Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 14strona oryginału ↗

Mistrzowie poza czasem i modą

Слово Просвіти, №06 за 2021 рік

Eduard OWCHARENKO Zdjęcia autora Anatolij Hajdamaka, Anatolij Kuszcz i Wałerij Witer osiągnęli pierwsze sukcesy twórcze jeszcze w latach 70. XX wieku, mają za sobą ponad pół wieku aktywnego życia artystycznego, jednak kontynuują owocną pracę także dzisiaj, kształtując kulturowy „relief” Ukrainy XXI wieku. Artystów łączy wieloletnia przyjaźń, nieobciążona nawet cieniem „twórczej zazdrości”, tym bardziej że pracują w różnych kierunkach. Witer to znany plakacista i portrecista. Hajdamaka – guru architektury muzealnej i malarz. Kuszcz – dobrze znany na Ukrainie i poza jej granicami rzeźbiarz. To, co ich naprawdę łączy, to klasyczna szkoła, niezwykła pracowitość i oddanie zawodowi, a także uczciwie zapracowana reputacja mistrzów, którzy są poza czasem i modą. *** Wałerij Witer prezentuje na wystawie serię portretów znanych Ukraińców. Stworzone w charakterystycznej dla autora metaforycznej manierze, wizerunki naszych wybitnych współczesnych są rozpoznawalne, a jednocześnie wywyższone, wzbogacone symbolami ukraińskiej ziemi i profesjonalnymi „kodami bohaterów”. W portrecie Jurija Rybczynskiego artysta oddał cztery stany czasu – poranek, dzień, wieczór i noc, wraz z czarującą ukraińską przyrodą, w którą organicznie wplecione są skrzypce – symboliczny obraz ze znanej piosenki. Tworzy to wyrazistą poetycką metaforę, właściwą twórczości Jurija Rybczynskiego. Nie bez powodu Jurij nie tylko cieszy się portretem w przytulnym rodzinnym gronie, ale wykorzystał jego wizerunek na wizytówce, w bukletcie, na plakacie i okładce swojej książki. Uwiecznione w portretach są i czysta dusza czarującej Niny Matwijenko, i filozoficzne spojrzenie na życie genialnego miniaturzysty Mykoły Siadrystego, i głęboka ukraińska istota muzyka, zbieracza karpackiego folkloru pieśniarskiego, poety Ihora Kuryliwa... Zadziwiające wizerunki świadczą o miłości artysty do piękna rodzinnej ziemi, wierze w nieśmiertelność ludowego ducha, unikalność Ukrainy. Przez wiele lat Wałerij Witer harmonijnie łączy twórczość artysty ze szlachetnym zawodem śpiewaka. Jest znanym muzykiem, solistą zespołu „Kobza” (1971—1987), kierownikiem zespołu „Kobza Oryginał”. Głos Wałerija słyszeli miłośnicy sztuki wokalnej na Ukrainie, w Japonii, Francji, Wielkiej Brytanii, Libii, Włoszech, Niemczech, Kanadzie, Finlandii, na Węgrzech, w Polsce, wielu republikach byłego ZSRR. Wałerij Witer jest honorowym wolontariuszem Fundacji Charytatywnej „MiSt” imienia Mychajła Savenki. Jego wykłady o sztuce ukraińskiej, recitale, spotkania twórcze wzbogacają świat duchowy młodych podopiecznych fundacji, których edukacją kulturalną się opiekuje. *** Anatolij Hajdamaka proponuje do obejrzenia wybrane prace malarskie, stworzone w latach 90. i 2000. Rodzina i Ukraina – to tematy, do których najczęściej zwraca się autor w swoich płótnach i dla którego te dwa pojęcia są synonimiczne i duchowo nierozłączne. Historia narodu i głęboka filozofia życia wyłaniają się u Hajdamaki w jego „Albumie rodzinnym”, natomiast motyw ludowej pieśni „Jechał kozak na wojenkę” brzmi osobiście i przejmująco. – W Muzeum Ukraińskiej Diaspory moje prace są eksponowane po raz pierwszy – opowiada Anatolij Hajdamaka. – Ten projekt udało się zrealizować dzięki fundacji charytatywnej „MiSt”, za co składam jej wielkie podziękowania. Na wystawie prezentuję to, co najlepsze z tego, co stworzyłem w różnych latach, tematyka prac jest bardzo różna. Niestety, niewielka powierzchnia sali wystawowej pozwala przedstawić tylko część tego, co chciałbym pokazać. Do stworzenia obrazu „...Nie ma drugiej Ukrainy...” zainspirowały mnie utwory Tarasa Szewczenki. W pracy „Jechał kozak na wojenkę” wykorzystałem motywy twórczości ludowej, chciałem pokazać dramatyzm sytuacji, pożegnania na wojnę. Płótna „Drzewo życia” i „Krzyże dla żywych” wchodzą w skład serii „Ukrzyżowanie historii i przyrody”. O tym, jak przyroda może zemścić się na człowieku za swoje nierozważne traktowanie jej, opowiada obraz „Pompeje”. Nie maluję naturalistycznych pejzaży. Wszystkie moje prace są symboliczne, wkładam w nie pewną filozofię, aby zmusić człowieka do zastanowienia się nad swoimi czynami. *** Anatolij Kuszcz zaznajamia szerokie grono koneserów sztuki ze swoimi kameralnymi kompozycjami rzeźbiarskimi. Stworzył dziesiątki wielkich pomników, wśród których jest kompozycja poświęcona założycielom Kijowa, Pomnik Niepodległości w stolicy Ukrainy i inne. Ale wyrazić najbogatsze spektrum intymnych, lirycznych i filozoficznych uczuć mistrzowi udaje się w małych formach rzeźbiarskich. „Anatolij Kuszcz tworzy harmonijną, nasyconą wysoką poetyką i estetyzmem własną przestrzeń artystyczną, gdzie jego autorski system miary jest styczny z tradycjami światowych i narodowych poszukiwań harmonii zarówno w świecie materialnym, jak i mentalnym oraz duchowym – pisze historyczka sztuki Olesia Awramenko. – Większość dzieł Anatolija Kuszcza jest uderzająco aforystyczna. W swoich rzeźbach emocjonalnie idzie nierzadko na przekór. Nie pozwala »nie włączać się« w swoje dzieła. Wabi, nęci harmonią form. Obejrzeć je pobieżnie, znaczy – nic nie zobaczyć, lub w najlepszym przypadku »chwycić« pierwszą, powierzchowną warstwę wizualnie i psychologicznie wielowarstwowego systemu dzieła. Jeśli jednak widz się zatrzymuje, wpatruje w pracę, tutaj zaczyna się dla niego »kino«, czyli »ruch« formy, światła, koloru, percepcja myśli autora, przewartościowanie własnej. W całości twórczość Anatolija Kuszcza demonstruje w powściągliwie wybranej formie drogę ewolucji ukraińskiej rzeźby ostatniej tercji XX i początku XXI wieku. A problem wejścia w światowy proces kulturowy u rzeźbiarza nie zaistniał, po prostu jego pierwsza wystawa indywidualna odbyła się w USA. Tamże w Bloomingdale stoi jego pomnik ofiar Hołodomoru na Ukrainie, na Uniwersytecie Illinois – pomnik Herodota, w mieście Rockford – Bohdana Chmielnickiego, w mieście Słuck (Białoruś) – Tarasa Szewczenki. Unikalnej urody pomnik młodego Szewczenki został ustawiony w stolicy Polski – Warszawie”. Odwiedzający nową wystawę mają możliwość odbycia podróży w historyczną przeszłość Ukrainy dzięki pracom Anatolija Kuszcza: „Pomnik hetmana I. Mazepy w Kijowie”, „Iwan Franko”, „Pomnik T. Szewczenki w Winnicy”, „Szewczenko i Warwara Repnina (Wielka miłość)”, „Symon Petlura (Nie tak straszne rosyjskie wszy, jak ukraińskie gnidy)”. *** W dorobku twórczym każdego uczestnika ekspozycji znajdują się dziesiątki, jeśli nie setki wystaw indywidualnych i zbiorowych, ale ten projekt jest pierwszym wspólnym „dziełem”. Jego nazwa narodziła się błyskawicznie i łatwo: nazwiska artystów mówią same za siebie i stanowią najlepszą promocję projektu, kozackie nazwiska, które niezwykle pasują twórcom, odzwierciedlają głęboką istotę ich twórczości w ogóle oraz atmosferę tej wystawy. Projekt wystawowy został wsparty przez Fundację Charytatywną „MiSt” imienia Mychajła Sawenki, której honorowymi wolontariuszami są ci znani artyści. W publikacji wykorzystano materiały Muzeum Ukraińskiej Diaspory. Wywiad z jednym z uczestników wystawy – Wałerijem Witerem – przeczytają Państwo w kolejnych numerach „Słowa Proświty”. swoimi płótnami objął całą Ukrainę – Czernihowszczyznę, Połtawszczyznę, Sumszczyznę, Czerkaszczyznę, Wołyń, Zakarpacie, Krym, uwieczniając ich niepowtarzalne piękno. Ekspozycja wystawy „Krym to Ukraina” oczarowuje bujnym kwitnieniem magnolii, czarującymi uliczkami Gurzufa, Jałty, Sudaku, Bakczysaraju. Afirmujące życie płótna Mistrza przekonują – siła Sztuki zwycięży każdą troskę, smutek, zwątpienie! W Muzeum Ukraińskiej Diaspory trwa wystawa „Witer. Hajdamaka. Kuszcz. MiSt”, która prezentuje twórczość trzech ukraińskich artystów – uznanych klasyków współczesności.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn