Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 10strona oryginału ↗

Ta osoba zasługuje na Nagrodę im. Szewczenki!

Слово Просвіти, №06 за 2018 рік

Maria TKACZIWSKA, członkini NSPU, docent, Iwano-Frankiwsk. Oczywistym jest niezaprzeczalny fakt, że ukraińska literatura piękna w ostatnich latach nabiera nie tylko ilościowych, ale i jakościowo potężnych cech oraz osiąga równouprawnienie z innymi literaturami europejskimi, orientując się przy tym na logiczne przemyślenie tego, co działo się i dzieje z narodem ukraińskim w ciągu jego historii. Budujące jest to, że taka literatura u nas istnieje! W tym kontekście chcę zatrzymać się przy książce, która niedawno wpadła mi w ręce — powieści-dylogii Olhy Słoniowskiej „Upolowane pokolenie”. Tekst jest niezwykle żywy, język piękny, soczysty, wyrazisty, prawda artystyczna potężna, problematyka aktualna. Tak wyraziście i panoramicznie objąć dość duży okres ukraińskiego podjarzmiennego „ZSRR-owskiego” (W. Wynnyczenko) życia, wprowadzić do utworu przedstawicieli różnych grup społecznych, zademonstrować barwne i prawdziwe postacie udaje się daleko nie każdemu artyście. Poetyka tytułu jest unikalna. Jako gatunek powieści urbanistycznej, utwór ten jest skrupulatnie przemyślany we wszystkich kompozycyjno-fabularnych i wizerunkowych osobliwościach. Ekskursy w przeszłość nie przysłaniają czasoprzestrzeni, w której odbywa się główna akcja. Autorka zakłada maskę „Ja”, a czytelnicy postrzegają Oldzię Poniatowską jako naocznego świadka, a dla siebie osobiście — jako stalkera w minioną epokę. Postaci w powieści jest wiele, ale wśród nich nie ma ani jednej zbędnej i niewłaściwie opisanej, przy czym wcale nie czuć „wyrównywania rachunków” czy „drwiny” autora z najbardziej drażliwych bohaterów, jak miałoby to miejsce, gdyby utwór okazał się autobiograficzny. Nie ma idealizacji głównej bohaterki, ale jest wyraźna typowość zachowania porządnego człowieka w skomplikowanych okolicznościach życiowych. Ukraina dla Olhy Poniatowskiej, jak i dla wielu innych unikalnie udanych postaci (ojca i babci bohaterki, uniwersyteckiej sprzątaczki Hanny Stanisławiwny, wiejskiego dziwaka Bohdasia Dziobanego, studenta, który ginie podczas Rewolucji Godności — Romka Huraka), nie jest pustym dźwiękiem. Jeśli nadarzy się okazja, wszystkie te psychotypy bez żadnego aktorstwa i taniego patosu oddadzą swoje życie za los narodu ukraińskiego. Domysł artystyczny w powieści jest ściśle spleciony z realnymi wydarzeniami. Ci, którzy z otoczenia Olhy Słoniowskiej będą rozpoznawać poszczególne postacie po ich niezmienionych przez autorkę imionach, mogą uważać powieść za dokumentalną, ale w rzeczywistości takie subtelności to elementy swoistej mistyfikacji, a jednocześnie autorski szacunek dla tych, którzy nie stoczyli się do granicy, za którą ludzi się kupuje i sprzedaje lub oni sami dobrowolnie się sprzedają. Powieść „Upolowane pokolenie” Olhy Słoniowskiej to wielki sukces, ale nie jest on jedyny w twórczości pisarki. Wspaniałe zbiory poetyckie „Sonata dla ukochanego”, „Gioconda”, „Sylwetki jabłoni i ukochanych”, „Pektorał”, „Zimowe jabłko”, powieść „Dziewczynka na kuli”, która otrzymała Grand Prix w Międzynarodowym konkursie powieści i scenariuszy filmowych „Koronacja słowa”, dziesiątki poradników dla nauczycieli i aktualnych podręczników z literatury ukraińskiej dla klas średnich i starszych, które wydawano w wielotysięcznych nakładach, z których uczyli się w ciągu ostatnich dziesięciu lat i obecnie uczą się ukraińscy uczniowie. Nagroda im. Szewczenki to wysokie wyróżnienie i należy je przyznawać autorom, którzy przez wiele lat potwierdzali swój talent. W przypadku Olhy Słoniowskiej chodzi o dorobek, który można dumnie demonstrować i szczycić się nim, zgłaszając utwór do przyznania Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki. Warto za życia szanować i doceniać wysokimi nagrodami tak utalentowanych pracusiów i świadomych Ukraińców, jak Olha Słoniowska. Ta osoba od dawna zasługuje na Nagrodę im. Szewczenki. Eduard OWCHARENKO. Do książki weszło 20 sztuk — różnych pod względem gatunku i stylistyki. Wydanie reprezentują autorzy różnych pokoleń — od „patriarchy” literatury dziecięcej Wsewołoda Nestajki po najmłodszą „bajkopisarkę” Annę Bahrianą. Zbiór zawiera dramaturgię dla małej i dużej sceny, musicale i sztuki dla teatru lalek. Są utwory, które wielokrotnie wystawiano na Ukrainie i poza jej granicami, a są i takie, które dopiero czekają na światło rampy. Dziwaczne światy dramaturgii dla dzieci mają szeroką paletę tematów i obrazów: historyczne, współczesne, ponadczasowe, fantastyczne. Antologia podzielona jest na trzy części: „Dramoweniątko” — dla najmłodszych dzieci, „Dramowiczek” — dla młodszych uczniów, a także „Dramowik” — dla młodzieży. Ta książka daje szeroki wybór dla reżyserów i czytelników w różnym wieku. Uczestnicy prezentacji opowiedzieli: Neda Neżdana, autorka projektu, redaktorka: — Praca nad antologią trwała dziesięć lat. Początkowo była to po prostu antologia dla dzieci. Potem zrozumieliśmy, że dzieci to bardzo abstrakcyjne pojęcie. Przecież dzieci w różnym wieku mają zupełnie inne zainteresowania. Dlatego postanowiliśmy podzielić ją na trzy rozdziały według kategorii wiekowej. To antologia zrealizowanych autorów, którzy mają już publikacje, wystawienia, wyróżnienia. Nawiasem mówiąc, większość z nich to zwycięzcy konkursu „Koronacja słowa”. W proponowanych sztukach są ukraińskie obrazy archetypowe, takie jak Kozak Mamaj, Kotyhoroszko, ale zinterpretowane na nowo. Obecne są obrazy europejskie — gnomy, muminki, arlekiny, pierro, wróżki, bohaterowie animowani. A są i wymyślone współczesne, na przykład Czakalka w sztuce Iwana Andrusiaka. Szeroka geografia utworów, przedstawiono wiele regionów, są autorzy z diaspory w Niemczech i Bułgarii. Odwiedziłam wiele krajów. Tam wspiera się dramaturgię, zwłaszcza dziecięcą, istnieją granty, tłumaczenia, konkursy. A u nas — odwrotnie. Dlatego to wydanie długo nie mogło ujrzeć światła dziennego. Po wielu perypetiach znaleziono środki, ale przez dwa lata nie można było ich wypłacić z konta z przyczyn biurokratycznych. Ołeh Mykołajczuk, współredaktor antologii: — Zaczęliśmy przygotowywać do druku serię zbiorów dramaturgii latem 2013 roku. W tym czasie staliśmy się dramaturgicznym centrum wydawniczym. Pierwszą wyszła antologia dramatu biograficznego „Tajemnica bytu”, gdzie przedstawiono takich gigantów jak Taras Szewczenko, Iwan Franko, Łesia Ukrainka. Są i inne nazwiska, które we współczesnej dramaturgii wcześniej się nie pojawiały: Kwitka Cisyk, Iwan Mykołajczuk, Kateryna Biłokur, Ołena Teliha. To wydanie ujrzało światło dzienne dzięki ukraińskiej diasporze z Chicago. A państwo nie finansuje projektów dramaturgicznych i środków trzeba szukać samemu. Ciekawy zbiór „Motanka”, w którym zaprezentowano dramaturgię kobiecą. Kolejne wydanie to zbiór najnowszej dramatu „Awanscena”. Tutaj podano krótkie biografie autorów i streszczenia ich sztuk, informacje o nowych książkach, projektach, bibliotekach internetowych. W tym roku pełne teksty „Awansceny” pojawiły się na stronie Centrum Kurbasa. Kontynuacją „Awansceny” stał się zbiór „Koło autorów”. Ołeksandr Witer, dramaturg: — Uważam, że sztuki dla dzieci to wyższy pilotaż. W sztukach dla dorosłych można ukryć niedoskonałość za filozofią, rzekomo „mądrymi” rzeczami. A publiczność, dla której tworzymy „Dramowyczok”, nie zaakceptuje tego, co nieciekawe. Dlatego dramaturgia dla dzieci to rzecz unikalna, która wymaga maksymalnego profesjonalizmu. Przed pojawieniem się zbioru „Dramowyczok” istniał mit, że na Ukrainie w ogóle nie ma dramaturgów dziecięcych. W rzeczywistości ukraińska dramaturgia jest dość ciekawa, jest już prezentowana w wielu ukraińskich teatrach, co więcej — zainteresowano się nią za granicą. Antologią „Dramowyczok” kładziemy podwaliny pod jutrzejszy dzień naszego teatru. Przecież od tego, jak bardzo dzieci pokochają jakościowy teatr dzisiaj, zależy, jakiego widza będziemy mieć za 10—20 lat. Słoniowska O. Upolowane pokolenie: powieść w 2 tomach. — Kijów: Wydawnictwo „Ukraiński priorytet”, 2017. — 752 s. Pierwsza antologia dla dzieci W Narodowym Centrum Sztuki Teatralnej im. Lesia Kurbasa odbyła się prezentacja książki „Dramowyczok” — pierwszej antologii sztuk dla dzieci i młodzieży w czasach niepodległości Ukrainy.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn