Strona · s. 2strona oryginału ↗
Wolność w niewoli czy samodzielna państwowość?
Слово Просвіти, №06 за 2020 рік
Nadia ONYSZCZENKO, dyrektorka Centrum współpracy humanitarnej z ukraińską diasporą Niżyńskiego Uniwersytetu Państwowego im. Mikołaja Gogola. Zatrzymana w chwili wieczność po 102 latach przyciąga tutaj wszystkich, którzy nie zapominają o przynależności narodowej, studiują ukraińską prawdziwą, a nie zaideologizowaną, sowiecką historię. Podczas żałobnej litii jasne dusze poległych ochotników-żołnierzy prześwietlały prawdziwość i uczciwość naszych patriotycznych zamiarów oraz ukrytą za koniunkturalną retoryką faryzejską korzyść. Nie według przynależności partyjnej przez wiele lat z rzędu, jeszcze od 1990 roku, chylili głowy przed wyczynem młodzieńców, którzy marzyli o posiadaniu ukraińskiego narodu, ukraińskiej ziemi i niepodległej Ukrainy, znani Ukraińcy. 21 stycznia 2006 roku prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko podpisał rozporządzenie „O uczczeniu pamięci Bohaterów Krut”, za którego realizację zabrał się wicepremier Wiaczesław Kyryłenko. Nad stworzeniem memoriału pracował zespół autorski w składzie: ludowy artysta Ukrainy, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki Anatolij Hajdamaka, członek Narodowego Związku Artystów Ukrainy Borys Diedow oraz zasłużony architekt Ukrainy Wołodymyr Pawłenko. Obok starego wzgórza, obmytego przez jeziorko Objawienia Pańskiego i brzozowy krzyż, postawiony przez patriotów jeszcze w 1991 roku, na nowym – czerwona kolumna, niczym jedna z Uniwersytetu Kijowskiego im. św. Włodzimierza. Zwieńczona jest tryzubem — kompozycją herbu, opracowaną w tamtych czasach przez artystę-architekta Wasyla Kryczewskiego. Jeszcze jeden krzyż, tym razem z szyn kolejowych, — na fasadzie wzgórza w przydrożnej kapliczce, cierniowym wieńcem bólu odzywa się w tych, którzy przyjeżdżają tutaj po raz pierwszy i którzy studiują ukraińską historię w miejscach wydarzeń. „Czy dzisiaj Ukraina jest ukraińską?” — pytaliśmy siebie nawzajem. Nawet z racji urzędowych obowiązków nie przybyli tutaj przywódcy państwa, obwodu, deputowani ludowi. Ogólne deklaracje usłyszeliśmy z ust nowego kierownika Instytutu Pamięci Narodowej. I dlatego aktualnymi i ostrymi stały się referaty uczestników konferencji z Kijowa, Kamieńca Podolskiego, Lwowa, Brodów, Konotopu, Czernihowa, Niżyna o zdolności ukraińskiego narodu do samoorganizacji i samoobrony. Opowiadając językiem dokumentów o strategii i taktyce okupacji Ukrainy przez rosyjskich bolszewików w drugiej połowie 1919 – początku 1920 roku, kierowniczka działu źródłoznawstwa najnowszej historii Ukrainy Instytutu Ukraińskiej Archeografii i Źródłoznawstwa im. M. S. Hruszewskiego Narodowej Akademii Nauk Ukrainy Wałentyna Piskun (moderatorka posiedzenia plenarnego) nakładała kalkę na politykę współczesnego nam ukraińskiego państwa. Kandydat nauk historycznych, starszy pracownik naukowy działu studiów historycznych Naukowo-Badawczego Instytutu Ukrainoznawstwa Ministerstwa Oświaty i Nauki Ukrainy Andrij Iwanec dowodził, że Ukraińcy Krymu podczas rewolucji i wojen rosyjsko-ukraińskich 1917—1920 lat byli bardziej samoorganizowani niż w 2014 roku. Serhij Zdioruk, wiodący pracownik naukowy działu polityki humanitarnej Narodowego Instytutu Studiów Strategicznych, mówił o ważności czynników religijnych w najnowszym ukraińskim budowaniu państwa. Ciekawe były referaty naukowców-historyków Wadima Steciuka, Witalija Chomenki, Romana Łechniuka, Wałentyna Kawunnyka, działacza społecznego Ihora Kawycza, muzealnika architektoniczno-historycznego rezerwatu „Czernihów starożytny” Andrija Hruhenkiego, dyrektora Brodzkiego Muzeum Historyczno-Krajoznawczego z obwodu lwowskiego Wasyla Strilczuka o czynniku wojskowym ukraińskiej rewolucji 1917—1921 lat, o postaciach wojskowych i politycznych działaczy Ukraińskiej Republiki Ludowej. Oni czasem nie znajdowali wspólnego języka zarówno przez różne postawy światopoglądowe, jak i przez ambicje. Ich romantyczny upór, brak doświadczenia walki politycznej doprowadziły do negatywnych skutków dla ukraińskiego budowania państwa. Prezes fundacji charytatywnej „Niżyn” Mykoła Szkurko wyraził ogólną opinię o tym, że lekcje Krut staną się teoretycznym fundamentem dla współczesnych polityków. Zaprezentował już wydane materiały pierwszej i drugiej konferencji naukowej. Według poetyckiego wyrażenia Bohdana-Ihora Antonycza, bitwa o Kruty trwa. Bo to „wieczne bojowisko o przyszły, o jaśniejszy dzień!..” Tego dnia, 29 stycznia 2020 roku, w wojnie rosyjsko-ukraińskiej zginęło trzech żołnierzy… Uczestnicy Ogólnoukraińskiej konferencji naukowej, którą już po raz trzeci organizują we wsi Kruty Instytut Ukraińskiej Archeografii i Źródłoznawstwa im. M. S. Hruszewskiego Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, Niżyński Uniwersytet Państwowy im. Mikołaja Gogola wraz z Fundacją Charytatywną „Niżyn”, 29 stycznia rozpoczęli pracę na stacji Kruty. To miejsce pamięci narodowej, jak nazwał je w słowie powitalnym rektor uczelni Gogola, kandydat nauk historycznych, docent Ołeksandr Samojłenko, stało się dla nich punktem bifurkacji w historii, który przypomina nam o możliwości innego wyboru. I dlatego wspólny temat badań naukowych określili tak: „Kruty: problemy budowania państwa od epoki Ukraińskiej rewolucji (1917—1921) do czasów współczesnych”.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
