Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 6strona oryginału ↗

Podwójne zagrożenie

Слово Просвіти, №06 за 2020 рік

Bohdan HORYŃ „Ukraina w śmiertelnym niebezpieczeństwie, ratujmy naród i państwo! Wciąż jest szansa uratować Ukrainę przed kapitulacją i rozpadem!” — takim jest główny przekaz autora książki „Ukraina w epoce wojnopokoju” Jurija Szczerbaka. Śmiertelne niebezpieczeństwo polega na tym, że Ukraina znajduje się pod podwójnym zagrożeniem — zewnętrznym i wewnętrznym. O tym, że Putin przygotowuje się do kolejnego ataku na Ukrainę, ostrzegają zarówno zagraniczni, jak i ukraińscy politycy oraz analitycy. Chociaż putinowskie awantury z zaanektowanym Krymem i okupacją części Donbasu kosztują Rosję niewiarygodnie drogo — on orientuje się na wojnę. Dla utrzymania zagrabionych terytoriów Rosja miesięcznie wydaje ze swojego budżetu miliardy rubli. Jednak Putina nie opuszcza myśl o zagarnięciu Ukrainy. Wcale nie niepokoi go katastrofalny stan socjalny ludności Rosji (poziom życia 20 milionów osób odpowiada wszystkim kryteriom żebraka; 50—60% ludności — to ludzie biedni). Chce rozszerzyć „nieogarnioną”, a dlatego, niczym drapieżne zwierzę, przygotowuje się do skoku. Jednym z pytań poruszonych w książce jest odmienność psychologii narodów dwóch krajów — Rosji i Ukrainy. Rosja — to naród z psychologią drapieżnika. Według słów carskiego generała Aleksieja Kuropatkina — powołaniem Rosji jest rozszerzanie swoich posiadłości na północy, południu, zachodzie i wschodzie, pomimo wielkich ofiar. Głęboki analityk współczesnej sytuacji politycznej na świecie Jurij Szczerbak twierdzi, że Rosja w 2020 roku jest nastawiona na rozpoczęcie aktywnych operacji wojskowych przeciwko Ukrainie z każdej strony. Współczesny Hitler — Putin jest gotowy wykorzystać przeciwko Ukrainie oprócz działającej armii zmilitaryzowane imperialno-szowinistyczne zjednoczenia typu „Rosyjskiego ruchu imperialnego” (RID) i „prywatną” firmę wojskową Wagnera, pod której kamuflażową nazwą ukrywa się jednostka strukturalna GRU. Putin postawił sobie za cel zniszczenie Ukrainy jako narodu, jej języka, kultury, pamięci historycznej. Świadomie podsyca antyukraińską histerię w rosyjskim społeczeństwie, poziom nienawiści do Ukrainy aż przekracza wszelkie granice. Oto programowe założenie jednego z kierowników „Rosyjskiego ruchu imperialnego” Żuczkowskiego: „rosjanom należy zrozumieć, że sama Ukraina i sami ukraińcy jako naród — to wyłącznie wrogie nam zjawisko, a wszystko wrogie należy niszczyć. Po to, aby zjednoczyć naród rosyjski, zebrać na nowo i wzmocnić Rosję, — Ukrainę i ukraińców należy zniszczyć”. Z tymi bredniami współbrzmią groźby jednego z liderów piątej kolumny na Ukrainie Andrija Portnowa. Putin aktywnie wspiera i wykorzystuje piątą kolumnę na Ukrainie, której retoryka mało czym różni się od retoryki przywódców RID. Im aktywnie „wtóruje” taka polityczna pomyłka, jak Saakaszwili. Wierny poplecznik nieszczęsnego prezydenta Wiktora Janukowycza, Portnow, od 2 kwietnia 2010 roku do końca lutego 2014 roku zajmował stanowisko zastępcy szefa Administracji Prezydenta Ukrainy oraz kierownika Głównego zarządu ds. reformy sądownictwa i ustroju sądowego przy prezydenturze Janukowycza, krótko (od 24 stycznia do końca lutego 2014 roku) był nawet pierwszym zastępcą szefa Administracji Prezydenta Ukrainy. Podczas Euromajdanu postawił swój podpis na projekcie „ustaw 16 stycznia”. Czując winę za śmierć niewinnie zabitych 22 lutego 2014 r., tak jak Janukowycz, uciekł z Ukrainy. Po zwycięstwie Zełenskiego w wyborach prezydenckich, 19 maja 2019 roku powrócił na Ukrainę. 15 stycznia 2020 roku wbrew niezaprzeczalnym faktom Sąd Peczerski w Kijowie podjął decyzję, którą uznał, że Andrij Portnow mieszkał przez ostatnie 5 lat na terytorium Ukrainy. Taki sąd i tacy sędziowie są możliwi tylko w totalitarnych, bezprawnych państwach. Powróciwszy do Kijowa, Portnow wyobraził sobie, że jest wielkim inkwizytorem, szeroko rozwinął działalność antymajdanową, usprawiedliwiając zabójstwa dokonane przez „Berkut” w 2014 roku. Użytkowników sieci społecznościowych oburzyło jego bezczelne (w duchu RID) oświadczenie: „Niebiańska Sotnia”, ochotnicy, wszyscy, którzy wychodzili na Majdan i wspierali ich, wszyscy, którzy przeciwstawiali się Rosji, staną się przestępcami i terrorystami. I zostaną zniszczeni tutaj albo zostaną wydani Rosji”. Powstaje pytanie, dlaczego społeczeństwo nie reaguje na takie groźby, dlaczego milczy prokuratura? Przecież chodzi o lekceważenie i obrazę niewinnie zabitych za obronę cywilizacyjnego wyboru Ukrainy, o groźby wobec milionów obywateli, którzy wspierają ten wybór. Jaka jest przyczyna takiej bezkarności? Według informacji dostępnych w sieciach społecznościowych, Portnow jest w bliskich stosunkach z szefem biura prezydenta Andrijem Bohdanem. Jakie jest wyjście z tej przedłużającej się i wyczerpującej sytuacji wojnopokoju? Autor książki „Ukraina w epoce wojnopokoju” zwraca uwagę społeczeństwa na idee, sposoby i środki zdolne zatrzymać zawisłe nad państwem ukraińskim podwójne niebezpieczeństwo. Do poszukiwań ratunku zmusza gorzkie doświadczenie ukraińskiej historii. Od początku XX wieku aż do dziś ostro stoi kwestia nabycia przez Ukrainę tożsamości narodowej. Stać się monolitycznym ciałem narodowym wielu narodom świata pomagały życiodajne impulsy nacjonalizmu. Na brak świadomości narodowej w narodzie ukraińskim wskazywał pierwszy ideolog ukraińskiego nacjonalizmu, autor wydanej w 1900 r. broszury „Samostijna Ukraina” Mykoła Michnowski. „Główna przyczyna nieszczęścia naszego narodu, — pisał on w dalekim 1905 r. — to brak nacjonalizmu wśród szerokich mas”. Brak monolityczności Narodu w walce z wrogiem podczas Rewolucji Ukraińskiej 1917—1921 lat doprowadził do katastrofy — utraty państwa. A jaki jest stan dzisiaj? Nawet po odzyskaniu w 1991 r. niepodległości państwowej Ukraina nie stała się takim monolitycznym ciałem narodowym, jak jej sąsiedzi — Polska, Węgry, Czechy, Rumunia. Zwrócili na to uwagę zagraniczni działacze polityczni i państwowi. Gazeta „Los Angeles Times” 29 listopada 1994 roku opublikowała artykuł znanego amerykańskiego działacza politycznego i państwowego Charlesa Kupchana pod wymownym tytułem „Ukrainie nie zaszkodzi odrobina więcej nacjonalizmu”. (Przedrukowano w biuletynie „Zachód: okno na Ukrainę”, numer 66 (135), 7 grudnia 1994 roku). Na czas publikacji artykułu Charles Kupchan przy prezydencie Billu Clintonie zajmował w Radzie Bezpieczeństwa Narodowego USA stanowisko dyrektora ds. Europy, a wcześniej — w Departamencie Stanu zajmował się planowaniem kursu politycznego USA. To znana i ważna postać polityczna, której przemyśleń warto posłuchać. Analizując sytuację na Ukrainie, Kupchan pisze, że Ukraina „odczuwa kryzys świadomości narodowej” i wyjaśnia taki stan tym, że „kilka stuleci obcego ucisku i mieszania się różnych narodowości spowodowało, że to państwo jest niezwykle różnorodne i rozłączone w planach etnicznym, kulturowym, religijnym i językowym. Ale ani Polska, ani Austro-Węgry nie uciskały tak języka ukraińskiego i kultury, jak robili to rosjanie na wschodnich terenach Ukrainy”, — twierdzi Kupchan i kontynuuje: „Podczas gdy nacjonalizm odegrał znaczącą rolę w powstawaniu nowych państw Europy Wschodniej, dając społeczeństwu poczucie spójności, Ukraina znajduje się w znacznie trudniejszym położeniu — ona musi na nowo tworzyć swój naród i swoje państwo. Brak świadomości narodowo-państwowej wśród szerokich mas, brak