Strona · s. 1strona oryginału ↗
OGÓLNOUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROLOGICZNY 6 (1110), 11—17 lutego 2021 Dokąd i przez kogo kierowana jest narodowa edukacja uniwersytecka i nauka? Otwarty apel do kierownictwa państwa
Слово Просвіти, №06 за 2021 рік
Do Prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego, Przewodniczącego Rady Najwyższej Ukrainy Dmytra Razumkowa, Premiera Ukrainy Denysa Szmyhala W styczniu br. w prasie i wydawnictwach internetowych opublikowano rezonansowe artykuły analityczne na temat palących problemów ukraińskiej nauki w ogóle, a humanistycznej w szczególności, oraz ich zabezpieczenia kadrowego pod tytułami: „Scopus jako diagnoza ukraińskiej nauki: Zamiast odnowy – konformizm, korupcja, nieprofesjonalizm, nieprzejrzysty biznes” (tygodnik o ukraińskiej i światowej nauce „Granit nauki”, 9 stycznia), „Ukraińska nauka humanistyczna pod mieczem Damoklesa Scopusa” (ogólnoukraiński tygodnik „Słowo Proświty”, numery z 7 i 14 stycznia br.), „Przerzuty korupcji na ukraińskich uczelniach” (ogólnoukraińskie wydawnictwo „Chwyla Desny”, 11 stycznia). Autorem tych publikacji jest doktor nauk filologicznych, profesor i dziennikarz Mykoła Tymoszyk. Ostrość problemu uosabiają następujące zdania: Takiego stopnia degradacji edukacji uniwersyteckiej, takiego cynizmu, nieuczciwości, ignorancji kierownictwa na jej szczytach, takiej pionowej struktury konformizmu, giętkości karków, przekupstwa, braku patriotyzmu, nieprofesjonalizmu, nietolerancji wobec „białych kruków”, które gdzieniegdzie jeszcze pozostają, dotąd nie było. Nie było dotąd także tak podkreślanie upośledzonego stosunku państwa do szczególnie ważnych, w warunkach nieogłoszonej wojny rosyjsko-ukraińskiej, ukrainoznawczych komponentów nauki humanistycznej, które kształtują świadomość narodową, duchowy kręgosłup Ukraińców. Chodzi o wyniki pospiesznych, bezsystemowych, oderwanych od realiów życia tak zwanych reform, które produkuje permanentnie przekształcane zarówno pod względem struktury, jak i składu kierowniczego z coraz to nowymi szefami Ministerstwo Oświaty i Nauki Ukrainy. Nakreślono w publikacjach także sytuację, która zaistniała w ukraińskiej nauce po wprowadzeniu rozkazu MON nr 32 z 15 stycznia 2018 roku w sprawie reformowania periodyków naukowych. Kierując ten apel bezpośrednio do Prezydenta Ukrainy, Przewodniczącego Rady Najwyższej Ukrainy oraz Szefa Rządu Ukrainy, zwracamy uwagę przywódców państwa ukraińskiego na następujące kluczowe kwestie, które dziś są na ustach milionów Ukraińców – nauczycieli, wykładowców, rodziców abiturientów, a także studentów, magistrantów, aspirantów, doktorantów – i na które społeczeństwo od dawna oczekuje uczciwych i konkretnych odpowiedzi: 1. Dlaczego pod szczytnymi hasłami „dążenia do Europy” wielotysięczna kadra wykładowcza ukraińskich uniwersytetów i instytutów akademickich stanęła przed faktem nieprzejrzystych, nieprzemyślanych ram działalności, za którymi w rzeczywistości kryje się korupcja, konformizm, ignorancja, nieczysty biznes i nieprofesjonalizm? Formalnie wprowadzane na Ukrainie wyłącznie naukometryczne podejście do oceny pracy uniwersytetów i wykładowców ma szereg wad, które jednoznacznie prowadzą do manipulacji. Wskazywano na nie już wielokrotnie, w tym na poziomie szeregu deklaracji światowej wspólnoty naukowej. Jak pokazała praktyka, podejście to jest celowe i uzasadnione w przypadku nauk technicznych i przyrodniczych, a zgubne, jeśli wprowadza się je mechanicznie do nauk humanistycznych. 2. Dlaczego zamiast tworzenia własnej narodowej platformy naukowo-edukacyjnej na wzór, powiedzmy, popularnego w świecie polskiego Index Copernicus (nazwijmy go „Indeks Hruszewski” czy „Indeks Ohijenko”), przez który można i trzeba wprowadzać naszą naukę na areny międzynarodowe, ukraińskie Ministerstwo Oświaty wprowadza także dla uczonych-humanistów obowiązkowy, ale jednostronny, z oczywistymi znacznymi wadami, mechanizm działalności publikacyjnej za granicą? Taka praktyka w większości przewiduje pieniężne „składki” dla rosyjskich pośredników, których suma za jedną publikację może sięgać 1000 dolarów. To jednoznacznie zamienia ukraińskie czasopisma naukowe w produkt drugiej kategorii, obniża ich prestiż, sprzyja przenoszeniu miejsca bytowania odkryć naukowych i innych wyników prac eksperymentalnych za granicę. Jest to również odpływ ukraińskich środków, w większości z niewysokich wynagrodzeń naszych wykładowców i uczonych, do zagranicznych wydawnictw lub ich pośredników. 3. Dlaczego państwo ukraińskie nie dba o prestiż języka ukraińskiego jako państwowego w sferze nauki? Przebywając przez stulecia w stanie upośledzenia pod naciskiem rosyjskiego jako języka okupacyjnego i imperialnego, język ukraiński, nie umocniwszy się jeszcze ostatecznie we wszystkich sferach życia państwowego i społeczno-politycznego, znów stanął przed kolejnym zagrożeniem przekształcenia się w język peryferyjny w nauce. 4. Dlaczego państwo ukraińskie otwarcie ignoruje priorytetowość wewnętrznego, ogólnonarodowego kontekstu tego bloku badań, który ma nie tyle globalne, co lokalne, ale nie mniej ważne w granicach naszego państwa znaczenie, a których tematyka skoncentrowana jest w płaszczyźnie przede wszystkim ukrainoznawstwa: historia, literatura, język, etnologia, folklorystyka, dziennikarstwo, wydawnictwo, prawo zwyczajowe, „białe plamy” ukraińskiej historii, wymazane przez władzę rosyjsko-sowiecką nazwiska ukraińskich wybitnych postaci – wszystkie badania skierowane na ochronę i rozwój języka oraz kultury ukraińskiej? Wprowadzone w naszym państwie nowe normy dotyczące międzynarodowych wskaźników naukometrycznych dla czasopism naukowych wyżej wymienionego kierunku tematycznego są niesprawiedliwe, naukowo nieuzasadnione i prowadzą do znikania wydawnictw o tym profilu z pola informacyjnego przede wszystkim Ukrainy. 5. Dlaczego fachowość, wymagania, zdobywanie realnych umiejętności zawodowych oraz prawdziwy kunszt wykładowy zostały niemal wszędzie wyparte w audytoriach uniwersyteckich przez biurokratyzm, papierologię, profanację nauki, obniżenie poprzeczki wymagań dotyczących zdobywania wiedzy i umiejętności praktycznych studentów, zwłaszcza tych studiujących na zasadach kontraktu? Przy takim systemie wiele uniwersytetów kontynuuje praktycznie masową produkcję dyplomów, niepotwierdzonych ani wiedzą, ani realnymi kompetencjami. Posiadacze takich dyplomów – rozczarowani ukraińskimi realiami młodzi i ambitni Ukraińcy – coraz liczniej zasilają armię pracowników zarobkowych na europejskich i zamorskich szlakach. W takim stanie edukacji narodowej coraz więcej ukraińskich abiturientów, których rodzice posiadają majątek, wyjeżdża na studia za granicę. 6. Jak długo plagiat będzie żywotną i niekaraną praktyką szerzenia nieuczciwości naukowej w tekstach badań naukowych? Dlaczego latami na szczeblu państwowym jest kryty, a nie wykorzeniany tak zwany „zalegalizowany plagiat” całego szeregu „badaczy”, którzy przez długi czas zajmują lub są zatwierdzani obecnie na wysokich stanowiskach nie tylko w nauce, edukacji, ale i w administracji państwowej? Zamiast tego tworzone formalnie „kieszonkowe komisje” stabilnie „nie dostrzegają” lub „nie wykrywają” oczywistych naruszeń? Za to systemowo wykrywają je i bezsprzecznie potwierdzają niezależni eksperci oraz uczciwi badacze. 7. Jak długo na Ukrainie będzie istnieć zakorzeniona w ostatnich latach niemoralna i w wielu aspektach skorumpowana praktyka przygotowywania, obrony dysertacji oraz procedury zatwierdzania wyników takich obron, kiedy młodzi badacze postawieni są przed koniecznością płacenia znacznych sum własnych środków za szereg kwestii proceduralnych?
Uderza to mocno w reputację państwa poza jego granicami, a w kraju zamienia naukę ze specyficznego cechu utalentowanych, opętanych pasją ludzi w sprzedajną koniunkturę, gdzie dyplom profesora, doktora nauk, autorstwo monografii, procedurę samej „obrony” można po prostu kupić, mając jedynie pieniądze i nie dokładając żadnych wysiłków intelektualnych. Takich gorących „dlaczego” i „jak długo jeszcze” we wspomnianych publikacjach oraz licznych odpowiedziach na nie i udostępnieniach w mediach społecznościowych jest niejedna dziesiątka. Upubliczniając te pytania, wzywamy kierownictwo państwowe do: 1. W jak najkrótszym terminie wniesienia tej problematyki na salę obrad Rady Najwyższej i przeprowadzenia tam przesłuchań parlamentarnych z udziałem nieobojętnych i obeznanych w wymienionych kwestiach działaczy nauki, oświaty, kultury, polityków, twórców państwowości, przedstawicieli organizacji społecznych. 2. Na podstawie wyników takich przesłuchań należy podjąć zdecydowane i konkretne, a nie tradycyjnie deklaratywne środki w celu wyprowadzenia ukraińskiej nauki i oświaty z głębokiego kryzysu, w którym się obecnie znalazły. Tymoszyk Mykoła, doktor nauk filologicznych, profesor. Mowczan Pawło, przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Filipczuk Heorhij, doktor nauk pedagogicznych, akademik Narodowej Akademii Nauk Pedagogicznych Ukrainy. Masenko Łarysa, doktor nauk filologicznych, profesor. Kałakura Jarosław, doktor nauk historycznych, profesor. Wasyłenko Wołodymyr, doktor nauk prawnych, profesor. Jaremenko Wasyl, doktor nauk filologicznych, profesor. Szapował Jurij, doktor nauk historycznych, profesor. Matiasz Iryna, doktor nauk historycznych, profesor. Farion Iryna, doktor nauk filologicznych, profesor (Lwów). Kłoczek Hryhorij, doktor nauk filologicznych, profesor (Kropywnycki). Łyzanczuk Wasyl, doktor nauk filologicznych, profesor (Lwów). Poliszczuk Wołodymyr, doktor nauk filologicznych, profesor (Czerkasy). Pronkewycz Ołeksandr, doktor nauk filologicznych, profesor (Mikołajów). Biłous Petro, doktor nauk filologicznych, profesor (Żytomierz). Pacharenko Wasyl, doktor nauk filologicznych, docent (Czerkasy). Hołota Lubow, redaktor naczelna ogólnoukraińskiego tygodnika „Słowo Proświty”. Pawłenko Serhij, szef-redaktor naukowego czasopisma historycznego „Siweryjanśkyj litopys” (Czernihów). Marusyk Taras, dziennikarz, ekspert ds. polityki językowej. 1. https://un-sci.com/ru/2021/01/09/skopus-yak-diagnoz-ukra%d1%97nsko%d1%97-nauki-zamist-onovlennya-pristosuvanstvo-korupcziya-neprofesionalizm-neprozorij-biznes/ 2. http://slovoprosvity.org/2021/01/18/ukrainska-humanitarna-nauka-pid-damoklovym-mechem-skopusu/ 3. http://hvilya.com/ekskliuzyvna-khvylia/metastazy-koruptsiyi-v-ukrayinskyh-vyshah.html
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
