Strona · s. 15strona oryginału ↗
Artur Artimieniew: „Zachęcam do przeczytania pierwowzoru”
Слово Просвіти, №06 за 2018 рік
Artur Artimieniew ukończył Kijowski Narodowy Uniwersytet Teatru, Kina i Telewizji im. I. K. Karpenki-Karego na kierunku „reżyser teatru dramatycznego” (pedagog — Mychajło Reznikowycz). Pracował jako aktor Czernihowskiego Obwodowego Akademickiego Teatru Muzyczno-Dramatycznego im. T. H. Szewczenki. Działalność reżyserską rozpoczynał od wystawiania jednoaktówek w Centrum Współczesnej Dramaturgii oraz w Kijowskim Teatrze Dramatycznym Klasycznej Sztuki. Artur Artimieniew założył i przez długi czas kierował „Swobodnym teatrem”, gdzie wystawił spektakle „Mewa imieniem Jonathan” na podstawie Richarda Bacha, „Takie wolne motyle” na podstawie sztuki Leonarda Gershe’a, „Dialog samców” na podstawie utworów różnych autorów. Pracował również w teatrach Moskwy, Saratowa, Belgradu. Zrealizował kilka inscenizacji w Kijowskim Akademickim Teatrze Młodego Widza na Lipkach, a niedawno — „Miasto” na podstawie powieści Waleriana Pidmohylnego. Jest to jego pierwsze sięgnięcie po ukraińską klasykę. O nowej inscenizacji rozmawiamy z reżyserem. — Dlaczego wybrał Pan do wystawienia właśnie ten utwór? — To znaczące dzieło literatury ukraińskiej, pierwsza ukraińska powieść urbanistyczna, która poruszała problemy życia miejskiego. Ważne, że jest napisana o Kijowie. Przyjemnie wyobrażać sobie, że wydarzenia rozgrywały się właśnie tutaj, bohaterowie chodzili tymi ulicami. Wszystko jest niezwykle bliskie. Chciałem, aby również widzowie poczuli więź z wydarzeniami, które miały miejsce 100 lat temu. W powieści odzwierciedlono szczególny okres naszej historii — „odwilż”. Bolszewicy zmuszeni byli pójść na ustępstwa, dzięki czemu odradzał się język ukraiński, kładziono nacisk na rozwój kultury ukraińskiej, a w konsekwencji — nastąpił wielki twórczy rozkwit. Niestety, okres ten trwał krótko i zakończył się strasznymi tragediami. W dużej mierze spektakl jest właśnie o tym. Staraliśmy się odtworzyć każdy wizerunek w całej jego pełni, z wadami i zaletami. A głównego bohatera nie można uznać za pozytywnego czy negatywnego. Znaczną część pokolenia, do którego należał, zmieliło koło historii. Właśnie takie koło jest główną częścią scenograficznego rozwiązania spektaklu. — Czy próbował Pan przeprowadzać paralele ze współczesnością? — Dla nas ważniejsze było przedstawienie tej epoki, w której rozgrywały się wydarzenia powieści. A widzowie, zwłaszcza licealiści, młodzież, mają możliwość porównać się z bohaterami spektaklu. Na przykład główny bohater Stepan Radczenko ma 25 lat, a krytyk Wyhorski — 28. Wtedy młodzi ludzie szybko stawali się dorośli, samodzielni. Bohater jest pełen sił i energii, by osiągnąć postawiony cel. W ciągu półtora roku Stepan przechodzi długą drogę od wiejskiego chłopca-sieroty, który nie ma na kim się oprzeć, do znanego pisarza. To dość poważny postęp w życiu. — Jaką główną ideę starał się Pan wcielić w spektaklu? — W powieści „Miasto” można prześledzić wiele idei. Ale główna myśl jest taka: „życie każdego człowieka warte jest tomów opowiadań”. To zdanie Waleriana Pidmohylnego jest głównym motywem. Bohater chce napisać o sobie, ale w rezultacie pisze o każdym, kto wpłynął na jego życie w mieście. Utwór jest przesiąknięty miłością do ludzi. Niektórzy krytycy nazywają Stepana negatywnym bohaterem. Ale ja widzę w nim różne oblicza. Tak, w dużej mierze złamało go miasto. Zmienił się, ale nie tylko na gorsze. Walerian Pidmohylny, decydując się na napisanie takiej powieści, w czymś bez wątpienia miał na myśli również swoją drogę twórczą, która, jak wiadomo, była niełatwa. — Na czym polegają osobliwości tej inscenizacji? — Stale odwoływaliśmy się do prozaicznej formy powieści. Chciałem w dramatycznej inscenizacji maksymalnie zachować język utworu. Dlatego wybraliśmy formę opowieści, która przechodzi w dialogi, a następnie znów wraca do przeżyć postaci. Głównym bohaterem nie jest nawet Stepan, głównym bohaterem jest autor, który bierze na siebie prawo i odwagę przeżycia losu swojego bohatera. — Proszę opowiedzieć o osobliwościach scenografii, kostiumach, rozwiązaniu muzycznym. — Miałem szczęście pracować z Ołeksijem Wakarczukiem. Scenografia i kostiumy to jego zasługa. Poprzez kostiumy staraliśmy się dotknąć historii. Kostiumy pomagają widzom poczuć tamtą epokę. Dlatego wychodzi kolaż między dekoracjami a kostiumami. Używamy również ekranu, aby poprzez dokumentalną kronikę filmową znaleźć związek z tamtym czasem. Rozwiązanie muzyczne bazuje na kompozycjach tamtej epoki. Pokazujemy główny konflikt w trzech tematach: pierwszy — temat wsi, gdzie urodził się Stepan Radczenko, wsi, która go woła, drugi — modna muzyka fokstrota, tanga — to temat miasta, miejskiej młodzieży, i wreszcie trzeci — marsze, które charakteryzują ówczesny ustrój. Co prawda, ustrój radzieckiego życia jeszcze w pełni nie przygniata postaci. Bardziej wpływa na nich pulsacja miasta, istnienie dużej liczby ludzi w zamkniętej przestrzeni. — Co może Pan powiedzieć o obsadzie? — W spektaklu grają młodzi aktorzy. Na razie nie chciałbym nikogo wyróżniać. Jestem wdzięczny wszystkim za odpowiedzialność, zainteresowanie materiałem scenicznym i chęć do pracy. Myślę, że proces pracy jeszcze się nie zakończył: spektakl się formuje, rodzi się coś nowego. — Czy jest Pan zadowolony z pierwszych pokazów spektaklu, nad czym jeszcze trzeba pracować? — Musiałem bardzo dużo skracać, duża objętość materiału nie weszła w format inscenizacji teatralnej. To główny problem, którego w pełni nie rozwiązałem. Przecież jest chęć wypowiadania się lakonicznie, ale przy tym chce się zachować linię fabularną i historię każdej postaci. I to przekłada się na szereg epizodów, w których przejawia się każdy bohater. Idziemy ścieżką linii fabularnej, gdzie trzeba utrzymać historię. Ale nie wszędzie udaje się ją głęboko prześledzić. Ale w tym jest pewna prowokacja: aby widz, który nie czytał utworu, po obejrzeniu spektaklu zechciał to zrobić. Nieprzypadkowo gatunek spektaklu określono jako ilustracje do powieści. Ilustracje nie dają pełnego odczucia, ale akcentują uwagę na głównych momentach. Zatem chętnym do szerszego zgłębienia utworu radzę go przeczytać. Zdjęcie Wiktorii KOTENOK
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
