Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 13strona oryginału ↗

Z silnego korzenia Iwana Korsaka W Narodowym Muzeum Literatury Ukrainy odbył się wieczór pamięci Iwana Korsaka oraz prezentacja książki „Z korzenia silnego. Ścieżkami bohaterów powieści historycznych Iwana Korsaka” (zbiór artykułów literacko-krytycznych), Wydawnictwo „Jarosławiw Wał”.

Слово Просвіти, №06 за 2018 рік

W publikacji mowa o bohaterach książek znanego powieściopisarza Iwana Korsaka (1946—2017). O bohaterach najwyższej próby. Powracają oni do naszych czasów z różnych epok: walczą pod Konotopem, jak Jurij Nemyrycz z Iwanem Wyhowskim; pokonują morza i bezkresne stepy, lekceważąc wszelkie niebezpieczeństwa, jak Hryhorij-Hryhir Orłyk, dla przyszłości swojej Ojczyzny; duchowo inspirują ukraińskich żołnierzy, jak ksiądz, generał-chorąży Pawło Paszczewski, pokonując z nimi pieszo tysiące kilometrów; dźwigają na kruchych kobiecych barkach, jak Hanna Barwinok, sprawę ukraińską; sięgają głębin nauki i tworzą piękno, jak bracia Tymoszenkowie; jako pierwsi dają projekt Kanału Panamskiego, jak Mychajło Skybycki, czy trasę lotu na Księżyc, jak Ołeksandr Szarhej; wnoszą wybitny wkład w wysokie technologie i stają się współautorami bomby atomowej, jak Heorhij Kistjakiwski; dokładając nadludzkich wysiłków w niezwykle dramatycznej sytuacji, własnym losem bronią swój lud, jak Taras Bulba-Boroweć czy Pawło Szandruk. O tym, jak Iwanowi Korsakowi udało się to wcielić w swoich utworach, rozmyślają nasi nieprzeciętni współcześni, autorzy książki. Fragment wystąpienia pisarki Łesi Kowalczuk, redaktorki książki „Z korzenia silnego”. Nie dla sławy, a dla sprawy Przede wszystkim należy w pełni sprawiedliwie podkreślić szczególny talent — rzadki w naszych do cna spragmatyzowanych, zmerkantylizowanych czasach — talent człowieczeństwa, który zadziwiająco konsekwentnie przejawiał się w codziennym życiu skrajnie obciążonej, wielkiej postaci. Świadczył o tym nawet charakterystyczny inteligentny uśmiech i miękka intonacja głosu. Redaktor Korsak bardzo wrażliwie wyłapywał błędy w pracy kolegów-dziennikarzy i delikatnie adresował słowo pociechy-rady — swoisty nienachalny kurs mistrzowski. Pisarz Korsak uważał za konieczne wspieranie na wszelkie sposoby utalentowanej słownie młodzieży. Deputowany Rady Obwodowej Wołynia Korsak przejmował się, wbrew stanowisku władz, pewnymi problemami finansowymi w dziedzinie kultury i oświaty, a w przypadku czyichś tragicznych życiowych zakrętów operatywnie wyciągał pomocną dłoń sam, nigdy tego nie afiszując. Historyk i krajoznawca Korsak znajdował czas, oczywiście — bezpłatnie, by konsultować wielu amatorów wiedzy o Wołyniu, a oni tę przychylność bardzo cenili. Nie bez powodu powstały imponujące legendy o Korsaku-mecenasie (a czyż nie z człowieczeństwa biorą się wszelkie dobrodziejstwa na świecie?). Czego warte jest samo sponsorowanie „Proświty” i przestrzeni bibliotecznej... Mimo nadmiernego obciążenia, rodowity wołynianin szczególną uwagę poświęcał rodakom, którzy doświadczyli prześladowań z powodu niezgody z czerwonym reżimem. Dlatego, najwyraźniej, swego czasu zainteresował się i moją skromną osobą, stając się redaktorem rejonowej gazety w Kamieniu Koszyrskim „Radjanśke Polissja”. Jeśli chodzi o zaprogramowane spotkanie — to rzeczywiście się odbyło, ale już w gabinecie redaktora „Narodnej trybuny”. Długa rozmowa zakończyła się repliką: „Czekam od Pani tekstu do naszej gazety. A ci, którzy nas teraz słuchali, niech jeszcze czytają”. Było to w przededniu GKCzP i można się domyślać, jak niełatwo wiodło się redaktorowi najpopularniejszej — wszak ruchowskiej! — gazety, na jakie ryzyka trzeba było się narażać, wiedząc, że ściany mają odpowiednie uszy. Tak ważnym dla mnie zaufaniem naznaczone były także kolejne 27 lat naszego kontaktu — choć nie tak częstego, jak bym chciała, bo nie odbywał się on z mojej inicjatywy: zabierać drogiego pisarskiego czasu nie wypadało. Obecnie cieszę się całą biblioteką utworów Korsaka (nazywam ją „korsakiadą”), bo autor uważał za stosowne obdarowywać nimi, między innymi, także mnie, zaraz po ich ukazaniu się. Cieszę się także wspomnieniami o tym, jak wierny właściwej sobie dobroci duszy Iwan Teodozjowycz od czasu do czasu podwoził mnie do domu na wieś — to po wspólnym udziale w programach telewizyjnych, to po posiedzeniach „Proświty” czy jakichś imprezach kulturalno-artystycznych. W drodze często dzielił się nowymi planami twórczymi, opowiadając na podstawie dokumentów z zagranicznych źródeł imponujące fakty, które dotyczyły potężnych duchem ukraińskim bohaterów jego przyszłych książek. Nie mogę zapomnieć, jaka radość płynęła z jego oczu, gdy mówił o podobnych odkryciach, będąc w niewoli patriotyczno-badawczego zapału. Takie chwile naznaczone były pełnym zrozumieniem: wszak oboje jesteśmy z pokolenia, które było chronicznie głodne tej upragnionej informacji o narodowym pozytywie. Wychodząc z osobistych obserwacji, podkreślę główny sekret twórczej niestrudzoności i produktywności Korsaka jako beletrysty-historyka. Największą jego troską nie była sława, a sprawa. Urodzony w powstańczym kraju, należał do ludzi narodowo ideowych, do ukraińskich romantyków. Był do ostatniego nerwu przekonany, że nic z prawdy o silnych duchem wychodźcach z rodzimego narodu, o ich poświęceniu dla dobra narodu, a i cywilizacji w ogóle, nie może zostać utracone — wszystko należy przekazać współczesnym i pokoleniom następnym. Przekazać dla budowania państwa i narodu, które przychodzą nam z takimi kontrowersyjnymi trudnościami. Dla wiary nas wszystkich w siebie. Dla wzorowania się na tych (dalej cytuję autorski komentarz do książki „Na rozstajach losu” — O. K.), „którzy nie dolarami czy złotymi, markami czy karbowańcami za cel płacili, a własnym losem i losem swoich najbliższych i najdroższych. Oni przybliżali cel, oni, nie zawsze przez nas szanowani”. ...Ostatnie zaś nasze spotkanie odbyło się dwa dni przed odejściem oddanego ukrainizatora w zaświaty — po jego przewodniczeniu w jury konkursu na najlepsze czytanie wierszy o Ukrainie. Krótko omówiliśmy możliwe perspektywy prezentacji książki „Z korzenia silnego”, do której powierzono mi napisanie przedmowy. Rozmyślaliśmy nad obecnością pożądanego odbiorcy i nie mieliśmy żadnego domysłu co do nieobecności głównego narratora... Dalej o współpracy nad wspomnianą książką chcę opowiedzieć szczegółowiej, bo jest ona — i jako swoiste podsumowanie całego dorobku pisarza w gatunku prozy historyczno-artystycznej, i jako potężne uwypuklenie jego najskrytszych nadziei dotyczących narodowotwórczo-wychowawczej siły swojego dorobku. Zawartość tego wydania — to odzwiercie-

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn