Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №06 за 2023 рік

16 s. · 25 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

OGÓLNOUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROLOGICZNY 6 (1193), 9–15 lutego 2023 IWAN DZIUBA. Z TWÓRCZEGO DZIEDZICTWA

„Przemyślany system inżynieryjnych zapór w połączeniu z naturalnym ukształtowaniem terenu przekształcił rejon bachmucki w prawdziwą niezdobytą twierdzę, pod której murami znalazło śmierć niejeden tysiąc wrogów” — podkreślił dowódca Wojsk Lądowych Sił Zbrojnych Ukrainy, generał pułkownik Ołeksandr Syrski (na podstawie materiałów Military Media Center, zdjęcie Sztabu Generalnego SZU) 10–11 PODWIŻNICTWO PAWŁA CZUBYNSKIEGO IWANOWA MARYCZKO, ŻEGNAJ!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Formuła naszego sukcesu: zaufanie do partnerów, wiara w Siły Zbrojne Ukrainy i wyważona pewność siebie

Zbliża się rocznica rozpoczęcia ofensywy Wielkiego Zła, kiedy nazistowskie hordy oszalałej i pewnej siebie imperialnej Moskwy ruszyły szarańczą na nasze ziemie w celu ludobójstwa narodu ukraińskiego, dla „ostatecznego rozwiązania kwestii ukraińskiej”. Wiktor SKORYK Przez ten rok Naród Ukraiński dokonał najważniejszego – wytrwał, stał się dojrzałym narodem, ludem, który dokonał czynu bohaterskiego, oszołomił świat swoją godnością, zatrzymał hordę, uzbrojoną po zęby i wyszkoloną, nastawioną na prowadzenie wielkiej wojny przeciwko Ukrainie. Nasz naród wytrwał – początkowo faktycznie w samotności, a później, kiedy uwierzył w niego wolny świat demokracji, przyszła także pomoc zbiorowego Zachodu – broń i amunicja, początkowo małym, nieśmiałym strumykiem, który z czasem stawał się coraz większy, nabierał siły, do którego dołączały inne strumienie, i teraz ta pomoc nabiera siły potężnego koryta wielkiej rzeki, która rwie tamy – te tamy ze zła, które usypała moskiewska uzbrojona hołota. Zrozumiałe, że Moskwa, która planowała wejść do Kijowa maksymalnie w cztery doby i rozbić Ukrainę w pył w ciągu dwóch tygodni, blitzkriegiem, jak robili to ich poprzednicy w ubiegłym stuleciu, niemieccy imperialni naziści – teraz, kiedy minął aż rok, bije się w histerii z własnej złości. Dla niej ta data – 24 lutego – staje się sakralną, próbuje ukryć swoją hańbę i zniwelować swoje niszczycielskie porażki w ciągu roku na Kijowszczyźnie, Czernihowszczyźnie, Charkowszczyźnie i Chersońszczyźnie; będzie próbowała zrobić cokolwiek, aby wyjść na jakieś rubieże, które kremlowszczyzna mogłaby przedstawić jako zwycięstwo swojemu oszalałemu społeczeństwu. Ale to nie jest najważniejsze, są znacznie ważniejsze przynajmniej jeszcze dwie okoliczności, które zmuszają Kreml, za wszelką cenę, do przejścia wkrótce do bardziej/mniej formatowej ofensywy: 1) zbliżająca się wiosna i 2) pomoc wojskowa dla Sił Zbrojnych Ukrainy o niespotykanej skali, zaplanowana na szczycie Ramstein-8 przez naszych zachodnich partnerów. Bo początek wiosny – to nie sezon na ofensywy, kiedy nasze czarnoziemy Słobożanszczyzny, Doniecczyzny i Chersońszczyzny faktycznie uniemożliwią przemieszczanie się ciężkiego sprzętu wroga w ataku. A potem, w kwietniu, kiedy grunty staną się twardsze, właśnie wtedy nadejdą obliczeniowe terminy głównych dostaw dla SZU na wielką skalę nowoczesnego zachodniego ciężkiego sprzętu z setkami czołgów. Czyli Wojsko Ukraińskie nabierze pełnych kondycji i odpowiedniej broni do swojej dalszej wyzwoleńczej ofensywy. Zatem, w podsumowaniu – w najbliższym czasie prawdopodobne są próby zmasowanej ofensywy okupantów. Właściwie taka ofensywa już jest realizowana z zastosowaniem taktyki ataku grupami szturmowymi – na kierunkach bachmuckim, awdijiwskim, w rejonie Kreminnej, są znaczne próby przejścia do kontrofensywy na froncie swatowskim, na kierunku łymańskim, a także w węźle kupiańskim. W dalszej kolejności będą próby zwiększenia skali ofensywy. I być może nie tylko na wymienionych kierunkach. Wielką, ale zapewne niemożliwą do zrealizowania pokusą dla wroga jest Charków. Więc całkiem możliwe są próby ataku na Charków. Moim zdaniem, jako manewr pozorowany, aby odciągnąć siły naszej obrony z głównych kierunków. Charków przez rok udowodnił wrogowi naocznie, że jest niezłomny, i przez ten rok nie tylko nie osłabł, ale niesamowicie się wzmocnił. Chersońska kontrofensywa wroga ma praktycznie zerowe prawdopodobieństwo. Po pierwsze, to atak z płaskiego lewego brzegu Dniepru na stromy prawy brzeg, po drugie, przy odwrocie z prawego brzegu wróg zniszczył wszystkie mosty i przeprawy na prawym brzegu, aby nasze wojska nie wyszły na lewy brzeg na plecach przeciwnika. Bardziej prawdopodobna jest ofensywa na Zaporoże. Ale jestem pewien, że dobrze o to zadbało dowództwo SZU. W ogóle kierunek zaporoski jest taki, że prawdopodobieństwo przełamania jest z obu stron – naszej i wrogiej. Zatem, najprawdopodobniej, głównymi kierunkami i zadaniami dla okupantów w tym czasie będą granice obwodów donieckiego i ługańskiego, a także możliwa poważna próba powrotu do Kupiańska-Węzłowego, który jest ważnym potężnym. Dokończenie na str. 2 PRENUMERATA—2023 Tygodnik „Słowo Proświty” (indeks 30617) można prenumerować w oddziałach „Ukrposzty” za pomocą Listu Informacyjnego nr 1 (wkładka nr 1) dodatku do „Katalogu wydawnictw Ukrainy „Prasa pocztą” na 2023 rok (I półrocze)” z dostawą: 1 mies. – 28,39 hrywien. 3 mies. – 80,17 hrywien. 6 mies. – 154,34 hrywny. Można również prenumerować naszą gazetę na stronach internetowych „Ukrposzty” https://pered-plata.ukrposhta.ua/ oraz DP „Prasa” http://presa.ua/

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Ciąg dalszy artykułu «Formuła naszego sukcesu: zaufanie do partnerów, wiara w Siły Zbrojne Ukrainy i wyważona pewność siebie», s. 1

Formuła naszego sukcesu: zaufanie do partnerów, wiara w Siły Zbrojne Ukrainy i wyważona pewność siebie

Dokończenie. Pocz. na str. 1. węzłem transportowym, co w znacznym stopniu determinuje logistykę prowadzenia walk na całym wschodzie Ukrainy. O niebezpieczeństwie takiego rozwoju przebiegu wojny w lutym ostrzegał Załużny, jeszcze dwa miesiące temu, w grudniu. Wśród innych kierunków możliwych natarć wroga wymieniał także atak na Kijów. Najbardziej niebezpieczny. Oczywiście, Wałerij Załużny wymieniał wszystkie zagrożenia, że tak powiem, z zapasem, maksymalnie, i z tą wizją, która była określona stanem na grudzień ubiegłego roku. Ale teraz jest faktycznie oczywiste, że bezpośrednie zagrożenie wielkiego natarcia na stolicę w tym czasie jest mało prawdopodobne. Kijów obecnie znacznie wzmocnił potencjał obronny miasta, szczególnie odczuwalnie poprawił się stan ochrony nieba dzięki nowym dostawom środków obrony powietrznej. Odpowiedniej koncentracji sił wojskowych Moskwy w bezpośredniej bliskości ofensywnej do regionu kijowskiego obecnie nie ma. Na Białorusi skoncentrowany jest obecnie niemały, ale niewystarczający kontyngent wojsk sprowadzonych z Moskwy. Oczywiście, jeśli teoretycznie dodać do tego kontyngentu siły białoruskich sił zbrojnych, to taka masa miałaby bardziej groźny charakter. Czyli do 30 tysięcy obecnych moskiewskich wojskowych doszłoby jeszcze około 20 tysięcy białoruskich. Ale po pierwsze, Łukaszenka dobrze wie, że znaczna liczba białoruskich wojskowych w razie wojny z Ukrainą albo banalnie zdezerteruje, albo w pewnej liczbie przejdzie na stronę Sił Zbrojnych Ukrainy. Oprócz tego Łukaszenka rozumie, że wkraczając bezpośrednio do wojny, podpisuje na siebie wyrok. Bo jego wojska zostaną nieuchronnie rozgromione w Ukrainie albo mocno zdemoralizowane, a właśnie siłowicy są faktycznie jedynym oparciem, by utrzymać władzę Łukaszenki. I główną rolę odgrywają Siły Zbrojne. Tym bardziej, że nieuchronne straty na wojnie stałyby się także potężnym czynnikiem demoralizującym dla innych struktur siłowych, a białoruskie społeczeństwo zyskałoby szansę pozbycia się dyktatora i wyjścia z wojny. Zatem natarcie na Kijów, a także na Czernihów, jest faktycznie niemożliwe, oceniając dzisiejszą sytuację. Jest jeszcze jeden rodzaj natarcia – wielkoskalowy desant. Ale w obecnych warunkach jest to absolutnie niewykonalna akcja. To, co było możliwe w pierwszych dniach wielkoskalowej wojny, dzisiaj jest pełną utopią, skazaną na bezwarunkową porażkę. Środki desantowe pod Kijowem zostaną gwarantowanie zniszczone. Te systemy obrony powietrznej, które chronią niebo nad Kijowem dzisiaj, są zdolne jednoznacznie odeprzeć wszelkie próby desantu. Nie mamy jeszcze systemów walki przeciwko rakietom balistycznym, ale to nie dotyczy ataku desantowego. Przeciwdziałanie wojskowo-desantowym samolotom i śmigłowcom siłami obrony powietrznej Kijowa obecnie ma 100% skuteczne rozwiązanie. Jest jeszcze wariant wysadzenia desantów z dala od Kijowa, gdzie gęstość środków obrony powietrznej jest mniejsza. Ale i w tym przypadku większość desantowych środków transportowych zostanie gwarantowanie zestrzelona, wraz z grupami desantowymi na pokładzie; i nawet jeśli pewna część z nich mimo wszystko nie zostanie zestrzelona i przeprowadzi lokalny desant, to dotarcie do Kijowa też jest już niewykonalnym zadaniem, bo do tego trzeba przejść z walkami przynajmniej dziesiątki kilometrów w warunkach gęstej sieci statycznej i manewrowej obrony, a i siły Obrony Terytorialnej to też wielka pomoc. Czasy się zmieniły. Wtargnąć do stolicy się nie uda. Przez ten rok wielkoskalowej wojny znacznie wzrosła też wartość tej pomocy, którą udzielają nam państwa Zachodu, a zwłaszcza USA, które są głównym organizatorem takiej pomocy. Pomoc USA obecnie stanowi prawie 120 mld dolarów, co nakłada odpowiedzialność w rozliczaniu inwestycji amerykańskiego narodu w nasze zwycięstwo i w ochronę rozwoju demokracji w Ukrainie. Dlatego po roku, kiedy było bardzo gorąco i nie było do tego głowy, a i sumy jeszcze nie osiągały takich astronomicznych rozmiarów, rząd USA udzielał pomocy faktycznie bez szczególnej kontroli, koncentrując uwagę tylko na tym, aby broń i amunicja, które przekazali, nie trafiały do krajów trzecich (w wyniku możliwych pokus korupcyjnych) – i takich faktów do tej pory nie odnotowano. Rządowi USA oczywiście wiadomo, jaką destrukcyjną siłę i jakie skale ma korupcja w Ukrainie. I oto teraz, po roku, USA jako wielki inwestor zwycięstwa demokracji zdecydował, że czas audytu wydanych środków nadszedł, że dość już z tym zwlekać. Bo biorąc pod uwagę ogromne środki, które już zostały udzielone Ukrainie i będą udzielane dalej, w postępie geometrycznym rosną też pokusy korupcyjne i apetyty u niektórych możnowładców w Ukrainie, a także nieodpowiedzialne postawy konsumpcyjne nie tylko we władzy, ale i w niemałej części ukraińskiego społeczeństwa. „Daj!” – dla wielu stało się niemal najważniejszym hasłem, a dla niektórych sposobem myślenia i życia. „Daj!”, a w zamian imitacja lub nawet brak demokratycznych i prawnych reform w działaniach – to nie jest to, za co płacą nasi partnerzy wolnego demokratycznego świata. Kiedy świat rok temu zrozumiał, że ukraiński naród jest gotowy na śmierć bić się o swoje istnienie, o swoją wolność, heroicznie i godnie, nasi zachodni partnerzy przyszli nam z pomocą. Tak, chcielibyśmy, żeby to stało się wcześniej i żeby więcej, a najlepiej – żeby w ogóle fizycznie razem z nami. Ale świat jest inercyjny, taka jest natura. I u nas też. Bo nie jest tajemnicą, Centralny Zarząd Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki wyraża głębokie współczucie Jurijowi Mychajłowyczowi Handziukowi z powodu niepowetowanej straty — śmierci matki Diny Iwaniwny. Świetlana jej pamięć! że dopiero tragedia 2022 roku obudziła większość Ukraińców z inercyjnego snu, nieuświadomionej nieodpowiedzialności i lekceważenia tych śmiertelnych niebezpieczeństw, które niesie ze sobą „russkij mir wo wsiom mirie”, zwłaszcza nam, Ukraińcom. Społeczeństwa zachodnie potrzebowały czasu na społeczne uświadomienie sobie sytuacji i przestrojenie nastrojów społecznych. Właściwie tylko blitzkrieg był jedyną szansą dla żarłocznej hordy, choć ona sama tego wtedy nie rozumiała i nie rozumie do dziś. Na hura nie wyszło, więc teraz próbują wziąć nas wycieńczeniem. Oni wciąż liczą na zmęczenie Ukraińców, a jeszcze bardziej na zmęczenie, obojętność i rozłam wśród obywateli społeczeństw zachodnich. Daremnie. Przeciwnie, świat zachodni w tym czasie skonsolidował się i znacznie zwiększył skuteczność pomocy dla Ukrainy w tej wojnie z imperium zła. Systemowa korupcja jest zagrożeniem dla naszego sukcesu w wojnie z „russkim mirem” oraz tym jego mentalnym pomiotem-spadkiem, który brudzi i dusi nasze państwowe i społeczne ciało. Właśnie ten potężny Wielki Audyt swoich wydatków, który Biały Dom wprowadził teraz w Ukrainie na stałe, ma na celu nie tylko kontrolę, ale i jeszcze bardziej fundamentalny cel – stały impuls do rozwoju instytucji demokratycznych w Ukrainie, wprowadzenie w państwie silnego i stabilnego systemu prawnego. Żeby wreszcie żyli nie „według pojęć”, a według prawa. Bo właśnie to jest podstawą i normą życia we współczesnym, praworządnym, demokratycznym społeczeństwie, i właśnie te instytucje oraz normy tworzą system, który jest maksymalnie chroniony przed korupcyjnymi przerzutami, duszącymi rozwój organizmu społecznego. Tak, korupcja jest wszędzie i zawsze w pewnej ilości, wykorzenić ją do zera jest niemożliwe. Ale w państwach prawa nie ma ona cech skali i systemowości. Właśnie problem wykorzenienia korupcji jest teraz w Ukrainie na czasie! Żeby nasze zwycięstwo nie zostało zmarnowane i było osiągalne. Jak na to zareagowała obecna władza w Ukrainie? Przewidywalnie. Próbami imitacji walki z korupcją. Pokazowe, punktowe zwolnienia urzędników – to nie jest walka z korupcją, a przejawy samowolnego, niepraworządnego wodzostwa, kiedy bez wyjaśnienia przyczyn, bez przejrzystej komunikacji ze społeczeństwem dokonuje się jakichkolwiek zwolnień, zamiast umacniania państwa prawa. Jaka jest przyczyna zwolnienia? Kryminał? To gdzie są sprawy karne? Nie kryminał, a na przykład niekompetencja? Wtedy dlaczego nie ma jasnej artykulacji tego błędu i dlaczego za taki dobór kadr nikt nie został ukarany? To tylko łgarstwo i tasowanie talii tych samych znaczonych kart. I w żadnym wypadku nie jest to rozwiązanie kwestii korupcji. Potrzebne są systemowe instytucje, którym tak zaciekle i podstępnie sprzeciwiają się możnowładcy, bo cały przyzwyczajony system ich światopoglądu i urządzenia, cała ta subkultura korupcji wtedy legnie w gruzach. Opór wobec tego zła będzie silny. Iluzje co do tego są zbędne. Ale i nacisk audytu USA oraz europejskich struktur prawnych też będzie silny. Innego wyjścia nie ma. Trzeba działać, a nie imitować, trzeba się leczyć, a nie udawać, że się leczysz. Wtedy jest szansa na sukces. Wymowny w tym sensie jest przypadek ministra Reznikowa, który teraz jednych wzburzył, a innych oburzył w ukraińskim społeczeństwie. Nie mam żadnych wątpliwości, że Reznikow wiedział, ale nie ingerował w te machlojki, które działy się w systemie Ministerstwa Obrony. Nie w szczegółach i nie w faktach wiedział, że takie rzeczy mogą się dziać i na pewno będą. Wiedział, że jest to nieuniknione w tych warunkach, w których pracował. Dlaczego tak postępował? Dlatego, że jest człowiekiem systemu i dlatego działał zgodnie z istniejącym systemem, w którym prawo jest tylko listkiem figowym, wstydliwie zasłaniającym intymne miejsce niepraworządnego życia „według pojęć”. Chcesz żyć i pracować w tym systemie, to musisz być graczem systemowym, czyli żyć według pojęć właśnie tego zgniłego systemu. Reznikow jest fachowym, wysoko wykwalifikowanym prawnikiem, z pozytywną historią zawodową. Więc na stanowisku MOU skoncentrował się na tym, w czym jest kompetentny – na przygotowaniu, zawieraniu umów dotyczących dostaw broni dla Ukrainy. Faktycznie stanął na czele tego najbardziej aktualnego zapotrzebowania podczas wojny. I uważam oraz widzę, że robił to skutecznie, kompetentnie, bez zamieszania, głośnego PR-u i propagandowych oświadczeń, on jako chyba jedyny z możnowładców nie trollował naszych zachodnich partnerów, a solidnie i kompetentnie zajmował się swoją sprawą. A praca w ministerstwie we wszystkich innych kwestiach była rozwiązywana i realizowana przez jego zastępców i naczelników departamentów, praca, z którą on nie miał nic wspólnego, ponieważ to domyślnie (według pojęć) jest kreatura i diecezja innych osób decyzyjnych – szefów Biura Prezydenta i jego otoczenia, którzy właśnie promowali tych wykonawców na tłuste i soczyste stanowiska w tym ministerstwie dla własnych celów oraz korporacyjnych interesów władzy, takiego sobie „obszczaka”. Ale nadszedł ten czas, kiedy sukcesy Reznikowa w sprawie organizacji dostaw broni przekroczyły tę granicę, za którą przygasła i zmniejszyła się rola najwyższych możnowładców w tej palącej dla wojny kwestii. Stąd zazdrość. Murzyn zrobił swoje, Murzyn musi odejść! A tu jeszcze świetna okazja do tego – zwolnienie ważnej figury, która spełni rolę kozła ofiarnego w sprawie imitacji „wielkiej” walki z korupcją. Jeszcze niepowodzenia na frontach wojny w ostatnim czasie (tymczasowe i obiektywnie uwarunkowane okolicznościami, które wyżej opisałem), było wygodnie zrzucić na kozła ofiarnego. A jeszcze jest on trochę zbyt skuteczny, a przez to trochę niezależny i bardzo fachowy. Więc Reznikow musiał ustąpić młodemu, głodnemu kariery generałowi Budanowowi, którego lojalność i styl pracy (PR, głośne oświadczenia oraz propagandowe hasła i dziwaczne prognozy) są czynnikami i zaletami bezproblemowego i wygodnego dla BP ministra obrony. Jednak coś poszło nie tak. Co więc poszło nie tak? A to (i jest to całkowicie oczywiste), że Reznikowa nieoficjalnie poparto w Białym Domu, gdzie wszystkie te nieodpowiedzialne fikołki biura prezydenta zostały zablokowane. Dlatego Reznikow odmówił odejścia ze stanowiska „na własne życzenie”, jak nalegał Jermak, a także dlatego odmówił przejścia na pocieszające stanowisko w innym martwo urodzonym ministerstwie, które zamierzają zlikwidować później. USA chcą i nalegają na wspólną, owocną pracę pomocy Ukrainie w dostawach broni razem z profesjonalistami, z kompetentnymi ludźmi – z Załużnym i Reznikowem. Co jest rozsądne i jest jedynym słusznym rozwiązaniem w tym czasie. Mam nadzieję, że ta historia, bardzo nieprzyjemna, ale pouczająca dla obecnych możnowładców, stanie się dobrym ostrzeżeniem i czułym sygnałem dla nich, który oznacza, że czas imitacji i wykrętów minął. Potrzebne są realne działania w sprawie niszczenia systemu korupcji w państwie, zaczynając właśnie od szczytów władzy. Potrzebna jest właśnie systemowa praca, a nie pokazowa, hałaśliwa i pusta, obłudna kampanijność. Mój konturowy, lakoniczny prognoz: luty-marzec – ciężka, ale skuteczna obrona; czerwiec-lipiec – skuteczne żniwa ofensywne, jesień – zwycięskie zbiory naszego Wojska. Formuła naszego sukcesu jest taka: zaufanie do naszych partnerów, wiara w ZSU i wyważona pewność we własne siły. To integralna formuła zdobycia naszego przyszłego Zwycięstwa – zwycięstwa narodu ukraińskiego w wojnie z absolutnym złem nazistowskiego Imperium Moskiewskiego. Sława Ukrainie! Wiktor SKORYK

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Zemsta „prawdą, siłą i wolą”

347. dzień wojny, której świat nie widział już od 80 lat. Skala zniszczeń, okrucieństwa i cynizmu ze strony agresora (Rosji) jest porażająca. Same bezpośrednie straty materialne dla Ukrainy sięgają 750 mld dolarów. Ale czyż tragedie i katastrofy ludzkiego życia, milionów zmarnowanych losów Ukraińców, mierzy się suchymi cyframi? Niezagojone rany, wywrócony świat własnego bytu, który postrzegany jest w kontrastowych barwach wojny. Znów, jak w ubiegłym stuleciu, jej epicentrum stała się Ukraina, która przeżywa straszne egzystencjalne próby. Georgij Filipczuk, akademik Narodowej Akademii Nauk Pedagogicznych Ukrainy. W porządek dzienny moskiewszczyzny wpisane jest „wieczne” pytanie – zniszczyć Ukrainę i Ukraińców. Przy czym autorami-mordercami tego wielowiekowego projektu byli ci sami podmioty, przebierający się to w moskiewskich krwawych carów, to w bolszewickich katów, to w putinowskie wściekłe psy. I w zależności od „pogody” wybierali narzędzia do tortur i mordów na ukraińskości. Nierzadko używali ich jednocześnie, później „melodyjnie” nazywając te barbarzyńskie metody „hybrydową” polityką (wojną). Etnobójstwo, lingwobójstwo, ekobójstwo, hołodomor, ludobójstwo, represje, agresja wojskowa, zagarnięcie i morderstwo – wszystko to do dziś zachowuje się w arsenale Moskali w stosunku do ukraińskości. Rok 2022 pozostanie w historii tą czarną stroną, kiedy wiecznie konająca niedoimperium zła (eresfija), zmobilizowawszy wszystkie ciemne siły, żółciową mizantropię, tradycyjną ukrainofobię, dziką żądzę zagarniania, zabijania, gwałcenia i nieustannego kłamania, rozpoczęła swój rozbójniczy „pochód batyjowski” dla ostatecznego rozwiązania „kwestii ukraińskiej”. Na zawsze w ludzkiej pamięci pozostanie też ten haniebny dla nazistowskiej „ruźni” kadr, kiedy w przeddzień „24-go” oszołomieni imperialną infekcją i zapachem ludzkiej krwi neofaszyści-gundiajewcy w kremlowskiej sali jednogłośnie wykrzyczeli wojnę przeciwko Ukrainie. Wydawało się (w rzeczywistości tak jest), że ci szaleni ludzie nie w krawatach i białych koszulach, posadzeni w luksusowo-pańskich fotelach, a ogoniaste małpoludy w głębokich leśnych ostępach. Jednak jedyne, w czym warto pójść im naprzeciw, to to, że pomimo ich zwierzęcości i zwierzęcych czynów, ludzkość musi osądzić przed Międzynarodowym Trybunałem ten śmierdzący odpad za zbrodnie przeciwko ludzkości, przeciwko Ukrainie. Wokół tego pilnego zadania już rozpoczął się proces. 2 lutego 2023 roku w celu utworzenia specjalnego trybunału w zapewnieniu odpowiedzialności Rosji za jej zbrodnie do składu grupy (Ukraina, 19 państw oraz służba zagraniczna UE) dołączyła także Finlandia. Nam, Ukraińcom, to wlewa nadzieję, że mimo wszystko uda się „na sąd Twój sprawiedliwy przyjść…” bez kajdan, wolnym, sobornym Narodem. Bardzo szczerze i obrazowo wyraził takie ogólnonarodowe uczucie znany polityk, działacz państwowy i społeczny Stepan Chmara na niedawnej konferencji Proświty, poświęconej Dniu Jedności: „Bardzo chce się żyć, dożyć, walcząc, do naszego Zwycięstwa”. A zwyciężymy wtedy, gdy pokonamy, dokończywszy godną sprawę przodków, znienawidzoną przez całą sumienną ludzkość orkostanowską moskiewszczyznę. Ta idea nie narodziła się dzisiaj, ona wzrastała wiekami poprzez narodowe dążenia w postaci narodowych przywódców i wojowników. W związku z wyzwaniami i zagrożeniami, które przeżywa obecnie świat, a przede wszystkim Ukraina, poszukiwaniami wyjścia z tej wszechświatowej katastrofy i ochrony przed agresorem, zbroczonym ludzką krwią, trzeba pamiętać lekcje, niepodlegające czasowi. Bo jeszcze 300 lat temu ostatni prawowity hetman Ukrainy Filip Orlik przypominał przez trzy dziesięciolecia światu i własnemu narodowi o trzech sentencjach bytu. Pierwsza, kto jest naszym (i wspólnym) wrogiem; druga, jak pozbawić się niewoli; trzecia, orientacja wyzwolenia wszystkich i wszystkiego – antyrosyjska koalicja przede wszystkim wielkich mocarstw. Zatem w tamtych odległych czasach ukraińscy przywódcy wyznaczali nie tylko cel, ale także środki i drogi jego osiągnięcia, wyraźnie i prognostycznie akcentując: a) moskal – najeźdźca i ciemiężyciel; b) panowanie moskala nad „innym” następuje tylko dzięki brutalnej sile, a dlatego „sprzeciwić się” mu, pokonać go naród ukraiński będzie mógł tylko siłą; c) nowe możliwości cywilizacyjne dla Ukrainy i innych narodów nastąpią wtedy, gdy wśród „przebiegłych” politycznych kombinacji w środowisku światowej wspólnoty dojrzeje jedyna słuszna aksjomat – stworzenie warunków i polityczna wola państw dla zwycięskiego antyrosyjskiego wystąpienia. Czyli, przekładając na współczesny język, – formowanie jednolitej antyputinowskiej (antyfaszystowskiej, antyraszystowskiej) koalicji, o której deklarował jeszcze na początku inwazji szereg ukraińskich organizacji społecznych. Bezsprzecznie, obecna sytuacja, która ukształtowała się w światowym porządku w wyniku rosyjskiej agresji, spowodowała tworzenie takiego modelu integracyjnego. Jednak przez długi czas procesy te były praktycznie zamrożone. Natomiast wiele krajów, w szczególności tych, które wyznają demokratyczne i humanistyczne wartości, próbowało „uczłowieczać” totalitarny reżim Moskwy, mając nadzieję na „mirytoczenie” kremlowskiej polityki. Były premier Wielkiej Brytanii Boris Johnson w styczniowym wywiadzie dla „The Washington Post” przyznał: „Kraje członkowskie NATO przyjęły tę fałszywą tezę (muszę przyznać – pewien czas ja ją przyjmowałem), na wszelkie sposoby starając się nie prowokować Putina, uspokajając go na szczycie NATO w Bukareszcie w 2008 roku. Wtedy Ukraińcy chcieli otrzymać Plan działań na rzecz członkostwa w NATO (MAP), jednak otrzymali tylko kilka „ciepłych” słów o możliwym członkostwie”. A potem (2014) – cyniczna inwazja Rosji na Donbas i Krym. Jednak największym problemem był nie tylko czynnik zewnętrzny, ale i niezdolność do wykonania „pracy domowej”, aby euroatlantyzm stał się wreszcie naszą wartością narodową i jednym z głównych czynników bezpieczeństwa narodowego. Bez wątpienia współczesne realia charakteryzują się zupełnie innymi wymiarami. Wyniki badań socjologicznych pokazują, że ponad 83% Ukraińców popiera wstąpienie Ukrainy do NATO. Ale decydującym warunkiem wejścia do sojuszu euroatlantyckiego stały się sukcesy Sił Zbrojnych Ukrainy na polu walki. Bo argumenty dotyczące Ukrainy, która rzekomo nie ma kompatybilności wojskowej z NATO, już nie działają i są stronnicze. Ukraińcy mistrzowsko i skutecznie wykorzystują różnorodność natowskiego sprzętu. Ten sam Johnson twierdzi, że nie ma nic, czego NATO mogłoby nauczyć Ukraińców o prowadzeniu wojny, ale jest wiele tego, czego oni mogliby nauczyć nas. Jednocześnie zrozumiały jest jeden dokonany fakt – brak należytej eurointegracji, niewejście Ukrainy w system bezpieczeństwa zbiorowego (euroatlantyckiego) doprowadziło do tragicznych skutków. Dlatego obecnie w tej strategii społeczeństwo obywatelskie, władza, media, cerkiew, edukacja, pozarządowe organizacje społeczne muszą działać w jednowektorowej niszy – „być razem”. Dla nas ten kierunek polityczny musi stać się ogólnonarodową potrzebą. Przecież zło nie zniknie samo z siebie, tym bardziej w takim imperialno-ciemiężycielskim obramowaniu, jakim jest Rosja, która od wieków przekształcała własne zbrodnie w „dobro publiczne” i „dobre intencje”. Ona nigdy nie kajała się, nie przepraszała, nie wybaczała i nawet „nie przegrywała”(?), naciągając na siebie to straszydło, to szamańską mesjańskość. Z politycznego, psychologicznego, kulturowego, mentalnego punktu widzenia rusnia kontynuuje (beznadziejnie) przebywanie poza granicami dialogu, dyskusji, wzajemnego zrozumienia, humanitarnego współżycia. Jeszcze na początku XX wieku w „Historii literatury rosyjskiej” pojawiła się charakterystyka tego błędu natury, który zwie się „rasieją”. Ich akademik Pypin tak scharakteryzował wtedy istotę Moskwy: „pochłonięta zadaniem tworzenia państwa, Moskwa wpadała w tę religijną i narodową nietolerancję, która zamknęła ją chińskim murem przed cudzoziemczyzną i innowiercami, zrodziła skrajną narodową pychę, zagradzając drogę do oświecenia. Narodowa buta wraz z religijnym fanatyzmem stworzyły negatywny obraz narodów, w szczególności wobec Greków, Rusi Litewskiej i Małej Rusi”. A niemiecki uczony Pufendorf pół wieku wcześniej napisał, że ruscy są bardzo okrutni i krwiożerczy. Niewolniczy naród jest po niewolniczemu pokorny. Od tamtej pory mentalnie w tej zbiorowej świadomości nic nie zmieniło się na lepsze. Tylko w stronę zwyrodnienia. Ideolog moskali Dugin na początku inwazji na Ukrainę wypowiedział ich „światopoglądową” tezę XXI wieku: „Ukraińców trzeba zabijać, zabijać, zabijać, to ja wam mówię jako profesor” (tytuł mu nadano zaraz po sfotografowaniu się z granatnikiem w Osetii Południowej). Jednak tego mu za mało i oświadcza, że „długo myślałem nad tym, co Rosji potrzeba dla wzmocnienia idei narodowej i doszedłem do tego, że musimy zająć Europę”. Co to jest? Putinizm, faszyzm, raszyzm… Chociaż ich w istocie nie da się odróżnić, gdyż u podstaw obecnego kremlowskiego reżimu znajduje się ta sama ludobójcza, autorytarna ideologia i praktyka, gdzie panują kult jednostki, militaryzm, totalitaryzm, idea mesjanizmu, wojny i zaboru. Po prostu zwykły rosyjski faszyzm nazwano raszyzmem, strojąc się w eurazjatyzm, nowe realia geopolityczne, bombę jądrową i ambicje kremlowskich zboczeńców. A zapożyczoną ideę wielkiej „cywilizacyjnej” misji Rosji raszyzm podparł moskiewskim „prawosławiem” – „obrońcą” duchowości ludzkości. Zatem eurazjatyccy top-intelektualiści w rodzaju Duginów, Michałkowów, Ochłobystinów, Nikonowów, Ragozinów i „duchownych”-Gundiajewów, opierając się na mitologemie o „Trzecim Rzymie” (Moskwa ze szczególną misją) oraz „Posłaniu starca Filoteusza do wielkiego księcia Wasyla”, kontynuują podsycenie ideokracji, neomesjanizmu, raszyzmu, ignorując logikę historii, ludzkość, próbując sprowadzić wszystko i wszystkich do idei „wielkiej rasiei”. Właśnie na takiej eklektycznej mieszaninie zombowany jest cały „głubinny” naród, zaczynając od przedszkola, szkoły, uniwersytetu. Właśnie ten absurd wpychają w mózgi młodzieży, kiedy niedawno do kursu nauczania „historii Rosji” wprowadzili obowiązkowe tematy o „ideałach” ich pełnoskalowej wojny przeciwko Ukrainie, albo jak oni bluźnierczo nazywają – „specoperacja”. Nic dziwnego, przecież latami do tego na książkach i pracach „profesora Dugina” wychowywały się (i wychowują) całe pokolenia uniwersyteckiej młodzieży. I trzeba zaznaczyć, że tematyka tego nauczania zawsze charakteryzowała się ukrainofobią, ukrainonienawiścią. W swojej książce-podręczniku „Podstawy geopolityki” pisze: „Suwerenność Ukrainy stanowi tak negatywne dla rosyjskiej geopolityki zjawisko, że w zasadzie łatwo może sprowokować konflikt zbrojny… Dlatego Ukraina powinna stać się czysto administracyjnym sektorem rosyjskiego scentralizowanego państwa, strategicznie być projekcją Moskwy”. Taką wyłania się perspektywa Ukrainy w kliszy raszystowskiej ideologii i praktyki, w łonie której „wychowana” jest cała rosyjska inteligencja, zadyszanie i gorliwie popierając kremlowską agresję przeciwko Ukrainie (i nie tylko). Bo „raszyzm – to dobrze, – twierdzą oni „ustami” satanisty Ochłobystina, – to solidarnie, międzynarodowo, postępowo, to możliwość uczynienia każdego człowieka na ziemi szczęśliwym. Raszyzm – to ideologia bohatera, miłosierdzie świętego, wybór mądrego. Byłbym dumny, gdyby uważano mnie za raszystę. Niech żyje raszyzm!” Oto prawdziwy obraz „dobrej ruskiej inteligencji”. Więc z trzech ideologii (liberalizm, bolszewizm, faszyzm), którymi najbardziej posługiwał się świat w ciągu XX–XXI w., w Rosji już dawno postawiono na syntezę dwóch ostatnich (bolszewizm-faszyzm), który wyhodował współczesny raszyzm – nową polityczną platformę ludobójstwa. Jednocześnie dla „wewnętrznego spożycia” ta ideologema kultywuje drogą niesłychanych kłamstw, cynizmu i goebbelsowskiej propagandy obraz mnóstwa „bezduchowych wrogów”, którzy pragną zniewolić „wielki naród”, który tylko po to istnieje, według raszystów, by nawrócić ludzkość na drogę „prawdziwą”, zagarniając, zabijając, gwałcąc „braci” swoich mniejszych. Z taką zagrażającą rzeczywistością zetknął się obecnie świat. Przeciwko wściekłej diabelskiej sile walczy obecnie Ukraina, jej Naród, Ukraińskie Wojsko. Ta siła jest straszniejsza, niebezpieczniejsza od hitlerowskiego faszyzmu, bo posiada broń masowego rażenia. Nadzieje na samokajanie i samodemokratyzację niedoimperium raszkostanu również są płonne. To – nie Brytyjczycy, którzy uświadomili sobie, że kiedyś Imperium Brytyjskie, panując nad jedną czwartą populacji i terytoriów świata, otrzymało swoją wielkość i majątek także przez wojny, uciski, eksploatację, zabijając wielką liczbę ludzi. Znany historyk Niall Ferguson w swojej książce „Imperium” ilustruje tę sytuację dość wymownym przykładem, kiedy 20 lat temu (2002 r.) dyrektor londyńskiego centrum analitycznego „Demos” zaproponował w imieniu brytyjskiej wspólnoty wykonanie etycznego kroku angielskiej królowej – „wyruszyć w światowy tour z przeprosinami za dawne grzechy imperium…” A teraz na chwilę przenieśmy się na różnoczasowe przestrzenie Moskwy, wyobrażając sobie prawdopodobieństwo kiedykolwiek i przez kogokolwiek przyjęcia takiej normy behawioralnej dla jej carów, sekretarzy generalnych, prezydentów-pachołków… Od razu nasuwa się jedna odpowiedź – to niemożliwe! Ich nigdy nie będą męczyć wstyd, hańba, sumienie, grzech. Oni nigdy nie są zdolni uznawać siebie za odpowiedzialnych i winnych za setki milionów niewinnie zabitych w rozpętanych przez nich wojnach, ludobójstwach, głodomorach, represjach, popełnionych zbrodniach przeciwko ludzkości. Zwierzęcym istotom nie dano mieć ludzkich uczuć. To – poza granicami możliwego dla takiego narodu, który włożywszy togę mesjanisty, siłą pożera Ukrainę i Świat. Dlatego jedyne wyjście, środek i droga – pokonać wszechświatowe zło. Razem. Wspólnymi siłami. Z niezachwianą Wiarą w Zwycięstwo! A jeszcze Ukraińcy muszą zachować (dla wszystkich pokoleń) nie tylko zwycięską prawą wiarę, ale i zemstę na moskalu za zrujnowaną ziemię, za niewinnie zabitych ludzi naszych. To musi być wpisane w nasz narodowy kod genetyczny jako najwyższa cnota, aby triumfowała Sprawiedliwość. Bo powiedziano w Piśmie Świętym, że za popełnione zło dla tych, którzy zlekceważyli krew przymierza i Ducha łaski, musi być kara. „Pomsta do Mnie należy, Ja odpłacę, mówi Pan”. Dzisiaj i na wieki symbolem naszej świętej Zemsty (na moskalu!) – tarcza i miecz w rękach Ukrainy. W nich Szewczenkowa „prawda, i siła, i wola”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

„Cicha trzecia wojna światowa”: prognoza rozwoju wojny w Ukrainie i innych konfliktów na świecie

Jewhen BUKET Niedawno Pozarządowe Centrum Analityczne „Ukraińskie Studia Badań Strategicznych” (NAC UUSS) zaprezentowało wydawnictwo „Indeks wojny”, w którym opublikowano podsumowania monitoringu konfliktów zbrojnych na świecie za miniony rok oraz przedstawiono prognozę, jak wydarzenia będą się rozwijać w przyszłości. W 2022 roku najważniejszym wydarzeniem w skali globalnej stała się rosyjsko-ukraińska wojna, która pod względem intensywności użytych środków technicznych stała się jedną z najbardziej masowych po wojnie koreańskiej, a także największym konfliktem w Europie od 1945 roku. Wojna rosyjsko-ukraińska, uważają analitycy NAC UUSS, jest częścią globalnego starcia, „cichej trzeciej wojny światowej”, która rozwija się od 2011 roku na wielu teatrach działań wojennych. Jest to wojna bez wypowiedzenia, która co pewien czas przebija się na zewnątrz w postaci otwartych konfliktów zbrojnych. Poniżej przedstawiamy kluczowe tezy z prognozy analityków na 2023 rok. Ukraina. Przejście wojny w fazę przewlekłą w znacznym stopniu wpływa na gospodarki krajów. Wiele zależy od tego, jak szybko przeciwnicy będą w stanie przestawić gospodarki na tory wojenne i utrzymać sytuację wewnątrz kraju. Krytycznym problemem stała się zależność ukraińskiego budżetu od dotacji sojuszników – od finansowania armii po świadczenia socjalne. Wymaga to minimalnego zestawu własnych dochodów, które jednocześnie zapewnią miejsca pracy dla ludności na tyłach. Jednym z takich źródeł pozostaje eksport żywności, dla którego, oprócz ryzykownego szlaku morskiego, należy rozwijać alternatywne magistrale. Ponieważ obu siłom brakuje zasobów i środków, ważnym elementem wojny długotrwałej jest utrzymanie wsparcia dyplomatycznego i wojskowo-politycznego: dla Ukrainy – USA, NATO, Wielkiej Brytanii, Polski i krajów bałtyckich; dla Rosji – tworzenie warunkowo antyamerykańskiej koalicji, ponieważ Rosja już nie jest w stanie wytwarzać wystarczającej ilości niezbędnego sprzętu (zwłaszcza dotyczy to bezzałogowców, wysokoprecyzyjnej broni rakietowej). Krytyczna dla Ukrainy jest pełna zależność od dostaw broni i amunicji od sojuszników. Konieczne jest zapewnienie minimalnego poziomu własnej produkcji, remontów, na pierwszym etapie amunicji artyleryjskiej, naboi, rozwijanie produkcji wysokoprecyzyjnej broni i rakiet (zwłaszcza typu „Neptun”, „Grom”). I dalsze przestawianie kraju na tory wojenne. Rosja będzie starała się rozpowszechniać myśl, że Ukraina nie jest zdolna wygrać wojnę, zarówno na Ukrainie, jak i na Zachodzie, a wewnątrz Ukrainy podsycać konflikt społeczny w związku z pogorszeniem sytuacji gospodarczo-społecznej. W warunkach przeciągającej się wojny, narastającego zmęczenia ludności, szczególnego znaczenia nabiera potrzeba skutecznego przeciwdziałania rosyjskiej propagandzie w Ukrainie. Głównymi kierunkami informacyjno-psychologicznych operacji Rosji, ukierunkowanych na osłabienie społeczeństwa ukraińskiego, są i w najbliższych miesiącach będą: – Rozpowszechnianie myśli i narracji na Ukrainie i w świecie o tym, że Ukraina nie jest zdolna do zwycięstwa. – Prowokowanie wśród ludności rozczarowania i nieufności wobec ukraińskich władz na tle pogorszenia sytuacji społeczno-gospodarczej. – Prowokowanie konfliktów politycznych i poprzez nie – dyskredytacja ukraińskiej klasy politycznej. – Wykorzystywanie i aktywizowanie przeciwdziałania procesom derusyfikacyjnym, które rozwijają się w Ukrainie, w celu prowokowania konfrontacji obywatelskiej. Należy spodziewać się aktywizacji rosyjskich sieci agenturalnych do przeprowadzania podobnych wrzutek informacyjnych. – Promowanie w przestrzeni informacyjnej tematu „dobrych Rosjan”, którzy pracują na rzecz zachowania rosyjskiego imperium („druga Rasija”, Putin, a nie naród rosyjski, jest winny agresji wojennej i ludobójstwa wobec Ukraińców). Ważne jest pokazywanie, kto jest prawdziwym winowajcą tej wojny – nie Putin, lecz Moskale (naród rosyjski), nie orkowie, lecz Moskale, nie naziści, lecz moskiewscy bolszewicy, ponieważ są kontynuatorami polityki Lenina-Stalina, a nie Hitlera. Dlatego krytycznym dla zwycięstwa Ukrainy pozostaje nie tylko osiąganie sukcesów na froncie, uzyskiwanie pozytywnych i zauważalnych rezultatów, lecz także przeniesienie wojny na terytorium przeciwnika (przede wszystkim w sferze światopoglądowo-informacyjnej). Należy wykorzystywać zaostrzanie dysproporcji społeczno-ekonomicznych między regionami w Rosji, sprzeczności narodowościowych, wspierać samostanowienie narodów nierosyjskich. Bardzo ważne jest przenoszenie wojny na terytorium wroga. Na przykład sankcje to wojna na terytorium wroga, choć nie wzmacniają one Ukrainy, to jednak osłabiają Rosję i prowadzone są, zasadniczo, na jej terytorium. Ukraina powinna dążyć do zaostrzenia sankcji i rozszerzenia ich na nowe gałęzie. Ostrzały i dywersje na terytorium wroga, których skutkiem ma być panika wśród ludności cywilnej i psychologiczne złamanie poparcia dla rosyjskiej agresji wojennej. Podział Rosji – włączenie do wojny czynnika wewnętrznej niejednorodności Rosji oraz przekonanie naszych sojuszników, że utworzenie na terytorium byłej „Federacji Rosyjskiej” trzydziestu–czterdziestu państw jest możliwe, a ich poparcie jedynie przyspieszy rozpad rosyjskiego imperium. Jednym z niezwykle ważnych zadań jest zmniejszenie zaufania rosyjskich zwykłych obywateli do rosyjskich oficjalnych kanałów informacyjnych, czyli zmniejszenie ich zaufania do oficjalnej kremlowskiej propagandy. Skutecznymi czynnikami w tym kierunku informacyjnym stały się ukraińskie ataki na rosyjskie obiekty wojskowe na Krymie i na innych terytoriach. Efekt informacyjny takich ataków nie jest mniejszy niż wojskowy. Tajwan Obok Ukrainy należy zauważyć narastanie napięcia na Pacyfiku wokół Tajwanu. Obecnie uważa się, że konfrontacja między Chinami a Tajwanem jest najbardziej napięta od 40 lat. Tajwan, mimo swojego statusu częściowo uznawanej republiki, ma wsparcie wojskowe Stanów Zjednoczonych. Epicentrum napięcia w 2022 roku nastąpiło latem, kiedy na tle wielkich ćwiczeń ChRL Tajwan odwiedziła 2–3 sierpnia przewodnicząca Izby Reprezentantów USA Nancy Pelosi. Agresywna retoryka Pekinu nie doprowadziła do działań siłowych w odpowiedzi na takie „naruszenie suwerenności” (ChRL uznaje Tajwan za swoją część). Rosyjsko-ukraińskie starcie miało odwrócić uwagę Stanów Zjednoczonych, a pokój na warunkach tych lub innych ustępstw rf sprzyjałby kryzysowi polityki wewnętrznej i dyskredytacji władz amerykańskich. Jednak przebieg wojny doprowadził do przeciwnego rezultatu – wzmocnienia i konsolidacji Zachodu. Oczywiste jest, że dalsze rozwijanie się takiego scenariusza będzie działać wyłącznie na szkodę politycznych ambicji ChRL. Okresy zastoju będą zmieniane kryzysami w kolejnych latach, ponieważ żaden z krajów nie planuje odstąpić od swojej polityki. Zagrożenie pełnoskalową inwazją ze strony Chin pozostanie realne w najbliższym czasie, jednak zmniejszyło się ze względu na fiasko kremlowskiej awantury oraz wewnętrzne problemy Chin. Wyspa będzie polegać na swoich powiązaniach z Zachodem. Europa Region bałkański w 2022 r. po raz kolejny zademonstrował swój potencjał konfliktogenny, którego nadal używa Kreml, aby zachwiać sytuacją w Bośni i Hercegowinie, Czarnogórze i Kosowie. W innych krajach rf nasiliła swój wpływ informacyjny, co było szczególnie widoczne w Bułgarii, Serbii, Czarnogórze i BiH. Rok 2023 Czarnogóra przywitała w warunkach ostrego kryzysu politycznego i niepewności, w obliczu coraz większego przejmowania władzy przez proserbskie i prorosyjskie siły, przy skrajnie spolaryzowanym społeczeństwie, ze wzmocnieniem roli Kościoła w życiu kraju oraz z dość realną perspektywą pogorszenia stosunków z Zachodem i zamrożenia jej dalszej integracji z UE. Z drugiej strony członkostwo Czarnogóry w NATO stanowi gwarancję jej bezpieczeństwa przed jakąkolwiek bezpośrednią agresją zewnętrzną. Bośnia i Hercegowina nadal będzie demonstrować wielopłaszczyznowy potencjał konfliktogenny, ponieważ w niestabilnej BiH zainteresowana jest Rosja. Obecność specjalnych przedstawicieli UE, USA, Wielkiej Brytanii i Niemiec nie może powstrzymać rozprzestrzeniania się wpływów rosyjskich. Bośnia i Hercegowina pozostaje etnicznie podzielona, i na tym tle doskonale czują się i nadal będą się czuć ruchy prawicowo-radykalne oraz organizacje paramilitarne. Serbia obecnie znajduje się w sytuacji, która w żaden sposób nie pozwala jej uciekać się do jakichkolwiek działań siłowych w kierunku Kosowa, gdzie stacjonuje kontyngent NATO oraz amerykańska baza wojskowa „Bondsteel”. Jednak taka ograniczoność możliwości do bezpośredniego scenariusza wojskowego nie oznacza niemożliwości dalszej destabilizacji. Istotny jest także geopolityczny wymiar konfliktu. Obecnie Serbia stara się zachowywać neutralność w kwestii oficjalnego stanowiska wobec wojny Rosji przeciwko Ukrainie i unika wprowadzania sankcji, do czego skłania ją UE. Jednak tak nie będzie mogło trwać długo i prędzej niż później Belgrad będzie musiał dokonać wyboru między Zachodem a Rosją, która jest aktywnie zainteresowana naruszeniem stabilności w regionie i rozproszeniem uwagi, skupionej obecnie na Ukrainie. Azja. W 2023 roku napięcie na Półwyspie Koreańskim będzie narastać, co będzie związane ze wspólnymi ćwiczeniami Stanów Zjednoczonych, Korei Południowej i Japonii, na które zareaguje KRLD. Ponadto KRLD może zacząć budować ściślejszą współpracę z Rosją, a ta będzie starała się nadal podsycać konflikt na Półwyspie Koreańskim, aby odwrócić uwagę od wojny w Ukrainie. Wojny w Jemenie, trwającej od 2015 roku, oczekuje krótkotrwała stabilizacja, po której nastąpi ponowny wzrost intensywności. Wojna w Syrii trwa od 2011 roku. W 2023 roku wielka wojna tam prawdopodobnie nie wybuchnie, ale Turcy są w stanie związać siły Rosji i zmniejszyć strefę wpływów Asada. Wzrost wpływów Turcji na północy Syrii zrównoważy dominującą pozycję Asada w centrum i na południu kraju. Jednocześnie Asada powstrzymuje Izrael, który dąży do utrzymania kontroli nad okupowanymi Wzgórzami Golan. Na razie brak jest sygnałów o osiągnięciu zasadniczych porozumień między stronami wojny o Karabach. Dopóki w procesie uregulowania oraz w politycznych rozgrywkach obecna jest Moskwa, konflikt będzie się utrzymywał. Mimo że strony z powodzeniem zasiadły do stołu negocjacyjnego, konflikt między Kirgistanem a Tadżykistanem staje się coraz bardziej napięty. Biorąc pod uwagę fakt, że Tadżykistan po raz pierwszy publicznie wysunął terytorialne pretensje wobec Kirgistanu, a także zasadniczość stron w kwestii kontroli nad odcinkiem drogi Isfara–Woruch, pozostawiają mało przestrzeni dla skutecznego i wzajemnie korzystnego uregulowania konfliktu, tym bardziej że w negocjacje ingeruje Rosja. Najprawdopodobniej konflikt będzie trwał również w 2023 roku. Z jednej strony ambicje Indii i Chin na spornych odcinkach granicy są dość duże, a coraz większa liczba starć wskazuje na dalszą eskalację. Z drugiej strony ten konflikt jest niekorzystny dla obu stron z perspektywy wielkiej geopolityki. Kontynuowanie przez Chiny agresywnych działań na granicy może doprowadzić do zbliżenia Indii ze Stanami Zjednoczonymi, co raczej nie będzie dobrą wiadomością dla Pekinu. Dla Indii dalsze pogorszenie stosunków dwustronnych z Chinami również jest niekorzystne, zważywszy na wciąż aktualny konflikt z Pakistanem. 30 sierpnia 2021 r. uznaje się za datę zakończenia wojny w Afganistanie, w której zwyciężyli talibowie. W 2023 roku potrwa ich międzynarodowe uznawanie. Oczekuje się krwawych zamachów terrorystycznych przez cały rok. W lutym 2021 r. w Mjanmie (ona же – dawna Birma) doszło do wojskowego zamachu stanu z odsunięciem prozachodniego cywilnego rządu. Do władzy doszło wojskowe kierownictwo o orientacji chińskiej, co sprowokowało rozpalenie ognisk wojny domowej. Biorąc pod uwagę etniczną i religijną różnorodność Mjanmy, konflikt może się pogłębić. Sytuacja w Iraku tradycyjnie pozostanie napięta. Obecnie Irak można określić jako fragile state, czyli państwo niewydolne. Istotny wpływ na politykę wewnętrzną państwa będą wywierać regionalni i globalni liderzy, w szczególności Arabia Saudyjska, Iran, Turcja, USA, co będzie wzmacniać tendencje odśrodkowe w państwie. Iran okazał się jednym z głównych sojuszników Rosji w wojnie przeciwko Ukrainie. Irańskie drony stają się coraz ważniejszą bronią dla Rosji w jej wojnie na Ukrainie, gdzie są wykorzystywane do uderzeń w szereg celów cywilnych i wojskowych. Protesty, które rozpoczęły się w kraju jeszcze w 2019 roku, będą trwać, jednak ich zwycięstwo jest mało prawdopodobne z powodu braku organizacji, odrębnych interesów w regionach oraz pewnych grup narodowych (zwłaszcza Kurdów, Lurów, Azerbejdżanów). Jeśli jednak dojdzie do upadku reżimu, najprawdopodobniej spowoduje to długotrwałą wojnę domową. Społeczność międzynarodowa jest zaniepokojona tym, że wkrótce reżim zbliży się do możliwości stworzenia pierwszej irańskiej bomby atomowej. Dlatego konfrontacja z Iranem na morzu i na lądzie w Jemenie będzie trwać,

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Iraku, Arabii Saudyjskiej, Syrii i Libanie – wszędzie tam, gdzie Iran ma wpływy lub własne oddziały paramilitarne. Afryka Zbrojny konflikt władz centralnych Etiopii ze stanem Tigraj na tle etnonarodowym rozpoczął się w listopadzie 2020 roku. Ze względu na postęp rozmów pokojowych można oczekiwać pewnego zamrożenia konfliktu. Jednak nierozwiązanie jego przyczyn wymaga większej uwagi społeczności międzynarodowej. Prawdopodobne są kolejne gorące fazy, począwszy od połowy 2023 roku. Wojna domowa w Sudanie Południowym trwa od grudnia 2013 roku. Biorąc pod uwagę przewlekły charakter konfliktu oraz brak woli politycznej kierownictwa kraju, pełna realizacja porozumienia pokojowego, podpisanego w 2018 roku, nie nastąpi w najbliższym czasie. Rozpoczęty proces włączenia walczących frakcji do armii Sudanu Południowego jest obecnie kamieniem węgielnym dla osiągnięcia stabilności w kraju. Od jego dynamiki zależeć będzie osiągnięcie pokoju i wdrożenie kolejnych ważnych reform. Konflikt w Libii trwa od 2011 roku, po zabójstwie Muammara Kaddafiego. Wojnę libijską próbuje się obecnie zakończyć permanentnie. Negocjacje rozpoczęły się jeszcze w styczniu 2021 roku i trwają do dziś, posuwając się powoli naprzód. Jednak działania wojenne sporadycznie wznawiają się, pomimo osiągniętego w październiku 2020 r. porozumienia o zawieszeniu broni. Jeśli umowa z końca 2020 roku zostanie anulowana, może to nasilić działania wojenne w Libii, której ludność jest bardzo zmęczona 10 latami wojny. Wiele zależy od zdolności do przeprowadzenia uznanych wyborów prezydenckich na większości terytorium kraju. Wojna w Republice Środkowoafrykańskiej trwa z przerwami od 2012 roku. Obserwuje się aktywizację rosyjskich najemników z PKW „Wagner”, którzy wspierają rząd centralny kraju. Rosyjscy instruktorzy szkolą armię rządową, aktywnie dostarczają broń i pojazdy opancerzone. Istnieją dane o przechowywaniu kosztowności i rezerw walutowych rosyjskiej elity w tym kraju. Ponadto wagnerowcy werbują miejscowych mieszkańców na wojnę w Ukrainie. Rosja stara się wzmocnić wpływy także w innych państwach Afryki, demonstruje dyktatorskim reżimom możliwości współpracy. Ponieważ nasilenie rosyjskiej aktywności w regionie osiągnęło maksimum, Rosja coraz częściej napotyka na opór innych graczy, w szczególności Francji i Turcji, co może doprowadzić do nowego zaostrzenia. W wyniku pełnoskalowej inwazji Rosji Ukraina wycofała kontyngent ukraińskich wojskowych, którzy brali udział w misji pokojowej ONZ w Demokratycznej Republice Konga. Wyjazd około 250 ukraińskich żołnierzy sił pokojowych stał się poważną stratą dla Misji ONZ w DRK. Ukraina wycofała również z misji osiem śmigłowców, które stanowiły jedną trzecią całej floty śmigłowcowej ONZ w DRK. Z tego powodu w ciągu ostatnich miesięcy sytuacja bezpieczeństwa na wschodzie Demokratycznej Republiki Konga gwałtownie się pogorszyła. Ugrupowanie rebeliantów M23 wznowiło działania bojowe i rozszerzyło terytoria pod swoją kontrolą. I tak już beznadziejna sytuacja pogarsza się przez dodatkowe zagrożenie przemocą etniczną. Z czasem wzrost niebezpieczeństwa może zniweczyć wybory krajowe w DRK, zaplanowane na grudzień 2023 roku. W Mozambiku działają rosyjscy najemnicy z grupy Wagnera, którzy są zaangażowani w walkę z islamskimi terrorystami i wspieranie obecnej siły politycznej, co wzmacnia rolę Rosji w regionie. Ma to bezpośredni wpływ na wzrost niestabilności wzdłuż wybrzeża Afryki Wschodniej i stwarza dodatkowe zagrożenie dla pokoju i stabilności innych państw. Wzrost niestabilności i nasilenie sporów religijnych w Nigerii grozi konfliktem na dużą skalę w średnioterminowej perspektywie. Osłabienie Nigerii, która jest 200-milionowym państwem i drugą gospodarką Afryki, odbije się na całym regionie, który czeka obniżenie ogólnego bezpieczeństwa, wzrost niestabilności, zaostrzenie sporów regionalnych oraz zmniejszenie rozwoju gospodarczego i współpracy. Jednak pozostaje możliwość stabilizacji pod warunkiem konsensusu między elitami chrześcijańskiego południa i muzułmańskiej północy. Długotrwały konflikt w Kamerunie osłabia kraj, co już stworzyło warunki do aktywizacji działalności ugrupowania terrorystycznego „Boko Haram”. Ponieważ nie obserwuje się znacznej dynamiki w rozwiązaniu konfliktu, można prognozować dalszą intensyfikację zagrożeń terrorystycznych. Czad nadal pozostaje głównym sojusznikiem Francji i Zachodu w regionie Sahelu, co jest szczególnie ważne na tle wzmocnienia rosyjskiej obecności w sąsiednich państwach. Jednak autorytaryzm rządów i brak akceptacji ze strony części ludności, zwłaszcza na północy (w regionie Sahary), osłabia pozycję rządu. Konflikt w Saharze Zachodniej, który rozpoczął się 13 listopada 2020 roku wokół przejścia granicznego i drogi w pobliżu osady Al-Guergarat, prawdopodobnie będzie trwał również w 2023 roku na poziomie wzajemnych ostrzałów między Marokiem a siłami proalgierskimi. Przez dwa zamachy stanu, które miały miejsce w 2022 roku w Burkinie Faso, znacznie wzrosła aktywność terrorystyczna. Burkina Faso staje się kolejnym słabym ogniwem wśród państw Sahelu, gdzie aktywnie umacniają się ugrupowania islamistyczne. Na tym tle w nowym rządzie silne są wpływy Moskwy. Istnieją pewne czynniki wskazujące na prorosyjską orientację obecnego przywódcy kraju, co pozwoli Rosji jeszcze bardziej wzmocnić swoje wpływy w regionie, przede wszystkim poprzez kooperację wojskową. 25 października 2022 roku w Sudanie doszło do zamachu stanu, w wyniku którego od władzy odsunięto przedstawicieli cywilnych, a wszystkie funkcje polityczne zostały skonsolidowane w rękach skrzydła wojskowego. Sudan jest położony w strategicznym regionie Morza Czerwonego, które jest jedną z najważniejszych arterii wodnych świata. Z tego powodu kraj będzie przyciągał szczególną uwagę USA, Rosji, Arabii Saudyjskiej, ZEA i UE. Konflikt trwający w Senegalu od grudnia 1982 r. znajduje się w głębokiej fazie wygasania po śmierci historycznych liderów „Ruchu Sił Demokratycznych Kasamansu” (MFDC) – Sidiego Badji, założyciela jego skrzydła bojowego „Atika”, i Jamacoune Senghora, problemach w zasobach mobilizacyjnych oraz bazie społecznej. W szczególności możliwości separatystów ogranicza stanowisko Adamy Barrowa – prezydenta Gambii od 2017 roku, który wspiera oficjalny Dakar. Jednocześnie brak szybkiego rozwiązania konfliktu szkodzi pozycjom senegalskiego prezydenta Macky Salla, który doszedł do władzy w 2021 roku z obietnicami zaprowadzenia pokoju.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Jak demokrata Biden naśladuje republikanina Reagana

Wołodymyr SERHIJCZUK, kierownik katedry historii światowego ukraiństwa KNU im. T. Szewczenki, doktor nauk historycznych, profesor. Może dlatego, że sami nieustannie zapewnialiśmy świat o gotowości na wszelkie wyzwania. A za oceanem, znając nasze potencjalne możliwości, do pewnego czasu byli spokojni. Najwyraźniej licząc na to, że umiejętnie utajnialiśmy produkcję najnowszego uzbrojenia, tak jak to było w czasach radzieckich – na przykład produkcja nowoczesnych pojazdów opancerzonych czy czołgów była ukrywana za wytwarzaniem lokomotyw spalinowych. Powiedzmy, czyż Ukraina nie jest zdolna sama zapewnić sobie różnorodne rakiety, skoro posiada odpowiednią bazę i wysoki potencjał intelektualny? Czego wart jest tylko „Piwdenmasz”, który przez 30 lat niepodległości, w warunkach należytego finansowania, mógł opracować i uruchomić masową produkcję wielu wzorów niezbędnej broni. Swoją nomenklaturę uzbrojenia rakietowego może dostarczyć Kijów, o którego pionierskich opracowaniach wielokrotnie informowano. I gdybyśmy w porę rozwinęli masową produkcję „Stuhny”, „Wilchy”, „Neptuna” oraz innych ukraińskich perspektywicznych projektów, to czy prosilibyśmy o analogiczne uzbrojenie za granicą? Czyż nie moglibyśmy wyprodukować dla siebie najlepszych na świecie czołgów, skoro najpotężniejszy ich producent działa jeszcze od lat 30. XX wieku – charkowska fabryka. Jeśli to właśnie charkowski T-34 stał się najlepszą maszyną bojową II wojny światowej, to czyż do ewentualnych przyszłych batalii nie przygotowywaliśmy nowej broni pancernej? Na paradach demonstrowano na przykład „Bułat”… A mając rozwinięty przemysł lotniczy, któremu przez wiele dziesięcioleci udawało się stworzyć serię największych samolotów na świecie i silników do nich, czy teraz staliśmy się niezdolni do opracowania własnego lotnictwa bojowego? Tym bardziej, że na Ukrainie pozostała w spadku po Związku Radzieckim potężna baza remontowa samolotów wojskowych – zarówno transportowych, jak i myśliwców. Kilkanaście lat temu cała światowa prasa rzuciła się na Ukrainę za rzekomo sprzedane wbrew międzynarodowym sankcjom stacje rozpoznania radioelektronicznego „Kolczuha”. Zatem mogliśmy zapewnić sobie w wystarczającej ilości nowoczesne środki do wykrywania pozycji wroga. Dobrze, niech do 2014 roku wszyscy nasi prezydenci naiwnie wierzyli w „bratni” naród rosyjski, który nigdy nie zaatakuje, bo dał jeszcze gwarancje, zabierając nam głowice jądrowe i ich nosiciele. Ale wraz z okupacją Krymu i Donbasu po raz kolejny potwierdziło się, że „Moskwa łzom nie wierzy”. W związku z tym należało przygotowywać się do rosyjskiej pełnoskalowej inwazji. Tym bardziej, że jakby według specjalnego planu wybuchały składy amunicji w różnych regionach Ukrainy, wyczerpując nasze strategiczne zapasy. Jakby za dotknięciem czarodziejskiej różdżki wyprzedawano u nas zapasy broni, dewaluowano opracowania biur konstrukcyjnych Ukroboronpromu, rozkradano ziemię jednostek wojskowych, wybuchały składy amunicji… Czy więc zamierzaliśmy naprawdę budować swoje państwo, którego gwarantem zawsze jest własna siła zbrojna? I dlaczego uważaliśmy, że nikt nas uważnie nie obserwuje, aby wyciągać odpowiednie wnioski co do naszej zdolności do samoorganizacji od szeregowego wyborcy po głowę państwa? I skąd mogliśmy mieć pewność, że zamorskie podejście do wspierania Ukrainy w wielu kwestiach nie zmieniło się w ciągu ostatnich stu lat? A wtedy wyrażało się ono w tych słowach, które usłyszał znany galicyjski działacz społeczno-polityczny Wołodymyr Cełewycz od Amerykanów: „Jeśli rzeczywiście was, Ukraińców, jest 40 milionów i nie macie państwa, to widać, że albo nie chcecie go mieć, albo jesteście tak niezdolnymi nieudacznikami, że nie zasługujecie na to, by je mieć. W obu przypadkach nie jesteście warci ani naszego współczucia, ani naszej pomocy, bo możemy współczuć i pomagać tylko żywotnym narodom i takim, które potrafią walczyć. Tak samo nie opowiadajcie nam o krzywdach, które wyrządzają wam panujące nad wami państwa. Możemy współczuć wam tylko wtedy, gdy wiemy, że potraficie godnie, odważnie i z poświęceniem walczyć z tymi, którzy was krzywdzą”. W latach 1917–1921 rzeczywiście nie potrafiliśmy się zorganizować i zjednoczyć, dlatego wtedy nas nie wsparto. Ale jeśli sto lat temu w USA nie zrozumiano znaczenia państwa ukraińskiego dla stworzenia politycznej i ekonomicznej równowagi na świecie, uważając je za część Rosji, to teraz sytuacja się zmieniła. Przez ostatnie sto lat Amerykanie przekonali się, że Ukraińcy chcą odrodzić własną państwowość – o tym przekonała ich ofiarna walka Ukraińskiej Powstańczej Armii, wysoki zryw ukraińskiego szestdziesiatnyctwa, państwowotwórczy czyn Ludowego Ruchu, który mimo nawoływań Busha seniora, by nie występować ze składu ZSRR, doprowadził do nowego ogłoszenia niepodległego państwa ukraińskiego. Jeszcze bardziej przekonali się możni tego świata o dążeniu Ukraińców do ostatecznego utwierdzenia własnej państwowości nasze Majdany, które stały się przykładem dla wszystkich narodów w walce o prawo bycia gospodarzem na własnej ziemi. Dlatego, gdy za oceanem ostatecznie zrozumiano, że Moskwa poważnie przygotowuje się do wojny zaborczej na Ukrainie, postanowiono nas wesprzeć, zaczynając regularnie dostarczać informacje wywiadowcze. Uważnie badając rzeczywisty stan spraw na Ukrainie, tamtejsi analitycy przekonali swoje kierownictwo do tego, że nasze Siły Zbrojne raczej nie będą w stanie odeprzeć planowanego blitzkriegu Rosjan. Przewidywano nam na ewentualny opór kilka dni, a następnie liczono już na rozwinięcie wojny partyzanckiej na okupowanych przez Moskwę terytoriach. Co prawda, Zachód był nieco skonsternowany oświadczeniem ministra spraw zagranicznych Ukrainy Dmytra Kułeby, który 31 grudnia 2021 roku poinformował, że będziemy stawiać opór nowej agresji. Całkiem możliwe, że właśnie to zmusiło Zachód do wydzielenia dla Ukrainy pewnej części środków obronnych. Jednak nawet prewencyjne sankcje ekonomiczne, które mogłyby zatrzymać agresję Rosji, nie zostały zastosowane, przy czym wyrażano co najwyżej regularne zaniepokojenie. I dopiero wtedy, gdy USA i ich partnerzy stali się świadkami heroicznego, być może niezrozumiałego dla nich masowego oporu Ukraińców wobec agresora od pierwszego dnia szerokiej inwazji rosyjskiej, nie mogli już zostawić nas sam na sam z podstępnym wrogiem-„bratem”. W związku z tym postanowili wykorzystać sytuację, aby zrealizować to, co należy zrobić w obecnej sytuacji, będąc rzeczywiście najpotężniejszym krajem planety, który jednocześnie jest symbolem demokracji. Czyli za oceanem uznano i potwierdzono swoje stanowisko sprzed stu lat, że obecnie Ukraińcy stali się tym narodem, który jest w stanie stanąć w swojej obronie, a zatem należy im pomagać. Tym bardziej, że USA podpisały jeszcze Memorandum Budapeszteńskie z 1994 roku o rzekomych gwarancjach dla Ukrainy w zamian za zrzeczenie się przez nią arsenału jądrowego. I kiedy niepokoją nas spowolnione tempa niezwykle potrzebnej dziś pomocy wojskowej – od Ługańska po Lwów przelewa się nasza krew i niszczona jest infrastruktura – musimy wziąć pod uwagę ważny moment: w podobnej sytuacji Zachód znalazł się po raz pierwszy. Po II wojnie światowej nie ma on doświadczenia w rozwiązywaniu problemów konfliktów zbrojnych o obecnej skali na Ukrainie. Tylko tak można rozumieć ostrożne stanowisko obecnej administracji w Waszyngtonie, by natychmiast przekazać nam potężne uzbrojenie ofensywne – obawę przed sprowokowaniem III wojny światowej, której skutki są nieprzewidywalne. Doświadczenia w rozwiązywaniu takich problemów prezydent USA Joe Biden nie miał. Nikt z jego poprzedników nie pozostawił mu w spadku starannie opracowanego planu, jak działać w przypadku pełnoskalowej inwazji Rosjan na Ukrainę, której ta sama Moskwa również zagwarantowała za przekazanie jej broni jądrowej integralność terytorialną i nienaruszalność granic. Ale w USA był przykład udanej działalności prezydenta Ronalda Reagana, który zdołał dość wirtuozersko pogrzebać imperium zła, nazywając tak Związek Radziecki. Metodyka tego procesu została opracowana przez Reagana starannie i z powodzeniem wcielona w życie stopniowo, korygując się od czasu do czasu. I wszystko to działo się w sposób naturalny na oczach całego świata. Właśnie doświadczenie Ronalda Reagana, moim zdaniem, przydało się obecnemu gospodarzowi Białego Domu w Waszyngtonie po to, aby stopniowo, angażując społeczność światową, docisnąć kierownictwo Federacji Rosyjskiej do kapitulacji, umiejętnie wykorzystując taktykę i strategię swojego wielkiego poprzednika. A to może wpłynąć także na tak zwaną monolityczność Federacji Rosyjskiej, jak wcześniej stało się z ZSRR. W związku z tym w przyszłym zwycięstwie Ukrainy nad Federacją Rosyjską wyraźnie prześledzić można twórcze naśladowanie przez Joego Bidena taktyki i strategii rozpadu Związku Radzieckiego Ronalda Reagana. Ale w odróżnieniu od kadencji prezydentury tego ostatniego, obecnie trwa gorąca faza wojny rosyjsko-ukraińskiej, w trakcie której Ukraina traci swoich najlepszych synów i córki, a co najbardziej bolesne – niewinne dzieci. Ważne, aby Zachód w końcu zrozumiał do końca: Ukraina broni go póki co swoją krwią. Jednak musi on uświadomić sobie, że przy niezdecydowaniu w dalszym wspieraniu Ukraińców przyjdzie mu opłacać swoją przyszłość już własną krwią. Oto dlaczego, przebywając w niezwykle trudnych warunkach (w konflikt zbrojny na terytorium Ukrainy, który rozpętała Federacja Rosyjska, wciągnęło się już bezpośrednio lub pośrednio ponad 50 krajów świata!), prezydent USA Joe Biden musi wykazać całkowitą determinację we wspieraniu Ukraińców – tak, jak broniłby swoich obywateli. I wtedy pozostanie w historii godnym następcą Ronalda Reagana. Rok temu niecierpliwie liczyliśmy na amerykańską pomoc prewencyjną w przeciwdziałaniu przyszłej rosyjskiej agresji. Ale stamtąd szczególnego odzewu nie było. My zaś gorączkowo próbowaliśmy przekonywać władze za oceanem, aby jak najszybciej zrozumiały, jakie zagrożenie nad nami wisi. Jednak w Waszyngtonie się nie spieszono.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

zapewniał zebranych, że Czechosłowacy zawsze kochali Rusinów: kiedyś i obecnie. Że jeńcy w obecnych warunkach godnie zapracowali na prawdziwą demokrację, na ludzkie relacje między oficerami a żołnierzami...” Dwa dni trwało święto czechosłowacko-ukraińskiej przyjaźni. Tego samego dnia, o dziesiątej wieczorem, rozpoczął się koncert amatorskich czechosłowackich artystów spośród jeńców. A już 28 lipca – dla wojska i mieszczan została udanie przedstawiona, jak zaznaczają naoczni świadkowie, sztuka teatralna ze złotego źródła „Staropraskie pieśni”. Potem nowe spotkania, nowe oświadczenia w Brzozowym Gaju (Wielki Berezny) szanownego profesora Masaryka. „Z ciepłem wspominali po powrocie do ojczyzny czechosłowaccy żołnierze to wydarzenie oraz czas pobytu w obozie na „Kozim Grządku”... Kiedy Rosja tonie w bolszewickiej agitacji za separatystycznym pokojem z Niemcami i Rakosim, czescy jeńcy występują po stronie miejscowej władzy, która stanęła po stronie akcji Kiereńskiego”... – podsumowuje ówczesną sytuację międzynarodową praska gazeta. Ekstrapolując mało znane na Ukrainie wydarzenie historyczne na dzień dzisiejszy, nie mogę nie zaakcentować tego, jak dobroczynne i humanitarne może być zachowanie prawdziwych braci Słowian, a w przeciwieństwie do tego, jaką tragedię od wieków sieją na ukraińskiej ziemi zamaskowani pod „jednonarodowców” wielkomocarstwowi Moskale – wtedy i dziś: na całej Ukrainie, w Mołdawii i Gruzji... W 1918 roku, kiedy na Podolu Ukraińcy bratali się z Czechosłowakami, hordy maruderów-morderców zniewalały i plądrowały lewobrzeżną Ukrainę... A później zalały krwią i prawobrzeżną. Zwabili faryzeusze podstępnie na bezkresne przestrzenie Syberii także zubożałe czechosłowackie wojsko, aby potem, na polecenie Trockiego, nie przepuścić go do Władywostoku i zniszczyć... Na historycznej gazetowej fotografii wiec w Połonnem. Wśród grupy czechosłowackich jeńców pielęgnuje nadzieję na powrót do domu także pułkowy sekretarz, pisarz Jaroslav Hašek... Oni pamiętają te dni i są z nich dumni. Nie zapominajmy o nich i my! ...Ponad sto lat temu ukraińscy Rusini mieli w osobie ówczesnej czechosłowackiej władzy i jej narodu prawdziwych braci i sojuszników, a nie ekonomicznych grabieżców i politycznych morderców, którzy ze wszystkich stron wiekami czyhali na naszą wolność. Mamy nadzieję, że po zdobyciu wspólnego z Europejczykami zwycięstwa nad raszyzmem nic podobnego więcej nie powtórzy się we współczesnej historii Ukrainy. A z wyborem demokratycznego, uczciwego i prawdziwie proukraińskiego Prezydenta Petra Pavla, nasz polityk po „sowieckiej” drzemce wreszcie przejrzy na oczy, rozezna się w przyjaciołach i wrogach oraz nigdy więcej nie będzie pokładał nadziei w łzawym kajaniu się rozgromionego barbarzyńcy, w jego cynicznych zapewnieniach i finansowo-ekonomicznych łapówkach, a w przyjaciołach, z którymi razem zdobywano ciężkie zwycięstwo i z pomocą których będzie odbudowywany nasz kraj. I bez wątpienia, w szczere i bezinteresowne wsparcie czeskiego narodu. „nazywanie Krymu”, a później została przemianowana na „przyłączenie Krymu”. Swoją drogą, skoro już nastała moda na przywracanie wszystkiego, co stare, „odnawianie historii”, to dlaczego by nie oddać Krymu krymskim Tatarom? Oni przecież byli tam znacznie wcześniej niż Katarzyna II!. Uroczysty powrót Katarzyny II na Ukrainę – to skandaliczne wyzwanie dla pamięci narodowej, to obraza „żywych i umarłych i nienarodzonych” Ukraińców w „Ukrainie nie w Ukrainie”. Nie chce się wierzyć, że Pan, Wiktorze Fiodorowiczu, premier rządu Ukrainy, jednak poprze tę odeską hańbę. Być może Pan, z uwagi na przyszłe wybory, boi się utracić poparcie tej części swojego elektoratu i swojej partii, która potajemnie nienawidzi Ukrainy wszystkimi włóknami duszy, co przebija się w jej działaniach. Ale wtedy Pan straci więcej. Nie odcinając się od jawnych i niejawnych ukrainofobów, nie stanie Pan tym ogólnonarodowym liderem, którym chce Pan być i mógłby Pan być. Szczerze, z życzeniami dobra – Iwan Dziuba 01.07.07 Szczegóły — str. 10—11

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Przyjaciele – więcej niż sąsiedzi

Jurij PŁAKSIUK, dziennikarz, pisarz Wyłożywszy te nieco trywialne sądy, od razu zagłębiłem się nie w taką znowu odległą przeszłość, aby wspomnieć dobrym słowem nazwisko innego czeskiego demokraty, polityka, twórcy państwowości i pierwszego prezydenta Czechosłowacji oraz prawdziwego przyjaciela Ukraińców-Rusinów, Tomasza Garrigue Masaryka. Tak, właśnie przyjaciela i obrońcy licznej ukraińskiej emigracji, która w tamtym czasie (lata 20.-30. XX w.) doświadczała najokrutniejszych prześladowań ze strony stalinowskiej kliki. A także żarliwego zwolennika budowy sobornej i niezależnej od bolszewizmu Ukraińskiej Republiki Ludowej. Właśnie Tomasz Masaryk stał się tym pierwszym konsekwentnym europejskim politykiem, który zrozumiał i przewidział wiodącą rolę Ukrainy jako wschodniego przedmurza w powstrzymywaniu ekspansjonistycznej polityki Moskwy na kontynencie europejskim. Ponieważ rozumiał to w pełni i przez całą swoją prezydencką kadencję przejmował się głębokim niepokojem co do zamiarów Rosji. Ponieważ, jako uznany demokrata i autorytatywny polityk, był bodaj jedynym liderem spośród innych europejskich przywódców, który wiosną i latem 1918 roku osobiście przekonał się o tym podczas odwiedzin internowanych na Ukrainie wojsk czechosłowackich, które odmówiły udziału w I wojnie światowej po stronie Trójprzymierza... Od lata siedemnastego roku do jesieni osiemnastego roku znaczna część armii czechosłowackiej kwaterowała także w osadzie Wełyka Bereźna, znajdującej się kilka kilometrów od mojego rodzinnego miasta Połonne. Oczywiście profesor i przyszły prezydent Tomasz Masaryk nie mógł pominąć uwagą tego znanego w całym podolskim okręgu obozu wojskowego. Przy czym nie przelotem i w pośpiechu, lecz zatrzymując się na trzy doby dla merytorycznej rozmowy, aby przysłużyć się swoim rodakom troskliwymi radami i wskazówkami. Tak jak i dla chlebodajnej społeczności Połonnego, otworzyć się jako ufny i pożądany sojusznik... Przebieg tej wizyty, jak i realność tego historycznego faktu opisałem w powieści dylogii „Wszystko w przeszłości”. Oczywiście przewidywałem, że moich ziomków, mieszkańców Połonnego, od razu zainteresuje odnaleziona karta wiekopomnej przyjaźni w stosunkach między naszymi krajami, że znajdą się wśród mieszczan osoby, których losy były ściśle związane z losami czechosłowackich wojskowych i chętnie podzielą się swoimi wspomnieniami. Jednak nie oczekiwałem, że aż tak bardzo, bo po kolejnej prezentacji książki w rejonowym Domu Kultury podszedł do mnie znajomy miejscowy muzyk i kompozytor Wiktor Kamiński i wniósł do mojego wystąpienia istotne sprostowanie dotyczące daty przeprowadzenia tego licznego wiecu z udziałem Tomasza Masaryka na miejskim placu, podpierając uwagę publikacją prasową o tamtym pamiętnym wydarzeniu. A na koniec szczerze wyznał, że sam jest wnukiem i bezpośrednim potomkiem jednego z czeskich oficerów. DZIEDZICTWO List do W. F. Janukowycza Szanowny Wiktorze Fiodorowiczu! Niedawno, udzielając wywiadu dziennikarzom, wypowiedział Pan dobre słowa o mnie. Ucieszyłyby mnie one, gdyby w tym samym wywiadzie nie wypowiedział Pan innych słów, które przykro poraziły i mnie, i, jestem pewien, bardzo wielu naszych z Panem współobywateli. Chodzi, jak Pan zapewne już się domyślił, o Pana odpowiedź na pytanie dziennikarki o stosunek Partii Regionów do działań odeskich władz w sprawie demontażu („przeniesienia”) pomnika marynarzy – „potiomkińców”, którzy pierwsi powstali w 1905 roku przeciwko carizmowi – i ustawienia („odnowienia”) w tym miejscu pomnika Katarzyny II. W istocie pochwalił Pan te działania, mówiąc, że to (nie heroiczne powstanie marynarzy, a panowanie Katarzyny II!) – nasza historia, a historię trzeba znać i szanować. Tak, Wiktorze Fiodorowiczu. To – nasza historia. I trzeba ją znać, aby odróżniać dobro od zła. Każdy naród ceni w swojej historii owoce pracy i rozumu swoich poprzedników, szczyci się kartami walki o sprawiedliwość i wolność, i wstydzi się kart upokorzenia i niewolnictwa. W Warszawie nigdy nie stanie pomnik Suworowa, a imię jego jest Polakom nienawistne – choć dla Rosjan jest on genialnym dowódcą. W Budapeszcie nie ma i nie będzie pomników ani Mikołaja I, ani Chruszczowa, ani Andropowa, ani Żukowa. Kraj w Afryce, który kolonizatorzy nazwali „Rodezją” na cześć „wielkiego” kolonizatora Cecila Rhodesa, nazywa się już inaczej. To właśnie jest szacunek do historii: pamięć narodowa wszystko stawia na swoim miejscu. Katarzyna II, kokietując francuskich encyklopedystów, jednocześnie w Rosji prześladowała oświeceniowca Nowikowa i wysłała na zesłanie Radiszczewa, trzymała do „specrozmów” z „wolnomyślicielami” słynnego profesjonalnego kata Szeszkowskiego, o którego kunszcie krążyły legendy. Na Ukrainie wprowadziła pańszczyznę, ziemie dotąd wolnych chłopów rozdawała swoim niezliczonym faworytom, podstępnie zrujnowała Sicz Zaporoską, zlikwidowała ukraińskie szkoły. Dalej podaję tłumaczenie artykułu, który ukazał się w jednej z ówczesnych praskich gazet i już w naszych czasach został powtórnie przedrukowany: “Przywitali go jeńcy hymnem “Kde domov můj”. Profesor Masaryk podziękował wojskowym, mówiąc: “Dokładnie śpiewaliście “Gdzie dom mój”. Potem profesor pochwalił Czechów za to, że w Połonnem zachowywali się tak, iż miejscowi sowieci nie zeszli z drogi internacjonalizmu i przyjaźni i nie czynili podziału między jeńcami a innymi narodowościami, które zamieszkiwały miasto. Że pozwolili także jeńcom niemieckim, węgierskim, tureckim korzystać z tych samych ulg, dzięki Czechosłowakom... Rosyjscy robotnicy i mieszczanie uznali ten fakt, że poglądy czechosłowackich jeńców na Rosjan, na rosyjską rewolucję były braterskie... Że Czesi zbierali datki dla innych jeńców i politycznie represjonowanych, także dla wdów i sierot… Wspierają demokrację, pracują przy różnych robotach gospodarczych, organizują kulturalne i socjalne przedsięwzięcia, zespoły folklorystyczne. Profesor za- Czyżby odeska władza była na tyle ciemna, że tego nie wie? Raczej demonstruje pryncypialny brak wstydu w zaspokajaniu swoich ambicji i gustów nuworyszy. Jeśli tak bardzo chcą uszczęśliwić Odessę tym symbolem faryzeizmu, cynizmu i rozpusty (właśnie tak charakteryzowali ją niezależni od niej rosyjscy myśliciele, o zależnych nie mówimy), to niech “wznoszą” czy “odnawiają”, ale niech wyryją na pomniku słowa ukraińskiej pieśni ludowej XVIII wieku: Katarzyno, wroga babo, Coś ty narobiła? Step szeroki, kraj wesoły Tyś zniszczyła. Albo Szewczenkowe: …Pierwszy krzyżował Naszą Ukrainę, A druga dobiła Wdowę sierocinę. Pomnik Katarzyny II chcą stawiać i na Krymie. Tam można by było na postumencie dać skromną statystykę, ile wsi i aułów zostało spalonych, ile meczetów zburzonych, ilu krymskich Tatarów wysiedlonych podczas historycznej akcji, która nazywała się “zawo- Wraz z wyborem generała NATO w stanie spoczynku Petra Pavla na następnego prezydenta Republiki Czeskiej historia i czas wyprowadzają ukraińsko-czeskie relacje na nową orbitę międzynarodowej współpracy, przede wszystkim w pogłębianiu kooperacji krajów Partnerstwa Wschodniego, a także zwiększeniu wkładu Ukrainy w politykę bezpieczeństwa dobrosąsiedztwa państw europejskich.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Oczyścić przestrzeń Połtawy z rosyjskich imperialnych pomników!

Takie podsumowanie obwodowego okrągłego stołu poświęconego problemom dekolonizacji przestrzeni publicznej Połtawy oraz takie zadanie dla władz miejskich. W zgromadzeniu wzięli udział minister kultury i polityki informacyjnej Ukrainy Ołeksandr Tkaczenko, pracownicy Połtawskiej Obwodowej Administracji Wojskowej, miejskiego wykonawczego komitetu, Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej (UINP), aktywiści społeczni, poseł ludowy Andrij Boblach, połtawscy naukowcy Jurij Wołoszyn, Ludmiła Babenko, Iryna Petrenko, Leonid Bulawa, Wira Meleszko oraz dyrektorka muzeum „Pole Połtawskiej Bitwy” Natalia Biłan. Do udziału przyłączyli się również członkowie Rady Ekspertów Ministerstwa Kultury i Polityki Informacyjnej ds. przezwyciężania skutków rusyfikacji i totalitaryzmu. Większość mówców zarysowała problem: poltawskie władze miejskie wciąż nie usunęły z przestrzeni publicznej Połtawy pomników wzniesionych w czasach Imperium Rosyjskiego, związanych ze zwycięstwem Państwa Moskiewskiego w bitwie pod Połtawą 8 lipca 1709 roku nad sprzymierzonymi wojskami Hetmanatu i Królestwa Szwecji. Aż cztery miesiące temu, jeszcze na początku września 2022 roku, wspomniana rada zaleciła oczyszczenie ukraińskiego miasta Połtawy z rosyjskiego okupacyjnego symbolicznego śmiecia: Pomnika (kolumny) Chwały „ruskiemu orężu”, ustawionego ku czci 100. rocznicy „zwycięstwa armii rosyjskiej Piotra I”, pomnika na miejscu wypoczynku Petra, wzniesionego w 1849 roku w miejscu domu kozaka Pułku Połtawskiego Hetmanatu Magdenki, w którym po bitwie pod Połtawą rzekomo zatrzymywał się moskiewski car, oraz pomnika „chwalebnych obrońców Połtawy i komendanta twierdzy Olekseja Kelina”, ustawionego w 1909 roku ku czci 200. rocznicy bitwy pod Połtawą. Moderator „okrągłego stołu”, zastępca ministra kultury i polityki informacyjnej Taras Szewczenko zwrócił uwagę obecnych na to, że polityka dekolonizacji i derusyfikacji jest priorytetem numer jeden ministerstwa, w tym demontaż imperialnych i radzieckich pomników. W tym kontekście nazwał Połtawę „najbardziej problematycznym miastem”. „Pomniki wychwalające rosyjskie imperium i krwawego kata Petra, a także Watutina i Zyhina, muszą zniknąć z ulic miasta. Do tego wykonawczy komitet miejski ma więcej niż wystarczające uprawnienia. Władze miasta natomiast reagują bardzo powoli i faktycznie na wszelkie sposoby się uchylają”, – stwierdził. Zastępca szefa Poltawskiej Obwodowej Administracji Wojskowej Oleksij Brusłyk poparł drogę szybkiego uwolnienia się od rosyjskiego imperialnego dziedzictwa: „Należy przekazywać obywatelom historyczną prawdę o znaczeniu, przebiegu i skutkach bitwy pod Połtawą, a nie rozpowszechniać narracje rosyjskiej propagandy. Obecnie toczy się wojna także na płaszczyźnie pamięci historycznej. W tym kontekście szczególnie ważne jest, aby na Połtawszczyźnie nie stawiano pomników kumplowi Putina – Petrowi I lub wydarzeniom z nim związanym. Jestem przekonany, że na przykład pomnik Mazepy i postument na miejscu wypoczynku Petra nie mogą znajdować się nie tylko w jednej dzielnicy, ale w ogóle w jednej przestrzeni kulturowej. Trzeba działać i pozbyć się rosyjskiego imperialnego szlaki z przestrzeni kulturowej Połtawy. Jako prawnik oceniam sytuację z punktu widzenia pewności prawa i działań zgodnych z ustawą. Na podstawie wyników posiedzenia ustaliliśmy, że Połtawska Rada Miejska w ciągu miesiąca musi wykazać konkretny rezultat w zakresie dekomunizacji i demontażu imperialnych pomników. Jeśli rezultatu nie będzie, to obwodowa administracja wojskowa wspólnie z Ministerstwem Kultury i Polityki Informacyjnej opracuje mechanizm prawny rozwiązania tych kwestii”. Regionalny przedstawiciel Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej w obwodzie połtawskim Oleh Pustowhar podziękował Radzie Eksperckiej przy Ministerstwie Kultury za poparcie inicjatyw tysięcy połtawczyków, organizacji społecznych regionu oraz Połtawskiego Biura UINP w sprawie jasnej, patriotycznej i wyważonej decyzji o demontażu znienawidzonych symboli okupacji Hetmanatu. Zwrócił uwagę, że kwestia obecności tych imperialnych znaków w przestrzeni publicznej jest ściśle związana z problemem dekolonizacji świadomości; na przykład w szkołach Połtawy nadal rozpowszechnia się mit, jakoby nazwę rzece Worskla nadał moskiewski car Piotr I. Zaproponował rozszerzenie projektu wystawienniczego UINP „Mazepa. Karl XII. Petro I. Top 10 mitów rosyjskiej propagandy” do poziomu ulicznego, aby eksponować go w parku korpusu, wokół „orła”, dopóki pomnik-kolumna „chwale ruskiemu orężu” nie zostanie zdemontowany. Przedstawiciel Instytutu Pamięci Narodowej poparł następujący etapowy algorytm działań: – po uregulowaniu kwestii proceduralnych – demontaż i przeniesienie na teren Państwowego Muzeum-Rezerwatu „Pole Bitwy pod Połtawą”; - decyzja organu władzy o utworzeniu klastra rosyjskiej propagandy monumentalnej na terenie wspomnianego muzeum; - opracowanie wariantów wycieczek w taki sposób, aby turystom było interesujące dowiedzieć się, jak przez stulecia umysły Ukraińców były zaśmiecane „ruskim mirem”, w szczególności poprzez tworzenie potężnych pomników, które symbolizowały okupację Hetmanatu; - w miejscu zdemontowanych obiektów nie mogą ziać dziury: architekci mają rację, twierdząc, że wciąż obowiązujące pomniki rusyfikacji mają znaczenie urbanistyczne. Dlatego konieczne jest przeprowadzenie konkursów na tworzenie nowych. W miejscu wypoczynku Piotra – memoriał „Mazepinci” (hetman Pyłyp Orłyk, koszowy ataman Zaporoskiego Kozactwa Kost Hordijenko oraz inni rodowici mieszkańcy Połtawszczyzny, którzy utworzyli pierwszą emigrację polityczną); w miejscu gauleitera Piotra I, okupanta Kelina – memoriał pułkownikom Połtawskiego pułku Hetmanatu, w tym Iwanowi Lewenecowi, który poparł wojskowo-polityczne wystąpienie hetmana Iwana Mazepy; w miejscu „orła” w centrum Połtawy – majestatyczny pomnik chwały ukraińskiej broni, który nakreśliłby ukraińską wojskową waleczność w ciągu Ukraińskiego tysiąclecia – od księcia Swiatosława Chorobrego, kozactwa, UNR, UPA po dzisiejsze Siły Zbrojne Ukrainy. Członek Rady Ekspertów Ministerstwa Kultury i Polityki Informacyjnej ds. przezwyciężania skutków rusyfikacji i totalitaryzmu, przewodniczący ruchu społecznego „Ridna Kraina” Mykoła Tomenko wezwał do przekształcenia Połtawy z małorosyjskiego „małego Petersburga” w jedną z duchowych stolic Ukrainy, ostro krytykując umieszczenie na oficjalnej stronie Połtawskiej Rady Miejskiej rosyjskich narracji. „«Mały Petersburg» używam świadomie, bo na stronie obecnie z patosem określono status tego ukraińskiego miasta jako «mały Petersburg»!” – zironizował Tomenko. „Kiedy podejmowaliśmy podobne decyzje, rozumieliśmy, że jedną z przyczyn rozpoczęcia tak zwanego putinowskiego projektu wojny było to, że część ukraińskich naukowców i urzędników dała Putinowi podstawy sądzić, iż na Ukrainie jest wielka liczba ludzi, którzy chcą «uwolnić się» od ukraińskiej państwowości. Musimy całkowicie pozbyć się ideologii imperialnej, aby nikt już nigdy nie myślał, że ktoś tu na kogoś czeka”, – powiedział Mykoła Tomenko. Przewodniczący obwodowej rady Ołeksandr Biłenkyj wyraził przekonanie o potrzebie opracowania w ciągu miesiąca jasnego algorytmu działań i, aby przyspieszyć demontaż, zaproponował jako jeden z wariantów przekazanie znaków imperialnych na bilans rady obwodowej. Członkowie Rady Ekspertów Ministerstwa Kultury i Polityki Informacyjnej ds. przezwyciężania skutków rusyfikacji i totalitaryzmu – lider ruchu narodowo-konserwatywnego „Buława”, doktor nauk historycznych Pawło Haj-Nyżnyk oraz dyrektor wydawnictwa „Folio” Ołeksandr Krasowyćkyj, przewodniczący zjednoczenia artystycznego „Ostatnia barykada”, kierownik Centrum Badań Wartości Politycznych Ołeś Donij podkreślili: obecność komunistycznej i rosyjskiej imperialnej symboliki w przestrzeni Połtawy jest zagrożeniem dla bezpieczeństwa narodowego i w istocie ideologicznym wspieraniem rosyjskich okupantów. Z kolei aktywistka społeczna Zoja Kowalenko zaznaczyła, że temat oczyszczenia Połtawy z symboli imperialnych nie jest nowy, po raz pierwszy zabrzmiał na wiecach Ruchu i podczas akcji „Łańcuch pamięci: od kata Piotra do kata Stalina” w lipcu 1990 roku, która stała się masowym protestem przeciwko inicjatywie leningradzkiej organizacji „Młoda Rosja” uczczenia bitwy pod Połtawą. Pani Zoja jako uczestniczka i współorganizatorka tamtych wydarzeń przytoczyła szeroko cytowany wówczas, ponad trzydzieści lat temu, lecz wciąż aktualny wiersz poetki Natałki Poklad: „Powoli historię pisze piórko, upojone zapachem trupów i ziół. Połtawo! Połtawo! Powiedz Ukrainie: dlaczego nad tobą wciąż jest „orzeł”? Tym ulicom i pomnikom rosyjskich cesarzy oraz dowódców Armii Czerwonej nie ma już miejsca w mieście, którego tysiące mieszkańców broni Ukrainy od pierwszych dni wojny, w mieście, które przyjęło dziesiątki tysięcy uchodźców z Charkowa, Chersonia, Mariupola (którzy uciekli spod rosyjskich bombardowań z ulic o tych samych nazwach), stolicy Połtawszczyzny – mieście, które jest kolebką ukraińskiej kultury i literatury... Dzisiejsza decyzja: miesiąc dla władz miejskich, aby podjęły konkretne decyzje. Trzeba rozumieć, że chłopcy, którzy dziś wracają do Połtawy na rotację, nie będą już dawać władzy miejskiej czasu na oczywiste decyzje”, – przekonany jest wydawca Ihor Stepurin. Dyrektor Narodowego Kompleksu Memorialnego Bohaterów Niebiańskiej Sotni – Muzeum Rewolucji Godności Ihor Poszywajło zaznaczył: „Banalne, ale historia się powtarza. Ludobójstwo Ukraińców dokonywane przez Piotra I świadomie kontynuuje Putin i Rosja – to jest już oczywiste na całym świecie. Ale nie we wszystkich gromadach Ukrainy… Mam jednak pewność, że także przestrzeń publiczna Połtawy – tego wyjątkowego ze względu na swoją historię i kulturę miasta – w końcu oczyści się z narzucanych przez stulecia imperialnych znaków”. Zastępca przewodniczącego miejskiego Połtawy Walerij Parchomenko opowiedział się za usunięciem rosyjskich pomników z przestrzeni publicznej poprzez utworzenie klastra rosyjskiej propagandy monumentalnej na terenie muzeum „Pole Bitwy pod Połtawą”. „Wszystkie rosyjskie i radzieckie znaki, które tu stoją, będą wykorzystywane przez Rosjan do zaprzeczania istnieniu narodu ukraińskiego. Dlatego ważne jest pozbycie się rosyjskiego imperialnego szlaku. Oto oblicze rosyjskiego imperializmu: w ciągu roku pełnoskalowej inwazji okupanci zniszczyli ponad 500 zabytków ukraińskiej kultury. Do dzisiejszego przyjazdu do Kijowa wydawało nam się dziwne, że w Połtawie ta kwestia nie jest rozwiązywana. Przy wsparciu władz obwodowych i specjalistów można było ją już dawno rozwiązać. Jeśli chodziło o kwestię środków finansowych, to i tę można było wspólnymi siłami rozwiązać. Mam nadzieję, że za miesiąc otrzymamy od władz miejskich Połtawy już konkretne propozycje”, – podsumował minister Ołeksandr Tkaczenko. Poltawskie biuro UINP

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Kruty – źródło narodowej

27 stycznia 2023 roku, w przeddzień Dnia Pamięci Bohaterów Krut – daty upamiętniającej walkę o niepodległość Ukrainy, Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki przeprowadziło okrągły stół z udziałem przewodniczących oddziałów obwodowych, historyków, polityków oraz szerokiej opinii publicznej. Wystąpili: Heorhij Filipczuk, zastępca przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, doktor nauk pedagogicznych, profesor, członek rzeczywisty Narodowej Akademii Nauk Pedagogicznych Ukrainy; Stepan Wołkowecki, przewodniczący iwanofrankiwskiego oddziału obwodowego, działacz państwowy i społeczno-polityczny, dyplomata; Serhij Prysuchin, doktor filozofii; Stepan Chmara, Bohater Ukrainy, bojownik o niepodległość Ukrainy w XX wieku; Petro Czerneha, doktor nauk historycznych, profesor; Wołodymyr Semystiaha, przewodniczący ługańskiego oddziału obwodowego „Proświty”, historyk i działacz społeczny; Mykoła Hołomsza, ukraiński polityk, prawnik; Dmytro Łomaczuk, reżyser filmowy, scenarzysta, doktor kulturoznawstwa. Heorhij FILIPCZUK, akademik Narodowej Akademii Nauk Pedagogicznych Ukrainy: – Zaraz po rozpoczęciu wojny w 2014 roku Zarząd Centralny, a następnie Rada Główna Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki podjęła niezwykle kreatywną, oświatową, polityczną i światopoglądową decyzję dotyczącą utworzenia biblioteki ukraińskiego żołnierza. Rozpoczęto druk utworów o wybitnych Ukraińcach wszystkich czasów. Właśnie trzymam w rękach książkę „Kruty: narodziny nowego Ukraińca” Jewhena Małaniuka. Jeszcze osiem lat temu chcieliśmy, aby ta książka była na wojnie z przeklętym moskalem. Wszyscy my, proświcianie, rozumieliśmy znaczenie tej niewielkiej, treściwej książeczki dla żołnierza, młodzieży, dla naszego ukraińskiego narodu. Powiedziano tam niezwykle trafną dla wszystkich czasów rzecz: Kruty dały początek psychologicznie, politycznie, militarnie i chronologicznie nowemu życiu nowoczesnego Ukraińca, który uformował się nie tylko w niszach oświatowych i kulturalnych. Uformował się na polu bitwy. I stało się to linią generalną naszej wielkiej, ciężkiej, ale szlachetnej pracy. Wszystko, co związane z Krutami, związane jest z tym, że naród zaczął formować się nie tylko w ludowym ruchu światopoglądowym. Zaczął formować się militarnie, wojskowo w wojnie z naszym wiecznym wrogiem. Co roku, już od 105 lat, w różnych reżimach politycznych, w różnych warunkach obchodzimy tę sławną datę. Utrwalamy ukraińskie wartości narodowe, zachowujemy naszą pamięć narodową, zachowujemy dumę z bycia Ukraińcami. Kruty nie tylko weszły do „zadymionych” sal Centralnej Rady. Sprawiły, że Centralna Rada stała się zupełnie inna z punktu widzenia wymiaru politycznego, wchodząc we wszystkie pory ukraińskiego życia. I wchodzą do dziś, gdyż uformowały na wieki wieków trzy rzeczy. Pierwsza – naszą najważniejszą wartością musi być i stała się państwowość, niepodległość Ukrainy. Druga – nie ufaj moskalowi. Zaczęło się to od Tarasa Szewczenki. Myślę, że ta wartość nie jest już dyskusyjna. Będzie wiecznie ustalona dla ukraińskiego narodu. Ponieważ jest to dla nas egzystencjalne, hamletowskie pytanie: „Być albo nie być?”. Jeśli ufać moskalowi, to znaczy nie być. Musimy powiedzieć wszystkim Ukraińcom, całemu narodowi od Seattle do Sydney – nie ufaj moskalowi. Kruty pokazały nam w latach 1917–1919, że nie można być obojętnym, neutralnym, bo to zdrada, najazd, infekcja, które potem weszły jak bielmo w naszą najnowszą historię. I zaczęliśmy formować niepodległą Ukrainę zgodnie z tą mentalnością, którą głosili esdecy, esefy, esery w Centralnej Radzie, a także Wynnyczenko i Hruszewski. Chcieli dogadać się z „dobrym” moskalem, z „dobrą”, demokratyczną Rosją. Nie wyszło. Nasza neutralność to nasza zguba. Musimy nie tylko mówić o tym. Musimy zajmować się jak najbardziej aktywną pracą oświatową we wszystkich życiowych sferach działalności ukraińskiego narodu na ojczystej ziemi i poza nią. I trzecia pozycja. Kruty obudziły Ukraińców do suwerenności i jedności, pozostając na wieki naszym imperatywem, naszą ideą i działaniem. Co zrobił moskal-bolszewik? Zniszczył carat. Ale nadal cały moskiewski naród był przesiąknięty carską zgnilizną. Niby zniszczył carat, ale zachował psychologię imperializmu i ukrainofobii. Stosunek do Ukraińców był wieczny i niezmienny. Nie na darmo Doroszenko pisał, że zawsze walczyliśmy z carem, myśleliśmy, że trzeba walczyć z bolszewizmem i stalinizmem. Ale zapomnieliśmy, że naszym wiecznym wrogiem jest Rosja. Moskwa – historyczny, egzystencjalny wróg, dlatego szukamy „dobrych” Rosjan także dziś. Niestety, czy na szczęście, moskale pozostają takimi, jakimi byli. Moskala trzeba pokonać, zniszczyć. Innego wariantu, innego wyboru cywilizacyjnego po prostu nie ma. Ukraińskie państwo będzie budować ukraińska młodzież. To już dla wszystkich jasne. I jak wychowamy naszą młodzież, taką będziemy mieć perspektywę. Powracajmy do najważniejszej sfery, gdzie dziś formuje się nasz naród w środowisku młodzieżowym. Sfery edukacji, sfery nauki, sfery kultury oraz polityki informacyjnej. Byliśmy świadkami tego, jak wykluczano ze szkolnego programu Mazepę, utwory Tarasa Szewczenki, „Bojarynię” Łesi Ukrainki. W latach 2011–2013 z programów zniknął Hołodomor, zignorowaliśmy siczowych strzelców, UPA, nasze wielkie nazwiska. Ta tendencja, niestety, trwa i dziś. Odbył się już najazd na najbardziej państwowotwórczą dyscyplinę „Historia Ukrainy” (wyrzucono ją z egzaminów ZNO). Bądźmy odpowiedzialni i czujni. Bo nasze wartości ukraińskiej kultury, ukraińskiego języka, pamięci narodowej są wieczne i nienaruszalne. Serhij PRYS UCHIN, doktor nauk filozoficznych: – 29 stycznia na Ukrainie obchodzony jest Dzień Pamięci Bohaterów Krut. To dzień młodych ludzi, którzy wzięli udział w rewolucyjnych przemianach. Dla mnie jest to przede wszystkim dzień studentów, męczenników początku trzeciego tysiąclecia. Ale dzisiaj mówimy o 1918 roku. To nie statystyka poległych ludzi. To pamięć o tych ludziach, którzy walczyli o naszą teraźniejszość, o naszą obecną wolność i niepodległość. Oni walczyli i umacniali Ojczyznę, oddawali za to swoje życie. To początek walki o nasze życie, która ma kontynuację w trzecim tysiącleciu. Była ona walką przeciwko ograniczaniu ukraińskiej wolności, ukraińskich praw. Przede wszystkim – prawa do ludzkiego życia. To wsparcie dla tych ludzi, którzy stali się przykładem heroizmu dla naszych studentów w okresie Pomarańczowej Rewolucji, w dzisiejszej walce z Moskwą. My tak czy inaczej nie po prostu wspieramy pamięć o tych ludziach, którzy polegli za Ukrainę. My ich mistyfikujemy, sakralizujemy. Bez tej sakralizacji trudno byłoby otrzymywać duchową perspektywę. Mówimy, że to dzień pamięci. Ale to nie jest dzień pojednania z moskiewszczyzną i moskiewskim imperializmem dzisiaj. To godne uczczenie tych ludzi, którzy byli na Ukrainie i są teraz. I obowiązkowo tacy ludzie będą jutro, pojutrze. To młodzi ludzie. Są różne analityczne aspekty postrzegania tej daty. Z jednej strony, zwykła statystyka. Ale dla mnie byłoby wystarczająco, gdyby tylko 10 studentów wtedy oddało swoje życie. To jest imperatyw. Tacy ludzie są i dzisiaj. Kiedy analizujemy wydarzenia, które dzieją się na froncie, to rozumiemy, że tam jest część dojrzałych ludzi. Ale jest też część młodzieży, która przyszła jako ochotnicy i dopiero zaczyna żyć. Mamy model kształtowania pamięci historycznej. Nie zostawiamy nikogo. Dzisiaj nie ma innej formy, jak wesprzeć poległych młodych ludzi – studentów, ochotników. Mówimy o oporze studentów, których liczono w setkach, przeciwko moskwitom, których było tysiące. I tysiące nie mogły nic zrobić przeciwko duchowi młodych ludzi, przeciwko duchowi 600 żołnierzy, którzy im się przeciwstawili. Duch stał się silniejszy. I ich śmierć, według słów Pawła Tyczyny, stała się świętą śmiercią, która pomogła tak czy inaczej umocnić nasz ukraiński duch, pokazać, że jesteśmy żywi, że mamy prawo do życia, prawo do wolności i godności Ukraińców. Mamy swój system wartości, który pozwala nam być Ukraińcami, poruszać się w stronę umacniania naszej godności. Dlatego kiedy mówimy, że oni umarli, to rozumiemy, że oni umarli za nas. Żyjemy, umacniając nowe prawo, żyjemy dzięki ich odwadze, ich świętości. Mówimy, że istniejemy i nikomu nie oddamy swojej wolności. A jeśli ktoś spróbuje w sposób siłowy ją ograniczyć, to poniesie straszną karę za to. Tak też stało się z moskwitami. Wszyscy zobaczyli, że bronimy i będziemy bronić swojego prawa do życia. To prawo broniliśmy i w 2022 roku. Znowuż pod Krutami. Na dzisiaj świętowanie tej daty – to nie moment przebaczenia, nie moment pacyfizmu. To moment umocnienia, imperatywu. Jak powinniśmy zachowywać się zgodnie z tym doświadczeniem męczenników-studentów podczas starcia z przeważającymi siłami wroga. To imperatyw, jak zachowujemy się dzisiaj, imperatyw, co powinno być jutro i pojutrze. Stepan CHMARA, polityk: – Musimy pamiętać wszystkie daty: i heroiczne, i zwycięskie, i tragiczne; musimy pamiętać też porażki, bo to nasza historia. Jeśli chodzi o krutian i Kruty, to tam zostały odzwierciedlone wszystkie nasze wady tamtego czasu, kiedy ukraińska elita nie była państwowotwórczo dojrzała. Mieli iluzje, że państwo można obronić bez wojska. Iluzje, że z Rosją można żyć w przyjaźni, w konfederacji, autonomii. I właśnie w wyniku takich iluzji stała się tragedia pod Krutami. Tragedia, bo zginęli najlepsi młodzi ludzie. A po Krutach rosyjska hołota parła na Kijów, choć i z opóźnieniem o dwie doby… Nasze społeczeństwo dzisiaj jednak progresuje. Takiej konsolidacji Ukraińców w naszej historii jeszcze nie było. Jeszcze nie było takiego rozumienia ukraińskiej kwestii. Na szczęście, świat teraz zobaczył, że Ukraina istnieje. Ukraińcy – szczególny naród, który może walczyć i nie zamierza się poddawać, pokazuje heroizm nie tylko na froncie, ale i na tyłach. Nasz odwieczny strategiczny wróg Moskwa próbowała i próbuje zasiać w społeczeństwie nieufność do władzy i zwątpienie w zwycięstwo. Ale wszystko dzieje się wręcz przeciwnie – im więcej zadają uderzeń w pokojowych ludzi, w nasze tyły, tym większy opór się pojawia. Dzisiaj oni już otwarcie deklarują, że chcą zniszczyć Ukraińców. Chociaż w rzeczywistości zajmują się tym już ponad 300 lat, ale wcześniej wprost nie mówili o tym. Etnobójstwo Ukraińców zaczęło się od Baturyna w 1708 roku. Nigdy nie ustawało, a przejawiało się w różnych formach. W tym w najstraszniejszej – Hołodomorach, poprzez niszczenie inteligencji, ukraińskiej elity. Zaprogramowano zniszczenie Ukraińców, żeby zostali tylko małorosjanie, którzy pokornie będą pracować na rosyjskie imperium. Trzeba oddać sprawiedliwość, że rosyjskie imperium nie mogło być stworzone i nie mogło istnieć bez Ukraińców. Przeżywamy taki historyczny moment, kiedy Ukraińcy powiedzieli “nie!”. Więcej nie chcemy mieć nic wspólnego z Moskwą. Więcej nie będziemy pracować na Moskwę. To uświadamia sobie jeszcze daleko nie każdy. Ale masa krytyczna już zrozumiała. Mamy wiele pretensji do rodaków, którzy żyją w rosyjskim imperium. To nie jeden milion ludzi, którzy powinni nie zapominać o swoich korzeniach. Wstyd za nich. Są różne formy walki, jednak oni ich nie wykorzystują. Nie wiem, jak po zwycięstwie będą patrzeć nam w oczy. Poprzez różne kontakty, indywidualne i grupowe, trzeba przypominać im, że Ukraina – to Ojczyzna dla wszystkich Ukraińców. Nie ma znaczenia, czy na Czukotce oni są, na Alasce czy w Argentynie. Mamy pretensje i do diaspory w USA, która na razie śpi. Powinni twardo powiedzieć administracji Białego Domu: “Dajcie natychmiast całą broń do zniszczenia wroga. Wyście nam wykręcali ręce, wyście nas rozbroili, wyście postawili na Moskwę. Jesteście potencjalnymi współuczestnikami zbrodni Moskwii przeciwko Ukrainie”. Nie warto się wstydzić, trzeba mówić otwarcie, jasno i zrozumiale. Wtedy będziemy mieli mniej tragedii, jak pod Krutami. Ochotnicy – to wysoko zmotywowani patrioci, którzy postawili w ofiarność wszystko, nawet swoje życie. A my będziemy nieustannie pracować, żeby przyspieszyć nasze zwycięstwo i żeby ono było ostateczne. Wygnać moskali i zmusić ich do odwrotu z ukraińskiego terytorium – to jeszcze nie zwycięstwo, to tymczasowy rozejm. Rosja musi otrzymać takie uderzenie, żeby przestała istnieć jako imperium. Tylko wtedy będzie gwarancja naszego bezpieczeństwa. Musimy mówić to wszystkim naszym partnerom, którzy nas wspierają. Ale musimy pamiętać, że zwycięstwo powinno być ostateczne. Żeby imperium zła zostało zniszczone raz i na zawsze. Petro Czerneha, doktor nauk historycznych: – Dzisiejszy temat jest niezwykle aktualny, nie tyle dla uczczenia pamięci (choć to również święta sprawa). Jest on aktualny przede wszystkim po to, aby wyciągnąć lekcje z tego wydarzenia. Minęło ponad sto lat, a my zbieramy owoce walki narodowowyzwoleńczej. Wszystko się pokrywa. Te błędy, które popełniły siły narodowowyzwoleńcze sto lat temu, są absolutnie tożsame z tymi, które popełnia nasza władza, począwszy od ogłoszenia niepodległości. Sama historia Krut i tego czynu jest zmitologizowana. Trzeba było ją zmitologizować. Według Konfucjusza mity odgrywają ogromną rolę w kształtowaniu społeczeństwa, życia politycznego, państwowości. Ale dzisiaj musimy wyciągać wnioski. Dlaczego tak się stało? Dlaczego oddaliśmy Donbas? Przecież Kruty to ten sam Donbas czy Krym. Musimy zdawać sobie sprawę, dlaczego destrukcyjna działalność ukraińskich komunistów w latach pieriestrojki i w latach 90., a dzisiaj – innych partii politycznych – przeszkadzały i przeszkadzają nam budować Ukrainę. Jak ówczesne stanowisko Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej na czele z Wynnyczenką oraz partii eserowców na czele z Hruszewskim nie sprzyjały odrodzeniu niepodległego państwa. To był początek XX wieku. A XIX wiek był wiekiem nacjonalizmu, kiedy niepodległość zdobyły kraje Europy i Ameryki Łacińskiej. Największy zaś w Europie naród ukraiński nie zdołał jej zdobyć. Dlaczego? Przez destrukcyjną działalność Hruszewskiego i Wynnyczenki, których idealizujemy. Obaj – to nieudolni politycy. A czy nie ma tu paraleli ze współczesnymi politykami? Centralna Rada prawie rok czekała na moment, aż Rosja wystosowała ultimatum, że skończy z Ukraińską Republiką Ludową. Dlaczego nie została stworzona armia? Dlaczego Hruszewski nie przyjmuje Skoropadskiego? Tak samo, jak Krawczuk nie przyjmował dowódcy Floty Czarnomorskiej, który mówił: „Bierzcie pod swoje podporządkowanie flotę”. Co zrobiono przez 30 lat dla armii? Niezwykle mało. Wszystko zrujnowano, rozkupiono, rozkradziono… Jewhen Małaniuk skrytykował tak zwaną ukraińską inteli-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Niepokonalność, przykład samopoświęcenia

gencję dlatego, że nie wykorzystała ogromnego potencjału, który był pod ręką. Przecież na Ukrainie znajdowały się składy wojskowe, było mnóstwo broni i żołnierzy. A co robiła Rada Centralna? Nie przyjęła ustawy o ziemi ani innych potrzebnych praw, zlikwidowała własność prywatną. Rada Centralna działała w formacie komunistów Cesarstwa Rosyjskiego. Tak samo postępuje obecna władza. Organy władzy zarówno wtedy, jak i teraz są całkowicie bezczynne. Dziś kadry przydziela się tak samo, jak wtedy. Wyobraźcie sobie: krytyka literackiego Petlurę mianuje się w Radzie Centralnej kierownikiem Generalnej komisji ds. tworzenia Sił Zbrojnych. Trzeba poznać lekcje z aparatu państwowego. Równie nieprofesjonalny Gabinet Ministrów jak wtedy, tak i teraz. Winniczenko dalej pisał powieści, a Hruszewski przed obiadem pisał artykuły naukowe, a po obiedzie kierował tworzeniem państwa ukraińskiego. Rada Centralna została powołana w kwietniu, a statut Sekretariatu przyjęto dopiero 29 lipca. Czym więc się zajmowali? Ministerstw nie utworzyli. Dopiero po przewrocie październikowym przyjęto Trzeci Uniwersał, który proklamował niepodległość Ukraińskiej Republiki Ludowej, i to w sojuszu z demokratyczną Rosją. Dopiero po ultimatum Lenina opamiętali się i przyjęli Czwarty Uniwersał. Oto gdzie jest lekcja Kruszyny. I słusznie Doncow twierdzi, że nasz problem zarówno wtedy, jak i dziś to brak elity. Nie tylko nazwisk i znanych osób, lecz elity z ideą narodową, samobytnej narodowo, świadomej swego miejsca i roli w tym życiu. Przed chwilą ocenialiśmy Hruszewskiego i Winniczenkę. A partie? Wtedy w Radzie Centralnej było 26 partii. Przedstawicieli partii ukraińskich było prawie tyle, co przedstawicieli polskich, żydowskich, rosyjskich i innych. A w Małej Radzie także – 50 na 50. Jaką decyzję mogli podjąć na korzyść państwa ukraińskiego? Żadnej. Nie przyjęli konstytucji ani reformy rolnej. Uratował ich jedynie traktat brzeski. Nie można twierdzić, że Niemcy nas okupowali. Zgodnie z umową mieliśmy płacić zbożem i mięsem, a oni dostarczali nam produkty przemysłowe. Dalej – ochroniliśmy Ukrainę. Gdyby wtedy doszło do zjednoczenia sił narodowo-patriotycznych, gdyby Winniczenko i Petlura znaleźli sposoby współistnienia ze Skoropadskim, zwycięstwo byłoby po stronie Ukrainy. Uczestnicy Aktu Zjednoczenia zostawili wspomnienia. Kiedy zebrali się na placu Sofijskim i spojrzeli na pyszałkowatych przedstawicieli Rady Centralnej i Sekretariatu Generalnego, wyciągnęli wnioski. Przedstawiciele Rady Centralnej podczas rozmów z rządem tymczasowym nie odstępowali od stanowiska federalizacji. Tamci w ciągu miesiąca stworzyli stutysięczną armię, a u nas w okresie Zjednoczenia zebrano 30 tysięcy niezdolnej do walki armii. Oto nasze wnioski, które musimy wykorzystać. Lekcje działalności URL i obecnej władzy. Ponieważ sytuacja dla nas także teraz jest zagrożająca. Włodymyr SEMYSTIAHA, przewodniczący Ługańskiego obwodowego zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki: – Chcę podkreślić, że w historii nie ma „gdyby” ani „jakby”. Oczywiście, z pozycji dzisiejszego dnia chcielibyśmy, żeby wszystko potoczyło się jak najlepiej. Żeby dzieci pozostały przy życiu i państwo się ukształtowało. Ale historia nam tego nie przeznaczyła. Proponuję zwrócić uwagę na to, że Kijów w 1918 roku był niezwykle zrusyfikowany. Tylko nieliczni wtedy dostrzegli i wyraźnie oświadczyli, że jeśli przegramy, to na Kijów przyjdzie niesłychany i niewidziany dotąd terror. Rzeczywiście, nastał terror murawjowski. A ten, kto rządził Rosją, tak zwany wódz wszystkich narodów Lenin, twierdząc, że Ukraina ma prawo iść własną drogą, robił wszystko, co możliwe, żeby Ukraina nie miała takiej wolności, jaką otrzymały Polska, Finlandia. Bo bez Ukrainy imperium, czy dawne, czy to, które dopiero się formowało, istnieć nie będzie. Tak się stało i dziś. Ta sama sytuacja. Ci, którzy siedzą na Kremlu, bez Ukrainy nie widzą swojego państwa. Co więcej, chcą doprowadzić tę sprawę do końca – zamienić Ukraińców w małorosjan, którzy wiernie i z oddaniem służyliby w tym państwie Kremlowi. W 1918 roku młodzi chłopcy zatrzymali wroga i dotkliwie uderzyli go. Dalej on dostawał się do Kijowa furmankami i tracił czas. W tym czasie Centralna Rada zdążyła podpisać traktat pokojowy brzeski. Chociaż także na W obwodzie ługańskim nie było ani jednej jednostki wojskowej. Był tylko jeden batalion milicji. Tak samo w swoim czasie zdawali sprawozdanie Winniczenko i Hruszewski, że armia jest niepotrzebna, bo istnieją wojska wewnętrzne, które rzekomo mogą obronić naród i państwo. Co więcej, ten sam Winniczenko kategorycznie pytał: „Czy socjaliści z Moskwy mogą walczyć przeciwko takim samym socjalistom w Kijowie?” Dzisiejsza odpowiedź brzmi: mogą. I to jak. Obecnie dokonują masowych mordów, gwałtów, robią wszystko, aby w ogóle nie było narodu ukraińskiego. Ku wielkiemu żalowi, wszystko się powtórzyło. Ten temat jest aktualny. Nie ma on dziś zakończenia. Wszyscy jesteśmy przekonani, podobnie jak młodzież, która walczy czy pod Bachmutem, czy na wschodzie obwodu ługańskiego, że zwyciężymy w sojuszu z demokratycznymi krajami świata. I granica, która będzie między Moskwą a niepodległą Ukrainą, musi być jednocześnie granicą demokratycznego świata. Uważamy, że tej Moskwy, która zagraża całemu światu, w ogóle nie powinno być w tych granicach, w których znajduje się dziś. A o tym, że jesteśmy jednością i możemy pokonać tego wroga, świadczy pomoc, jaką otrzymujemy od demokratycznego świata. Pere- Co dziś nam przeszkadza? Przeszkadza nam to, że przez 30 lat niepodległości nie zdołaliśmy ukształtować niezależnych gałęzi władzy i niezależnych instytucji władzy. Ku naszemu ogromnemu żalowi deklarujemy w ustawach jedno, a w rzeczywistości dzieje się zupełnie co innego. Bardzo wiele osób namawia nas, byśmy przyjęli nową Konstytucję. Widziałem nawet wiadomości od przewodniczącego Rady Najwyższej Ukrainy, który jest kompetentnym prawnikiem. Ale twórcy konstytucji i prawnicy to różne pojęcia. Nasza Konstytucja jest doskonała, trzeba tylko ją wykonywać. Dziś wszyscy powinniśmy być nastawieni na walkę z jednym wrogiem, który atakuje Ukrainę już nie tylko informacyjnie, ale także fizycznie. Musimy być jednością jak nigdy dotąd. Już na początku wojny zaznaczałem, że nasze Wojska Lądowe są najsilniejsze na świecie. Uznają to zarówno Wielka Brytania, jak i USA. Dziś nasza armia jest zdolna dać wrogowi popalić, wyprzeć go z naszego terytorium. Chciałbym, żeby nasza opinia publiczna trzymała rękę na pulsie i nie dopuszczała do wypowiedzi niektórych polityków, jakoby mieliśmy wrócić do granic z 23 lutego. Musimy wyzwolić wszystkie nasze okupowane terytoria, w tym Krym i ORDŁO! Wróg musi opuścić wszystkie nasze terytoria. Obecnie w mediach społecznościowych rozbrzmiewają różne propozycje, podrzucane za pomocą służb specjalnych Federacji Rosyjskiej. Rzekomo Krym pozostaje, z niego wyprowadza się wojska, flotę... Nie możemy dać wrogowi wytchnienia! Musimy być nastawieni na to, by pomóc Siłom Zbrojnym Ukrainy otrzymać broń. Byśmy mieli ofensywny opancerzony sprzęt, który jest nam bardzo potrzebny. Tylko od tego zależy teraz kontrofensywa. Jeśli damy wrogowi możliwość dojścia do siebie choćby do kwietnia-maja, to napotkamy poważne problemy. Dopóki wróg jest słaby, musimy go dobić i wyrzucić z naszych terytoriów. Obecnie wykonano wielką pracę, choć trzeba było ją wykonać od początku niepodległości. Mam na myśli uważną uwagę wobec działalności moskiewskich popów. To osobny skuteczny oddział, który faktycznie niszczył ideologicznie naszą państwowość. Bardzo potrzebną pracę obecnie prowadzą nasi koledzy z SBU. Trzeba wyjaśniać Ukraińcom, odurzonym moskiewską ideologią, że chodzą do cerkwi imienia Józefa Stalina i kierują się tymi postulatami, tymi wskazaniami aż do dziś. Nasz problem polega na tym, że władza do dziś nie dopuszcza społeczeństwa do zarządzania sprawami. Nie tylko dyplomaci, nie tylko działacze państwowi, ale także społeczeństwo i uznane autorytety mają doprowadzić do tego, by światowa społeczność poznała prawdę o złu, z którym musimy walczyć. Podczas spotkania w bibliotece zapytałem: „Jak Ruś stała się Ukrainą?” Na sali cisza. Mówię: „Ukraina to właśnie Ruś. Nigdy nie przestała nią być”. Tak proste pytanie, a ludzie nie wiedzą, co odpowiedzieć. Władza powinna cenić nasze tradycje, nasze wartości, naszą mentalność, naszą historię, nasz język. Mam propozycje dla władzy dotyczące udziału społeczeństwa w zarządzaniu państwem, kontroli, kształtowaniu niezależnych gałęzi i instytucji władzy. U nas prezydent jest wybierany nie tak jak w USA. Tam pokazuje się czerwone linie, których nie ma prawa przekroczyć. A u nas nikt tego nie uczy. Dlatego człowiek, który dochodzi do władzy, staje się carem. Machiavelli pisał, że kiedy królowi zakładają koronę, jest ona dla niego nieco za duża i opada na oczy. Przestaje on wszystko widzieć. Potem zsuwa mu się na uszy i przestaje słyszeć. Potem opada na usta i przestaje mówić. Ale później opada na szyję i staje się obrożą, za którą niewolnicy prowadzą go na egzekucję. On już mówi, słyszy, widzi, ale już nikt go nie słyszy. Nie możemy nadeptywać na te same grabie. Dmytro ŁOMACZUK, reżyser filmowy: – Musimy się zaprezentować tak, aby na świecie wiedziano, kim jesteśmy i czym się zajmujemy. To nie tajemnica, że przed pełnoskalową inwazją za granicą mało kto wiedział o Ukrainie. Utożsamiano nas z Rosją. Jestem reżyserem filmowym. Nasz sektor ma opowiadać o tym, kim jesteśmy. Dzięki pomocy Mykoły Hołomszy stworzyliśmy dziewięć odcinków filmu „Bohaterska przeszłość Ukrainy. Od Światosława do Niebiańskiej Sotni”. Zaczęliśmy opowiadać o walce o naszą niepodległość od czasów kozaczyzny. Ale ta walka rozpoczęła się nie w okresie kozackim, lecz znacznie wcześniej. Stworzyliśmy film „Piekielne objęcia”, który opowiada o tym, dlaczego doszło do tak tragicznej wojny z Moskiewszczyzną. Już w XV wieku pskowski mnich Filoteusz pokazał księciu Wasylowi III, że Moskwa jest trzecim Rzymem: „Dwa Rzymy upadły, a trzeci – Moskwa. Czwartemu nie będzie”. Podjął decyzję, która w swojej konstrukcji była piramidą. Na samym szczycie Moskwa, a wszystkie inne powinny stać na kolanach. Przez 500 lat ta ideologia doszła do swojego logicznego końca – to zniszczenie Ukrainy i narodu ukraińskiego… Obecni właściciele kanałów telewizyjnych nawet nie chcą słuchać o pokazaniu bohaterskiej przeszłości od Światosława do Niebiańskiej Sotni. A na świcie naszej niepodległości zdołaliśmy zrobić pierwszy ukraiński serial „Roksolana” i serial fabularny „Taras Szewczenko. Testament” (11 odcinków). W tamtym czasie wpływały też pewne środki finansowe do „Proświty”. „Proświta” była finansowana przez państwo i mieliśmy wolną rękę. Wydawaliśmy książki, kręciliśmy filmy, nagrywaliśmy płyty kompaktowe, kasety. Praca wrzała. Pokazywaliśmy światu, kim jesteśmy. Że jesteśmy Ukrainą, a nie Rosją. Wydawało się, że to powinno się rozwijać w przyszłości. Ale w latach 2000. to finansowanie zaczęło maleć. W 2002 roku wraz z Pawłem Mowczanem rozpoczęliśmy wielki projekt – serial telewizyjny „Logos”, który miał składać się z 365 odcinków. Każdy dzień Ukrainy ma bowiem jakąś ważną datę. Zrobiliśmy 80 odcinków. Na tym wszystko się skończyło. A kiedy w 2014 roku noga Moskala stanęła na ukraińskiej ziemi, przestano finansować taki sektor, jak produkcja filmów telewizyjnych. Jak już wspomniałem, nieco pomógł Mykoła Hołomsza. Ale to też nie jest wyjście. Za trzecim razem wygrałem konkurs Derżkino Ukrainy, lecz wybuchła wojna i powiedziano, że pieniędzy nie ma… W naszych planach są filmy o Krutach. Leży kilka innych scenariuszy. Ale takie projekty, niestety, nie są potrzebne tym ludziom, którzy powinni je wspierać… Zapisał Eduard OWCZARENKO

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Krути – samoofiara na ołtarzu Narodu

Bitwę pod Krutami często porównuje się do bitwy pod Termopilami. Podobieństwa w takim porównaniu są tylko dwa: świecą jak gwiazdy święte mogiły, mniej więcej taka sama liczba obrońców oraz obecność w obozie wroga zdrajcy-renegata, którym wśród Persów był Efialtes, a wśród bolszewików Jurko Kociubynski, syn znanego pisarza. Natomiast różnice są bardzo wielkie. Gdy pod Termopilami 300 nienagannie wyszkolonych żołnierzy broniło nieprzejezdnego górskiego przejścia, to pod Krutami na szerokim polu trzeba było bronić węzła kolejowego młodzieży gimnazjalnej i uniwersyteckiej, która miała za sobą jedynie krótkotrwałe szkolenie. Wydawałoby się, że wysłanie niedoświadczonego w walkach Kurinia Studenckiego na tak zagrożony odcinek było absurdem wojskowym. Nic dziwnego, że wcześniej krutiańskich wojowników nazywano rycerzami absurdu. Ale ta „absurdalna” walka niewielkiej garstki przeciwko całej hordzie miała dla dalszego przebiegu rewolucji ukraińskiej, w jej aspekcie narodowo-państwowym, znaczenie epokowe. Po pierwsze, dała zagrożonej stolicy krótką przerwę i czas na likwidację jednego z frontów (pokój brzeski). A po drugie, i co najważniejsze, stała się ukraińską narodową Golgotą, od której wstrząsnęło sumieniem wszystkich warstw ludności Ukrainy. Zatem z przykrej i bolesnej klęski wojskowej Krути stały się źródłem narodowej niezwyciężoności, dając przykład samoofiary na ołtarzu Narodu. 1958 Jewhen MAŁANIUK, setnik Armii UNR, pisarz na zasadach III Uniwersału, ale z uznaniem Ukrainy jako niezależnego państwa. W tym traktacie wszystko było jasno sformułowane. Mówiło się, że i Charkowszczyzna, i Ługańszczyzna, i Doniecczyzna są składowymi UNR. Chcę podkreślić, że pod Krutami walczyli nie tylko kijowianie, ale także przedstawiciele innych regionów Ukrainy, w tym również ługańczycy. I dziś państwo ukraińskie nie widzi swojego istnienia bez Krymu, bez Ługańszczyzny, Doniecczyzny, Charkowszczyzny. Dziś naszą wolność i niepodległość bronią tacy sami chłopcy, jak w 1918 roku. Jednymi z pierwszych w rosyjsko-ukraińskiej wojnie zginęli studenci wydziału historycznego Ługańskiego Uniwersytetu Narodowego im. Tarasa Szewczenki. Kilka dni temu zginął były student Akademii Kijowsko-Mohylańskiej, również humanista. Oznacza to, że ginie kwiat naszego społeczeństwa. Historia się powtarza. Tak samo jak w 1918 roku – rozbrajanie, rabunki. W 2014 roku w agonii, przekonany, że zwycięstwo będzie po naszej stronie! Mykoła HOŁOMSZA, przewodniczący partii „Patriot”: – Niestety, dziś nie możemy zebrać się na Askoldowej Mogile przy cerkwi, aby uczcić pamięć bohaterów spod Kruty. Ale dobrze, że nie zapominamy, co upamiętniamy, i wyciągamy z tego odpowiednie wnioski. To bardzo ważne, zwłaszcza teraz, podczas wojny. Z roku na rok oceniamy to, co się wydarzyło, podkreślamy heroizm. Ale musimy też składać propozycje, które będą przedstawiane władzy. Jest to potrzebne po to, abyśmy w jakiś sposób wpływali na te procesy, żebyśmy nie powtarzali naszych błędów. Żeby czerwoną linią przeszła myśl, że i Hruszewski, i Wynnyczenko wówczas pacyfistycznie podeszli do zagrożeń, licząc na to, że żadnej agresji nie będzie. Że wszystko dobre zwycięży w demokratycznym świecie, bo byliśmy państwem demokratycznym. Ale musimy pamiętać, że dobro powinno mieć pięści.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Spowiedź, czyli „Z ręką na sercu”

22 lutego mijają rocznice śmierci akademika Iwana Mychajłowycza Dziuby. Dzisiaj publikujemy jeszcze nie drukowane materiały z jego spuścizny twórczej. W liście do redakcji żona Iwana Dziuby, pani Marta, napisała: „Przesyłam dwa materiały Iwana. Pierwszy – to dodatek do wspomnień, których Iwan, niestety, nie zdążył dokończyć, jak i wielu innych zamierzeń. Drugi – osobisty list, który wysłał w 2007 roku do W. F. Janukowycza (wtedy – premiera). Jeśli się nie mylę, nie był on wydrukowany w prasie, bo inaczej Iwan nazwałby go listem otwartym”. (List I. M. Dziuby czytajcie na str. 6 — Red.). Dziękujemy Marcie Wołodymyriwnie za zaufanie. Proponujemy uwadze naszych czytelników jeszcze nie drukowane utwory Iwana Dziuby. Niech jasną będzie pamięć o nim. Do tego tematu jestem zmuszony powrócić po raz drugi, bo pierwszy tekst przepadł, choć był zapisany. Ale nie przepisany na dyskietkę. Przepadł i już. Marta mówi, że to komputerowi nie spodobał się jego tytuł. A tytuł był taki: „Samosąd”. Czyli sądzenie o sobie, „przesłuchanie” samego siebie. Wydawało mi się, w kontekście – normalnie. A on, komputer, pewnie pomyślał, że chodzi o sąd linczujący lub jakąś inną pozasądową rozprawę. I uznał, że w niepodległej demokratycznej Ukrainie na to pozwalać nie można. Klik-klak – i kilkadziesiąt stron tekstu bulknęło w Lete. A czy można takie rzeczy robić w tej samej niepodległej demokratycznej Ukrainie – komputery nie zastanawiają się, choć wyczyniają takie sztuczki na każdym kroku – to dobrze wiedzą wszyscy, którzy mają z nimi, komputerami, do czynienia. Zatem trzeba wymyślać nowy tytuł, w obejście komputerowych uprzedzeń. Najodpowiedniejszym byłby tytuł: „Spowiedź”. Ale przypomniało się: ile już tych spowiedzi było, od wyznań świętego Augustyna i Jeana-Jacques’a Rousseau do spowiedzi upadłych polityków! Co robić? Niech dla komputera będzie „Spowiedź”, żeby nie wariował. A dla mnie będzie: „Z ręką na sercu”. Wyjaśnię: to słowa mojego ojca Mychajła Dziuby do mnie małego, które zapamiętałem na całe życie. A było tak, gdzieś w odległych latach 30. W ówczesnych kamieniołomach Ołeniwskich, na Starej Kolonii, pośród kilku państwowych budynków mieszkalnych wznosiła się wielka półpusta budowla – nie to dawny hangar, nie to szopa. Podłoga wyścielona sianem, i my, dzieciaki, bawiliśmy się tam całymi dniami, kiedy rodzice byli w pracy. Lecz oto pewnego dnia szopa-hangar ogniem wzleciała w niebo. Jakie to było wspaniałe widowisko! Kilka godzin rzadkiej uciechy, póki rodzice gasili pożar. No a potem było „śledztwo”: od czego się zaczęło, kto się wyróżnił. Rodzice prowadzili śledztwo każdy po swojemu. Mój ojciec posadził mnie naprzeciw siebie, spojrzał w oczy: „Opowiadaj, z ręką na sercu”. I długo patrzył na mnie. A mnie coś nie wychodziło. Zabrakło słów. „Dobrze, nie trzeba”, – powiedział, zobaczywszy moje męki. I oto teraz, po tylu latach, rozpoczynając tę rozmowę o sobie, ja, może, w jakimś ciężkim momencie usłyszę jego głos: „Dobrze, nie trzeba”. Zatem zaczynam. Z daleka. Bardzo z daleka. Z tego momentu, kiedy poczułem siebie. Siebie jako coś odrębnego, w świecie, odrębnym ode mnie. To był rzeczywiście moment, i ja go wyraźnie czułem. Byłem jeszcze całkiem mały, i mama, dokądś idąc, niosła mnie na rękach. Byliśmy na skraju osady, i otworzyło się przede mną pole jaskrawozielonej oziminy, którą łagodny wietrzyk falami gonił aż po horyzont. Tak zapadło mi w duszę przejmujące uczucie nieskończoności świata, które potem rodziło się wiele razy tutaj nie w realnych podróżach, a w mglistym przeżywaniu. Później otworzyło się przede mną niebo. Mam na myśli – nasze prawdziwe donieckie niebo, nie to, ze złotym Tronem, o którym opowiadała babcia Natalija Kuzminiczna, a naturalne. Ono jest wielkie i jasne, jakieś światowe. Zwłaszcza kiedy przylatują i odlatują żurawie, wiosną i jesienią, wtedy niebo brzmi i śpiewa. A ja widzę je jeszcze zimą, nocami. Latem na niebie dniami panuje słońce. Na Doniecczyźnie jest ono despotyczne, nikogo obok siebie nie cierpi, całe niebo należy tylko do niego. Niebo jak puste, żadnego życia na nim nie ma. Ale kończy się władza słońca, nadchodzi noc, i okazuje się, że niebo jest pełne i przepełnione życiem! Miliony gwiazd, gwiezdne światy, gwiezdne drogi i ścieżki! A jeszcze przecież i księżyc, księżyc-księżycowy, który miał wiele różnych twarzy – od młodego i figlarnego do podstarzałego i zmęczonego. Miałem szczególny związek z księżycem. Latem spałem w ogrodzie na bryczce z sianem i mogłem do woli rozmawiać z księżycem. Ale latem wszystko coś dzieje się wokoło, parowozy sapią i gwiżdżą, w kamieniołomach od czasu do czasu wybuchają ładunki dynamitu, psy szczekają, dzieciaki do północy nie mogą się uspokoić. Inna rzecz – zimą. Nigdzie nikogo. Sam na sam z samotnym, jak i ty, Księżycem. I ja korzystałem z tego rzadkiego przywileju. Wychodziłem z domu w zaśnieżoną przestrzeń i szukałem rozmówcy, właściwie milczącego słuchacza. A czy w ogóle był słuchaczem? Ja milczałem. I on milczał. Taka wymiana milczeń. Ale moje milczenie miało jakiś pozasłowny sens. A jego – wyważona obojętność wobec ogromu widzianego i słyszanego? Więc mogłem godzinami patrzeć na niego, „upajać się”, zrzucając na niego jakiś swój stan. Potem wracałem do domu i odrabiałem lekcje. Bo byłem wzorowym radzieckim uczniem i wiedziałem, że nic nadprzyrodzonego, żadnej mistyki na świecie nie ma. Latających talerzy i niezidentyfikowanych obiektów wtedy jeszcze nie było. Tak jak Trójkąta Bermudzkiego. Tak jak GUŁAG-u – była tylko Konstytucja Stalinowska. Zresztą, sformułowanie „Konstytucja Stalinowska” wchodziło w życie w dziwny sposób: powiedziano (na poziomie potoczno-politycznym), że nie wolno już używać słowa „żyd”. Czemuż to? Ono i tak nie było u nas zbyt używane, zazwyczaj mówiło się „Żyd”, jeśli już coś się mówiło, niezbyt często. A my, dzieci, właściwie nic o Konstytucji Stalinowskiej nie wiedzieliśmy. Choć żyliśmy pod jej Słońcem. Prawda, bardziej pod szczodrym donieckim słońcem. I wśród szczodrej (podkreślam to dla pryncypialnych lub zbyt ciemnych antydoniecczan) – szczodrej donieckiej przyrody, donieckiej ziemi, która połączyła przywleczone skądś wodami przedpotopowe czy przedlodowcowe kamienie, z odwiecznym czarnoziemem i ciepłem, wiatrami i słońcem. Doniecka przyroda wiele przygotowała dla naszego dziecięcego szczęścia. Czy wiecie, co to jest Trzecia Bałka? To ta, która jest za Pierwszą i Drugą. Daleko. Tak więc. W maju Trzecia Bałka gęsto pokrywała się dywanem miłków. To takie stepowe (bałkowe) tulipany, dzikie, krótkonogie i nie na sprzedaż, ale trwalsze od ogrodowych. Wyobrażacie sobie, ile radości dawała wyprawa do Trzeciej Bałki, kiedy rodzice byli w pracy?! A w tej Trzeciej Bałce była jeszcze zimna źródlana woda. I tarniny (nie tylko w niej, prawda). Donieckie tarniny (przynajmniej te ówczesne, kiedy nie wszystko jeszcze było zaorane i wywrócone gąsienicowymi cyklopami) – to takie zielono-czarne oazy pośrodku stepu czy bałki, do których nie bardzo dało się dostać przez stalowe kolce, a bardzo się chciało: tarninowe jagódki prosto z gałązki były takie smaczne! Były też bliższe, bardziej dostępne pokusy. Zaraz za osiedlem, w stepie – wśród gęstej trawy – ślaz. Obczyścisz bulwkę – jak cukierek. A oczyszczona łodyga z okazałego łopianu! To nie byle co. A jak wykopiesz ziemnego orzecha! Ale to już – rzadki łup. W odróżnieniu od dalekiej Trzeciej Bałki – Szczerbaniowa Bałka była blisko, zaraz za osiedlem, drogą do Szczerbaniówki, gdzie były różne jaskinie z różnobarwnymi glinami, i na budowy, i do kuchni – nas często posyłano stamtąd coś przynieść – bywało, że i wapno. W samej Szczerbaniowej Bałce nic jadalnego nie było, ale była gęsto zasiana odłamkami krzemieni – nie to ze swojej oceanicznej przeszłości, nie to z jakiegoś lodowcowego nanosu: na krzemieniach trafiały się odciski jakichś dziwnych stworzeń. Tutaj przydałaby się jakaś wiedza naukowa, ale jej nie było. Dorosłych zaś to nie interesowało: dziecięce wymysły. Zimą stromoboczna Szczerbaniowa Bałka była dla nas czymś jak teraz Bukowel – miejscem zaciętych wyścigów narciarskich. Narty były, oczywiście, „samodielkowe” – samoróbki: dziadek (lub ojciec, kto miał) brał kawałek drewna i pod ogniem zadzierał mu nos, żeby nie rył w śniegu. Nie byłem ani bardzo odważnym, ani wprawnym narciarzem, ale niektórzy moi przyjaciele na tych kikutach cuda wyczyniali i po oblodzonych skałach zjeżdżali prosto w wyrobiska! W przedwojenne lata, gdzieś od 1939 roku, życie i naszych rodziców stało się lżejsze (tak uważali). Chleba już nie trzeba było odbierać w robocze ręce, „w produkcji”, sprzedawano go w sklepie. Prawda, kolejki były takie, że nie obywało się bez urazów. Właśnie wtedy moją mamę przyciśnięto do ściany tak, że od tamtej pory zaczęły się u niej problemy z sercem. Ale zahartowana w kolejkach społeczność niestrudzenie udoskonalała procedurę otrzymywania racji (sprzedaż chleba nie była bezkontrolna, a ściśle normowana). Po pewnym czasie znaleziono uniwersalne rozwiązanie: każdy konsument musiał dostarczyć do sklepu osobistą torbę z adresem, w sklepie do tej torby wkładano chlebową normę, a odpowiedni wyznaczony pracownik roznosił torby po domach. Bójki pod sklepem ustały. Żyć stało się wyraźnie lepiej. Tutaj muszę zwrócić się do zjawiska, zadowalającego wyjaśnienia którego do dziś nie mogę znaleźć. A ono przecież, wyjaśnienie, pewnie jest i proste, nasze, ukraińskie (radziecko-ukraińskie). Wyobraźcie sobie: 1939, 1940 rok. Chleb już jest, a o maśle i mięsie nikt nie wspomina. Niedawno przeszły aresztowania donieckich „trockistów” (Szpylowyj) i jeszcze kogoś, aresztowano też kilku nauczycieli naszej szkoły – Fitilowa i in. (tak oni i nie wrócili). Ludzie o tym wiedzą, cicho omawiają w wąskim gronie. Za to dość głośno brzmią anegdoty, powiedzmy, o tym, jak do wsi wróciła z miasta socjalistyczna rodzina stachanowca z nowymi imionami i nazwiskami. Teraz ojciec – Oktiabr, matka – Rewolucja, córka – Piatylitka. (Takie imiona rzeczywiście stały się w pewnych kręgach modne). I oto w środku nocy panika – babcia woła: „Oktiabr, Oktiabr, budź Rewolucję, Piatylitka się zesrała!”. Oto z takimi mniej więcej nastrojami szedł lud do letniego kina, które było u nas w ogrodzie koło rzeki. (Oglądaliśmy wszystkie filmy, powłaziwszy na drzewa. A filmy były jakie: albo Czapaj, albo Lenin w październiku czy jeszcze kiedyś). I oto zaczyna się film, na ekranie pokazują, jak zaciska się pierścień białogwardyjsko-antantowskiego okrążenia wokół heroicznej czerwonogwiazdowej Moskwy, narodowi, zwłaszcza nam, dzieciakom, zapiera dech z emocji – i nagle na ekranie pojawia się LENIN. Cała sala zrywa się w jednym porywie i tonie w owacjach! I tak – za każdym razem, kiedy na ekranie pojawiał się LENIN! Nie na darmo nazywał on kino najważniejszą ze sztuk. To było tuż przed samą wojną. Po wojnie ja takiego już nigdzie nie widziałem. Nawet pojawienia się na ekranie Stalina takimi owacjami nie witano ani nie towarzyszono. (Może dlatego, że „Lenin ziemię dał” – tak u nas mówiono: do tamtego czasu w naszych stronach ziemia tysiącami hektarów należała do greckich, niemieckich i innych przesiedleńców...) Iwan Dziuba, lata 70. (do gości zaproszonych przez „wrogą babę” Katerynę). Swoją drogą, takie wspomnienie. Tuż przed samym wybuchem wojny w nowej części miasteczka otwarto Pałac Kultury, dość imponujący. Na placu przed pałacem wzniesiono stereotypowe betonowe rzeźby Lenina i Stalina. Otóż postać Stalina zniknęła w pierwszym dniu okupacji. A postać Lenina stała przez cały czas. Ludzie mówili: „Niemcy szanują Lenina”. Głupota, oczywiście. Ale podaję, jak było. Widocznie odzwierciedlało to nastroje ludzi, a Niemcom było to obojętne. Interesowały ich „jajka, mleko” i mięso, co wkrótce dali odczuć… Polityczne odcienie ludności ich nie interesowały, dopóki nie rozprzestrzeniła się partyzantka. Tutaj muszę przypomnieć, że moje pokolenie wyrosło w czasie wojny i było pierwszym powojennym pokoleniem. Bardzo ważne jest, aby to zrozumieć. II wojna światowa to nie tylko niewiarygodne okropności i nieszczęścia, to wstrząs całego świata, którego nie znaliśmy w terminach i opisach, w propagandowych i literackich metaforach, ale odczuwaliśmy na losach rodziców i własnych – zarówno skalę tego wstrząsu, jak i jego konkret. Jedno i drugie wypisywało się na naszych duszach. Bez tego nie wszystko zrozumiesz u Winhranowskiego czy Dracza, choć wydawałoby się, że o samej wojnie nie ma u nich tak wiele. (Swoją drogą, o Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej. Ten termin istniał od pierwszych dni, ale do szerszego użytku wszedł później. Przynajmniej w życiu nigdy go wtedy nie słyszałem, tak jak nigdy nie słyszałem go od tych, którzy wracali z wojny – a „w bój za ojczyznę, w bój za Stalina” – to było tylko w gazetach. Tak jak jeszcze wcześniej: „Konie sytyje, bijut kopytami, wstretim my po-stalinski wraga”. Jednak już w pierwszych dniach na wyjaśnienie nieoczekiwanego obrotu wydarzeń i oddania linii obrony syknęło złowrogie i znajome słowo „zdrada”, a zamiast hasła „bić wroga na jego terytorium” był apel, by spotkać go na „spalonej ziemi”, ale jednak własnej). Jednak niezależnie od tego wszystkiego panowało niejasne poczucie ogromnego światowego wstrząsu. Działo się coś niepodległego człowiekowi, nikomu i niczemu niepodległego w ogóle. Tak w nasze małe dusze wchodził wielki świat niewidzialnej samowoli i widzialnego przymusu. Trzeba powiedzieć, że w czasie wojny my, dzieci (pod okupacją), mieliśmy pełną swobodę zachowania, ograniczoną tylko strachem. Ojcowie na froncie, matki, zaprzęgnięte w saneczki, szukają po wsiach możliwości wymiany resztek jakiegoś majątku na ziarno. Straszno,

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

zwłaszcza w długie dymne noce. Zbieraliśmy się w czyjejś chacie, urządzaliśmy proste zabawy, tam też nocowaliśmy – spaliśmy pokotem, ogrzewając siebie nawzajem. Współczesny badacz czy badaczka, zwłaszcza ci zaawansowani i uzbrojeni w arsenał zachodniej terminologii, znaleźliby tutaj obfity materiał dla swoich wersji o dziecięcym „seksie”. Takie przylepne słowo ten „seks”, którym z łatwością przykrywa się szerokie spektrum emocji, uczuć i form relacji. W rzeczywistości było tylko zbiorowe pragnienie odgrodzenia się od wszechobecnego strachu. Jakieś instynktowne rozróżnienie płci przyszło dopiero później, a uprzemysłowione słówko „seks” do tej delikatnej materii trudno dopasować. Starsi i odważniejsi chłopcy zdobywali już gdzieś niewystrzelone naboje. Nabój można było wbić w pień drzewa lub w słup telegraficzny, a potem, za pomocą gwoździa i młotka, zdetonować spłonkę. Nieźle huknie. Stąd w moim pokoleniu tylu chłopaków z okaleczonymi palcami. Tam, gdzie na jakiś czas zatrzymywał się niemiecki oddział, można było znaleźć coś z zagubionej amunicji. Dziecięce „wojenne” gry, w centrum których wcześniej był Wielki Kamień nad skałą, kontrolujący całe terytorium kamieniołomów, teraz lokalizowały się w ziemiankach – niedozamieszkanej części osiedla przy wyrobisku. Tam mieliśmy nawet tajne środki łączności – z cewek i namydlonych nici. Jak tylko przyszli „nasi”, starsi chłopcy od razu znaleźli się w wojsku, zostali niedorośli. Czekała nas szkolna codzienność. W czasach okupacji szkoła faktycznie przestała istnieć. Opanowywaliśmy strugi i heble – dzieciom podobało się to bardziej niż wzory i regułki, nasi zaś nauczyciele patrzyli na to smutno: rozumieli, kogo okupanci chcieli przygotować z naszych dzieciaków. Za szkolnictwo odnowiona władza radziecka wzięła się rzetelnie. Sprawa przecież nie tylko w tym, że czuła odpowiedzialność za nasz poziom intelektualny, ale i w tym, że prawie dwa lata przeżyliśmy na okupowanym terytorium (potem jeszcze kilkanaście lat wymagano w ankietach pisać: „przebywał na okupowanym terytorium”: tak władza radziecka z jej najbardziej postępową i najpotężniejszą na świecie ideologią bała się nawet kilku łyków czegoś innego!). Jednym słowem, wzięli się za szkołę. Ale budynek był zniszczony. Pierwszy rok czy dwa mieściliśmy się w jakichś szopach i uczyliśmy się na cztery zmiany! Dopóki nie zbudowali nowej szkoły. Nauczyciele byli ci sami, co przed wojną i podczas okupacji – innych jeszcze nie przygotowano (tylko niektórzy wrócili z frontu). Ale dawano im odczuć ich winę. Czasem w dość obraźliwej formie. Publicznie, w obecności uczniów. Przypominam sobie taki przypadek. Dopiero co skończyła się wojna, zaczęli wracać frontowcy. Starsi zachowywali się rozważnie, a z młodszymi bywało różnie. Szczególnie „nieprzejednany” był niedawny uczeń naszej szkoły Hryhorij P. Na ogólnym zebraniu zaczął wyrzucać tym nauczycielom, którzy pracowali w szkole podczas okupacji, a kiedy nasz ulubiony wykładowca matematyki Mykoła Jakowycz Onypko bojaźliwie się bronił: „Kto stare wspomina, temu oko precz”, – ten w odpowiedzi wyniośle rzucił swojemu wczorajszemu nauczycielowi: „A kto zapomni – temu oba!”. Już nawet po zakończeniu wojny utrzymywała się – najwyraźniej świadomie – atmosfera niepokoju i zagrożeń. Od czasu do czasu my, uczniowie, mieliśmy sprawdzać sprawność linii elektrycznej Ołeniwka – Kamieniołomy Ołeniwskie, a podczas kampanii wyborczych (a te wtedy praktykowano często: odnawiała się nieco zapomniana demokracja) nabierało to charakteru niemal patrolowania: nie daj boże, dane o dynamice głosowania nie dotrą na czas do instancji! Znamienne, że w pierwszych latach po powrocie władzy radzieckiej jej najbardziej krzykliwymi rzecznikami okazywali się czasem ci, których znane „organy” wyszukiwały (i wykrywały) za służalcze związki z okupantami. Ale oni szybko znikali ze sceny, ustępując miejsca bardziej przejrzystym postaciom, czasem nawet atrakcyjnym. Wyrazistą postacią lokalnego życia społecznego był Postnikow – niestety, nie pamiętam jego imienia i imienia ojca. To z gatunku poszukiwaczy prawdy. Przez jakiś czas był przewodniczącym związku zawodowego w kopalni. Występował w imieniu robotników i ostro drwił z kierownictwa, które bało się jego publicznego słowa. Kariera jego skończyła się, kiedy występując na jakimś zebraniu z żalami na bezskuteczność swojego poszukiwania prawdy, powiedział, wyjmując z kieszeni legitymację partyjną: „Pora tą ogrodową książeczką wytrzeć…”. Na takie zuchwałe wybryki mało kto się odważał, ale ogólnie ducha krytyki i krytykanctwa moim ziomkom nie brakowało. „Ależ to było w stalinowskich czasach!”, – powie ktoś. – „Niewiarygodne!”. Ale w tym właśnie rzecz, że mamy uproszczone wyobrażenia o „stalinowskich czasach”. To były czasy nie tylko GUŁAG-u i zaplanowanych w obwodach grafików dostarczania bezpłatnej siły roboczej na budowy socjalizmu, ale i wielu innych, społecznie bardziej pomysłowych rzeczy. Powiedzmy, po rozgromieniu opozycji robotniczej, trockistów, zinowiewców, bucharinców, rykowców, skrypnykiwców oraz wszelakich odchyleńców trzeba było dać narodowi prawdziwą wolność ducha i słowa, znaleźć lub wymyślić jakieś bodźce ruchu. Stąd wezwanie i formuła Stalina: „Krytyka i samokrytyka – siłą napędową radzieckiego społeczeństwa”. Z początku ta formuła wywoływała pewne wątpliwości: powiedzmy, siłą napędową społeczeństw zazwyczaj uważano czynniki materialne. A tutaj… No cóż… „Jeśli idee opanowują masy”, one i stają się siłą materialną. Zatem – trzeba idee napędzać do poziomu siły materialnej. Co też robiono bardzo mistrzowsko. Ale „władza na miejscach” miała wiele problemów, w tym także „ideologicznych”, do których nie była gotowa i z którymi miała kłopot. Na przykład, po śmierci Stalina, jeszcze na długo przed odwilżą „kultu jednostki”, zaczęli wracać więźniowie. Dobrze było na Kremlu komuś z tych, którzy chcieli „odwilży” dla własnej politycznej przyszłości, wygłaszać partneroliberalizm, a tutaj do robotniczego osiedla przyjechało kilkudziesięciu wczorajszych zeków – co z nimi robić, jak pracą zapewnić, gdzie ich osiedlić? Więc latem 1953 roku na niewielkim dworcu (właściwie, stacyjka) osiedlił się cały obóz wczorajszych więźniów. Miejscowa młodzież schodziła się do nich jak na wykłady, a władze nie wiedziały, co z nimi począć. Oczywiście później obóz się rozmył. Trzeba powiedzieć, że Ołeniwskie Kariery nie były pozbawione uwagi pod względem produkcyjnym. Flusy, które tutaj wydobywano, należały do surowców strategicznych: bez nich niemożliwy jest proces stalowniczy. Nasze dolomity wysyłano na cały Związek, podtrzymując moskiewskie powiedzenie-pochwałę: “Donbas pustych przebiegów nie robi!” Ważność tej produkcji może zaświadczyć również to, że kiedy jesienią 1943 roku powróciła władza radziecka, to masowej mobilizacji robotników do armii nie było: ich ręce były ważne również tutaj. W latach 50. status Ołeniwskich Karier podniesiono do miasta, miasto nazwano Dokuczajewskiem – od imienia wybitnego gleboznawcy i leśnika Wasyla Wasylio wycza Dokuczajewa, z którym wiąże się stworzenie Wielko-Anadolskiego lasu – wielkiego – “sztucznego” lasu na Doniecczyźnie. Miasto burzliwie się rozwija, zapewniając dostawy strategicznego surowca dla metalurgii. Zmienia się skład ludności. Miejscowy lud pozostaje w przysiółkach, a centralna część (“Elektra” – od elektrowni) zabudowuje się “po miejsku”, dla kontyngentu z “orgnaboru” oraz dla inteligencji technicznej. Między Elektrą a Starą Kolonią istniało pewne napięcie społeczne. Mieszkańcy Starej Kolonii to faktycznie wczorajsi chłopi, wielu miało sad i ogród. W dni targowe handlowali warzywami i owocami. Elektra żyła w barakach oraz nowych dwupiętrowych budynkach i nie znała niczego poza pensją, o pracy na ziemi nie miała realnego pojęcia. Więc nieuniknione było wzajemne niezadowolenie, oczywiście powściągliwe, na tle ekonomicznym. Było jeszcze coś takiego. Elektra była na górze, Stara Kolonia – na dole. I kiedy Stara Kolonia podlewała swoje ogrody i sady, Elektrze wody nie wystarczało. Był to dość ostry problem. Władze praktykowały regularne najazdy na gospodarstwa, odcinały wodociąg, zalutowywały kolumny, ale na próżno – pracujący lud był sprytniejszy. Kiedyś miałem nie lada nieprzyjemność: powierzono mi pilnowanie, żeby woda, którą podlewano ziemniaki, nie wyciekła na ulicę, gdzie zobaczą ją władze. A ja zdrzemnąłem się i przegapiłem moment. Nie wiem, czym to się skończyło dla rodziców… Oprócz szkoły, w której się uczyłem, stworzono jeszcze dwie szkoły, oczywiście rosyjskie, a potem i technikum górnicze. Buduje się poważny Pałac Kultury, za nim zakładają wielki park leśny z perspektywą wykorzystania jako strefy sanatoryjnej. Swoją drogą, o “kulturze”. O niej, o naszej kulturze, nigdy nie zapominano. Zarówno bliscy, jak i dalecy kulturtregerzy. Przede wszystkim ze “stolicy świata”. Gdzie ona, a gdzie te Ołeniwskie Kariery (czy też miasto Dokuczajewsk), ale nas troskliwie znajdowano. Zwłaszcza stołeczni poeci. Od Jewhena Dołmatowskiego do Siemiona Kirsanowa. Zdaje się, że mieszały się tu jakieś pozaestetyczne impulsy. Czasy były takie, że znani poeci wyglądali – w planie bytowym – jak nędzarze, którzy potrzebują pilnej pomocy materialnej. Powiedzmy, przyjeżdża “menedżer” jednego z nich – nie wymieniam nazwiska – żeby przygotować spotkanie z samym. – u niego, menedżera, jeden but niby sprawny, a drugi drutem podwiązany. Może rachuby na litość? Nam, w prowincji, wydawało się to dość dziwne: po pierwsze, nawet i bieda u nas nie bywała na pokaz, a po drugie, do stołecznych gości mimo wszystko powinien pozostawać jakiś pietyzm. Tak było przez jakieś dwa-trzy lata, a potem wszystko się zmieniło. I przyjeżdżać zaczęli rzadziej. I nie takie persony. Ostatnim był, zdaje się, Michaił Matusowski. Czy Borys Gorbatow. A oto z Kijowa nikt nie przyjeżdżał. Nigdy. Nigdy w złych czasach, ani w dobrych. W Kijowie nie to że Ołeniwskich Karier nie widzieli, ale i samego Doniecka (Stalino), chyba że na Wszechzwiązkowe święta górnicze, z masowym wyjazdem, na zaplanowane odgórnie plenum pisarskie czy coś innego dla pogłębienia kontaktu z klasą robotniczą. Ja wtedy już uczyłem się w SGPI (Staliński Państwowy Instytut Pedagogiczny) i bywałem na wszystkich takich akcjach. Często uroczyste sąsiadowało z komicznym. Powiedzmy, w garderobie zginęła czapka z piżmaka Wołodymyra Sosiury – a była zima, zdaje się, 1952 roku. Żeby go pocieszyć, my, grupka filologów i historyków, trochę wypiwszy za moje stypendium stalinowskie, około północy odwiedziliśmy sennego Wołodymyra Mykołajowycza w hotelu “Donbas”. Artystyczny Wiktor Lach z wydziału historycznego zaczął cytować mu z pamięci: “Kiedy pociąg w dal zagrzmi…” Wołodymyr Mykołajowycz był wzruszony, ale tutaj wyszła rozbudzona dźwiękami żona Maria i położyła kres radościom kontaktu poety z wielbicielami czy wielbicieli z poetą. Zdaje się, w roku 1952 odbywało się w Stalino wyjazdowe Plenum zarządu Związku Pisarzy Ukrainy. Szeroko rozreklamowane jako ważny krok do wzmocnienia więzi literatury ukraińskiej z krajem górniczym. To wzmocnienie przewidywało, oczywiście, i surowy rachunek ukraińskim pisarzom za brak wyrazistych utworów o klasie robotniczej. Doniecki inżynier Wołodymyr Popow, który właśnie otrzymał nagrodę stalinowską za powieść produkcyjną “Stal i żużel”, uważał za swój obywatelski i zawodowy obowiązek publicznie wychłostać zacofanych kijowskich kolegów. U nas, przyjęte, mówił on. jeśli domna barachlit, snimajem kostium, nadewajem raboczuju robu i smotrim, czto tam wnutri. A wy? Czuł się niemal gospodarzem święta. I kiedy na wieczorze literackim w filharmonii Maksym Rylski pozwolił sobie na taką wolność: oto Maksym Gorki powiedział, że człowiek stworzony jest do szczęścia, a jakiś afrykański pisarz (nie przypominam sobie, kogo wymienił) powiedział lepiej: człowiekowi dano dwa skrzydła do lotu – Popow tuż po tym zawstydził Rylskiego: występuje po pijanemu. Nasz wykładowca Tymofij Tryfonowycz Duchownyj, który siedział z nami, studentami, skomentował to tak: “Rylski i pijany jest mądrzejszy od Popowa”. A w ogóle Maksymowi Tadejowyczowi nie wiodło się. Na uroczystym wieczorze w Operze zmuszony był przerwać czytanie swoich wierszy: taki szum panował na sali. Nie byłem skłonny przyczyny tych konfuzji widzieć jedynie w tępocie audytorium. Sprawa jest bardziej złożona. I wtedy w “stolicy górniczego kraju” znalazłaby się inteligencja (niech i niewiele, ale znalazłaby się), która przyjęłaby i ukraińską poezję. Ale kijowscy goście przyjechali nie z poezją, a z tym, co już i tutaj od swoich się znudziło. Do tych czasów, kiedy – najpierw w Moskwie, a potem i w Kijowie, czy w Charkowie, czy i Doniecku – zaczną zbierać się setki ludzi, żeby posłuchać poetów, było jeszcze daleko… …Tymczasem kończyłem Staliński Instytut Pedagogiczny i miałem zamiar wstępować na aspiranturę akademickiego Instytutu Literatury im. T. Szewczenki w Kijowie. Szczególnych nadziei nie miałem: gdzie mi tam, prowincjuszowi. Ale dokumenty złożyłem. O dokumentach wspominam oto w związku z czym. Potrzebna była charakterystyka od dyrekcji Instytutu Pedagogicznego. I dyrektor instytutu Ksenofontow, którego ja bezlitośnie (i daleko nie we wszystkim sprawiedliwie) publicznie krytykowałem, wydał mi wspaniałą charakterystykę. Czasem wspominam takie przypadki (a było ich niemało), kiedy władze, które – według obecnego zwyczaju – powinny kierować się pamiętliwością czy zemstą, pozostawały życzliwe. Czy wtedy, przed rewolucjami godności, ludzie byli bardziej wielkoduszni, czy rozróżniali, co, kiedy i przez kogo jest robione lub mówione z prostoty – czy z niedobrym wyrachowaniem. Ale obecnie trudno mi sobie wyobrazić, żeby ktoś z imienitych sług narodu pominął okazję, by uszczypnąć kogoś nieposłusznego z tego narodu lub zagrozić jakąś niezależną instancją. Więc udałem się do akademickiego Instytutu Literatury. Konkurs był na oddział rosyjski dziewięć podań na jedno miejsce. A ja przecież, zrozumiałe, szedłem na rosyjski. Przewodniczącym komisji rekrutacyjnej był sam Ołeksandr Iwanowycz Biłecki. Przyjazne głosy mnie ostrzegały: sprawa beznadziejna, wśród pretendentów na to jedyne miejsce jest Masza N., córka artysty, przyjaciela Ołeksandra Iwanowycza. Ale on dał pierwszeństwo mnie. Możliwe, jakąś rolę odegrało to, że byłem “doniecki”, niby przedstawiciel górniczego kraju, a wtedy to wiele znaczyło. A może rzecz w tym, że ja jedyny z pretendentów miałem publikacje w prasie, w tym w czasopiśmie “Literaturnyj Donbass”. Prawda, przejrzawszy moje artykuliki, Ołeksandr Iwanowycz powiedział: “Bardzo surowo wy oceniacie donieckich pisarzy. Bardzo surowo”. To mnie zdziwiło: przecież, wydawało się, Ołeksandr Iwanowycz – sam jest najsurowszym sędzią. Ale nie takim, jak się wydawało – to zobaczyłem później. Tak znalazłem się w zespole akademickiego Instytutu Literatury im. T. Szewczenki. Nie bez strachu: tutaj był cały bukiet klasyków ukraińskiego radzieckiego literaturoznawstwa. Ja ze swoją doniecką rozczochraną naturą i ideologiczną niedojrzałością nie bardzo wpisywałem się w to poważne towarzystwo. I temat mojej prawdopodobnej rozprawy kandydackiej – “Satyra Majakowskiego” – wydawał się zbyt publicystyczny, choć i starałem się przedstawić go szeroko w planie porównawczym: Majakowski i Niekrasow, Majakowski i Sałtykow-Szczedrin, Majakowski i Brecht. Naukowym opiekunem tematu była Nina Jewheniwna Krutykowa i ona tolerancyjnie odnosiła się do moich wysiłków. Nie wiadomo, czy coś by wyszło z mojej rozprawy w ogóle, ale mój troskliwy wobec mnie los uchronił mnie od kariery naukowej. Rzecz w tym, że ja w tym czasie przeżywałem swego rodzaju kryzys światopoglądowy, jednym z ważnych epizodów którego stało się to, że poczułem “swoją” literaturę ukraińską, a nie rosyjską, zacząłem szukać związków z ukraińskim życiem literackim i w ogóle poczułem pociąg do aktualnej krytyki literackiej. Faktycznie uciekłem z aspirantury, nie kończąc jej. Matka Olha Nykyforiwna, Iwan Mychajłowycz i córka Ołenka

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Życie pełne poświęcenia Pawła Czubynskiego

Nawet dziś niektórzy Ukraińcy nie wiedzą, kim był Paweł Czubynski, chociaż codziennie słyszą w radiu i telewizji uroczystą pieśń do jego słów. Patrioci słuchają jej w skupieniu, przykładając dłoń prawej ręki do piersi. Wszak ta pieśń wzywa wszystkich Ukraińców do narodowej jedności i braterstwa, skłania do kochania, ochrony i obrony Ojczyzny, do bycia z niej dumnym. Wzmacnia naszą wiarę w słuszność ukraińskiej sprawy, wlewa nadzieję na zwycięstwo w starciach z wrogami. Tak znanym utworem muzycznym, który ma potężny wpływ energetyczny na umysł i duszę Ukraińców, jest nasz Hymn Państwowy. Anatolij KOWALCZUK, uczestnik walki o niepodległość Ukrainy. U jego podstaw leży pieśń „Szcze ne wmerła Ukrajina” do muzyki Mychajła Werbyckiego ze słowami wiersza Pawła Czubynskiego w następującej redakcji: „Szcze ne wmerła Ukrajiny i sława, i wola, Szcze nam, brattia mołodiji, usmichnet’sia dola. Zhyłut’ nasi woriżeńky, jak rosa na sonci. Zapanujem i my, brattia, u swijij storonci. Pryspiw: Duszu j tiło my położym za naszu swobodu, I pokażem, szczo my, brattia, kozac’koho rodu”. Droga życiowa Pawła Czubynskiego. Niewielu ludzi zna biografię wybitnego Ukraińca. Paweł Czubynski przeżył zaledwie 45 lat, choć z natury był krzepki. Jednak prześladowania ze strony okupacyjnych władz podważyły jego silne zdrowie. Krótkie, ale nadzwyczaj ciekawe, treściwe, nawet pouczające życie było bogate w wydarzenia. Jego działalność twórcza trwała niedługo – zaledwie 17 lat. Ale dzięki uzdolnieniom, energiczności i niestrudzoności w ciągu krótkiego odcinka czasu zrobił dla Ukrainy więcej niż tysiące niemrawych rodaków. Urodził się P. Czubynski 27 stycznia 1839 roku na chutorze niedaleko Boryspola w patriotycznej, ale niezamożnej rodzinie, która po linii ojca miała kozackie pochodzenie. Jego dziadek, który należał do starszyzny kozackiej pułku perejasławskiego, otrzymał status szlachecki i niewielką działkę ziemi. Początkową edukację Paweł zdobył w domu. Kontaktując się z wiejskimi dziećmi, dobrze poznał melodyjny język ludowy, przyswoił zwyczaje i tradycje ojczystego narodu. Istnieje wersja, że jego pradziadek o przydomku Czub, rodowity wołynianin (dzisiejsza Rówieńszczyzna), po ukończeniu Akademii Ostrogskiej w celu realizacji swojej wiedzy i służenia Ojczyźnie przeniósł się na Naddnieprze, gdzie służył w kancelarii pułkownika połtawskiego. Ukończywszy gimnazjum w Kijowie, Paweł kontynuował naukę na wydziale prawnym Uniwersytetu Petersburskiego. W latach studenckich brał aktywny udział w działalności stołecznej hromady Ukraińców. Tam poznał wielu wybitnych rodaków – Tarasa Szewczenkę i jego przyjaciół Ukraińców, w szczególności Mykołę Kostomarowa – uczestnika Bractwa Cyrylo-Metodiańskiego, znanego historyka, profesora Uniwersytetu Petersburskiego; Pantelejmona Kulisza, Wasyla Biłozerskiego oraz innych uczestników ukraińskiego ruchu wyzwoleńczego i działaczy kultury narodowej. Jako przedstawiciel młodszego pokolenia ukraińskich patriotów, Czubynski doznał wpływu politycznego i ideologicznego ze strony doświadczonych współmyślicieli. Mając znaczną wiedzę o życiu ludowym, pisał artykuły naukowo-oświatowe do ukrainoznawczego czasopisma „Osnowa”. Jednak buntowniczy kozacki duch przeciwko wszelkiej niesprawiedliwości dawał o sobie znać. Za udział w akcji protestacyjnej przeciwko zwierzęcej rozprawie carskich żandarmów z pokojowymi uczestnikami manifestacji warszawskiej władze wykluczyły Czubynskiego z grona studentów uniwersytetu. Pomimo represji, w 1861 r. ukończył uniwersytet, obronił dysertację i uzyskał stopień naukowy kandydata prawoznawstwa. Mieszkając w latach 1861–1862 na Ukrainie, pisze artykuły do czasopisma „Osnowa”, współpracuje z gazetami „Czernigowskij listok” i „Kijewskije gubiernskije wiedomosti”. Dbając o edukację dla prostego ludu, o patriotyczne wychowanie młodego pokolenia, Paweł Czubynski próbował otworzyć bezpłatną szkołę dla dzieci chłopskich w Boryspolu. Ale reakcyjne antyukraińskie władze nie pozwoliły. Niepatriotyczni, zrusyfikowani boryspolscy i połtawscy urzędnicy nie ufali Czubynskiemu. Bali się go jako wysoko wykształconego, wolnomyślnego patrioty-Ukraińca. Miejscowe władze, wiernopoddańczo wspierając ideologię moskiewskiego imperializmu, nie chciały, aby boryspolska młodzież uczyła się i wychowywała w kozackim i ukraińskim duchu niepodległościowym. Ruch oświatowy i pojawienie się „Szcze ne wmerła…”. W czasach po reformie 1861 r. (zniesienie poddaństwa) ożywił się ruch oświatowo-patriotyczny ukraińskiej, w szczególności kijowskiej inteligencji. Główną siłą napędową stali się studenci i młodzi naukowcy, przede wszystkim synowie drobnej ukraińskiej i spolonizowanej szlachty. Uczestników ruchu oświatowego, w którym brał udział także P. Czubynski, nazywano chłopomanami, ponieważ oni, przebrawszy się w chłopskie odzienie, prowadzili działalność agitacyjną wśród prostego ludu, przede wszystkim wśród chłopstwa. W 1862 roku kilka kółek ukrainoznawczych, działających w Kijowie, stworzyło patriotyczne zjednoczenie pod nazwą „Hromada”. Najbardziej aktywnymi jej działaczami byli Wołodymyr Antonowycz – wybitny historyk, Pawło Żytecki – językoznawca, Tadej Rylski – oświatowiec, ojciec znanego poety Maksyma Rylskiego. Na początku września 1862 r. P. Czubynski pisze wysokoideowy wiersz „Szcze ne wmerła Ukrajina”, który stał się bardzo popularny i szybko rozpowszechnił się wśród wykształconych mieszkańców wschodu i zachodu Ukrainy. Ułożony do muzyki przez Mychajła Werbyckiego, stał się ulubioną patriotyczną pieśnią. Z czasem wykonywany był na uroczystych wydarzeniach patriotycznych i odbierany jako narodowy Hymn naszego narodu, wtedy jeszcze bezpaństwowego, podzielonego geograficznie i politycznie. Za napisanie patriotycznego utworu P. Czubynski trafił pod niejawny nadzór policji. W 1863 roku przestraszony wzrostem ukraińskiego ruchu wyzwoleńczego caryzm przyjął cyrkularz wałujewski – antyukraiński dokument, skierowany przeciwko patriotycznej społeczności. Wszyscy aktywni uczestnicy „Hromady” doznali prześladowań ze strony antyukraińskiej władzy. Wielu studentów zostało wykluczonych z uniwersytetu. P. Czubynskiego – jako aktywnego działacza i autora wiersza „Szcze ne wmerła Ukrajina” – na polecenie szefa żandarmów Dołgorukowa „za szkodliwy wpływ na umysły prostaczków” bezterminowo zesłano do guberni archangielskiej. Tamże zesłano hromadowca P. Jefymenka i jego żonę O. Jefymenko, znaną historyczkę. Tak okrutnie ukarali Moskale pokojowych wykształconych Ukraińców – za miłość do Ojczyzny i ojczystego narodu. Za szczerą profesjonalną pracę, skierowaną na odrodzenie i dalszy rozwój ojczystego języka, kultury, wzmocnienie poczucia tożsamości narodowej narodu ukraińskiego. Dzięki wykształceniu i wysokim walorom moralnym P. Czubynski w Archangielsku pracował na odpowiedzialnych i kierowniczych stanowiskach. W szczególności był sekretarzem gubernialnego komitetu statystycznego, redaktorem gazety, urzędnikiem do zadań specjalnych przy gubernatorze. Brał udział w historyczno-statystycznym badaniu dalekiego, zimnego i dzikiego kraju. Przez siedem lat wybitny Ukrainiec sumiennie i profesjonalnie pracował na rzecz obcej, moskiewskiej nauki. Zrobił dla naukowego badania i dokładnego opisu życia oraz zwyczajów mieszkańców guberni archangielskiej więcej niż ktokolwiek z ówczesnych etnografów. W 1869 r. P. Czubynski otrzymał zezwolenie na powrót na Ukrainę. Od maja 1870 r. kieruje etnograficzno-statystyczną ekspedycją Rosyjskiego Towarzystwa Geograficznego (RTG) w Kraju Południowo-Zachodnim (caryzm bał się nazywać nasze ziemie Ukrainą). W ciągu dwóch lat, dzięki wielkiej energii i nieprzeciętnym zdolnościom organizacyjnym Czubynskiego, ekspedycja przeprowadziła działalność badawczą w guberniach kijowskiej, wołyńskiej i podolskiej Ukrainy, częściowo w mińskiej i grodzieńskiej (Białoruś), lubelskiej i siedleckiej (Polska) oraz w Besarabii, gdzie w sposób zwarty zamieszkiwali Ukraińcy. Badania etnograficzne dowiodły: wymienione wyżej terytoria są zamieszkane przez jeden naród – ukraiński. Różni się on wyraźnie od sąsiednich narodów – językiem, charakterem, zwyczajami, tradycjami, folklorem, wnętrzem mieszkań, sposobem przygotowywania posiłków oraz działalnością gospodarczą. Na podstawie wyników sumiennych, szeroko zakrojonych badań naukowych Czubynski w niezwykle krótkim czasie opracował i przygotował do druku siedem tomów (w 9 księgach) „Prac ekspedycji etnograficzno-statystycznej”. Do pierwszego tomu weszły legendy, zagadki, przysłowia, wróżby, wierzenia, do drugiego – bajki mityczne i obyczajowe, do trzeciego – kalendarz ludowy, do czwartego – pieśni obrzędowe, do piątego – pieśni obyczajowe, do szóstego – sądy gminne, do siódmego – charaktery narodowe Polaków, Węgrów, Niemców, Czechów, Żydów, Cyganów. Na podstawie badań P. Czubynskiego w 1871 roku została sporządzona mapa „narzeczy i gwar południoworuskich (ukraińskich)”. Wyznaczała ona terytorium dominacji języka ukraińskiego w drugiej połowie XIX w. On jeden, wraz z niewielkim zespołem współpracowników, w krótkim czasie wykonał kolosalną pracę. W latach 1873–1876 P. Czubynski pracował jako sekretarz i zastępca przewodniczącego Oddziału Południowo-Zachodniego RTG. Jego sumienna i produktywna działalność naukowo-badawcza została wysoko oceniona. W 1873 r. otrzymał złoty medal (RTG), w 1875 r. – złoty medal Międzynarodowego Kongresu w Paryżu, a w 1879 r. – Nagrodę Uwarowa Cesarskiej Akademii Nauk. Ostatnie lata życia W 1876 r. caryzm wydał ukaz emski, skierowany przeciwko naszemu językowi oraz liderom ukraińskiego ruchu oświeceniowego i wyzwoleńczego. Dzikusowski jak na cywilizowany XIX w. dokument zabraniał drukowania książek w języku ukraińskim, wystawiania na scenach ukraińskich sztuk, a nawet publicznego wykonywania ukraińskich pieśni. Jednocześnie Ukraińcy Galicji, Bukowiny i Zakarpacia, którzy znajdowali się wówczas w składzie Imperium Austro-Węgierskiego, swobodnie, bez zakazów i ograniczeń używali języka ojczystego. Ponadto ten fanatyczny ukaz przewidywał represje personalne wobec „niebezpiecznych agitatorów”: historyka Mychajła Drahomanowa i Pawła Czubynskiego. M. Drahomanow uratował się dzięki wyjazdowi za granicę, gdzie rozwinął aktywną działalność patriotyczną – społeczną, naukową i publicystyczną. P. Czubynskiego za działalność patriotyczną władze okupacyjne wysłały z Kijowa z zakazem zamieszkiwania w „guberniach małorosyjskich i stołecznych”. Dzięki wstawiennictwu prezydium RTG otrzymał zezwolenie na zamieszkanie w Petersburgu. Paweł Czubynski zapamiętał się współczesnym jako poważny mężczyzna – wysoki, czarnowłosy, z wielkimi piwnymi oczami, donośnym i dźwięcznym głosem, przekonującą mową i szybkimi, energicznymi ruchami. W 1879 r., w wieku czterdziestu lat, ze względu na stan zdrowia P. Czubynski przeszedł na emeryturę. W tym samym roku doznał udaru i w wyniku paraliżu do końca życia był przykuty do łóżka. Zmarł 17 (26) stycznia 1884 r. w rodzinnej wsi, nie dożywszy jednego dnia do 45. rocznicy urodzin. Pochowany na cmentarzu Knyhowym w Boryspolu. Na jego grobie ustawiono skromny, ale artystycznie wykonany pomnik. Moskiewsko-bolszewiccy bonzowie-ukrainofobowie przykleili do imienia P. Czubynskiego etykietę „burżuazyjnego nacjonalisty, zaciekłego wroga ludu pracującego”. Komuniści zakazali wszystkich jego dzieł (usunięto je z bibliotek i barbarzyńsko zniszczono). Za wykonywanie „Szcze ne wmerła Ukrajina” patriotów skazywano na rozstrzelanie lub zsyłano do obozów koncentracyjnych. Banda pijanych boryspolskich „szwonderów”, natchniona wezwaniem do niszczenia „do podstaw” ukraińskiej duchowości i kultury jako przeżytków „starego świata”, zniszczyła nagrobek wybitnego działacza. Podczas II wojny światowej, kiedy do budowy fortyfikacji brano ziemię nawet z cmentarza, grób zrównano z ziemią. Z czasem jego miejsce zostało odtworzone dzięki fotografiom. Upamiętnienie Po raz pierwszy w drugiej połowie XX w. publiczne uczczenie pamięci P. Czubynskiego odbyło się 27 stycznia 1989 r. w Boryspolu. Tamtejszy dom kultury ledwo pomieścił wszystkich uczestników uroczystości. Wtedy też patriotyczna społeczność miasta i rejonu usypała na cmentarzu Knyhowym symboliczną mogiłę wybitnego rodaka. Dwa tygodnie później odbyła się konferencja założycielska Towarzystwa Języka Ukraińskiego. Z czasem opublikowano statut i program Ludowego Ruchu Ukrainy. Wydarzenia te zapoczątkowały zmartwychwstanie imienia i sprawy pełnego poświęcenia życia P. Czubynskiego. Przez ostatnie 34 lata dla uczczenia pamięci P. Czubynskiego zrobiono wiele, ale nie wszystko. Przez długi czas na wszystkich szczeblach władzy toczyły się rozmowy o odbudowie jego posiadłości w pobliżu wsi Czubynśke. Kiedyś w jej centrum znajdował się skromny, ale solidny dom. Komuniści-wandalowie go zniszczyli, a otaczającą dąbrowę wycięli. Do naszych czasów pozostało z niej kilkadziesiąt potężnych dębów. Jeszcze w 1994 r. we wsi Czubynśke założono rezerwat krajobrazowy o znaczeniu ogólnopaństwowym „Chutir Czubynśkoho” o powierzchni 10 ha. Według planu odbudowana posiadłość miała stać się muzeum. Ale na jej miejscu jest tylko znak pamięci… Patriotyczna społeczność uważa, że posiadłość dawno należało odbudować, niekoniecznie za środki budżetowe. Gdyby władza była patriotyczna, wysokomoralna i inteligentna, miała wolę polityczną, nie pozwoliłaby nowożytnym oszustom i aferzystom rozszarpać setek hektarów drogiej ziemi. A skłoniłaby wszystkich, którzy na zasadach konkursowych tę ziemię otrzymują, z pobudek patriotycznych do wpłacania składek sponsorskich na fundusz odrodzenia kultury ukraińskiej, w szczególności na odbudowę posiadłości wybitnego Ukraińca.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Kijowski pejzaż duszy Romana Korohodskiego. W 90. rocznicę urodzin wybitnego ukraińskiego kulturoznawcy, pisarza, literaturoznawcy i filmoznawcy, aktywnego uczestnika ruchu szestdziesiątników

Dopiero co Ukraińcy świętowali 90. urodziny wesołego i młodego Jewhena Dudara – daj Boże mu zdrowie! I jakże chciałoby się znowu przyjść z fantazyjnym bukietem do jego rówieśnika Romana Korohodskiego i usłyszeć: „No, Olu! Ikebaniarko!”. Ale od ponad 17 lat nie ma już pięknego uśmiechu Romana Myronowycza... Bliskich ludzi, którzy zaludniali moje młode lata, nie ma już w rodzinnym mieście. Na pamiątkę pozostał mi Kijów jako pejzaż ich nieśmiertelnych dusz. Olha SAMOLEWSKA, reżyserka filmowa Ze starodawnej Góry Zamkowej (Kyseliwki) otwiera się niewiarygodnie piękny widok na Podół. Jeszcze jako nastolatek Roman wspinał się wąską ścieżką na tę górę, żeby podziwiać swoją małą ojczyznę. Stawszy się solidnym, już żonatym z czarującą Hucułką Oksaną, nadal wspinał się na tę górę – i ciągnął za sobą wszystkich, którzy byli w stanie pokonać stromość. To teraz są tam żeliwne schody, a w latach siedemdziesiątych amerykańska krewna Oksany, bardzo niemłoda ciocia Ruzia, z trudem pokonała tę ścieżkę i nijak nie mogła zrozumieć, po co Romko zadał jej taki surrealistyczny kłopot. A zwycięzca Romko, wdrapawszy się na wysokość lotu ptaka, z zachwytem wdychał kijowską przestrzeń: „O tam – Monaster Florowski, a tutaj był Monaster Bracki, Akademia Kijowsko-Mohylańska... To nie po prostu piękny pejzaż – tutaj zakorzeniona jest duchowość Ukrainy. Tutaj są źródła historycznych legend i realnych wydarzeń”. Nie był przypadkowym kijowianinem – zakochany w swoim Mieście, postrzegał je w całym historycznym wielowarstwowym wymiarze. Romana stale i łatwo wyrzucano ze wszystkich sowieckich instytucji za coś tak szczególnego w nim, co dzisiaj nasi wrogowie nazwaliby żydobanderowszczyzną. A znalezienie nowej pracy dla niego, wybitnego kulturoznawcy, było bardzo, bardzo trudne. No nijak nie pasował do tamtych ideologicznych warunków, albo one – do niego! Ciocia Ruzia wezwała go na poważną rozmowę, proponując inny kraj, który ceniłby jego wiedzę i talenty. Później Roman Korohodski napisze w swojej książce „Brama światła. Rodzice”: „Amerykański patriotyzm jest znacznie prostszy, bardziej oczywisty, realnie odczuwalny – wszystkie czynniki państwowe dbają, aby przeciętny Amerykanin nie zaznał krzywdy i pozostawał nieuszkodzony w swoim »torfowo-próchnicznym garnku«. A dla nas »torfowo-próchnicznym garnkiem« był ten pejzaż, który NIE jest tylko pejzażem... I Kyseliwka – to nie tylko góra, a oddech historii. A na klasztornym cmentarzu pochowano matkę Iwana Mazepy... I wszystko w tym duchu. Jak i książki, i moja biblioteka, i wszystko, co wiem, chciałbym jeszcze wiedzieć, aby owo »wszystko« zinterpretować i wyjaśnić naszym ludziom, zainteresować Ukrainę i świat naszym, odrębniejszym, pejzażem duszy, który otwiera się dla wzroku, w szczególności, z Kyseliwki... Poza odczuwaniem tego pejzażu jako pejzażu własnej duszy, nie istnieje realne pojęcie patriotyzmu, który w czasie Niepodległości całkowicie zdewaluowano i zamieniono w bajkę, anegdotę i, ostatecznie, w pogardliwe wyzwisko, co jest nienormalne, rażąco upokarzające dla świadomości narodu”. ...Poznaliśmy się w 1977 roku na dworcu kolejowym dzięki mojemu nauczycielowi Juchymowi Samujłowyczowi Lewinowi, który przedstawił mnie Oksanie i Romanowi: „Poznajcie się – to nadzieja ukraińskiego kina”. „Mówcie po prostu – Nadia”, odpowiedziałam. Tak i pozostały ze mną łagodne uśmiechy wszystkich trojga... Ale z biegiem lat okazało się, że Roman Myronowycz jednak pokładał we mnie nadzieję i jako pierwszy wśród krytyków sztuki wzorzystym pismem XVII wieku napisał pod koniec lat 90. artykuł dla „Dzerkała Tyżnia” o nieznanej młodej reżyserce „Czy istnieje kinoperspektywa? Portret reżyserki filmowej O. Samolewskiej na tle kinoruiny”. Stuprocentowy Hebrajczyk (jak nazywał siebie wybitny ukraiński nacjonalista Roman Korohodski), uralczyk Dmytro Horbaczow i święte wiejskie babcie uczyły mnie, kijowiankę, języka ukraińskiego. Z panem Romanem polemizował nasz wybitny intelektualista Wadym Łeontijowycz Skuratiwski, który ma dwa skrzydła – kulturę ukraińską i rosyjską. U Romana Korohodskiego oba skrzydła były ukraińskie. I chociaż wyrósł w rosyjskojęzycznym Kijowie na Podolu – świadomie przechodząc kiedyś na język ukraiński, do rosyjskiego już nie wracał. Roman Korohodski na prezentacji książki „Dowżenko w niewoli”, obok — córeczka O. Samolewskiej Lada, 2001 r. ...na Cmentarzu Askolda, gdzie go potem odprowadzą w ostatnią drogę... Oto pijemy herbatę w małej kuchni, a jego śmiech jest otwarty i radosny, bo bardzo już śmieszne anegdoty opowiada młodziutki filmo- i śmiechoznawca Serhij Trymbacz... A ruda suczka Fala natchnienie wyje, jeśli podoba jej się muzyka... I kiedy przychodzą Święta Bożego Narodzenia – znowu Oksana Omeljaniwna i Roman Myronowycz śpiewają prawdziwe kolędy w naszym domu, i żyje moja Mamusia, i na jej ręku taki maleńki wnuczek w białych pieluszkach – niby jej ręka w gipsie, ów Danyłko, któremu teraz przyszło zostać wojownikiem, strzeż go, Panie! Od tego czasu już tyle strat, że jak by tu duszę zagipsować... Do pani Oksany przyjechała wtedy z galicyjskich stron mała przytulna babcia, która (dziwna rzecz!) pamiętała jeszcze Iwana Frankę, a jego rude włosy nazywała czerwonymi. Pewnego razu przyszłam po Romana Myronowycza – i wyruszyliśmy na wystawę. Oksana Omeljaniwna, która wtedy była w delegacji, potem ze śmiechem opowiadała o babcinym „donosie”: „Przyszła ładnie ubrana pani, a Romcia założył nową koszulę, nowe spodnie – i powiedział, że przyjdzie nieprędko”. Roman Myronowycz uwielbiał swoją Oksanczkę, nazywał ją Masią, usynowił jej syna Andrija Jaszyszyna, którego nie tylko wychował, ale wykochał i ukształtował. To była rzadka ojcowska miłość, sumiennie zajmował się duchowym rozwojem syna. Do wojska ojczym niemal codziennie wysyłał Andrijowi obszerne listy, przygotował go do wstąpienia do instytutu teatralnego. Trzy swoje scenariusze filmowe serialu „Ukraińcy. Wiara. Nadzieja. Miłość” (1992) Roman Myronowycz zaproponował do ekranizacji mnie. Propozycja była niezwykle interesująca, nawet brzemienna w skutki. Ale małe dzieci – zwłaszcza młodszy syn, który wtedy bardzo chorował – nie dały mi możliwości zanurzenia się w produkcję filmową. I Roman Myronowycz wymyślił sposób – porozumiał się z moją stałą operatorką Switłaną Ihoriwną Nowi, i ona wzięła pod opiekę Andrija Jaszyszyna, który niedawno ukończył wydział filmoznawstwa. We dwoje nakręcili dwa filmy tego głośnego serialu, a Andrij poszedł obraną drogą – najpierw został zastępcą dyrektora „Kyjiwnaukfilmu”, potem przeszedł do aparatu Gabinetu Ministrów, dalej – do Państwowej Agencji Filmowej... Jeszcze jeden film serialu nakręcił reżyser W. Szma- O moim wideoarcie „Stabat Mater”, nagrodzonym we Włoszech „Złotą Płytą”, lecz niepotrzebnym tutaj, Roman Korohodśkyj napisał emocjonalny artykuł analityczny w grubym czasopiśmie i zaznaczył, że film ten ma wadę – napisy w języku rosyjskim. Wtedy, w 1997 roku, panowało jeszcze „jaka różnica”, a on już pomagał Wiaczesławowi Czornowiłowi budować niepodległą Ukrainę. I kiedy Wiaczesław Maksymowycz tak zagadkowo i nagle zginął – ten ból pan Roman przeżywał jak osobisty. Widziałam jego nieutulone łzy... …W standardowym bloku z wielkiej płyty małe mieszkanie-rękawiczka Oksany Omeljaniwny i Romana Myronowycza przypominało raczej bibliotekę rejonową czy muzeum etnograficzne. Skarby zaczynały się od drzwi wejściowych. Gości witały tysiące i tysiące niezwykle ciekawych książek oraz czasopism: na półkach aż po sufit i wzdłuż całej ściany korytarza – historia sztuki, proza artystyczna, w tym emigracyjna, poezja światowa i ukraińska, filozofia, kino, teatr… Unikatowe albumy artystyczne przylatywały tutaj z samej Ameryki. Stół w salonie zastawiony stosami rękopisów, gazet i wycinków prasowych, czasopism oraz książek z zakładkami… A gospodarz z zachwytem opowiada o nowej powieści Wałerija Szewczuka, wykrzykując: „Chodzę brzemienny tą powieścią!”. Ściany – w obrazach namalowanych przez przyjaciół-artystów; pod wyszywanym ręcznikiem – wielki ceramiczny talerz z madonną. Na starodawnym pianinie tłoczyło się mnóstwo uroczych drobiazgów, rysuneczków, pocztówek… Wśród książek i na osobnych półkach – korale, kolekcja kunsztownych pisanek, cały zwierzyniec opiszniańskich kogucików, koników, koziołków i innych ceramicznych zwierzątek. Ta gościnna „sztab-kwatera”, do której nie zarastała ścieżka, była nawet nie tyle muzeum, co ambasadą Ukrainy na ówczesnej ulicy Uryćkoho. Tam, między budynkami na linach, wisiała, mieniąc się światełkami, własnoręcznie zrobiona choinka noworoczna – mały cud tamtej ulicy. A ta ambasada w czasach radzieckich była cudem wielkim. Iluż tam bywało wspaniałych ludzi! Przyjezdni zatrzymywali się jak w hotelu – z dworca docierali pieszo. Rodzinne miasto na zawsze pozostaje wypełnione wszystkimi bliskimi nieśmiertelnymi ludźmi. Oto my z Romanem Myronowyczem idziemy do Domu Kina, na wystawy, do cerkwi, po czym objął stanowisko dyrektora „Kyjiwnaukfiłmu”. Roman Myronowycz nie zapomniał i o mnie – skierował do moich dzieci pomoc humanitarną z Ameryki od świętej pamięci mecenasów Romana i Stefanii Baranowśkych, zapoznał mnie z Wsewołodem Nestajkiem i Anatolijem Dimarowem, podarował karpacką bransoletkę, którą przywiozła Mychajłyna Kociubynśka, odkrył i przybliżył zdumiewające postacie – Jurija Szewelowa, Nadiję Surowcewą, Jurija Łućkiego… Roman Myronowycz bardzo chwalił mój debiutancki film „Ołeksandr Dowżenko” (który, choć robiony na zamówienie Ministerstwa Oświaty, wszedł na ekrany masowe). Zaproponował mi nakręcenie filmu na podstawie jego fundamentalnej książki „Dowżenko w niewoli”. I kiedy ja, zafascynowana innymi projektami, odmówiłam – on, nie spodziewając się takiego obrotu spraw, strasznie się obraził. Ale nie mówmy o smutnym. W przepełnionej sali muzeum literatury na prezentacji tej książki siedziałam obok sceny z córeczką Ładusią, która nie miała jeszcze roku. Bardzo szybko znudziły jej się moje ręce i zaczęła pełzać obok sceny. Wałerij Szewczuk gestem zatrzymał mnie, a dziecko, niczym czołg, ruszyło do mikrofonu. Pan Roman potraktował to wydarzenie również pobłażliwie, a Ładusia na czworakach żwawo zaczęła opanowywać scenę, a potem nurknęła za kulisy. Moderator wieczoru Wadym Łeontijowycz Skuratiwśkyj dwukrotnie zwracał ją na scenę. A za trzecim razem, wygląda na to, uciekła daleko albo Wadym Łeontijowycz wziął się za wyjaśnianie przyszłej artystce zasad zachowania – długo nie wracali na scenę. Tolerancyjny Roman Myronowycz potem wspominał to wydarzenie, śmiejąc się. Był skory do śmiechu – i wszyscy wokół niego rozkwitali. W mieszkaniu-rękawiczce Romana poznałam szczupłą lwowiankę Halę, mistrzynię malowania na batiku. Roman Myronowycz powiedział kiedyś przy herbacie: „Dziewczyny, wy nie bierzecie udziału w wyścigach o karierę, wasze myśli nie są wypełnione intrygami, osądami, porachunkami… Dlatego rozmawianie z wami jest przytulne”. I jego samego nie interesowały te wyścigi. Był skoworodyńcem, udało mu się osiągnąć najwyższe szczeble w dziedzinie filozofii, literatury i kulturoznawstwa, a sumienie zmusiło go do stania się aktywnym uczestnikiem ruchu szestdziesiątników. Kultura ukraińska była jego domem – wydawało się, że znał ją lepiej niż samego siebie. A właściwa mu życzliwość stworzyła wokół niego wielki, różnobarwny krąg przyjaciół. W błogosławionych czasach pan Roman przyprowadził mnie do tajemniczego mieszkania Borysa Hmyri. 20. dnia każdego miesiąca drzwi starodawnego mieszkania w Pasażu otwierały się dla słuchaczy. Siadaliśmy na ławkach przykrytych ręcznikami, a miniaturowa, jak świeczka, i uroczysta Wira Auhustiwna odbijała nasz statek w czary poruszającego głosu jej słynnego męża. Na ścianie marzył biało-marmurowy płaskorzeźb jej sierpniowej młodości, a obok nas dźwięczały łezki jej wiecznej miłości. „Wiera Auhustiwna, w Waszym imieniu skrzep przeszłości jest utrwalony. Szmaragdowe lato odpłynęło, grudniem jego głos przedłużony… Bez niego tak łatwo zestarzałyście się Wy, wiary w cud nie przełamawszy. Dogasacie – biała-biała wśród białej bezgłośnej zimy…”, – pisałam oczarowana, ale nie mogłam przeczytać jej… Byliśmy kiedyś w gościach u Eleonory Stefaniwny Sołowiej – z jej 13. piętra otworzył się przed nami oszałamiający widok. „No po prostu »Zimowy dzień« Bruegla” – wykrzyknęłam, a Roman Myronowycz surowo zaprzeczył: „No co ma do tego Bruegel? Jak coś jest piękne, to czy koniecznie trzeba porównywać z cudzym? To nasz rodzimy, czysto ukraiński krajobraz!”. I teraz, kiedy wpatruję się w kijowską dal, to wśród obrazów moich bliskich ludzi widzę także Romana Korohodśkiego, dla którego Kijów był krajobrazem własnej duszy.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Iwan MYKOŁAJCZUK: „Gdyby nie było ciebie – nie byłoby nikogo…”

Iwan odszedł w dalekie światy w wieku Szewczenki. W dniu pożegnania z genialnym aktorem i reżyserem, który stworzył niezapomniane kreacje w filmach „Cienie zapomnianych przodków”, „Sen”, „Zaginiona gramota”, „Babilon XX”, Iwan Dracz powtarzał: „Dusza nie daje sobie rady…”. Jakoś nagle osierocona została ziemia. I każdy w tej chwili myślał, jak będzie żyła bez Iwana jego Mariczka. Jak utrzyma się w świecie, nie zawsze przychylnym samotności. Ona dawała sobie radę. Galina DACIUK, dziennikarka – Nie wyobrażałam sobie, jak można żyć bez Iwana, i nie wyobrażam sobie do dziś – on jest obecny w każdym kącie naszego domu i mojej duszy. I jeszcze ani jednego dnia nie byłam sama – wyznaje Mariczka po wielu latach od smutnego sierpnia 1987 roku… Jest pewna, że Iwan słyszy naszą rozmowę. Dlatego od czasu do czasu z uśmiechem szuka jego spojrzenia na fotografiach, jakby dopytując: „Tak właśnie było, Iwa?…”. Mieszkanie Mykołajczuków na kijowskich Berezniakach przypomina bukowińską izbę – czyściutkie, przyjazne, barwne. – Byłam, jestem i pozostanę Bukowianką, bo Bukowina – to moja istota, to ja sama – mówi pani Maria. Oczywiście, nie mogła nie urodzić się Bukowianką, bo inaczej nie stałaby się miłością Iwana. I spotkawszy jej oczy, jego serce nie zawołałoby: „Ona!”. – My tylko spojrzeliśmy na siebie i wszystko zrozumieliśmy – wspomina pani Mariczka ich pierwsze czerniowieckie spotkanie. Staną się wspaniałą parą – taką może połączyć tylko Bóg. „I Bukowina”, – wierzyli oboje. Mariczka całe życie będzie dziękować Panu: „To on zesłał mi Iwana”. „Mariczko, dziękuję ci, że stworzyłaś mnie takim, jakim się stałem”, – powtarzał Iwan w takich momentach, kiedy ludzie nie mówią nieprawdy. Całe życie będą wysławiać Bukowinę i znać mnóstwo rodzinnych pieśni („Gdyby wszystkie gwiazdy z nieba spadły, żeby moje śpiewanki przestały śpiewać…”). On czysto i przejmująco opowiadał o Bukowinie w każdym kadrze i każdej swojej roli. Mariczka wyśpiewywała Karpaty w pieśniowych kupletach i smutno gruchała swoim niepowtarzalnym głosem: „Oj chodziła dziewczynka w Czerniowcach po rynku”, „Czemu, kury, nie piejecie”, „Płynie kaczka, płynie…”, „Oj pokryły się białym śniegiem połoniny”. „To bezmierna radość – kochać się w pieśni i latać w niebiosach”, – powie Mariczka. „A to, co lata, nie może należeć do kogoś jednego”, – podchwyci Iwanowy filozof Fabijan w „Babilonie XX”. Marzył, by wykorzystać wiele jej pieśni w przyszłych filmach, ale nie zdążył. „Nie nakręcony kadr niezagranej roli…”, – smutno zrymuje Lina Kostenko te niedokonania. Lata moje młode, Lata młodziutkie. Ja myślałam – wy na wieki, A wy krótkie. Za dziesiątki tysięcy kilometrów od Iwana ona zawsze była obok niego i śpiewała tylko dla niego: „Leć, leć, kukułeczko…”. – I dzisiaj sam z siebie przychodzi do mnie szczególny repertuar, bez moich wysiłków. A może to sam Iwan mi pieśni posyła? Mało bywali razem, bo od drugiego roku studiów Iwan zaczął grać w filmach, a Mariczka z narodowym chórem Weriowki często podróżowała z koncertami. Kiedyś z Iwanem podliczyli, ile dni byli razem, i „uzbierali” aż pięć miesięcy przez cały rok. „Za to, kiedy spotykaliśmy się, to już oddawaliśmy się sobie całkowicie!”. Bywało, między koncertami i przejazdami z miasta do miasta, Mariczka udawała, że na dzień lub dwa przylatuje do Kijowa. Iwan w tym czasie pracował w studiu. Ona sprzątała, myła, prała i gotowała wyśmienity barszcz. Jeszcze z ulicy on nagle czuł, że pachnie Mariczkowym barszczem. Ale przecież Mariczki nie ma w Kijowie! – Im bliżej podchodzę do mieszkania, tym bardziej przekonuję się, że pachnie jednak u nas. Otwieram drzwi. Boże, jakie wszystko rodzinne, umyte, czyste! – natchnienie chwalił się Iwan przed przyjaciółmi. Czasami serce podpowiadało Mariczce, że właśnie tym pociągiem i właśnie do tego miasta przybędzie Iwan. Szła na peron i rzeczywiście spotykała go. Co to były za spotkania! „Gdyby nie było ciebie – nie byłoby nikogo…” I nie byłoby cudownego wesela Iwana i Mariczki, które zaczęło się od niespodziewanego telefonu i trwało, dopóki żyli. – Razem z chórem zbieraliśmy się na występy do Jugosławii, gdy nagle z Czerniowiec dzwoni Iwan: „Przyjeżdżaj szybciej, będziemy się żenić!”. Ona od razu zdecydowała: jadę! Uprzedziła kierownika chóru Hryhorija Hurijowycza, że wychodzi za mąż i na występy nie zdąży. Pobiegła na dworzec, kupiła bilet w wagonie ogólnym, usadowiła się na trzeciej półce i popędziła na własne wesele. Iwan spotkał ją w Czerniowcach i oboje poszli do rodziców Mariczki. Jeszcze od progu Mariczka zszokowała bliskich wiadomością, że jutro wychodzi za mąż. – Iwan trochę poprawił mój pośpiech i, jak należy, poprosił rodziców o moją rękę. Ojciec od razu poprowadził ich po sklepach. W sobotę, przy całkowitym deficycie i półpustych półkach, oni jednak znaleźli Iwanowi garnitur, a jej – jasną, czyli najlepszą na świecie suknię. Rodzina, która marzyła o hucznym bukowińskim weselu, martwiła się, że nie przygotowała wcześniej prezentów, a Iwan z Mariczką dziwili się: „Po co się martwić, skoro Bóg podarował ich sobie nawzajem i nie widać końca ich szczęściu?”. Za weselnymi stołami zebrali się naj- Para weselna Iwan z Mariczką, 1962 r. najbliżsi ludzie i najmilsze pieśni. I przez całe życie, gdy tylko przyjeżdżali z Iwanem do Czartoryi, goście zbierali się znowu i znowu. Mariczkę z Iwanem ubierano w stroje weselne i powtarzał się obrzęd ślubny. I za każdym razem tkane w czerwone róże kilimy w chacie Iwana rozkwitały świętem zaślubin. Rzadko bywali razem, a jeszcze rzadziej zostawali sam na sam. Na ulicy Żylańskiej, w dwudziestometrowym pokoju, który Iwan podzielił na dwie połowy, przeżyli dziewięć lat. „To były szczęśliwe lata naszych uczuć, chociaż daleko nie najlepsze dla Ukrainy i dla Iwana”. Stale w tym pokoju mieszkali bezdomni przyjaciele. Codziennie przychodzili tu artyści, aktorzy, reżyserzy, pisarze – elita ukraińskiej inteligencji. – My ciągnęliśmy do nich, a oni – do Iwana – wspomina Mariczka. – Iwan był mądrym człowiekiem i ludziom było z nim ciekawie. Żyło mu się niełatwo, męczył się tymi ciężkimi, przygnębiającymi latami podejrzeń i oskarżeń. I mówił o wszystkim otwarcie, bo nigdy niczego nie ukrywał. Podczas naszych pierwszych spotkań w Czerniowcach wydawało mi się, że Iwan jest już stary. Nie zewnętrznie, bo zewnętrznie był młody i przystojny. Jednak w myślach i wizjach był tak ciekawy, jakby przeżył na świecie tysiąc lat i wszystko wchłonął. „W nim żyło wołanie gór – mówili o Iwanie przyjaciele. – To wołanie nie dawało spokoju jego marzeniom i jego miłości”. Jednak niektóre jego marzenia się spełniały. Gdy tylko się poznali, Iwan ciągle mówił Mariczce o wielkim pragnieniu zagrania Szewczenki. I pewnego razu przyśnił jej się sen… – Jakbyśmy mieli z Iwanem jasną chatę z dziwacznymi drewnianymi wzorami. Myję podłogę i już przed samym progiem – ostatni szlif – opłukałam szmatę, gdy tu ktoś zapukał do drzwi. Otwieram, a na progu Szewczenko. Zrobiło mi się nieswojo przez swoją szmatę i mokre ręce. Wołam do sąsiedniego pokoju: „Iwa, wiesz, kto do nas przyszedł?”. A on: „Ktokolwiek by nie przyszedł, zapraszaj do chaty”. „Tarasie Hryhorowyczu, proszę przejść do Iwana” – mówię… I on przechodzi. Rano Mariczka opowiedziała Iwanowi sen, na co on tylko się uśmiechnął, a wieczorem wrócił z wytwórni filmowej szczęśliwy: „Wiesz, sen się sprawdził, zaproponowali mi rolę Tarasa Szewczenki!”. Kiedyś Mariczka podarowała mu dwie książki – „Kobziarza” Szewczenki i utwory Kociubynskiego. Iwan mówił: „Widzisz, Mariczko, jakie dwie prace mi podarowałaś!” – mając na myśli role w filmach „Sen” i „Cienie zapomnianych przodków”. W ich życiu zdarzały się chwile oświetlone Znakomitością. Pewnego razu we dwoje z Iwanem zaśpiewali „Żegnam się, Aniele, z tobą…”. Z czasem Mariczka zaczęła śpiewać sama, jednak wydawało jej się, że pieśń nie może być tak krótka. I zaczęła szukać słów, wypytywać, kto jest autorem. Nikt nie wiedział. W Kanadzie, spotkawszy się ze swoją rodaczką z rodzinnej Wytyliwki, Mariczka znowu zapytała o „Anioła…”, jednak zamiast poetyckich strof po prostu przekazano jej treść. – A wtedy pieśń sama przyszła do mnie i dopisałam zwrotki – opowiada Mariczka. – Dziewczynom się spodobało. Jednak, gdy tylko nagrałam pieśń w radiu, Hryhorij Wasylowycz Kuliaba przyniósł autorski tekst. Okazało się, że słowa należą do Lewka Łepkiego, który był zakazany, dlatego nikt go nie znał. Co więcej, pieśń jest rzeczywiście króciutka. Ale co zrobić z moimi wersami? Postanowiono zapisać tak: „Lewko Łepki w wariancie ludowym”. Tak jest podpisane w zbiorach Ukraińskiego Radia. Śpiewałam na wieczorze braci Bohdana i Lewka Łepkich i ludzie przyjęli ją, wstrzymując oddech. Z czasem pieśń podchwycili inni wykonawcy, zabrzmiała szeroko. Kocham tę pieśń taką, jaka się ułożyła. Przerosła jakimiś gałązkami do Iwana... Pewnego kijowskiego wieczoru z ich mieszkania wyfrunęły „Złote klucze”. – Przy stole zebrali się przyjaciele i wtedy ja, Nina Matwijenko, Wala Kowalska, które do tego czasu razem nawet ust nie otworzyły, zaczęłyśmy „Oj pod gajem zielonym…”. Skończyłyśmy i wszyscy ucichli… Nie oczekiwałyśmy takiego rezultatu. Na naszych twarzach zdziwienie, a Iwanowi z oczu popłynęły łzy. „Dziewczyny, nie macie prawa nie śpiewać! Wy jesteście moje. Ja was nie wypuszczę!” – wzruszony wykrzyknął Iwan. Ile mógł, zawsze nam pomagał, zbierał na próby, dzielił się swoją wizją pieśni. Jego słowo było ważne dla nas wszystkich. On i mi radził, kiedy wychodziłam na scenę: „Nic nie rób, nie wygłupiaj się, ty tylko włóż w pieśń duszę, a ona sama za siebie powie”. Będą śpiewać w „Złotych kluczach” wiele lat – trzy różne brzegi Ukrainy, trzy różne charaktery i głosy, ale w jakim potężnym zjednoczeniu dźwięku! One są niczyje dzieci, same z siebie, wolne śpiewać, co chcą. „My do nikogo nie należymy, oprócz pieśni”. A ponieważ są niczyje, to mogą je „zapomnieć” zaprosić do udziału w koncercie albo, zaprosiwszy, – nie zapłacić choćby najmniejszego honorarium. W ostatnim czasie główną pracą Mariczki są nagrania archiwalne w Ukraińskim Radiu w zespole twórczym „Muzyka”. Dzięki kierownikowi artystycznemu Hryhorijowi Wasylowyczowi Kuliabie, przyjacielowi i niezwykłemu talentowi, Mariczka nagrała setki bukowińskich pieśni, które zabrzmiały w sposób szczególny, po mariczkowemu. – Chciałoby się podarować jeszcze więcej, bo ludzie mają potrzebę pieśni. Czuję, jak głęboko reagują na mój głos. Wyjdę na scenę, a wokół taka cisza, że aż strach bierze. W tej ciszy mogę śpiewać wieczność. Posłuchaj, Iwa… Już bez niego, ale z nim, Mariczka pojechała do Czerniowiec i poprosiła o możliwość wejścia do domu, w którym minęło jej dzieciństwo i młodość, skąd wychodziła za mąż za Iwana. Mieli wyhodowany przez ojca bajkowy ogród, gdzie wiosną kwitła magnolia, aż dech zapierało, a cała weranda zastawiona była kwitnącymi doniczkami. Teraz wszystko się zmieniło, ale każdy kąt domostwa przemawiał wspomnieniami. Gospodyni pokazywała kuchnię, pokoje i w milczeniu dziwiła się, skąd ta kobieta tak dobrze orientuje się w domu, po raz kolejny wystawionym na sprzedaż. Kiedy Mariczka weszła do swojego dawnego pokoju, gospodyni ostrożnie zapytała: „A czy wie pani, kto tu wcześniej mieszkał?”. „Kto?” – nie zrozumiała, o kogo chodzi, Mariczka. „Sama Mariczka Mykołajczuk!” – ogłosiła kobieta. I wtedy przyjaciele nie wytrzymali: „Proszę spojrzeć, czy nie ta sama Mariczka przed panią stoi?”. To było niezapomniane spotkanie z młodością. A ile ich było w życiu Mariczki – jasnych i niezapomnianych! Z Iwanem i… zawsze z nim. Jemu, genialnie mądremu i bosko pięknemu mężczyźnie, wyznawał miłość kobiecy świat, pisał listy, naprzykrzał się telefonami i łzami. Jak godnie potrafiła żyć pośród tak wielkiej i uciążliwej sławy! „To, co lata, nie może należeć do kogoś jednego”… W ostatnich chwilach będzie spowiadał się przed nią: „Myciu, na twoim miejscu nie było innych. Czyżbyś myślała, że mógłbym pokochać kogoś poza tobą? Nie byłoby ciebie – nie byłoby nikogo…”. Jej głos nigdy nie krzyczał, jedynie pragnął przywdziać skrzydła. Gdyby go namalować, miałby wygląd mruczącego dymu nad bukowińską chatą na pagórku, gdzie huczy w piecu drewno, modli się matka, gwarzą dzieci… On – jak klucz do serca Iwana. On krzyczy bólem i jeszcze ciszej rozbrzmiewa dzwoneczkami z połoniny, skąd odbija się echem strata tych Iwanów, którzy poszli w góry i nie wrócili… „Mariczka – jest wyższa nad ludzi. To Anioł nad moją rodziną!” – powtarza aktor Iwan Hawryluk. A wraz z nim powtarzają te słowa wielu przyjaciół, dalekich i bliskich, których szczera dusza Mariczki gotowa jest przygarnąć z bukowińską gościnnością i podzielić się światłem przy ognisku, którego strzeże bez Iwana. Z nim. Taką miłość i taką pieśń mogli stworzyć tylko Iwa i Mycia. Iwan i Mariczka. I nikt poza nimi. P. S. Ten wywiad został wydrukowany 15 czerwca 2001 roku w „Mołodi Ukrajiny”, w dniu 60-lecia Iwana Mykołajczuka. W święto Zwiastowania tego samego roku 60 lat skończyła również Mariczka. Publikacja jej się spodobała i jakoś przy spotkaniu wyciągnęła starannie złożoną szpaltę z grubego zeszytu, czym wzruszyła do łez. „Tak prawdziwie nas państwo wyczuli!”. W te dni, kiedy Mariczka poleciała do Iwana, dużo myślę o naszych spotkaniach, rozmowach, audycjach radiowych, wyjazdach z koncertami trio „Zołoti kluczi” do Starokonstantynowa w 1993 r., prezentacji albumu „Bukowyno…” w Radio Kultura. Bardzo chciałam napisać książkę o Mariczce, ale ona zawsze przenosiła rozmowę na Iwana, na życie we dwoje. Powiedziano przecież: „Nie byłoby ciebie – nie byłoby nikogo”… I te najważniejsze dla siebie słowa Iwana, jak wers z modlitwy, powtarzała Mariczka na ziemi, jak obecnie w Niebie.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

trojańczyków. A Romanowi Skorykowi przyszło grać jeszcze Wulkana. W innym składzie Wulkan – Ołeksandr Bryhineć. Każdemu uczniowi, który studiował ten utwór, zapadło w pamięć powiedzenie o „złej Junonie, suczej córce”. I widz był ciekawy, kto stworzy ten obraz. W naszym spektaklu to Maryna Korohoda oraz Antonina Bryhineć. Żonę Latyna, Amatę, początkowo widzimy jako kochającą i pokorną kobietę. Dalej szaleje ona z miłości do Turnusa. W naszym spektaklu tę rolę wykonują Wałentyna Hordijczuk oraz Ołena Tukałowa. Swoją drogą, Ołena tutaj po raz pierwszy dała się poznać w roli dramatycznej. Myślę, że widzowi będzie ciekawie zobaczyć ją na scenie. Również po raz pierwszy w roli dramatycznej w spektaklu pojawia się Ołeksandr Doroszenko. Ucieleśnia on obraz jednego z kozaków-trojańczyków, a także gra Merkurego. I, oczywiście, nie można nie wspomnieć o głównym antybohaterze – Turnusie, w którego na zmianę wcielają się Ołeksij Czerniak oraz Wołodymyr Konjahin. To nietypowe dla nich role, ale moim zdaniem wyszły całkiem ciekawe postacie. Rozwiązanie scenograficzne nie przychodziło nam łatwo. Podstawą dla niego stały się worki z piaskiem, z których buduje się barykady. Jednocześnie mogą to być worki ze złotem albo te, do których musieliśmy pakować swój dobytek, by uciekać przed wojną... A w tle można zobaczyć schody do nieba. Naw. Próby więc zaczęły się, kiedy pełnego przekładu jeszcze nie było. Na nic nie narzekamy. Dziękujemy wszystkim, którzy bronią naszej ziemi. Dziękujemy Siłom Zbrojnym Ukrainy za to, że możemy widzieć siebie nawzajem, rozmawiać, cieszyć się życiem i to życie afirmować. Często rozmawiamy z wojownikami. Przychodzą do nas na spektakle. Bojownicy mówią: „Chcemy więcej światła, aby odejść od tego piekła, które widzieliśmy”. Rozumiemy, że istniejemy dla tego światła. Teatr muzyczny to sztuka synkretyczna, która łączy w sobie wszystkie rodzaje sztuki. A muzyka to język Boga na ziemi! – „Kwartet” to rozważania o dniu dzisiejszym i przyszłości. Każdy z bohaterów odkrywa swoje tajemnice losu. Tak, nie poszczęściło im się w życiu, ale nadal wierzą w lepsze i wspierają się nawzajem, co jest tak cenne i ważne w naszych czasach. To spektakl o miłości! – zaznaczył reżyser-inscenizator Ołeksandr Biłozub. – Bez przesady powiem, że ten projekt po prostu mnie uratował w naszym niełatwym czasie. Staraliśmy się stworzyć pozytywny nastrój. Myślę, że widz to poczuje. Chciałbym osobno wspomnieć o Giuseppe Verdim, o którym mowa w spektaklu. Kiedy miał 26 lat, stracił żonę i dwoje dzieci. Za życia napisał 26 oper. Fatalizm jego twórczości poraża. Jeszcze za życia zapisał, aby honoraria za wystawienia jego utworów przekazywano do domu starców, który otworzył w Mediolanie. Również zapisał, by pochować go obok tego domu. Ten spektakl jest potrzebny także po to, by nie zapominać o tej wielkiej postaci, która jest dla mnie ideałem człowieka i artysty. – Chcę cieszyć się z moich kolegów – kontynuował rozmowę główny dyrygent teatru, zasłużony działacz sztuki Ukrainy Serhij Didok, – ponieważ premiera w teatrze to zawsze radość. To jak długo wyczekiwane dziecko – nosisz je, oczekujesz pojawienia się na świecie. Cieszę się z mojego kolegi Diljawera Osmana, który prezentuje ten projekt na scenie nie tylko jako dyrygent, ale i jako aktor. – Kiedy zaproponowano mi udział w tym projekcie, oczywiście się zgodziłem – przyznał dyrygent-inscenizator, zasłużony działacz sztuki Ukrainy Diljawer Osman. – Na próbie Ołeksandr Biłozub powiedział mi: „Muzyki w spektaklu będzie niewiele, ale musisz stać się aktorem”. Początkowo trochę się pogubiłem (uśmiecha się), przecież my, dyrygenci, siedzimy w kanale orkiestrowym i nikt nas nie widzi. My tylko dyrygujemy. A sam spektakl to tylko wierzchołek góry lodowej, który widzą widzowie. Teraz mają okazję zobaczyć, jak odbywają się próby, jak się kłócimy... Kiedy przygotowywaliśmy spektakl, początkowo mowa była o wesołych rzeczach, a na końcu zawsze płakałem... Myślę, że nasza nowa inscenizacja poruszy serca każdego. Stronę przygotował Eduard OWCHARENKO

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Eneasz z „Berehyni”

Nową pracą Kijowskiego Akademickiego Teatru Ukraińskiego Folkloru „Berehynia” stał się spektakl „Eneida” według słynnego dzieła Iwana Kotlarewskiego. Jest to kultowa komedia dla Ukraińców. A w „Berehyni” klasyczne dzieło przekształcono w niezwykle nowoczesne, momentami balansujące na granicy faulu widowisko z dużą ilością pieśni folklorystycznych i współczesnych tańców. – Wydaje mi się, że z „Eneidą” byłam zaznajomiona od zawsze – wyznała reżyserka spektaklu Tetiana Awramenko. – W domu mieliśmy tę książkę i przeczytałam ją znacznie wcześniej niż przewidywał program szkolny. Nie mogę powiedzieć, że wszystko było dla mnie od razu zrozumiałe. Początkowo odbieramy takie dzieła powierzchownie i dopiero z czasem zaczynamy zagłębiać się i uświadamiać sobie, co tak naprawdę chciał przekazać autor. Pomysł wystawienia „Eneidy” pojawił się pod koniec 2021 roku. Zainteresował mnie temat pojedynku, walki o niepodległość, o swoje silne i niezłomne państwo. Ale wtedy nie do końca widziałam jeszcze rozwiązanie. Czułam, że dzieło jest aktualne, jednak nie rozumiałam w pełni, jak je urzeczywistnić. I już 24 lutego wszystko stało się jasne, wykrystalizowały się te aspekty, które należało wcielić na scenie. Właśnie wtedy rozpoczęła się moja praca nad inscenizacją, która mimo wszystkich niebezpieczeństw i zagrożeń doprowadziła do premiery. Prawie wszystkie próby odbywały się w ciemnościach lub na parkingu, który jest najbliższym schronieniem przy naszym teatrze. Ale wytrwale dążyliśmy do naszego celu. Zbieraliśmy się z orkiestrą pod kierownictwem naszego dyrygenta Jurija Milewskiego. Czasem robiliśmy improwizowane próby, czasem pan Jurij przynosił swoje przygotowane fragmenty, niekiedy coś przynosiłam ja. Razem tworzyliśmy nieoczekiwaną dla naszego teatru muzykę w szaleństwie możliwej aranżacji. Zaczynaliśmy od poszukiwania materiału muzycznego. Kiedy był gotowy, przechodziliśmy do prób orkiestrowych. Dalej – próby dramatyczne w połączeniu z rozwiązaniem plastycznym. Ogólnie proces przygotowawczy trwał niedługo. Koncepcja muzyczna spektaklu ma dwa składniki. W pierwszym prowadzimy widza od starożytności do współczesności. Idziemy od państwa kozackiego, dalej – Ukraińska Republika Ludowa, UPA i kończymy współczesnymi pieśniami. Druga linia kompozycji muzycznej to pieśni o charakterze społeczno-obyczajowym. Tutaj nie było już palącej potrzeby trzymania się historycznej kanwy. Wybieraliśmy pieśni z tych regionów, miast i osad, gdzie odbywały się i odbywają się dzisiaj najbardziej zacięte walki. Są tu pieśni z Doniecczyzny i Sumszczyzny, zaprezentowana jest Ługańszczyzna i Chersońszczyzna. Im bardziej wróg próbuje zniszczyć naszą pamięć historyczną i folklor, tym więcej musimy wkładać wysiłku, aby zachowywać nasze dziedzictwo kulturowe i przekazywać je widzom. Nawet kiedy dobieraliśmy żartobliwe pieśni – ten aspekt był dla nas bolesny i ostry. Zgadzaliśmy się co do tego, że temat walki jest ponadczasowy. Połączenie ze współczesnością trwa od początku do końca spektaklu. A na końcu już całkowicie utożsamiamy się z bohaterami, zapominamy o konwencjach tamtego czasu, widzimy wydarzenia tak, jakby działy się tu i teraz. Po raz pierwszy w historii naszego teatru zrobiliśmy inscenizację na dwa pełnowartościowe składy aktorskie. Nasi widzowie mogą przynajmniej dwukrotnie odwiedzić ten spektakl: będzie im ciekawie zobaczyć, jak wykonują role różne zespoły aktorskie. Przede wszystkim chciałabym powiedzieć o naszym Eneaszu. W różnych składach tę rolę wykonują Andrij Nepyjwoda i Danyło Paszczenko. Chłopcy są artystami baletu, ale w ostatnich latach wiele zainwestowali w swój rozwój dramatyczny. Można ich zobaczyć także w innych spektaklach dramatycznych. Boli ich temat wojny, walki o niepodległą Ukrainę. Ich postawa, zarówno jako aktorów, jak i obywateli, w tym spektaklu jest dość jasna. Andrija widzowie mogli widzieć wcześniej w spektaklu „Hucułka Ksenia”, gdzie wykonuje główną rolę męską. A Danyło gra w „Wesołościach Kuchmistrzyni”. Tam mają lekkie role komediowe. W „Eneidzie” jest nie tylko składnik komediowy, ale i tragiczny, z którym poradzili sobie godnie. Jestem dumna z wkładu chłopców w spektakl. Każdy z aktorów teatru wiele włożył w spektakl i wyraźnie się wykazał jako osobowość twórcza. Wśród nich nasze czarujące Dydony – Oksana Demjaniw i Wasylysa Sokolenko. Uczyły się walczyć na szable, dokonały wielu ciekawych odkryć dla spektaklu. Rolę Wenery wcieliły nasze solistki-wokalistki Hałyna Taturewycz i Ludmyła Bołtiweć. Widzowie, którzy nie po raz pierwszy przychodzą do naszego teatru, z niecierpliwością czekali, aby zobaczyć w roli Zeusa zasłużonego artystę Ukrainy Anatolija Pachomowa. Ale nie mniej ciekawie wcielił się w tę postać także Anatolij Piskun. Naszym twórczym odkryciem stała się kozaczka, która była w towarzystwie Trojanów, którzy uratowali się razem z Eneaszem. Współczesne wydarzenia pokazały, że kobiety na równi z mężczyznami walczą o niepodległość Ukrainy. I pominięcie tego tematu, moim zdaniem, byłoby nietaktem. Postać kozaczki wcielają na scenie dwie nasze młode artystki Anastasija Poturnak i Kateryna Bereznyćka. Jeszcze jednej postaci nie spotkałam w innych inscenizacjach, ale w dziele ona jest, Kotlarewski kilka razy się do niej odwołuje. To postać Muzy. U nas tworzą ją Hanna Mudra i Anżela Skawronska. Postacie Niza i Euryalusa wcielają Pawło Łaskowczuk i Ołeksandr Serdiuk oraz Wołodymyr Synelnykow i Bohdan Czornyj. Aż cztery postacie tworzy jeden aktor – Roman Skoryk. Dość zręcznie zdołał poradzić sobie z tym niełatwym zadaniem. Widz do końca wierzy, że na scenie są różni ludzie. A w drugim składzie trzy postacie wciela Wałentyn Wełykorod. Roman i Wałentyn grają Eola, króla Latynusa oraz jednego z Kozaków. Spektakl „Kwartet” (według sztuki angielskiego prozaika i dramaturga Ronalda Harwooda) – to unikalna możliwość dla widza, aby zobaczyć, jak naprawdę aktorzy przeżywają swoje życie za kulisami. Kluczową rolę odgrywa miłość, która przejawia się w tym, że każdy z aktorów, mimo wszystkich trudności, wspiera drugiego. W końcu tylko oni wiedzą wszystko, przez co przechodzi aktor na scenie i za kulisami. Akcja dzieje się w pensjonacie, gdzie mieszkają byli artyści sceny operowej. Świąteczny koncert, który odbywa się corocznie 10 października w dniu urodzin Giuseppe Verdiego, tym razem ma przynieść dochód, aby uniknąć zamknięcia placówki. Jedną z intryg spektaklu jest operowa diwa, śpiewaczka Jean, która słynie ze swojego trudnego charakteru i kiedyś była żoną jednego z mieszkańców pensjonatu Reginalda, kategorycznie odmawia udziału w koncercie. Jednak spektakl mimo wszystko się odbywa… – Kontynuujemy pozycjonowanie się jako teatr o szerokim profilu, wystawiamy spektakle różne gatunkowo – podkreślił szef Narodowej Operetki Ukrainy, artysta ludowy Ukrainy Bohdan Strutyński. – Spektakl „Kwartet” – dla starszego pokolenia naszych aktorów. To spektakl o ludziach, którzy żyją sentymentami o czasie, kiedy byli w rozkwicie sił twórczych. Nie mogą pozbyć się swoich pewnych schematów.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Dedykacja dla maestro Verdiego

Repertuar Kijowskiego Narodowego Akademickiego Teatru Operetki niedawno wzbogacił się o spektakl „Kwartet” w reżyserii Narodowego Artysty Ukrainy Ołeksandra Biłozuba, który jest także autorem rozwiązania scenograficznego i kostiumów. Ale to także spektakl o tym, czym są zespołowość i rodzinność w teatrze. Cieszy mnie, że powstał projekt z wspaniałymi aktorami: Mykołą Butkowskim, Serhijem Bondarenką, Walentyną Donczenko-Butkowską i Iryną Łapiną. Dyrygentowi Dilaverowi Osmanowi zaproponowałem, aby on także był postacią w tym spektaklu. Jesteśmy teatrem muzycznym, dlatego w przedstawieniu obecna jest orkiestra. Przekładu sztuki dokonała Jana Iwanycka. Cieszę się, że ukształtowała się nasza współpraca twórcza, która trwa już nie pierwszy rok. Ona bardzo dobrze zna teatr muzyczny i partyturę. Z nią łatwo się pracuje, zwłaszcza gdy tłumaczymy operetkę, musical czy operę. Choć sam proces tłumaczenia zawsze jest niełatwy, to jednak interesujący. W stałym dialogu nieodmiennie rodzi się coś nowego. Nie chcę, żeby przekład był kalką oryginału, to ma być tworzenie czegoś nowego. Tym razem proces tłumaczenia przebiegł dość szybko. Dopiero co została przetłumaczona pierwsza akcja – jej od razu przekazano do robo-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

UGKC ogłosiła, że Boże Narodzenie w 2023 r. będzie obchodzone 25 grudnia

Archijerejski Synod UGKC, przeprowadziwszy wstępne konsultacje z duchowieństwem i zakonnikami naszego Kościoła w sprawie nagłej potrzeby reformy kalendarza liturgicznego UGKC na Ukrainie, a także biorąc pod uwagę duszpasterskie racje, postanowił: A. UGKC na Ukrainie przejdzie od 1 września według nowego stylu (początek indykta) 2023 roku Bożego na nowy styl dla nieruchomych świąt, zachowując obowiązującą paschalię. B. Dla tych parafii lub pojedynczych wspólnot, które uważają się jeszcze za niegotowe na taki krok (za osobnym błogosławieństwem biskupa eparchialnego), pozostawić możliwość życia liturgicznego według kalendarza juliańskiego do 2025 roku Bożego”. O tym mówi się w 5. postanowieniu sesji synodalnej (przyjętym 1–2 lutego na 93. sesji Archijerejskiego Synodu UGKC), o czym poinformował Zwierzchnik UGKC Jego Beatytudo Światosław w programie „Żywe Telebaczennia”. Zmiana dotyczy wyłącznie tzw. świąt nieruchomych, paschalia pozostanie po staremu. „Przechodzimy na nowy styl dla świąt nieruchomych 1 września. 1 września będzie tylko 1 września. Tak samo, jak na przykład jest Nowy Rok, potem mówimy – Stary Nowy Rok, 1 stycznia i 14 stycznia. Dzięki Bogu, że od tego już odejdziemy i nie będzie u nas starego i nowego początku roku kościelnego – 1 września rozpoczniemy nowy rok kościelny według kalendarza gregoriańskiego dla świąt nieruchomych”, – ogłosił Jego Beatytudo. Odpowiadając na pytanie, czy publiczna dyskusja wokół kalendarza nie została zawężona tylko do obchodzenia Bożego Narodzenia, Zwierzchnik UGKC powiedział: „Podkreśliłbym to jeszcze mocniej. To nie tylko Boże Narodzenie... W ten sposób ta reforma kalendarza u nas dotyczy wszystkich świąt. Dlatego naprawdę trzeba będzie trochę przestroić się na nowy, powiedziałbym, ład w ich obchodzeniu. Bo trzeba wszystkim rozumieć, że będziemy poświęcać wodę na święto Objawienia Pańskiego 6 stycznia”. Kir Światosław wyraził nadzieję, że rozmowy, które prowadzą wszystkie nurty chrześcijaństwa, w kontekście przygotowań do obchodów w 2025 roku 1700-lecia pierwszego Soboru Powszechnego, który odbył się w Nicei od 29 maja do 25 sierpnia 325 roku, na którym właściwie ustalono kalendarzowe zasady życia kościelnego i określono termin obchodzenia Wielkanocy w pierwszą niedzielę po pierwszej pełni po wiosennym równonocy (Symbol nicejski został ogłoszony 19 czerwca), doszli do wspólnej decyzji i będziemy świętować Wielkanoc wszyscy razem. Zwierzchnik Kościoła przypomniał, że w UKGK uzgodniono, iż reforma kalendarza nastąpi wtedy, gdy dojrzeją do niej wierni. Dyskusja społeczna wykazała, że ludzie są gotowi na przejście na nowy kalendarz, i Kościół na to odpowiedział. Uzasadniając przejście na kalendarz gregoriański, zwierzchnik UKGK wyznał, że już dawniej Kościół ustanowił wewnętrzne kryterium: przechodzić na nowy styl warto wtedy, gdy przejście poprze ponad 70%. Obecne zaś sondaże pokazują, że obecnie przejście popiera ponad 90% wiernych UKGK. „W ostatnim półroczu nastąpiła zmiana. Jeszcze na początku 2022 roku kwestia kalendarza dzieliła Ukraińców. Później, m.in. z powodu wojny, kwestia kalendarza już nie tyle dzieliła, co łączyła ludzi. Jednomyślność Ukraińców zaczęła rosnąć”, – stwierdził Kir Swiatosław. Jednocześnie, jak poinformował Jego Blaženstwo Swiatosław, dla niektórych parafii na ich prośbę mogą być udzielane zgody na zachowanie starego kalendarza – „dajemy im czas, by dojrzały”. Z wolnej sieci

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Synod PCU przekaże kwestię ogólnej reformy kalendarza pod obrady Synodu Biskupów w maju

W związku z decyzją UGKK dotyczącą kalendarza chciałbym przypomnieć, że Synod PCU już podjął decyzję, iż wspólnoty, które pragną przejść na nowy styl, mogą to uczynić zgodnie z odpowiednią procedurą. Także kwestia ogólnej reformy kalendarza została wniesiona pod obrady Zjazdu Archijerejskiego, który zbierze się w maju. Do 1 września, kiedy rozpoczyna się nowy rok kościelny, czas jeszcze jest. Moim zdaniem, jako jednego z członków Zjazdu Archijerejskiego, istnieją wszelkie argumenty i podstawy, by podjąć pozytywną decyzję, jednocześnie zapewniając wspólnotom, które tego pragną, możliwość zachowania dotychczasowej tradycji kalendarzowej. Doświadczenie reform w przeszłości wskazuje bowiem, że problemy pojawiają się wtedy, gdy reforma wdrażana jest „w jednej chwili”, bez przygotowania, „z góry” i bez możliwości alternatywy dla tych, którzy nie są gotowi jej przyjąć. Dotychczas nasz Kościół działał w duchu przeciwnym: stopniowość, rozważenie wszystkich argumentów, zapewnienie alternatywy. Jestem przekonany, że właśnie taka droga jest najlepsza. Chcę omówić trzy popularne argumenty PRZECIW reformie kalendarza. Wszystkie są związane z Kościołem jerozolimskim. Zanim przejdę do nich, wspomnę o ciekawym fakcie historycznym: Kościół jerozolimski OSTATECZNIE przeszedł na odrębne świętowanie Bożego Narodzenia 25 grudnia dopiero w połowie VI wieku, wciąż trzymając się dawniejszego zwyczaju obchodzenia Narodzenia Chrystusowego i Epifanii w jeden dzień, 6 stycznia. Oznacza to, że przyjęcie reformy kalendarza w Jerozolimie zajęło niemal 2 stulecia. A teraz do argumentów. 1. Sam fakt, że w Jerozolimie trzyma się starego kalendarza. Skoro tam tak robią, to „coś wiedzą” albo ich tradycja jest „dawniejsza”. Tymczasem przyczyna jest zupełnie inna i całkiem prozaiczna. Nazywa się ona „status quo”. Jest to ustalony w ciągu minionych stuleci porządek korzystania ze świętych miejsc w ogólności, a z Bazyliki Grobu Pańskiego w szczególności. Jak wiadomo, są one podzielone między szereg chrześcijańskich wyznań (prawosławni, katolicy, koptowie, ormianie) według czasu użytkowania i przestrzeni. Status quo ukształtował się na podstawie różnicy kalendarzowej, która powstała jeszcze w XVI wieku. Jeśli (kiedy) Patriarchat Jerozolimski przyjmie kalendarz nowojulijański, jak zrobiły to wszystkie sąsiednie Kościoły i wszystkie Kościoły tradycji greckiej, pojawi się problem zmiany status quo, gdy trzeba będzie na nowo ustalać, kiedy i jak korzystać ze świętych miejsc w święta, które przypadają równocześnie. Zmiana status quo to rewolucja. A rewolucji nie chce nikt. Dlatego kalendarz pozostaje niezmieniony. 2. „Błogosławiony ogień schodzi według kalendarza juliańskiego, więc jest prawdziwy”. Po pierwsze, mitologia wokół obrzędu Świętego Światła jest szeroko rozpowszechniona w Patriarchacie Moskiewskim. Po grecku nikt nie nazywa ognia Wielkiej Soboty błogosławionym, lecz Świętym Światłem, które symbolizuje światło z grobu, jakie zajaśniało w chwili Zmartwychwstania Chrystusa. Światło zajaśniało, a nie ogień zapłonął! Jednak to inny temat. Sam obrzęd Świętego Światła odbywa się w Wielką Sobotę według Paschalii, której przestrzegają wszystkie Kościoły Miejscowe, w tym także te, które stosują kalendarz nowojulijański. Zatem reforma kalendarza nie dotyka daty obliczania Wielkanocy (i Wielkiej Soboty przed nią), dlatego zarówno według „starego”, jak i „nowego” stylu będzie to ten sam dzień. 3. „Na Taborze chmura zstępuje w dniu Przemienienia 19 sierpnia, a Jordan zmienia swój bieg 19 stycznia, czyli w świętach według kalendarza juliańskiego”. Nie roztrząsając nawet wątpliwej wiarygodności tego, że takie „cuda kalendarzowe” rzeczywiście się dzieją (pojawienie się chmury nad górą czy zmiana biegu rzeki od czasu do czasu są możliwe wszędzie), musimy powiedzieć, że nawet gdyby coś takiego rzeczywiście działo się co roku w te same dni, to czy nie jest bardziej logiczne wyjaśnić to tym, że właśnie w takie dni wierni świętują? A nie odwrotnie. To znaczy, że Bóg objawia znak swojej łaski wtedy, gdy trwa święto. I jeśli będą świętować 13 dni wcześniej, to te znaki mogą pojawić się podczas świętowania, a nie według cyfry w kalendarzu. Podsumowując, mogę powiedzieć, że żaden z tych trzech argumentów naprawdę nie ma wagi, by sprzeciwiać się przyjęciu kalendarza nowojuliańskiego. Jewstratij ZORIA, Metropolita Białocerkiewski, zastępca przewodniczącego Zarządu Zewnętrznych Kontaktów Cerkiewnych PCU

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Apel do naszych czytelników, prenumeratorów, prośwician

Przyjaciele! Tygodnik „Słowo Proświty” – jedna z niewielu istniejących obecnie wysp niezależnego ukraińskiego słowa w informacyjnym morzu – przy pewnym „wsparciu” naszych władz znalazł się na granicy zakończenia swojego istnienia. I tylko my sami, którzy kochamy, szanujemy i cenimy ukraińskie prawdziwe i obiektywne słowo, możemy pomóc „Słowu Proświty”. Każde wsparcie finansowe dla wydawnictwa to znaczący wkład w ukraińską sprawę. Dlatego podajemy Państwu nasze dane bankowe: AT „Sens Bank”, r/r UA 30300346000002600 2016994001; odbiorca: GO „Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki; kod EDRPOU/INN: 00031756. Cel płatności wypełnia płatnik tak, aby przekazać pełną informację o płatności. Na naszą prośbę o pomoc dla gazety „Słowo Proświty” odpowiedzieli: 1. Fyłenko Lubow Mykołajiwna — 1210 hrywien. 2. Stasiuk Hałyna Myrosławiwna — 1000 hrywien. 3. Juszczenko Mykoła Iwanowycz — 300 hrywien. 4. Kotlarewska Nina — 200 hrywien. 5. Kropywnycki Myrosław Stepanowycz — 500 hrywien. Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK Wydział kultury Eduard OWCHARENKO 279-39-55 Redaktorka literacka Hałyna DACIUK Korektorka Ołena HŁUSZKO Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617 Wydrukowano w TOV „Mega-Polihraf”, 04073 m. Kijów, ul. Marka Wowczka, 3.

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn