korę z powalonych drzew, I nasłuchiwał czy drgnął nerw? I wybuchała szczęściem głowa, Kiedy on słyszał, że drzewo śpiewa.
Ciągnął do domu szare drewno, Śmiały się dzieci, płakała żona, A potem na stolarskim stole Ścierał do krwi duszę i odciski.
Strugał i kleił efy i tłumiki, Sprawdzał i przymierzał odcinki, Nie słyszał wiatrów, nie widział czarnych chmur, Dusza zamknęła się na skrzypcowy klucz.
On skrzypce oddawał tylko w dobre ręce, I nie cierpiał nigdy z powodu rozłąki, Bo skrzydła dał, nastawił w dobrą drogę, Niech śpiewają i kwitną, kwitną!
I — rozbiegały się wioskami, miastami, Leciały niebem i płynęły żytami, Prostowały się dusze i ziemia W symbiozie skrzypiec i skrzypka.
On by przeżył gdzieś tam, chyba, w szacunku W krajach dalekich, w światach nieznanych, A tu za niego wzięła się “władza”, Bo inwentarz coś poszedł nie w takt.
On Mistrzem był i nie szukał przyczyny, Nie mógł wyrzec się złotego stanu, Nie mógł on żyć po prostu, jak wszyscy, Bez oświetlonych dźwięków, głosów.
Jego, prawdę mówiąc, i nie namawiali, Bo strach i głód i nie takich łamali, Szukali chleba i jeszcze jakichś skarbów W chacie, gdzie same trumny… trumny…
Z wściekłości to obejście podpalili, Na Mistrza już nie wydawali siły. W kołysce z leśnych gorzkich traw On z głodu cichutko dogasał.
…Do niego ręce wyciągały lipy, I płakały z ognia — my skrzypce… skrzypce… I nić leciała niebem ognista, Jedna struna od dziadka. Tylko struna…
Nad rzeką
Ostatni raz przejrzeć swój notatnik, Tam stron pustych nie zostało, Doszedł końca roczny kołowrót, Ale taki ubogi omłot, Nie ma kwiatu w zdradliwym stylu.
I w gniewie rzucić w rzekę… Obejrzysz się — gwiazda na nieboskłonie ołówkiem prowadzi drżącą wstążkę. A tam na dnie — ani śladu, ani znaku, tylko senne przetaczają się fale.
Nic się nie zmieniło tutaj, i odejdziesz precz — zaślepiona i dumna… Pozbyłaś się pęku gorzkich myśli — tych papierowych niespokojnych więzów, i przenikliwego chłodu samotności.
Wszystko będzie zupełnie inaczej… Teraz pora zanurzyć się w sklepowe labirynty, wypić kawę, zabłądzić w skwerze, pozbyć się złudzeń i chimery, i nie śpieszyć się… Boże! Nie śpieszyć się!
Nic przecież się nie zmieni. Pustkowie… Było i nie ma. Nikt nawet nie zobaczył, stary notesik zakręciło w wir — taki sobie smutny punkt orientacyjny, który nazywają twórczą porażką.
Burzy się miasto iskrami anten, skrzypią koła. Duch rdzy i blachy, niepokojący dźwięk klaksonów i syren, ale nie ma, z jakiegoś powodu nie ma imion u drzewa, u ptaszka, u owada.
Nikogo nie wołają trzciny. Choć co im, właściwie? Przeżyją beze mnie… Czy można ogrzać, zachować, kiedy zamknięte mrokiem światy, kiedy one beze mnie są bezimienne?
Wrócisz do domu w nocy, kto wie jaka — przyszła czy dawna… Przypływowa fala płynie w dal, ogarkiem od świątecznej świecy stary wers na niej jednak dopiszesz.
m. Kijów
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