jednoczącego poczucia wspólnoty etnicznej i kulturowej — takimi są realia dzisiejszej Ukrainy”. Niestety, te realia obecnie mało czym zmieniły się od czasu, gdy te wiersze zostały napisane. Przejęty losem Ukrainy, Kupchan nalega na kontynuację sankcji przeciwko Rosji: „Musimy zachować te sankcje i wzmacniać je, jeśli jest to potrzebne po to, aby znaleźć dyplomatyczne rozwiązanie”. Ciekawy jest ten niewidzialny łańcuch myśli, który biegnie od Michnowskiego, OUN, Charlesa Kupchana do Jurija Szczerbaka. Jednak stwierdzić, że Ukrainie potrzebny jest nacjonalizm, to za mało. Istnieje kilka typów (odmian) nacjonalizmu. Można je połączyć w dwa bloki: nacjonalizm demokratyczny i nacjonalizm antydemokratyczny. Do pierwszego bloku należy nacjonalizm etniczny, nacjonalizm demokratyczny, nacjonalizm liberalny, — to trzy pokrewne typy nacjonalizmu, między którymi jest więcej wspólnego niż różniącego. Nie będziemy poruszać takich odmian, jak nacjonalizm religijny, cywilny, kulturowy. Do drugiej grupy należą nacjonalizm integralny, nacjonalizm ekspansjonistyczny, pan-nacjonalizm. Należy zaznaczyć, że Ukrainie z dawnymi demokratycznymi tradycjami życia narodowego i społecznego nie odpowiada żaden z typów nacjonalizmu wymienionych w drugiej grupie. Postulaty nacjonalizmu integralnego: jedyna ideologia w państwie, jedyna partia, na czele państwa — wódz jako najwyższy władca. Nacjonalizm ekspansjonistyczny to najwyższa forma radykalnego nacjonalizmu, którego agresywna istota kojarzy się z niemieckim narodowym socjalizmem, włoskim faszyzmem i rosyjskim szowinizmem imperialnym. Zwolennicy nacjonalizmu ekspansjonistycznego wyznają pogląd, że państwo ma prawo do powiększania swoich granic kosztem sąsiadów. Rosja udowodniła to w teorii i w praktyce, o czym świadczy aneksja Krymu i okupacja części Donbasu. Wyznawany przez OUN do 1943 roku nacjonalizm integralny z koncepcją dyktatury jedynej partii na czele z wodzem nie mógł przyciągnąć patriotycznie nastawionych ludzi ze Wschodniej Ukrainy, którzy na własnej skórze odczuli dyktaturę partii komunistycznej. Oznaczało to, że rewizja ideologii i programu politycznego OUN(b) była nieunikniona. Dlatego główne zasady polityczne ideologii OUN, w szczególności jej totalitarne postulaty, zostały zmienione na Trzecim Wielkim Zjeździe OUN, który odbył się 5 sierpnia 1943 r. w rejonie kozowskim obwodu tarnopolskiego. Podjęto historyczną decyzję (ważną również dla naszych czasów) o zdecydowanym odrzuceniu nacjonalizmu integralnego, wszelkiego systemu totalitarnego, odrzucono wodzostwo i monokratyzm. Zadeklarowano, że państwo ukraińskie, o którego zdobycie walczy OUN, będzie miało ustrój demokratyczny. Uznano wolność prasy, słowa, myśli, przekonań, wiary, światopoglądu. Zjazd potwierdził swój stosunek do innych narodowości. Potwierdzono prawo mniejszości narodowych do pielęgnowania własnej kultury narodowej, zadeklarowano równość wszystkich obywateli Ukrainy niezależnie od narodowości we wszystkich prawach i obowiązkach państwowych, prawo do pracy, zarobku i wypoczynku. Uchwalenie tych niezwykle ważnych postanowień na III Zjeździe OUN ma bezpośredni związek z naszymi czasami, dlatego materiały tego historycznego Zjazdu należy wydać ponownie, aby zilustrować ewolucję założeń programowych OUN, odejście od nacjonalizmu integralnego i przejście na zasady nacjonalizmu demokratycznego. Autor książki „Ukraina w epoce wojny-pokoju”, biorąc pod uwagę doświadczenia światowe, proponuje w celu zjednoczenia narodu ukraińskiego przyjąć za ideologiczne narzędzie właśnie nacjonalizm demokratyczny, wprowadzić tę ideologię na szczeblu państwowym: „Ukraiński nacjonalizm demokratyczny, który nie wywyższa sztucznie Ukrainy i Ukraińców nad innymi narodami — pisze Jurij Szczerbak — a jedynie głosi priorytety narodowe i państwowe — taki nacjonalizm mógłby być zbawienny dla państwa ukraińskiego”. Właśnie nacjonalizm demokratyczny jest zdolny być organicznym składnikiem duchowej siły Ukrainy, tak jak był tą siłą podczas walki Indonezji o niepodległość, o czym pisałem w artykule „Niepokój o los Ukrainy”, opublikowanym w „Słowie Proświty” z 5–11 grudnia 2019 roku. Oto dlaczego obecna Rosja najbardziej boi się wzrostu ukraińskiej świadomości narodowej, bo nacjonalizm to potężna duchowa broń. Kiedy włada nią naród, staje się on niezwyciężony, bo każdy obywatel staje się wojownikiem uzbrojonym w ideę narodową. Niestety, Ukraina spóźniła się z wprowadzeniem ideologii nacjonalizmu demokratycznego na szczeblu państwowym. W obecnych realiach tę ideologię należy szerzyć na zasadach społecznych w celu rozwinięcia nacjonalistycznego ruchu demokratycznego we wszystkich regionach Ukrainy. Aktywiści ruchu nacjonalistycznego powinni nawiązać kontakty ze szkołami, gimnazjami i uczelniami wyższymi, aby pomóc nauczycielom i wykładowcom wychowywać patriotyczne młode pokolenie, dla którego Ukraina byłaby ponad wszystko. Takie pokolenia wychowuje każdy naród, dbając o swoją przyszłość. Charakterystycznym przykładem jest Polska, gdzie polski nacjonalizm (choć nie było to afiszowane) zawsze był dominującą ideologią, wpajaną coraz to nowym pokoleniom. Największym historycznym wydarzeniem naszych czasów stałby się Wielki Zjazd Zjednoczeniowy wszystkich przedstawicieli partii i stowarzyszeń nacjonalistycznych, przyjęcie przez nich wspólnego programu i wybór wspólnego kierownictwa. Czy zdolni są do takiego historycznego czynu przesiąknięci egocentryzmem obecni liderzy partii nacjonalistycznych — pokaże czas. Z przykrością trzeba stwierdzić, że wielu liderów nawet ilościowo niewielkich organizacji nacjonalistycznych własne ambicje bycia liderem stawia wyżej niż zjednoczenie sił w obliczu śmiertelnego niebezpieczeństwa dla Ukrainy. Aby nie zostać wchłoniętą przez Rosję, Ukraina musi być zdolna nie tylko do obrony, ale i zdolna zadać agresorowi cios, który zniechęciłby go do zakusów na nasze terytorium. Do tego niezbędny jest potencjał wojskowo-techniczny. Wycofanie się Rosji i USA z Traktatu o likwidacji rakiet średniego i krótszego zasięgu daje Ukrainie możliwość przystąpienia do seryjnej produkcji rakiet manewrujących o zasięgu 1500–2000 km. Na Ukrainie są profesjonalnie przygotowane Siły Zbrojne. Brakuje jednego — jedności, zjednoczenia Narodu, dlatego tak często wspominamy Szewczenkę: „Zwyciężylibyśmy, gdybyśmy jednomyślnie stanęli”. Dlatego mówimy o sile zdolnej zjednoczyć naród. Ukraińscy wojownicy, do których naród ma największe zaufanie, jestem pewien, jeszcze powiedzą swoje słowo w odpowiednim czasie. Teraz to świadomi patrioci z myśleniem państwowym, a nie tylko wysokiej klasy specjaliści w dziedzinie wojskowości. Ich udział w kierowaniu państwem może stać się epokową stroną ukraińskiej historii. Według twierdzenia autora książki, „Ukraina jest zobowiązana przekształcić się w Naród w mundurze, w zmilitaryzowane państwo, w którym myślenie wojenne, obronne będzie priorytetem, będzie dyktować formy organizacji społeczeństwa. Tego wymaga stan wojny-pokoju”. Osobno należy powiedzieć o stosunku do obecnego prezydenta Ukrainy i jego otoczenia. Zgodnie z Konstytucją Ukrainy państwo zapewnia równość obywateli, niezależnie od pochodzenia etnicznego i wyznania. W demokratycznych wyborach zwyciężył obywatel Ukrainy narodowości żydowskiej Wołodymyr Zełenski. Ważne nie jest to, że w jego żyłach płynie żydowska krew, co podkreśla w swoich wywiadach — ważne jest wypełnianie przez niego

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn