JURIJ SZCZERBAK
WIKTOR SKORYK
Tłumaczenie maszynowe
1 lipca 2021 roku na kolejnym posiedzeniu Sekretariatu NSPU rozpatrywano wniosek znanego ukraińskiego pisarza, działacza społecznego, sekretarza NSPU Pawła Mowczana dotyczący ustanowienia na fasadzie Domu Pisarzy w Kijowie tablicy pamiątkowej, która przypominałaby każdemu Ukraińcowi o miejscu i czasie, w którym rodziły się nieodwracalne procesy odnowy ukraińskiej niepodległości. Sekretariat NSPU jednogłośnie poparł tę inicjatywę. Aktywna faza wojny rosyjsko-ukraińskiej na pewien czas odroczyła jej realizację. I oto, mimo grozy wojny i porannego zmasowanego ostrzału rakietowego Kijowa, 7 lutego 2024 roku w Kijowie w Domu Pisarzy z udziałem ukraińskich twórców, a także legendarnych orędowników Niepodległości Ukrainy, miało miejsce znaczące i doniosłe wydarzenie – odsłonięcie tablicy pamiątkowej, która poświadcza najnowsze procesy historii Ukrainy i utrwala w ludzkiej pamięci kolebkę Ludowego Ruchu Ukrainy. Na wydarzenie przybyli działacze społeczni, politycy, dziennikarze i pisarze, w szczególności Pawło Mowczan, Mykoła Żułynski, Iwan Zajeć, Ołeś Szewczenko, Wiktor Teren, Mychajło Pożywanow, Ołeksandr Bożko, Heorhij Filipczuk, Łarysa Iwaszyna, Borys Ponomarenko, Petro Zasenko, Witalij Melnyczuk, Mykoła Hrycenko, Tetiana Folwaroczna, Wołodymyr Petruk, Ołeksandr Szuhaj, Wiaczesław Huk, Inna Kowalczuk, Dmytro Czystiak, Nina Szawarska, Mykoła Władzymirski, Ihor Zoc, Wasyl Krywobok, Ołeksij Szepetowycz, Myrosław Łewycki, Ołeksandr Rezniczenko i inni. A także znany ukraiński rzeźbiarz, autor tablicy pamiątkowej, artysta ludowy Ukrainy Mykoła Biłyk. Moderatorem otwarcia był przewodniczący Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy Mychajło Sydorżewski. Zaproponował on minutą ciszy uczcić pamięć poległych bohaterów wojny rosyjsko-ukraińskiej oraz zwycięzców wszystkich pokoleń, którzy polegli w walce o wolność i niepodległość narodu ukraińskiego. Przewodniczący NSPU podziękował politykowi i mecenasowi M. Pożywanowowi za nieocenioną pomoc w urzeczywistnieniu dawnego zamysłu wielu przedstawicieli postępowej ukraińskiej inteligencji – sfinansowanie wykonania tej tablicy pamiątkowej. Podziękował również M. Biłykowi za utalentowaną realizację pisarskiego zamysłu oraz M. Hrycence za kuratorstwo projektu. W swoim wystąpieniu M. Sydorżewski zaznaczył między innymi, że właśnie pod koniec lat 80. XX wieku rozpoczął się końcowy etap narodowowyzwoleńczej walki narodu ukraińskiego o budowę niepodległego państwa ukraińskiego. Obecnie ten końcowy etap narodowowyzwoleńczej walki narodu ukraińskiego wszedł w fazę finalną, która wraz z naszym przyszłym zwycięstwem nad znienawidzonym wrogiem – rosją – pozwoli na wieki i ostatecznie zerwać kajdany, nałożone nam przez imperialną moskwę. W Domu Pisarzy w 1988 r. odbywały się pierwsze zebrania pisarzy z aktywnym udziałem przedstawicieli twórczej inteligencji. Na tych zebraniach zrodziła się idea konieczności sformowania organizacji społeczno-politycznej. Z czasem otrzymała ona nazwę Ludowy Ruch Ukrainy. Jest to unikalna ogólnonarodowa organizacja, która odegrała niezwykle ważną rolę w ustanowieniu ukraińskiej państwowości. M. Sydorżewski zaznaczył również, że mury Domu Pisarzy są legendarne, ponieważ pamiętają sławę klasyków literatury ukraińskiej: Pawła Tyczyny, Maksyma Rylskiego, Wołodymyra Sosiury, Andrija Malyszki, Hryhora Tiutiunnyka, Wasyla Stusa, Pawła Zahrebelnego, Jurija Muszketyka, Dmytra Pawłyczki, Iwana Dracza, Wołodymyra Jaworiwskiego, Borysa Olijnyka, Mychajła Słaboszpyckiego. Dom Pisarzy stał się centrum przełomowych wydarzeń historycznych i procesów, których rezultatem było narodzenie się Ludowego Ruchu Ukrainy. Na wydarzeniu wystąpił działacz społeczny, przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki, sekretarz NSPU Pawło Mowczan. Z bólem zauważył, że ten sławny dom, przy którym zebrała się teraz spora grupa szanownego towarzystwa i który odegrał główną rolę w odrodzeniu ukraińskiej niepodległości, jest teraz w istocie zapomniany przez państwo, gdyż ta historyczna budowla wymaga fachowej renowacji i zachowania. To nonsens, że kolebka ukraińskiej niepodległości znajduje się w nędznym stanie, to brak szacunku ze strony państwa nie tylko wobec historii ukraińskiego ruchu wyzwoleńczego, ale także świadectwo tego, że świadomie lub nie niszczony jest nieoceniony zabytek ukraińskiej duchowości, nasze sakralne miejsce, swoiste centrum energetyczne, gdzie dojrzewał głos protestu przeciwko zniewoleniu Ukrainy, gdzie przeprowadzano pierwsze założycielskie. Kontynuacja na str. 2. PRENUMERATA—2024 Tygodnik „Słowo Proświty” (indeks 30617) można prenumerować w oddziałach „Ukrposzty” za pomocą „Katalogu wydawnictw Ukrainy” na 2024 rok (str. 24). Koszt wzrósł dwukrotnie z przyczyn niezależnych od redakcji i wynosi: 1 mies. — 60 hrywien. 3 mies. — 180 hrywien. 6 mies. — 360 hrywien. Bądźmy, przyjaciele, razem!
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy artykułu «Ten zabytek jest naszym znakiem ochronnym», s. 1
Zakończenie. Pocz. na str. 1. zgromadzenia Ludowego Ruchu itd. Również P. Mowczan podkreślił, że odsłonięcie tej tablicy pamiątkowej na fasadzie Domu Pisarzy to aktywizacja roli pisarza w społeczeństwie, ponieważ ten pomnik jest naszym znakiem ochronnym. Na zakończenie wezwał wszystkich nieobojętnych do otwarcia konta na rzecz odbudowy Domu Pisarzy. Ukraiński polityk i bojownik o niepodległość Ukrainy w XX wieku Iwan Zajec zaznaczył, że ważną rolę w wywalczeniu niepodległości Ukrainy odegrali szistdesiatnyky (pokolenie lat sześćdziesiątych), którzy uformowali ideologię odrodzenia świadomości narodowej. Podkreślił również, że rola pisarza zarówno teraz, jak i w tamtych czasach jest wybitna, ponieważ twórca pielęgnuje ukraińskie słowo, przejmuje się jego losem, a co za tym idzie – losem całej Ukrainy. I. Zajec zaznaczył także, że Ruch jako zjawisko społeczne i polityczne to najnowsza forma samorealizacji ukraińskości na finałowym etapie walk wyzwoleńczych, i wezwał do polityki jedności we władzach, mobilizacji gospodarki oraz do utworzenia rządu ocalenia narodowego. Znany ukraiński literaturoznawca i polityk, dyrektor Instytutu Literatury imienia Tarasa Szewczenki NAN Ukrainy Mykoła Żułynśkyj zauważył, że żyjemy w trudnym czasie nie tylko rosyjskiej wojny, ale i waśni w rządzie Ukrainy. A to bardzo niebezpieczna sytuacja, która gra na rękę wrogowi. Dlatego, jak podkreślił M. Żułynśkyj, ta niełatwa sytuacja polityczna wymaga od nas szczególnej mobilizacji, przynajmniej inteligencja musi powiedzieć swoje słowo w kwestii tego, co dzieje się w kraju, ponieważ te światła, które kładły niewzruszony fundament Ludowego Ruchu Ukrainy, ponoszą odpowiedzialność moralną za to, o co walczyli, i za to, co dzieje się teraz. Wezwał do wnikliwego przeanalizowania sytuacji politycznej i przygotowania apelu ukraińskiej inteligencji do narodu Ukrainy, ponieważ inteligencja zawsze była przewodnikiem narodu, jego krokiem naprzód. Do wystąpienia dołączył się również znany ukraiński polityk i pisarz Wiktor Teren, który z ciepłem wspominał fundatorów ukraińskiego odrodzenia narodowego, w szczególności Mychajła Słaboszpyćkiego, Witalija Donczyka, Wiaczesława Briuchoweckiego, Mykołę Żułynśkiego, Wasyla Stusa, Hryhorija Czuprynkę i innych. Zauważył, że boli go los współczesnej Ukrainy, ponieważ u władzy znajduje się bardzo wiele osób dalekich od Ukrainy, które nie wyznają tego, o co w swoim czasie walczyli przedstawiciele Ludowego Ruchu Ukrainy, a to stanowi bezpośrednie zagrożenie dla samej Ukrainy. Bojownik o niepodległość Ukrainy w XX wieku, ukraiński działacz polityczny, uczestnik ruchu narodowo-wyzwoleńczego Ołeś Szewczenko uważa, że Ruch powstał na gruncie duchowości. Było to pierwsze niezależne zrzeszenie w ZSRR. O. Szewczenko opowiedział również, że Ruch przechodził bolesną drogę rozwoju i transformacji: najpierw – w ogólnonarodowy Ruch, później – w Narodowy. Ołeś Szewczenko zaproponował duchową mobilizację społeczności kulturalnej, w szczególności inteligencji, wezwał do stworzenia Listu-apelu do narodu ukraińskiego i zorganizowania masowej zbiórki podpisów w obronie ukraińskiej państwowości, aby nikt nie przekreślił osiągnięć tych, którzy walczyli i walczą o niepodległość Ukrainy. Doktor nauk pedagogicznych, profesor, członek rzeczywisty Narodowej Akademii Nauk Pedagogicznych Ukrainy Heorhij Filipczuk podkreślił, że ta tablica pamiątkowa powinna być w sercu każdego świadomego Ukraińca jako wielkie osiągnięcie kulturowe i wielki szacunek dla pamięci historycznej, a to odsłonięcie – to prezentacja historii naszej państwowości. Na wydarzeniu wystąpili również: ukraiński polityk i mecenas Mychajło Pożywanow, który podziękował za zaszczytną możliwość dołączenia się do zachowania ukraińskiej historii; znany pisarz, tłumacz z języka ormiańskiego, sekretarz NSPU Ołeksandr Bożko przypomniał o źródłach Ludowego Ruchu Ukrainy, wszak wszystko zaczynało się w Kijowskiej organizacji pisarskiej, a pisarze-patrioci działali w tamtych niepewnych czasach, kiedy nikt niczego nie mógł przewidzieć, a ponadto O. Bożko zaproponował stworzenie szerokiego apelu, wysłanie sygnału do społeczeństwa, przedstawienie swojej wizji rozwoju procesów społecznych; deputowany ludowy Rady Najwyższej Ukrainy I kadencji, kandydat nauk ekonomicznych, docent Narodowego Uniwersytetu „Akademia Kijowsko-Mohylańska” Witalij Melnyczuk wezwał do bycia mężami stanu w swoich działaniach i pamiętania o naszej historii, ponieważ Ukraina zaczęła się odradzać po strasznych traumach; działacz społeczny, przewodniczący stołecznej organizacji NRU Ołeksandr Rezniczenko zauważył, że Ruch trzeba znowu odradzać i odbudowywać, ponieważ walka o los Ukrainy trwa, a ponadto zaznaczył, że dla organizacji potrzebni są młodzi ludzie, patrioci, którzy wracają z frontu, a pisarskie słowo jest ważne dla młodzieży, dlatego Program odnowionego Ruchu będzie miał sens; na zakończenie sekretarz odpowiedzialny NSPU i jeden z twórców realizacji pomysłu tablicy pamiątkowej Mykoła Hrycenko przeczytał swój wiersz „Nie dajcie oszukać się w święto…”, współbrzmiący z naszym niepokojącym, tragicznym czasem. Na dworze panował lutowy, nieprzyjazny chłód, w duszach wszystkich obecnych na uroczystej ceremonii odsłonięcia wciąż pozostawał gorzki, bolesny, nieprzyjemny osad po porannym ostrzale rakietowym oszalałych raszystów, ale mimo to cała szanowna społeczność była natchniona żarliwymi słowami tych, którzy stali u źródeł ukraińskiej niepodległości, i choć w duszach było gorzko z powodu trwającej krwawej wojny z nienawistnym wrogiem, serca płonęły niegasnącym ogniem Zwycięstwa, a ukraińska flaga majestatycznie powiewała w górze, na maszcie. Igor ZOC Zdjęcie Dmytro Łomaczuka. W ostatnich dniach w głównej siedzibie Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” odbyło się spotkanie proświtian-przesiedleńców z najbardziej wysuniętego na wschód, obecnie niemal całkowicie okupowanego, obwodu Ukrainy. Wydarzenie nosiło nazwę „Dzień pamięci proświtian Ługańszczyzny”. Już tradycyjnie od początku rosyjskiej agresji w 2014 roku zbiera rodaków w Kijowie przewodniczący Ługańskiego obwodowego zjednoczenia „Proświty”, kandydat nauk historycznych Wołodymyr Semystiaha. Tym razem na spotkanie przyszli naukowcy Ołena Horożkina, Tamara Markotenko, Dmytro Bajkenycz, Ołeksandr Zełenśko, Nani Hohiia, a także byli donieczanie Ołeksandr Zacharow i Wiktor Tupiłko, Iwan Smyhelśkyj, Tetiana Dejnehina, Andrij Fomin, Mychajło Bubłyk oraz inni proświtianie-przesiedleńcy. Minutą ciszy obecni uczcili pamięć zmarłych współmyślicieli: byłą dyrektor Ługańskiej Biblioteki Obwodowej Innę Rybiancewą, ludowego artystę Ukrainy, jednego z pierwszych proświtian regionu Wołodymyra Kałasznikowa, ludowego artystę Ukrainy Iwana Szerbuła, byłego dyrektora jednej ze szkół miasta Jurija Prynia, przewodniczącą Kadijiwskiej „Proświty” Ninę Hejko, eks-zastępcę przewodniczącego Ługańskiej ODA, jednego z założycieli czasopisma „Bachmutśkyj szliach” Jurija Jenenkę, eks-przewodniczącego ODA Hennadija Fomenkę, dziennikarza Wasyla Sokołenkę, poetę Iwana Nyzowoho, uczonego, członka zarządu obwodowej „Proświty” Ołeksija Neżywoho, pisarzy Stepana Horłacza i Borysa Słobodeniuka... Szczególny szacunek i pokłon poległym obrońcom Ukrainy – proświtianom Ołeksandrowi Bondarence, który zginął w walce pod
Służba prasowa NSPU udało się specjalistom – opowiada W. Semystiaha. – Mam świadków. Ołeksandr Pantelejew, jeden z dowódców grupy dywersyjno-rozpoznawczej „Ługańsk”, którą utworzyliśmy. Tym samym zajmowali się też inni proświcianie. Oprócz mnie aresztowany został Ołeksandr Iwanowycz Kobziew, przesiedział tydzień w piwnicach obwodowej administracji państwowej. Ołeksandr Pantelejew, któremu udało się uciec przez płot, do rana siedział w chwastach, dopóki nie przyszli jego chłopcy i nie przecięli mu kajdanek na rękach. Przewodniczący Antracytowskiego zjednoczenia rejonowego „Proświta” Iwan Zacharczenko. Nie uniknęły aresztu dziewczyny, które pracowały razem z nami: zbierały pieniądze, kupowały wyposażenie, żywność dla naszych wojskowych i wiozły im przez rejony zajęte przez separatystów... Podczas spotkania każdy, kto chciał, zabrał głos. W szczególności poseł na Sejm Ukrainy wielu kadencji Iwan Zajeć, artystka ludowa Ukrainy Tetiana Nehrij, zasłużona dziennikarka Ukrainy Tetiana Dejnehiina, redaktor naczelny „Słowa Proświty” Ihor Zoc oraz inni. Do rozmowy dołączali się online rozproszeni po kraju i po świecie niezłomni ługańczanie. Nawet w statusie przesiedleńców kontynuują działalność społeczną proświcianie z tymczasowo okupowanej Kadijiwki, Ługańska, rejonu nowopskowskiego. Ciepłym słowem wspominano nieobecnych z ważnych przyczyn byłego przewodniczącego Ługańskiej Obwodowej Administracji Państwowej Ołeksandra Antipowa, który swego czasu aktywnie pomagał proświcianom, Mykołę Noczownoho, a także żołnierzy-prośwician, którzy obecnie bronią Ukrainy – Witalija Moroza i Arsena Semystiahę. Arsen Wołodymyrowycz został niedawno odznaczony przez dowództwo Gwardii Narodowej Ukrainy medalem „Za męstwo”. Gratulujemy, drodzy nasi Semystiahowie!
Tłumaczenie maszynowe
Kreminnej, a także Serhijowi Fominowi... Prawdziwą wisienką na torcie tego spotkania był pokaz dokumentalnych filmów o Rewolucji Godności i naturze raszyzmu. Pokaz przeprowadził sam autor, Dmytro Łomaczuk, proświtianin, reżyser filmowy, laureat Nagrody im. Szewczenki. Dla W. Semystiahy powrót wspomnieniami do wydarzeń tzw. „rosyjskiej wiosny” zawsze jest trudnym doświadczeniem, bo przyszło mu spędzić w niewoli terrorystów 55 dni. Wołodymyr Fedorowycz jednak znajduje siły, by opowiedzieć także o wydarzeniach na Majdanie w latach 2013–2014 i o tym, co działo się dalej.
– O tym, że z synem Arsenem jeździłem z Ługańska do Kijowa, by wesprzeć Rewolucję Godności, w mojej pracy na Ługańskim Narodowym Uniwersytecie im. Tarasa Szewczenki oczywiście wiedziano, ale kiedy wróciłem, nie spodziewałem się, że koledzy rzucą się na mnie niemal z pięściami. Czy zatem byli to koledzy? Jeśli mnie potępiali, to znaczy, że popierali wroga, zdradzali Ukrainę! Ale moje najcieplejsze słowa szacunku i wdzięczności kieruję do ludzi, którzy w tamtych burzliwych dniach dzierżyli ukraińską flagę nie tylko w rękach, ale i w sercu – opowiada Wołodymyr Semystiaha.
Tak się złożyło, że jesienią 2014 roku udało mi się wznowić w Kijowie gazetę „Doniecczyzna”, którą redagowałem w Doniecku, i w pierwszym numerze, 19 września, opublikowaliśmy wywiad z W. Semystiahą dla tygodnika „Słowo Proświty”, w którym szczegółowo opisał walkę proświtian Ługańska o Ukrainę i doświadczenia niewoli. Kiedy Wołodymyr Fedorowycz po 10 latach powtarza, że „jedyna zorganizowana organizacja obywatelska na terenie Ługańszczyzny, która stawiła zaciekły opór tym, którzy zapukali do naszego okienka wojną, to Ługańskie obwodowe zjednoczenie „Proświty”” – to jest prawda potwierdzona przez czas. W tym czasie, gdy na Doniecczyźnie i Ługańszczyźnie ukraińscy siłowicy ze bronią schowali się w krzakach, bezbronni proświtianie walczyli słowem! W. Semystiaha przypomniał, jak 4
czerwca 2014 roku udało się przeprowadzić badanie socjologiczne – ankietę wśród miejscowej ludności, która wykazała, że 70% wyborców obwodu ługańskiego nie chce żadnej „ŁRL”, lecz chce być w Ukrainie. – Wtedy w imieniu naszych proświtian wystąpiłem w UNIAN, a potem w radiu i telewizji Strasburga dla Europy, a także osobno we Francji i Niemczech. I to wywołało straszliwą wściekłość u tych, którzy są za „ŁRL” – wspomina Wołodymyr Fedorowycz. – Prześladowania naszych proświtian zaczęły się z powodu naszej pracy. Od 20 do 23 czerwca, aż do dnia aresztowania, rozprowadziłem około 5000 ulotek i agitek, wieszaliśmy ukraińskie flagi i chorągiewki, w sumie około stu. Jak mówi, utworzono grupę agitacyjno-dywersyjną: spalili trzy samochody, przygotowywali się do opanowania byłego budynku SBU w Ługańsku i samej administracji, jednak osiągnąć tego się nie udało. – Przykre, że w Kijowie potem zarzucano nam: wy nie jesteście profesjonalni, nie mogliście zrobić tego, czego
Tłumaczenie maszynowe
Przez 300 lat Moskiewia próbuje zniszczyć naród ukraiński i zlikwidować ukraińską państwowość. W 2014 roku Rosja rozpoczęła kolejną wojnę przeciwko Ukrainie, czasowo okupując Autonomiczną Republikę Krymu, miasto Sewastopol, części obwodów donieckiego i ługańskiego. 24 lutego 2022 roku Kreml rozpoczął szeroko zakrojone działania wojskowe przeciwko niezależnej Ukraińskiej Państwie, pod przykrywką tzw. „specjalnej operacji wojskowej”. Dyktator Putin ogłosił „demilitaryzację” i „denazyfikację”, czyli zniszczenie państwa ukraińskiego i narodu ukraińskiego. Rosyjskie wojska okupacyjne rozpoczęły masowe mordowanie ludności cywilnej, niszczenie ukraińskich miast, popełniając przeciwko narodowi ukraińskiemu zbrodnie wojenne, zbrodnie przeciwko ludzkości i ludobójstwo. Dekretem Prezydenta Ukrainy od godziny 5:30 24 lutego 2022 roku w państwie wprowadzono stan wojenny. Demokratyczne kraje świata zadeklarowały poparcie dla Ukrainy w walce o niepodległość, potępiły agresję Federacji Rosyjskiej i udzielają Ukrainie pomocy wojskowo-politycznej i humanitarnej.
13 października 2022 roku Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy na podstawie wyników pilnej debaty na temat „Dalsza eskalacja agresji Federacji Rosyjskiej przeciwko Ukrainie” uchwaliło Rezolucję 2463 (2022), którą uznało reżim putinowski za terrorystyczny i zaproponowało utworzenie Międzynarodowego Trybunału do ścigania zbrodni agresji przeciwko Ukrainie. 21 listopada 2022 r. Zgromadzenie Parlamentarne NATO uznało Federację Rosyjską za państwo terrorystyczne.
Organizacje pozarządowe Ukrainy, rozumiejąc, że przyszłość Ukrainy zależy od wspólnego zwycięstwa, zarówno na polu bitwy, jak i nad agentami Kremla i piątą kolumną. Na rozwiązanie tego strategicznego zadania ukierunkowana jest nasza działalność oświatowa, która prowadzona jest zgodnie z: Konstytucją Ukrainy; Ustawą Ukrainy „O rehabilitacji ofiar represji komunistycznego reżimu totalitarnego w latach 1917–1991” z 17 kwietnia 1991 r.; Ustawą Ukrainy „O Hołodomorze w latach 1932–1933 na Ukrainie” z 28 listopada 2006 r.; Ustawą Ukrainy „O potępieniu komunistycznego i narodowo-socjalistycznego (nazistowskiego) reżimów totalitarnych na Ukrainie oraz o zakazie propagowania ich symboliki” z 9 kwietnia 2015 r. Podczas tej pracy organizacje pozarządowe opierają się także na Rezolucji (1481) Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy: „Konieczność międzynarodowego potępienia zbrodni totalitarnych reżimów komunistycznych” z 25 stycznia 2006 roku, w której Zgromadzenie wezwało Ukrainę do ponownej oceny historii komunizmu, własnej przeszłości, wyraźnego odcięcia się od zbrodni totalitarnego reżimu komunistycznego i jednoznacznego ich potępienia.
15 grudnia 2022 roku Parlament Europejski przyjął Rezolucję w 90. rocznicę Hołodomoru, w której:
– wezwał państwa UE do promowania świadomości o zbrodniach popełnionych przez reżim sowiecki poprzez włączanie wiedzy historycznej o nich do programów edukacyjnych i badawczych;
– potępia manipulowanie pamięcią historyczną przez reżim putinowski w celu przetrwania;
– wzywa UE i całe społeczeństwo obywatelskie do aktywnego potępiania i obalania wszelkich prób zniekształcania faktów historycznych lub manipulowania opinią publiczną w Europie poprzez fałszywe narracje historyczne, które są sfabrykowane i rozpowszechniane w celu poparcia ideologii i przetrwania zbrodniczych reżimów;
– zdecydowanie potępia wszelkie formy totalitaryzmu; ubolewa, że zbrodnie sowieckiego reżimu totalitarnego do tej pory nie zostały ocenione z punktu widzenia prawnego, ich sprawcy nie zostali pociągnięci do odpowiedzialności, a zbrodnie nigdy nie zostały jednoznacznie potępione przez społeczność międzynarodową; wzywa do wszechstronnej, historycznej i prawnej oceny reżimu sowieckiego.
Tymczasem, gdy najlepsi synowie i córki bronią niepodległości Ukrainy z bronią w ręku, piąta kolumna faktycznie otworzyła drugi front przeciwko narodowi ukraińskiemu, próbując zablokować i zniszczyć historyczną prawdę o zbrodniach Kremla.
Organizacje pozarządowe dobrze rozumieją, że zwycięstwo nad wewnętrznym wrogiem i piątą kolumną to zapewnienie zwycięstwa Sił Zbrojnych Ukrainy.
Społeczeństwo ukraińskie jest głęboko zaniepokojone działalnością utworzonego w 2013 r. za środki kanadyjskiego biznesmena Jamesa K. Temertej Centrum „Studia Hołodomoru” (HREC), kierowanego przez Ludmiłę Hryniewycz, które pod przykrywką rzekomych badań nad Hołodomorem zajmuje się rozmywaniem historycznej prawdy i zaprzeczaniem zbrodni ludobójstwa Ukraińców, dyskredytując najnowsze naukowe badania nad Hołodomorem-ludobójstwem.
Antyukraińską działalność prowadzi przewodniczący Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej Antoni Drobowycz, który przez lata swojego kierownictwa zajmował się prześladowaniem naukowców, którzy ujawniali zbrodnie Kremla przeciwko Ukraińcom.
Obecnie wokół Muzeum Hołodomoru stworzono komercyjną atmosferę „kupna-sprzedaży” interesów narodowych
Ukrainy, do której zaangażowane są wymienione osoby, co stanowi zagrożenie dla istnienia państwa ukraińskiego i narodu ukraińskiego. MSZ Ukrainy w 2020 r. oświadczyło, że taka działalność nie odpowiada interesom narodowym Ukrainy. Brudne zamówienie na ukrycie liczby ofiar ludobójstwa Ukraińców jest kolejną zbrodnią, ponieważ piąta kolumna i agenci Kremla próbują narzucić narodowi ukraińskiemu, państwu i światu wielkie kłamstwo.
Z publicznych środków masowego przekazu Ukrainy stało się wiadomo, że rząd Kanady rzekomo przeznacza 15 mln dolarów kanadyjskich na dobudowę Narodowego Muzeum Hołodomoru-Ludobójstwa. Z wiarygodnych, pewnych źródeł wiadomo, że pieniądze te w rzeczywistości przeznacza wątpliwa postać – James K. Temerteй [Temertey], który postawił rządowi Ukrainy warunki przydziału tych środków: środki zostaną przekazane w przypadku utworzenia rady nadzorczej i eksperckiej Muzeum, do których wejdą osoby przez niego kontrolowane; zaprzestać badania liczby Ukraińców zgładzonych podczas ludobójstwa i utrwalić w ekspozycji, że w latach 1932–1933 „zmarło” łącznie 3,5 mln osób.
A dzieje się to w czasie, gdy w archiwach ukraińskich, włoskich, amerykańskich, niemieckich, polskich oraz w archiwum Watykanu znajdują się materiały świadczące o zagładzie od 12 do 16 mln Ukraińców. Ponadto współczesne badania naukowe i ekspertyzy sądowe przeprowadzone na Ukrainie świadczą, że reżim komunistyczny fizycznie zniszczył w latach 1932–1933 10,5 mln Ukraińców na Ukrainie i w Kraju Północnokaukaskim. Badania są kontynuowane.
Zadaniem narodu ukraińskiego jest przekazanie światu prawdy o tej najstraszniejszej zbrodni w historii ludzkości.
Muzeum faktycznie zostało zbudowane za środki państwowe. Ekspozycja muzeum, która stanowi część bezpieczeństwa narodowego, powinna być również finansowana wyłącznie przez państwo. Usiłowania Jamesa K. Temerteя, by przez wiele lat „kupić” temat Hołodomoru, do tej pory nie zakończyły się sukcesem. Dlatego właśnie piąta kolumna opracowała „specjalną operację” przeciwko państwu ukraińskiemu, której celem jest ukrycie prawdy o masowym wyniszczeniu Ukraińców.
O tym wielokrotnie pisały ukraińskie i zagraniczne media. Właśnie w tym celu 7 lutego na Ukrainie przyjęto w pierwszym czytaniu zmiany do ustawy Ukrainy „O muzeum i sprawach muzealnych”.
W związku z powyższym zwracamy się do władz Ukrainy z żądaniem ujawnienia następujących informacji:
– czy rzeczywiście 15 mln dolarów kanadyjskich przeznacza właśnie rząd Kanady?
– czy władzom Ukrainy wiadomo, że te środki przekazuje osobiście James K. Temertey?
– przekazanie kopii umowy między rządami Ukrainy i Kanady dotyczącej przydziału 15 mln dolarów kanadyjskich na muzeum Hołodomoru;
– jakie dokładnie warunki postawił rządowi Ukrainy biznesmen James Temertey w zamian za przydział środków?
W tej sprawie organizacje pozarządowe i dziennikarze zwrócili się do ambasady i rządu Kanady z prośbą o udzielenie odpowiedniej informacji.
Społeczeństwu ukraińskiemu dobrze wiadomo, że toczy się walka o stworzenie ekspozycji, która ma ujawnić zbrodnię ludobójstwa Ukraińców, a nie ukryć historyczną prawdę, co stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego Ukrainy, to znaczy antyukraińskie siły usiłują zniszczyć historyczną prawdę o zbrodniach Kremla, popełnionych w latach 1932–1933 wobec Ukraińców, wykorzystując brudne pieniądze.
Nie da się zbudować suwerennego państwa na antyukraińskich podstawach.
Ukraińskie organizacje pozarządowe wzywają naród ukraiński, władze Ukrainy i Ukraińców świata do czujności i niedopuszczenia do powstania antyukraińskich projektów, skierowanych na zniszczenie państwa ukraińskiego i narodu ukraińskiego.
Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Kongres Inteligencji Ukraińskiej Rada Koordynacyjna Narodowych Związków Twórczych Ukrainy Narodowy Związek Pisarzy Ukrainy Narodowy Związek Ludowych Mistrzów Ukrainy Narodowy Związek Artystów Plastyków Ukrainy Narodowe Stowarzyszenie Badaczy Hołodomoru-ludobójstwa Ukraińców Międzynarodowe Stowarzyszenie Badaczy Hołodomoru-ludobójstwa Stowarzyszenie Farmerów i Prywatnych Właścicieli Ziemskich Ukrainy Towarzystwo „Ukraina-Świat” Ukraińska Unia Helsińska Związek Oficerów Ukrainy Związek Weteranów Ukrainy Społeczna Ogólnoukraińska Liga „Ukraina – NATO” Ruch „Ukraińska Siła”
Tłumaczenie maszynowe
Szanowni przyjaciele!
W swoim wywiadzie dla Tuckera Carlsona z 09.02.2024 r. krwawy rosyjski dyktator Putin ostatecznie potwierdził swoją neofaszystowską istotę, starając się usprawiedliwić Hitlera i obwinić Polskę o rozpętanie II wojny światowej. Słowa Putina o tym, że Hitler został zmuszony przez postępowanie Polski do rozpoczęcia wojny światowej, są niczym innym jak cyniczną próbą rewizji wyników II wojny światowej oraz wyroku Międzynarodowego Trybunału Wojskowego w Norymberdze (1945–1946), który ustalił bezsporną winę i odpowiedzialność Hitlera i jego nazistowskiej kliki za planowanie, przygotowanie i przeprowadzenie niesprowokowanej agresji przeciwko Polsce. Przypomnę niektóre postanowienia aktu oskarżenia i wyroku Międzynarodowego Trybunału Wojskowego: „Wszyscy oskarżeni zawarli między sobą porozumienie, opracowali szczegółowy plan przeprowadzenia zbrodniczych operacji… Plan opracowany przez zbrodniarzy stał się przyczyną „wojny totalnej”. Zaznaczono, że już w 1938 roku Hitler wydał niemieckim siłom zbrojnym dyrektywę dotyczącą przygotowania ataku na Danzig (Gdańsk). W innej dyrektywie dla sił zbrojnych Hitler pisał: „Jeśli Polska zajmie wobec Niemiec groźne stanowisko, będzie konieczne ostateczne rozliczenie się z nią, niezależnie od istniejącego układu z Polską. Nasz cel… – zmiażdżyć polską potęgę wojenną”.
23 maja 1939 r. Hitler na naradzie wojskowej ogłosił swoją decyzję o napaści na Polskę. Przyznał, że powodem ataku nie są spory z Polską dotyczące Danziga (Gdańska), lecz konieczność poszerzenia „przestrzeni życiowej” Niemiec oraz zapewnienia zaopatrzenia w żywność. Hitler dodał: „Nie może być mowy o litości wobec Polski, pozostaje nam jedynie napaść na nią przy pierwszej dogodnej okazji… Będzie wojna. Naszym zadaniem jest izolacja Polski”. Podstawowym zadaniem Hitler stawiał „zniszczenie Polski”.
Trybunał przytacza liczne przykłady prób przekonania Hitlera, by nie rozpoczynał wojny przeciwko Polsce: „Na adres Hitlera nadeszła seria apeli, aby zapobiec przekształceniu kwestii polskiej w wojnę, w szczególności od prezydenta Roosevelta – 24–25 sierpnia, od Jego Świątobliwości Papieża Rzymskiego – 24 i 31 sierpnia oraz pana Daladiera, premiera Francji, – 26 sierpnia (1939 r. – Red.). Jednak Hitler pozostał głuchy na te wezwania”.
W wyroku norymberskim zaznaczono, że „Trybunał uznaje za w pełni udowodnione, że wojna rozpoczęta przez Niemcy przeciwko Polsce 1 września 1939 roku była wyraźnie agresywną wojną, która nie mogła nie przekształcić się w wojnę, jaka ogarnęła niemal cały świat”.
Do tego bezbłędnego wyroku prawno-historycznego trzeba jedynie dodać, że w przededniu napaści Niemiec na Polskę Związek Radziecki w wyniku paktu Mołotow–Ribbentrop (1939) stał się sojusznikiem Hitlera i również ponosi swój udział w odpowiedzialności za II wojnę światową.
Zatem, na podstawie przytoczonych faktów – Wyroku Międzynarodowego Trybunału Wojskowego w Norymberdze (1946), który stał się bezsporną, powszechnie przyjętą prawdą historii XX wieku, zwracam się do opinii publicznej Ukrainy i społeczności międzynarodowej z Apelem:
Wzywam do rozpoczęcia szerokiej kampanii na rzecz pociągnięcia rosyjskiego dyktatora Putina do odpowiedzialności karnej za próbę rehabilitacji Hitlera i zaprzeczanie jego zbrodniczej roli w rozpętaniu II wojny światowej, za bezpodstawne obwinianie Polski – ofiary niemieckiej agresji – o sprowokowanie wojny, która przyniosła milionowe ofiary Polakom i innym narodom, doprowadziła naród żydowski na skraj zagłady, wyrządziła straszliwe zniszczenia i na zawsze utkwiła w pamięci niesłychanymi zbrodniami nazistów.
Dziś jesteśmy świadkami niesprowokowanej krwawej agresji Rosji przeciwko Ukrainie, której ofiarami są ludność cywilna, dzieci, kobiety, osoby starsze; rosyjscy okupanci dopuszczają się licznych zbrodni, przypominających zbrodnie niemieckich zbrodniarzy wojennych – nazistów. Tą hordą najeźdźców kieruje Putin – międzynarodowy zbrodniarz wojenny, następca Hitlera z bronią jądrową w rękach.
Wzywam wszystkich ludzi dobrej woli do napiętnowania i potępienia Putina – tego nowego Hitlera, który niesie śmierć i nieszczęście Ukraińcom, grozi zagładą i niewolą wszystkim demokratycznym narodom świata! Domagamy się Międzynarodowego Trybunału nad Putinem!
12 lutego 2024 roku
Tłumaczenie maszynowe
Wiktor SKORYK, obserwator „SP” Obecna władza, podstępnie narzucona przez oligarchiczny syndykat w 2019 roku poprzez medialne odurzenie przeciętnych, a i nieprzeciętnych wyborców Ukrainy, ma tylko jeden cel i jedyny priorytet swojej działalności – monopolistyczna, nieograniczona władza jako główna wartość i sposób ich istnienia – pożądany i nieskończony. A wojna, którą rozpętała Moskwa przeciwko istnieniu narodu ukraińskiego, paradoksalnie i wymuszenie dała im wielką szansę na te nadzieje i stworzyła warunki do ich realizacji. Przed wielkoskalową agresją Moskwy chcieli osiągnąć to drogą latentnych, ukrytych negocjacji z Kremlem, aby „dogoworit’sia posriednie”, by potem sprzedać ludności Ukrainy swoje „triumfalne zwycięstwo” – zdolność do porozumienia się o pokój i odparcia „biznesu na krwi” poprzedniej władzy. Właśnie to potrafią dobrze – „sprzedawać” kłamstwo i fałszerstwo już starannie wypróbowanymi metodami show-politykanctwa w warunkach faktycznego monopolu w posiadaniu środków masowego przekazu oraz organizacji wielkoskalowych sieciowych ataków DDOS na świadomość społeczną – siłami armii licznych botów, dywizji „ekspertów”, pułków „analityków” i tłumu gadających głów na ekranach telewizorów oraz monitorach. Celem takich ataków jest zacięcie mózgu człowieka, aby zawisł i zaczął czynić głupstwa, które starannie zaprogramowali autorzy ataków. Ale porozumieć się z Moskwą im się nie udało, bo Kreml wybrał dla siebie inną opcję – całkowite zniszczenie państwowości Ukrainy, „denazyfikację” ukraińskości, siłowe zakończenie istnienia ukraińskości jako narodu. Te negocjacje, które prowadziła Moskwa z obecnymi ukraińskimi włodarzami, były potrzebne jej tylko dla ułatwienia swojego narodowo-imperialnego celu – „ostatecznego rozwiązania kwestii ukraińskiej”, właśnie tak, jak jest to napisane na billboardach okupowanych ukraińskich miast – „Rossija zdies’ nawsiehda”. Setki tysięcy słabo uzbrojonych, ale niezwykle silnych duchem ukraińskich patriotów, przy pomocy absolutnej większości narodu ukraińskiego, zniweczyły plany Moskwy – dokonanie druzgocącego blitzkriegu na Ukrainie w trzy dni... dwa tygodnie... dwa miesiące. Jednocześnie Ze-władza w pierwszych dniach, tygodniach, a nawet miesiącach wielkoskalowego natarcia hordy, kiedy ukraińscy patrioci bili się z wrogiem, biła się w konwulsjach w ostatniej nadziei potajemnie porozumieć się z Kremlem o kapitulację-„zwycięstwo” na jakichkolwiek warunkach, wśród których była jedna jedyna najniezbędniejsza – zachowanie własnej władzy na jakichkolwiek wasalnych podstawach. Oni nie wierzyli w siłę i wolę narodu. Ale te propozycje Moskwy już dawno nie interesowały. Szansa pozostania przy władzy przyszła dla włodarzy niespodziewanie i nieoczekiwanie – dzięki narodowi ukraińskiemu, który stawił niesłychany opór i zatrzymał hordyckie zastępy. Ta szansa była podparta niespodziewaną dla ukraińskich włodarzy pomocą dla heroicznego narodu ukraińskiego ze strony Zachodu. Niespodziewaną dla Ze-władzy dlatego, że mentalnie obce są im kategorie, którymi myśli Zachód, a także wartości, którymi żyje świat zachodni. To jest im obce, bo oni przecież „nie łachy”. Ale otrzymawszy swoją szansę w karkołomnym kulbicie wydarzeń, władza z zapałem chwyciła się jej wtedy, gdy wreszcie zrozumiała, co jest grane i że dla nich to czarowna szansa. Co jak co, ale mimikrować ci aktorzy z powołania potrafią, przynajmniej wydaje im się, że potrafią. Dlatego z radością wzięli się za ulubione zajęcie – umiejętność zrobienia ze wszystkiego wielkiego show na swoją korzyść. Ale im dłużej trwało to bluźniercze władcze show na wojnie, tym bardziej wojna wchodziła w ślepy zaułek. Co też skonstatował Główny dowódca Ukrainy Wałerij Załużny, kiedy stało się to już całkowicie oczywistym i zagrażającym faktem dla Ukrainy, o którym przemilczeć nie mógł porządny człowiek. Wojna to nie show, właśnie to powiedział Dowódca, wojskowy profesjonalista najwyższej próby, który ma honor i sumienie ukraińskiego oficera. Nie, on nie jest mesjaszem, nie jest bóstwem, ma swoje wady i osiągnięcia, jak wszyscy ludzie. Nie, on nie jest politykiem, on jest profesjonalistą w sprawach wojskowych. A dlatego wszystko, co przeszkadza wykonywać swoją pracę – iść do Zwycięstwa – on odrzuca i neguje. Właśnie dlatego nie przemilczał, że show-politykanctwo włodarzy stało się oczywistym i wielkim zagrożeniem na drodze postępu Sił Zbrojnych Ukrainy do Zwycięstwa. Ceną tego show-politykanctwa dla Ukrainy stały się straszne pierwsze dni, tygodnie, miesiące wojny, utrata terytoriów i wielkie ofiary. Ceną tych show stało się też niepowodzenie zeszłorocznego natarcia i utrata inicjatywy w trakcie wojny – ten ślepy zaułek, o zagrożeniu którego uczciwie i zabójczo dla swojej kariery powiadomił świat i ukraińskie społeczeństwo Wałerij Załużny. Dzięki swoim działaniom oraz fachowym i ludzkim cnotom, a także istnieniu zapotrzebowania ze strony ukraińskiego społeczeństwa na Człowieka w tym śmiertelnie niebezpiecznym czasie wojennym, Załużny zyskał niemałą popularność: rankingi sympatii do niego przekroczyły 95%. Wszystko to – popularność Załużnego wśród wojskowych i cywilów, konieczność wyznaczenia winnych za niepowodzenie letniego natarcia, za utratę inicjatywy w trakcie wojny oraz jej wejście w przedłużającą się fazę pozycyjną – stało się przyczyną gwałtownego przeZEładowania, którego dokonała Ze-władza w zeszłym tygodniu.
7 października ubiegłego roku część uwagi i zasobów pomocy USA została zmuszona do przekierowania na wojnę palestyńsko-izraelską. Co więcej, pod koniec ubiegłego roku ciężko zachorował minister obrony Austin, który potężnie i zgodnie komunikował się z Załużnym, a jeszcze wcześniej, w związku z zakończeniem kadencji, ze stanowiska przewodniczącego Kolegium Połączonych Szefów Sztabów – doradcy wojskowego prezydenta USA (najwyższe stanowisko w USA) odszedł jeszcze jeden, prawdopodobnie najbliższy Załużnemu komunikator i, można powiedzieć, jego sojusznik – Milley. Zatem wsparcie dla Załużnego ze strony decydującego partnera Ukrainy osłabło właśnie w tej złej godzinie, co wykorzystali nasi „przeładowywacze”. Teraz co do personaliów tego gwałtownego przetasowania wyższych stanowisk wojskowych. Syrski. Jest on bez wątpienia wysoko wykwalifikowanym specjalistą wojskowym, który konsekwentnie przeszedł wszystkie szczeble kariery oficerskiej – od dowódcy plutonu do Naczelnego Dowódcy. Cała jego służba wojskowa przebiegała na Ukrainie. Chociaż urodził się i pewien czas mieszkał w Moskowii, w latach 70. jego ojca-wojskowego przeniesiono do służby w Charkowie i rodzina przeprowadziła się do tego miasta, gdzie Ołeksandr Syrski kończył szkołę, nazywa siebie charkowianinem. Ukończył w 1986 roku najbardziej elitarną uczelnię wojskową w ZSRR – Moskiewską Wyższą Ogólnowojskową Szkołę Dowódczą, a w 1996 roku – Akademię Sił Zbrojnych Ukrainy. Nazywają go „matematykiem wojny”, ponieważ dąży do planowania operacji wojskowych w szczegółach, w najbardziej staranny sposób, mówią, że jest dosłownie obsesyjnie nastawiony na planowanie swoich działań co do drobiazgów, można powiedzieć, perfekcjonista. Ma reputację człowieka zamkniętego w sobie, odludka, który trzyma dystans nawet z najbliższymi współpracownikami. Ascetyczny w życiu codziennym. Nie pali, praktycznie nie pije alkoholu, dąży do zdrowego odżywiania. W jego gabinecie panuje idealny porządek. Czyli mamy portret idealnego, doświadczonego urzędnika, a nawet żołnierza. Jest świetnym wykonawcą, planistą i organizatorem powierzonych mu zadań. W parze z Załużnym to idealny sojusz. Pedant, prawdziwy żołnierz Syrski – to jego silne strony, natomiast działalność twórcza, intuicyjne wyczucie, drybling w działaniach, sytuacje, gdy pojawiają się okoliczności nieprzewidziane w wcześniej zaplanowanym – to nie jego parafia, natomiast te cechy w znacznej mierze są właściwe Załużnemu. Dlatego uzupełniali się nawzajem, byli, można powiedzieć, jednolitym duetem. Ale udany taki zespół może być tylko przy braku ingerencji i nacisku ze strony kierownictwa politycznego, tym bardziej ingerencji polityków-showmanów, a nie polityków. Jeśli powiedzieć więcej, to Załużny – to w pewnym sensie ukraiński archetyp wojownika, a Syrski – wychowanek rosyjskiej szkoły wojskowej. Swoją drogą, taka suma dwóch różnych archetypów w dowodzeniu podczas wojny z Moskowią ma sens i zalety – znajomość doktrynalnych zasad działań wroga, odczuwanie ich na poziomie mentalnego oprogramowania u Syrskiego, wraz z kierującym impulsem ukraińskiego wojska. Analizować wydarzenie, które miało miejsce na Ukrainie w zeszłym tygodniu – usunięcie Wałerija Załużnego ze stanowiska Naczelnego Dowódcy – jest łatwo, bo wszystko jest przejrzyste, ale jednocześnie obrzydliwe.
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
wojskowej kreatywności i wolnego myślenia Załużnego. To stop, który w sprzyjających okolicznościach daje niezbędną siłę i przewagę w walce z wrogiem. Ale, powtórzę, wszystko to dobrze działało tylko dotąd, dopóki nie wtrącali się tu politykierzy. Nie trzeba szukać przykładów. Syrski przeszedł w tej wojnie przyzwoitą drogę. Dowodził operacją pod Debalcewem, gdzie trzeba było przemyśleć plany uwzględniające nieoczekiwane uderzenia wroga. Dowódcy Syrskiemu nie udało się wprawdzie utrzymać miasta, ale wycofanie swoich wojsk z pułapki przeprowadził prawidłowo, maksymalnie unikając strat. W obronie Kijowa Syrski, zgodnie ze swoimi planami, dokonał pewnych właściwych ustawień przed rozpoczęciem pełnoskalowej wojny, ale niewystarczających, ponieważ nie przewidział natarcia wroga na Kijów i uważał, że główne działania ofensywne rozwiną się na terenie obwodów donieckiego i ługańskiego. Dlaczego tak myślał? Bo jest służbistą, który precyzyjnie wykonuje dyrektywy Najwyższego Dowódcy. Syrski jest ograniczony w wykonywaniu swoich lokalnych zadań ramami zadań strategicznych, narzuconych przez przełożonych, przede wszystkim wyższych. To oprogramowanie rosyjskiego myślenia hierarchicznego. Takim samym oprogramowaniem cechuje się Ze i jego ekipa, gdyż z istoty są owocami sowieckiej przeszłości. Dlatego nie spodziewali się „zdrady” ze strony Moskwy, bo „swoi” są dla nich mentalnie tacy, że przecież można wszystko załatwić po dobrej woli. Dalej były tu prawidłowe i umiejętne działania pod dowództwem Syrskiego, szczególnie skutecznym rozwiązaniem było wysadzenie jazu, by spowodować rozlanie rzeki Irpień, co przekształciło bitwę pod Kijowem w ... dla wroga
Decyzja Najwyższego Zwierzchnika Sił Zbrojnych o zwolnieniu bez podania przyczyn generała Załużnego, który zasadniczo uratował Ukrainę, stała się głównym tematem dyskusji w mediach i sieciach społecznościowych. Oto zaledwie kilka komentarzy zachodnich wydawnictw. Sky News zauważa, że „zwolnienie wysokiego rangą ukraińskiego generała to niezwykle ryzykowna awantura Wołodymyra Zełenskiego w czasie, gdy istnieją znaczne ryzyka, że Rosja poprawi sytuację na froncie”. Amerykańska stacja telewizyjna CNN nazywa zwolnienie Walerija Załużnego „największym wstrząsem wojskowym od początku pełnowymiarowej inwazji Rosji”. „Zwolnienie Załużnego to polityczna awantura dla Zełenskiego. Mimo fiaska ukraińskiej kontrofensywy, były dowódca pozostaje jednym z najbardziej popularnych przywódców w kraju. Sondaż Kijowskiego Instytutu Socjologii pokazał, że generała poparło 88% Ukraińców. Ranking Zełenskiego, choć wysoki, jest wyraźnie niższy – 62%. Analitycy od dawna zastanawiają się, czy Załużny może stać się politycznym rywalem Zełenskiego w przyszłych wyborach, choć generał dotąd nie ujawnił ambicji politycznych” – piszą dziennikarze. Powołanie Ołeksandra Syrskiego, uważa CNN, „wywołało spory wśród ukraińskich sił”. „Nie wolno zwalniać naczelnego dowódcy w szczycie wojny. Nic dobrego z tego nie wyniknie. To działa na rękę Rosjanom” – powiedział jeden z dowódców w rozmowie z CNN. Że zmiana na najwyższym szczeblu dowodzenia wojskowego Ukrainy
wrogich sił w pułapkę, gdzie z jednej strony kontratakowały ukraińskie wojska, a z drugiej – bagna, które utworzyły się w korycie Irpienia i uniemożliwiły jakikolwiek manewr okupacyjnych wojsk. Wyjście pozostało jedno – ucieczka przez Czarnobyl z powrotem, skąd przyszli, tą samą drogą, którą błyskawicznie przeszli do Kijowa, dzięki przezornemu „Wielkiemu budownictwu”. Czyli zadania lokalne, gdzie wszystko można maksymalnie uwzględnić – doktrynerowi, wojskowemu „matematykowi”, perfekcjoniście Syrskiemu, on rozwiązuje je błyskotliwie i z wysokim mistrzostwem. Bitwę, a nie wojnę. Taktyka i operacyjna strategia – to zęby dla Syrskiego, ogólnowojskowa strategia prowadzenia wojny – to nie jego kompetencja. Każdy ma swój poziom talentów i odpowiednio kompetencji.
Trzecim fragmentem wojskowej biografii Syrskiego jest już legendarna, udana operacja charkowska. Tutaj zrozumienie rosyjskiej doktryny bardzo przydało się Syrskiemu, dzięki temu zdołał idealnie zaplanować kolejne działania, które na początku ich realizacji doprowadziły do nieoczekiwanej i niesłychanej klęski wrogich sił. Ukraińskie wojska, czego nie oczekiwał dowódca tej operacji Syrski, szybko przełamały się wszerz i w głąb wrogich pozycji. Plany Syrskiego tego nie przewidywały, szczegóły dalszych działań nie zostały wcześniej przemyślane, i on... zatrzymał się. Chociaż otwierały się znakomite możliwości dalszego głębokiego natarcia na terytorium obwodu donieckiego, a szczególnie – ługańskiego, gdzie całkowicie możliwy był przejazd przez Swatowe aż do Starobielska, co najmniej.
Dlaczego się zatrzymał? Bo jest doktrynerem, bo nie ma twórczej żyłki, intuicji, zdrowego awanturnictwa, śmiałego, swobodnego myślenia w nowych warunkach, które nie były przewidziane w jego planach, szczegółowo i starannie, co godzinę i niemal co minutę rozpisanych kroków, wyliczonych przed rozpoczęciem działań natarcia. Strach przed własnym sukcesem był prawdopodobnie także w kierownictwie politycznym, które najpewniej pytało Syrskiego, czy nie kontynuować dalej natarcia. Ale to, czego on nie obliczył, nie jest zdolny przekroczyć i nie zdecydował się wziąć na siebie ryzyka dalszego natarcia. Okazja do wyzwolenia ogromnych terytoriów została utracona. Teraz tkwią tam zbudowane przez wroga potężne umocnienia fortyfikacyjne, które obecnie bardzo trudno i kosztownie rozbijać.
Kolejny epizod z udziałem dowódcy Syrskiego – Bachmut. Wbrew powszechnej opinii społecznej o błędności długotrwałej obrony Bachmutu uważam, że bitwa o Bachmut była konieczną i w znacznej mierze udaną operacją, która faktycznie zniszczyła najbardziej doświadczoną i najpotężniejszą jednostkę bojową Moskali – PMC „Wagner”. Ta jednostka została tu podzielona przez zero i właśnie po Bachmucie przestała istnieć. Dla Kremla – mawr zrobił swoje, mawr musi odejść. Czy ta bitwa przeszkadzała naszemu zaplanowanemu natarciu na Zaporożu, jak wielu to twierdzi? Nie! Wprost przeciwnie, pomagała, bo do Bachmutu były przykute wielkie siły wojskowe, wśród których był także złośliwy „Wagner”. I nie tylko przykute, lecz w ogromnej liczbie zniszczone – zarówno siła żywa, jak i sprzęt, wszystko, co mogło zostać użyte albo tutaj, albo po przełamaniu pod Bachmutem, z wyjściem na Czasiw Jar,
Słowiańsk i Kostiantynówkę z realnymi zagrożeniami w kierunku Izium czy, na przykład, Dniepru; albo byłyby zaangażowane w natarcie na Kupiańsk; albo byłyby nakierowane na Zaporoże lub Krzywy Róg. Proszę jednak zważyć, że straty w tej bitwie były 1:5 albo nawet 1:7 na naszą korzyść. Inna sprawa, że ta bitwa straciła sens operacyjny wtedy, gdy wróg przekroczył linię kolejową, to znaczy okupował główną część miasta, a jeszcze bardziej wtedy, gdy wróg zdołał wspiąć się na zbocza i zająć teren byłej jednostki wojskowej i bazy, które służyły jako znaczny, potężny pas umocnień fortyfikacyjnych. Dopiero po tym miał zostać zorganizowany uporządkowany odwrót z miasta. A jeszcze wcześniej trzeba było już przygotowywać umocnienia obronne poza miastem, aby uniknąć głębszego przełamania sił wroga. Ale polityczne ambicje showmenów-polityków przeszkadzały tym właściwym krokom. Putinowi to zwycięstwo było bardzo potrzebne, by podnieść przygnębiające nastroje po haniebnym odwrocie spod Kijowa, Czernihowa, po charkowskiej klęsce i ucieczce z prawego brzegu Dniepru na Chersońszczyźnie. Kierownictwu politycznemu w Kijowie – bitwa o każdy skrawek terytorium Bachmutu stała się przedmiotem kolejnego show, bluźnierskiego hajpu. I to jeszcze nie wszystko, bo później podjęto decyzję o wyzwoleniu Bachmutu dla efektownego efektu politycznego, i co najbardziej zgubne, działo się to wtedy, gdy rozpoczęła się (nieudana) ofensywa pod Zaporożem. Siły zaangażowane w bachmuckie hajpy polityków nie zostały w rezultacie użyte tam, gdzie były bardzo potrzebne – pod Zaporożem, pod Kupiańskiem czy w Awdijiwce, a może i w Marjince. Właśnie dlatego, m.in. i w pewnym stopniu, nie było…
...pów na wszystkich wymienionych odcinkach frontu. Ale obecna władza ma „złotą” zasadę – szukać winnych tak, aby nie wyjść na siebie; największy efekt daje w tym nie szukanie winnych, lecz wyznaczanie winnymi, i właśnie tak oni działają, to ich chwyt i główny trend całej działalności politycznej. Na koniec zaznaczę, że celowo nie zacząłem analizować list wygnanych i mianowanych, aby nie rozpraszać uwagi czytelników. A są tam takie nazwiska, że aż świętych wynosić. Samo mianowanie dowódcą Obrony Terytorialnej człowieka (czy nieczłowieka), który kierował Wojskami Wewnętrznymi podczas rozpędzenia Majdanu, jest warte wszystkiego?! Tak, takie „skażone” osoby wykonają wszystko, każdy rozkaz politycznego kierownictwa. Podczas analizy tych list wyrabia się trwałe wrażenie, że głównym zadaniem tego przeZEWNTRZnego...
...należy kontynuować skuteczną współpracę z zagranicznymi partnerami. Kiedy dla jedności społeczeństwa potrzebne są autorytety, którym ono ufa”. Były minister obrony Anatolij Hrycenko: „Wszyscy widzieliśmy, jak przygotowywano i przeprowadzano przedłużającą się dymisję generała Załużnego – było to obrzydliwe i haniebne, z błotem i poniżeniem, nic wspólnego ze zmianą strategii czy taktyki wojny – politykierstwo, rankingi i zazdrość. Chcę podziękować generałowi Załużnemu za jego oddanie Ukrainie w niezwykle ciężkim czasie, za jego wysiłki w odpieraniu agresji, za jego wyjątkową wytrzymałość i zdolność do pracy ze zaciśniętymi zębami nawet wtedy, gdy przez ponad półtora roku go ignorowano i poniżano w obecności podwładnych, gdy przez jego głowę i bez jego wiedzy, naruszając zasadę jednoosobowego dowodzenia i pionu zarządzania wojskowego, wydawano rozkazy jego podwładnym… Chcę życzyć sukcesu, sił i wytrzymałości nowo mianowanemu generałowi Syrskiemu, bez względu na to, jak kto się do niego odnosi. Nie zazdroszczę mu. Pieniędzy nie ma, sprzętu nie ma, amunicji nie ma, chętnych do walki nie ma – a przy tym od niego oczekuje się nowej strategii i nowych wielkich zwycięstw. I kaprysy, zazdrość, rozkazy przez głowę z pewnością też będą na niego spadać. W takich warunkach każdemu na tak odpowiedzialnym stanowisku bardzo trudno pracować. Dlatego – sił i wytrzymałości, a ponadto – więcej dbać o żołnierza w okopie i o ochronę jego życia”.
Na podstawie materiałów zagranicznych i ukraińskich mediów oraz portali społecznościowych
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
…dymisja w kraju miała miejsce w najtrudniejszym od początku wojny czasie, zauważa wydanie The Wall Street Journal. Odsunięcie Załużnego, niezwykle popularnego zarówno wśród cywilów, jak i wojskowych, nastąpiło wtedy, gdy kraj zmierzył się z rosnącymi wyzwaniami na polu walki: brakiem ludzi i amunicji, a zatwierdzenie dodatkowej pomocy dla USA zablokowano w Kongresie, przypomina wydanie. Ten krok, pisze WSJ, niesie znaczne ryzyko dla ukraińskiego prezydenta, ponieważ według sondaży Załużnemu ufa najwięcej Ukraińców i mógłby on skutecznie konkurować z Zełenskim, choć generał nigdy publicznie nie wyrażał jakichkolwiek ambicji politycznych. Bloomberg opublikował artykuł zatytułowany „Szpetna walka Zełenskiego z generałem doprowadziła do rozłamu w Ukrainie”. Autorka pisze, że publiczna sprzeczka Zełenskiego
Zełenskiego z głównodowodzącym Walerijem Załużnym przypadło na najgorszy moment. Na polu bitwy w starciu z rosyjskimi agresorami Ukraina przegrywa w uzbrojeniu, podczas gdy USA, jej „finansowy koło ratunkowe”, nie udzielają pomocy. „Załużnego zwolniono po tym, jak doniesienia o ich częstych sporach dały do zrozumienia, że prezydent stracił zaufanie do swojego głównodowodzącego. Zerwanie stosunków między dwiema najwybitniejszymi postaciami Ukrainy jest największym wewnętrznym wstrząsem od czasu inwazji. Tymczasem prezydent Rosji uśmiecha się, rozkoszując się darmowym czasem antenowym z byłym prowadzącym Fox News Tuckerem Carlsonem”, – piszą w gazecie. Również dziennik The Guardian odniósł się do zwolnienia W. Załużnego ze stanowiska. Tekst ukazał się pod tytułem „Niejasne, jak odsunięcie Załużnego ze stanowiska dowódcy poprawi sytuację Ukrainy”. Autorzy piszą, że decyzja prezydenta Wołodymyra Zełenskiego o zmianie najwyższego dowódcy wojskowego może rozwiązać problem polityczny, ale nie wiadomo, jak może ona poprawić słabszą pozycję Ukrainy na polu walki. W szczególności Załużny, odmówiwszy na prośbę prezydenta w zeszłym tygodniu dymisji, stworzył nie do rozwiązania sytuację na szczycie. Osiem dni później Załużny uznał rzeczywistość, ponieważ Zełenski dał do zrozumienia, że chce zmian w kierownictwie po nieudanej letniej kontrofensywie. Jednak jego wybór generała-pułkownika Ołeksandra Syrskiego, dowódcy Wojsk Lądowych, nie jest postrzegany jako radykalny odwrót. A oto reakcja Ukraińców. Kijowski mer Witalij Kliczko: „Dziękuję Generałowi i Człowiekowi pisanemu wielką literą, Walerijowi Załużnemu, za służbę Ukrainie, za obronę naszego państwa. Dzięki wam w dużej mierze Ukraińcy naprawdę uwierzyli w nasze Siły Zbrojne, które dziś cieszą się największym zaufaniem społeczeństwa. Jako generał bojowy, podczas wojny przeszliście wiele krytycznych momentów, podejmowaliście wiele trudnych decyzji. Jestem przekonany, że i to wyzwanie godnie pokonacie… Mam nadzieję, że władze uzasadnią społeczeństwu takie zmiany. Kiedy trwają ciężkie walki na linii frontu, ko-
Tłumaczenie maszynowe
Heorhij FILIPCZUK, akademik NAPN Ukrainy. A wojny jako działania siłowe z użyciem broni i wykorzystaniem wojska zazwyczaj były skierowane na niszczenie ludzi, zagarnianie cudzych terytoriów, zasobów naturalnych i kulturowych. Władcy, wodzowie, dyktatorzy i politycy woleli panować nad innymi, gnębić innych, mieć pełną władzę nad innymi. Jeszcze od czasu, gdy datuje się najdawniejszy odnaleziony pochówek (konfliktu zbrojnego) Dżebel Sahaba (Góra Towarzyszy) w dolinie Nilu, który ma około 12 tys. lat, w charakterze, motywacji, sensach wojen niewiele się zmieniło. Okrucieństwo, mizantropia, narzędzia morderstw stały się jeszcze „doskonalszymi”, bardziej odczuwalnymi i cynicznymi, o czym świadczą wojny XXI wieku, zwłaszcza w obliczu obecnej ludobójczej wojny, rozpętanej przeciwko Ukrainie przez krwiożerczego moskala. W tym złoczynnym akcie wszechświatowego molocha wojny zawsze był obecny taki twór społeczny jak „władza”, różna pod względem formy, istoty i maści. Zjawisko pożądane, nieprzewidywalne, niepoznane, magiczne, pożądane, wielkie i silne, a jednocześnie straszne, co można scharakteryzować jako stałą jednostkę nie tylko dla ludzkiego plemienia, ale i dla wszystkiego, co żyje w przestrzeni wiecznego bytu. Niezwykle szeroka gama rozumienia, odczuwania, postrzegania tego fenomenu, który przejawia się w najskrytszych zakamarkach bytu żywej materii. Być władzą, mieć władzę, sprawować władzę, pragnąć władać i nadużywać jej, tworząc zło i dobro, działając niesprawiedliwie i sprawiedliwie. Funkcje władcze przejawiają się nieustannie – w rodzinie, szkole, pracy, polityce, kościele, w szerokim spektrum ludzkiej działalności. Dziś cała 8-miliardowa wspólnota światowa co chwila, codziennie styka się z tym przejawem władzy. Ale nie tylko ona. Znany europejski filozof i psycholog XX wieku E. Fromm opisuje eksperyment hiszpańskiego uczonego, członka Nowojorskiej Akademii Nauk Rodriguesa Delgado z małpami w celu badania wewnątrzgatunkowych relacji, które przypominały hierarchiczne społeczeństwo, kiedy przywódca podporządkowuje sobie innych, zajmuje terytoria, jako pierwszy przyjmuje pokarm, zobowiązując resztę do bycia pokornymi, bojaźliwymi, pełzającymi. Wyniki tych badań niosą ważny i pouczający dla ludzkich wspólnot przykład. Jeśli główny naczelny, obdarzony naturalną władzą, prędzej czy później tracił swoje dominujące stanowisko z powodu utraty odpowiednich cech i charakterystyk, za pomocą których budowano jego uprawnienia władcze i zdolności (kompetencje), i aksjomatycznie przestawał władać, to z ludźmi dzieje się inaczej. Zwyczajna, zgodna z naturą sytuacja dla środowiska zwierzęcego daleko nie jest taką dla ludzkiego. Przyczynowość rozbieżności polega przede wszystkim na tym, że wyższe organizmy społeczne często kontynuują sprawowanie władzy nawet wtedy, gdy ich jakościowe kompetencje dawno straciły siłę, uniemożliwiły poprawne wykonywanie swoich społecznych, politycznych funkcji jako zwierzchnika, szefa, władcy. Ich już dawno nie cierpią, nie chcą, nienawidzą, a oni, ledwo wegetując, jeszcze bardziej desperacko czepiają się władzy. Przecież człowiek jako bardziej świadomy, bardziej intelektualny od naczelnych podmiot posiada zdolność nie tylko produkowania „efektywnych” modeli, mechanizmów funkcjonowania władzy, ale i bycia szczególnie „pomysłowym”, często podstępnym, okrutnym i kłamliwym, aby nieprawą drogą zawładnąć władzą, chciwie ją wykorzystywać, utrzymywać ją przez długi czas nawet po tym, kiedy już według żadnych parametrów „kompetencji”, woli społecznej i innych cnót nie może kierować innymi. Chociaż w takim stanie posiadanie berła władzy – to zawsze zgubne i szkodliwe dla ogółu społeczeństwa. Jednak dla człowieka, w odróżnieniu od małpy czy innego zwierzęcia, charakterystyczne jest bycie bardziej chciwym, nienasyconym, przebiegłym, żądnym władzy, nienawistnym… Ponieważ, czepiając się władzy wszystkimi grzesznymi sposobami, on, w odróżnieniu od zwierzęcych indywiduów, wodzów, posiada cały zestaw rękoma stworzonych środków i narzędzi, aby zachować status „władcy”. Z reguły taki „ludzki” typ nie pozbawia się dobrowolnie tej roli, a groźbami, przymusem, rozkazami, łapówkami, wykorzystując „argument siły”, zmusza do posłuszeństwa i służenia. Zatem dla prolongaty tego społecznego absurdu przez takich władców budowana jest forma rządów i ustroju w najbardziej groteskowych tyrańskich i autorytarnych formach. Dla władców mogą być przydatne wszelkie ustroje i reżimy polityczne, byle tylko zachować status „zwierzchnika”. Bo w szerszym rozumieniu władzą jest wszystko to, co służy zdolności wpływania na wydarzenia, zjawiska, procesy, indywidualne i ogólne życie, kształtując takie istotne relacje między ludźmi, narodami, państwami oraz z otaczającym światem, które odpowiadają tym, którzy z racji okoliczności znajdują się na najwyższym szczeblu hierarchicznym. Rzeczywiście, w środowisku społecznym niemożliwe jest uniknięcie takiej prawidłowości jak władza. Ona „prześladuje” każdego wszędzie i zawsze, władzą przepasane jest całe życie. Oczywiste jest, że przy takich obiektywnych realiach zawsze w tej bezalternatywności istnieje tylko jeden optymalny wybór – mieć lepszą, godniejszą władzę. Dobrze, gdy przy tym istnieje prawo wyboru. Jednak tak zdarza się daleko nie zawsze. Przecież od najdawniejszych czasów, kiedy jeszcze Arystoteles w swojej „Polityce” określał trzy „prawidłowe” rodzaje ustroju państwowego (arystokratyczny, oligarchiczny, demokratyczny) – już wtedy władzy często nie wybierano, a dziedziczono, „wyznaczano”.
Jak wtedy, tak i teraz w praktyce społecznej często gęsto dominowały (i dominują) „wybory bez wyboru”. Dlatego wybitny filozof już w tamtych czasach upatrywał dobro lub niepowodzenia nie tylko w zależności od form rządów państwowych, ale przede wszystkim od kompetencji, jakości intelektualnych, moralnych, obywatelskich zdolności władcy (władzy). Twierdził on, że najlepszym ustrojem społecznym jest „ten, w którym zarządzanie jest skoncentrowane w rękach najlepszych… Takich wybitnych mężów niedopuszczalnie jest ani zabijać, ani wyganiać, ani poddawać ostracyzmowi, a nawet nie wymagać choćby częściowej uległości i posłuszeństwa. Bo są oni godniejsi od ogółu, a zatem obdarzeni odpowiednimi cechami i należy ich uznawać…”. Oczywiście, wiele od tego czasu się zmieniło, jednak zachowała się niemal imperatywna zasada – władza mimo wszystko musi należeć do najlepszych. I właśnie w tej niszy koncentrowały się przez wiele stuleci i do dziś najostrzejsze sprzeczności oraz paradoksy. Na olimpach władzy znacznie częściej, aniżeli życzą sobie tego społeczności, narody, nacje, pojawiają się antypodzi, kiedy ludźmi, państwami rządzą nie dobroczyńcy, a złoczyńcy, nie mądrzy, a podli. I wtedy historyczny los „obdarowuje” ludzkość nie Bożą Miłością, Dobrem i Pokojem, a wrogością, nienawiścią, wojną. Świat skomplikowanych splotów ludzkich cech zawsze wyraziściej transformuje się wtedy, gdy utwierdza się niesprawiedliwa władza nad „czymś” czy „kimś” i dochodzi do odczłowieczenia. O tym we wszystkich czasach pisali, ostrzegając, naukowcy, pisarze, filozofowie, w szczególności temat ten był obecny w ukraińskiej literaturze barokowej XVII–XVIII w. i w literaturze najnowszej. Poznając twórczość I. Franki, Olhy Kobylańskiej, Łesi Ukrainki, M. Kociubynskiego, W. Stefanyka, działaczy „Rozstrzelanego odrodzenia”, czytając powieści i opowiadania U. Samczuka, W. Barki, T. Osłmaczki, Je. Hucała, A. Dimarowa i wielu innych o wielkich głodach, staje się nieznośnie boleśnie od tego, co robi z człowiekiem niezasłużone „prawo” władania i panowania nad „innym”, zmieniając go w nieluda. Kiedyś ten gigantyczny świadomy ból z tego, co zobaczył i przeżył, skłonił 27-letniego Jewhena Płużnyka do powiedzenia bolesnej prawdy: Widziałem życie do ostatniego dna Setkami ran! Dzisiaj Naród Ukraiński, straumatyzowany „tysiącami cięć” agresji wojennej, jak nigdy potrzebuje zagojenia, a nie rozdrapywania ran swoimi własnymi. Dlatego tak uważnie, wrażliwie, obnażonymi nerwami postrzega obecnie społeczeństwo wszelkie wewnętrzne nieprzejednania wobec siebie nawzajem z powodu walki o władzę, karierę, wzbogacenie, krytycznie oceniając działania naszych przywódców przez pryzmat wymiarów wartości ukraińskiego interesu. Dlatego Ukraińcy są tak nieobojętni na wszystko to, co dzieje się wokół „dymisji” głównodowodzącego i generalicji, a jeszcze bardziej – czy uda się w końcu wyczyścić ostatecznie władcze „stajnie augiaszowe” ze zdrajców, moskalofilów i „przebranych” ukrainofobów? I niech lepiej ta bakteria nieufności, rozbicia wypatroszyłaby złą siłę wrogów-moskali, a władzy wypadałoby odpowiedzialniej wsłuchać się w głęboko ludowe Słowo: „W jedności siła narodu, / Boże, nam jedność daj”. O wzniosłości tego Słowa trzeba nie tylko pamiętać, ale i odpowiednio postępować. W tamtym tygodniu główne chujło niedoimperium się zbłaźniło, ponieważ zapomniało słowa swojego hymnotworu. Ale nie ma co się dziwić, na taki marazm w narodzie mówią – „już nie ma na to rady”. Jednak my – Ukraińcy – musimy wyznawać czynami swój duchowy Hymn „Modlitwa za Ukrainę” („Boże wielki, jedyny, nam Ukrainę chroń”), któremu niedługo stuknie 140 lat! Sławni przodkowie przekazali nam ten cenny skarb, imię któremu – Jedność Narodu, żeby pokonać bezbożników i niegodziwców. Dlatego w te tragiczne dla Narodu i Państwa dni rozmowa o władzy nie jest sprawą drugorzędną. Chociaż, w rzeczywistości, ona (władza) – jest niewinna. Bo, jak mówił Bernard Shaw, „nie władza psuje ludzi, a głupcy, kiedy są u władzy, psują władzę”. Historia zaświadcza, że nie ma nic bardziej tragicznego, potwornego i zdeformowanego w procesach społecznych, aniżeli zmaterializowane pragnienie (żądza) posiadania władzy, zwłaszcza kiedy jej rozpaczliwie pragną, a ona tego „spragnionego” nie chce. Wtedy następuje, zazwyczaj, okres wojen, przemocy, nieszczęść, ruiny i totalnego kłamstwa, wtedy triumfuje barbaryzacja, odczłowieczenie świata. Jednak problem w tym, że lekcje są lekceważone. Dlatego też widzimy, jak działacze obecnego kroju, obdarzeni władczo-despotycznymi cechami, wyznając hasło „władza za wszelką cenę”, próbują na wszelkie sposoby fetyszyzować ją jako idola, rzekomo skierowanego ku „humanizmowi”, „sprawiedliwości”, „dobru” i „pokojowi”. Ale wystarczy nawet pobieżnie ocenić sytuację, która powstała w USA w ciągu ostatnich miesięcy, żeby zrozumieć całą tragikę, która może spotkać (a nawet już przynosi swoje czarne owoce) naród, świat, kiedy „najwyższą” wartością polityków, zwłaszcza w krajach-liderach, jest chorobliwe i rozpaczliwe dążenie do władzy. W imię tego wykorzystywane są wszystkie środki, a moralność, sumienie, etyka, prawo odchodzą nawet nie na drugi plan. Epoka współczesnego – jeszcze bardziej bogobójczego „makiawelizmu”, kiedy żądza władzy, chciwość, dyktatura stawiane są wyżej Prawa, uważane za „prze
„atrakcyjnymi” cechami ludzkiej natury. Są to te rozpowszechnione (nie)przypadki, które przypominają nam dominację biblijnych prawd o faryzeizmie: „bo mówią, lecz sami nie czynią. Wiążą ciężary wielkie i nie do uniesienia i kładą je ludziom na ramiona”. Nadchodzi epoka, kiedy półprawda i jawne kłamstwo są przedstawiane jako prawdy, przestępca staje się kaznodzieją, a szatan – nauczycielem. Zaprawdę, wszystko jest tak, jak w imperatywach uprzedzonych „znawców” muz, kiedy „Czarnemu kwadratowi” Malewicza obowiązkowo (dla każdego!) przypisuje się postrzeganie śnieżnobiałego całunu. Zatem, nawet przy zupełnie oczywistej absurdalności, niemoralności działań i czynów władczej oligarchii, społecznemu ogółowi znów będą dowodzić „wielkości” władcy i jego otoczenia, broniąc, chroniąc, prolongując ich dalsze panowanie. Chociaż wszyscy powinni byli dawno przekonać się o tym, że konkretny włodarz nie posiada tych kompetencji i cnót, które dawałyby mu prawo zarządzać narodem, państwem, rozporządzać jego zasobami. Jednak masy często koncentrują swoją uwagę na znaczeniu takich zewnętrznych atrybutów, jak stanowisko, tytuł, ranga i inne symbole władzy. Przy tym jedni robią to i myślą ze strachu, inni – z biedy, wielu w sile swojego „świadomego” niewolnictwa i wyrachowania. Dlatego totalitarna, antyhumanitarna i skorumpowana władza zachowuje siebie (nawet „konserwuje”) nie tylko dzięki okrutnemu żądzy władzy i politycznemu egocentryzmowi, ale przede wszystkim opierając się na upokorzonej (światopoglądowo, duchowo, społeczno-kulturowo, politycznie) wspólnocie, która jest „wychowana” i urządzona przez swoich zwierzchników właśnie tak, że kontynuuje cierpieć i „błogosławić”. Taką wspólnotę nawet trudno nazwać nacją czy narodem, a tylko masą, która, według filozoficznego wyrażenia, postrzega rzeczywistość iluzorycznie – „kiedy król jest nagi, to wszyscy kontynuują wierzyć, że ma na sobie luksusowe ubranie”. Społeczeństwo informacyjne, otwarty dostęp milionów (miliardów) ludzi do wiedzy nie uczyniły ich bardziej zbliżonymi do prawdy o władzy. Przeciwnie, odbyła się (odbywa się) publiczna informacyjna ekspansja surogatu w masową świadomość. I wtedy te same miliony, idąc do lokali wyborczych, głosują znowu i znowu na tych, którzy są „wzorcem” niekompetencji, niemoralności, antynarodowości, a czasem i antypaństwowości, jak to często bywa na Ukrainie. Ale prędzej czy później za wszystko znów przyjdzie odpowiadać, płacić. Niestety, narodowi. Kontynuacja na str. 10. Ponad wiek temu, w czasach ukraińskich zmagań narodowowyzwoleńczych, panowała myśl społeczno-polityczna, że cały naród nie może być narodowo świadomy, ale jego przedni szereg zobowiązany jest być właśnie takim. Poglądy koncentrowały się na wybitnych osobistościach, inteligencji, ludowych mścicielach, władzy. Wszak to środowisko rodziło idee, tworzyło znaczące wydarzenia, budowało szczytowe osiągnięcia. Jednak nie mniej zauważalna była i odwrotna strona ich działań, ponieważ właśnie „dzięki” nim historia była pełna tragedii i niesprawiedliwości, stawali się oni „twórcami” tyranii, despotyzmu, autokracji, płodząc wojny.
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
czasopismach, publicystyka w gazetach (Olha Dmytriwna – założycielka, pierwsza redaktorka gazety uniwersyteckiej „Pedahohiczni obriji”), utwory artystyczne (poezja i proza) w oddzielnych wydaniach i almanachach, artykuły z historii mówionej w zbiorach prac historycznych (współpracowała z niemiecko-ukraińskim stowarzyszeniem naukowym imienia Jurija Bojki-Blochyna, napisała powieść artystyczno-dokumentalną „U tunelach tajemnychoji Dory” – o ojcu Dmytro Sawczence, który przeszedł cztery nazistowskie obozy koncentracyjne w czasach II wojny światowej, zbierała i publikowała materiały o Hołodomorach. A do tego Olha Szkira poczuła pokrewieństwo dusz poetyckich, bo sama też pisze wiersze. Oksana Łazorenko, bibliotekarka wydziału filologicznego, obserwowała codziennie troskę pedagoga, kierowniczki studia literackiego o studentów i opowiedziała o tym. Starszy pracownik naukowy Narodowego rezerwatu historyczno-etnograficznego „Perejasław” Natalija Pawłyk scharakteryzowała nie tylko twórczość Olhy Buduhaj, ale i jej współtwórczość z mężem Andrijem, artystyczną współpracę z Serhijem Łytwynenkiem (wydawali wspólne książki). Określiła cechy indywidualnych stylów poetów twórczego triumwiratu. Poeta Ołeh Kniazenko spojrzał w przeszłość: stworzenie studia literackiego „Dytyneć”, współpraca z Olhą Buduhaj, wybór nazwy z „Kniażych czasów”, spotkania twórcze i dialogi, wydanie zbioru studia literackiego „Worota w nebo”. Proświcianie i członkowie Ruchu, muzealniczka Natalija Zajika i naukowiec-archeolog Mykoła Towkajło wspomnieli ciepłym słowem proświciankę, która odpowiadała na wszystkie inicjatywy kierownictwa, przychodziła na wydarzenia perejasławskiej „Proświty”, czytała wiersze, wygłaszała słowo publicystyczne, wzbogacała swoją twórczą, żarliwą obecnością kulturę starodawnego ukraińskiego miasta. Historyk i etnograf Ludmyła Nabok z psychologiczną przenikliwością nakreśliła dramaty duszy i cechy Olhy Dmytriwny. Uczestnicy wydarzenia poparli ideę wspólnego napisania Księgi pamięci – zbioru prac naukowych, poświęconego Oldze Buduhaj. Zapraszamy do udziału wszystkich, którzy znali tę utalentowaną proświciankę – stepowiczkę z Hulajpola. Adres elektroniczny do komunikacji: [kontakt ukryty]
Tłumaczenie maszynowe
Hanna TOKMAŃ, doktor nauk pedagogicznych, profesor Uniwersytetu im. Hryhorija Skoworody w Perejasławiu. “Olha Dmytriwna Buduhaj – utalentowany pedagog, wielostronny filolog, pisarka”. Okrągły stół pod takim tytułem odbył się 6 lutego na wydziale filologii ukraińskiej i obcej na Uniwersytecie im. Hryhorija Skoworody w Perejasławiu. Referaty o treści literaturoznawczej łączyły się ze wspomnieniami o spotkaniach, przyjaźni, współpracy z kandydatką nauk filologicznych, docent Olgą Buduhaj, która w ciągu krótkiego życia (58 lat) pracowała na kilku uniwersytetach Ukrainy (w Berdiańsku, Perejasławiu, Kijowie, Białej Cerkwi) – rodzina zmuszona była przeprowadzać się, aby jak najlepiej udzielić pomocy choremu synowi. Organizator wydarzenia, przyуроczonego do 60-lecia od dnia urodzin byłej koleżanki, – katedra literatury ukraińskiej i zagranicznej oraz metodyki nauczania; kierowniczka – docent Julija Brodiuk. Podczas okrągłego stołu wystąpiło 16 uczestników – naukowcy, pisarze, muzealnicy, działacze społeczni, bibliotekarze. Opowiedziałam o ponad 30-letniej znajomości z Olgą Dmytriwną, wspomniałam jej życie w Berdiańsku, dokąd przyjechała uczyć po szkole w Hulajpolu i instytucie pedagogicznym w Zaporożu. Pokochała nadmorskie miasto i nie tylko uczyła (nauczycielka języka francuskiego i niemieckiego, później zdobyła drugie wykształcenie – nauczyciela języka ukraińskiego i literatury), ale także wyborną ukraińszczyzną prowadziła program dla dzieci w lokalnej telewizji, grała w studiu teatralnym “Danko” (była niezrównaną Śnieżynką na miejskich świętach noworocznych), aktywnie pracowała w Towarzystwie Języka Ukraińskiego im. T. H. Szewczenki, w Berdiańskim Muzeum Krajoznawczym, gdzie na polecenie TJU stworzyła ekspozycję na cześć pisarza-krajanina Trochima Zińkiwskiego (1861–1891), wykładała w Berdiańskim Instytucie Pedagogicznym. Opowiedziałam także o latach przyjaźni i współpracy – w Kijowie, Perejasławiu, nieprzerwanej więzi z panią Olą w Białej Cerkwi. Starałam się nakreślić portret psychologiczny Statuetki z twardego metalu, jak nazywała towarzyszkę, zachwycając się jej duchową mocą. Członkowie katedry zaproponowali naukowe odczytanie utworów literaturoznawczych i artystycznych byłej mieszkanki Perejasławia oraz własne wrażenia z utworów i spotkań z ich autorką. Julija Brodiuk, jako była studentka Olgi Dmytriwny, wzruszona mówiła o swojej wykładowczyni i nauczycielce w studiu literackim “Dytyneć”. Hanna Potapenko filozoficznie przemyślała istotę duszy koleżanki: Olga Buduhaj jako dobroczynczyni. Nadija Dyha sercem zanurzyła się w historię pełnego poświęcenia macierzyństwa swojej przyjaciółki, jej dobry, a zarazem hartowany charakter, oryginalną twórczość. Leonida Kozubenka, jako historyka literatury, zainteresowało naukowe potraktowanie wizerunków dorosłych w powieściach przygodowo-szkolnych lat 1960–1980, dokonane przez Olgę Buduhaj w jej rozprawie kandydackiej, napisanej pod kierunkiem profesora Sydora Kiralia. Natalija Czernysz odnotowała nowatorską treść badań Olgi Dmytriwny, przeprowadzonych na pograniczu literaturoznawstwa i pedagogiki, odnotowała ich aktualność, wszak obecnie w podstawowej szkole średniej aktywnie studiowane są powieści przygodowe dla dzieci. Szczególne zainteresowanie wywołał referat Marii Panhełowej: znalazła ona artykuł byłego członka studia literackiego Serhija Łytwynenki, poświęcony poezji Olgi Buduhaj dla dzieci. Obecnie Serhij to żołnierz ZSU, duma naszego uniwersytetu, obrońca Ukrainy. Docenci katedry lingwistyki ukraińskiej i metodyki nauczania Tamara Towkajło i Ludmyła Dowbnia czytały wiersze Olgi Buduhaj, zachwycając się pięknem autorskiej mowy, wspominały koleżeńskie relacje z piękną zewnętrznie i wewnętrznie kobietą. Bibliotekarze również nie pominęli uwagą okrągłego stołu, ponieważ Olga Dmytriwna była ich niezawodną pomocnicą. Dyrektorka biblioteki UGSz Olha Szkira nakreśliła dorobek naukowy pani Olgi, który zachowano w zasobach uniwersyteckiej biblioteki: monografia, artykuły z literaturoznawstwa w zbiorach prac naukowych oraz. Ihor OLESZCZUK, bojownik o niepodległość Ukrainy. 12 lutego 1924 roku tragicznie zginęła z rąk polskiej policji we Lwowie. Na ścianie polskiej katowni 34-letnia Olga wydrapała przedśmiertny “autograf”: Za krew, za męki, za ruinę Wróć nam, Boże, Ukrainę! Umieram zamęczona – pomścijcie! Nią szczyciła się ukraińska emigracja, jej imieniem nazwano ukraińskie organizacje kobiece, towarzystwa, związki, ustanowiono imienne nagrody. W rodzinnym zaś kraju to imię przemilczano, zabraniano nawet wspominać o nim. O niej wiedzieli chyba tylko ludzie starszego pokolenia. Urodziła się Olga Łewyćka-Basarab w 1889 roku we wsi Pidhoroddia, w pobliżu Rohatynia, w rodzinie księdza Mychajła Łewyćkiego. Głębokie patriotyczne i religijne wychowanie dzieci sprzyjało ich duchowemu hartowi, szczególnie odbiło się to na charakterze Olgi. Najlepszym nauczycielem życiowej mądrości dla małej Oli był T. Szewczenko. Jeszcze jako mała dziewczynka deklamowała jego wiersze. Uczyć się Ola zaczęła w niemieckiej szkole ludowej. Po 4-letniej nauce ojciec oddał ją do Liceum w Przemyślanach, które nosiło nazwę “Instytut dla ukraińskich dziewcząt”. Była to prestiżowa placówka oświatowa, prawdziwa “szkoła wolnomyślnych idei”. Stąd wychodziły szczere patriotki i świadome obywatelki. Po ukończeniu liceum Olga Łewyćka rozpoczęła naukę w akademii handlowej w Wiedniu. W stolicy Austro-Węgier Olga z głową zanurzyła się w pracę społeczno-obywatelską. Wstąpiła do “Związku Ukrainek”, “Czerwonego Krzyża”, stała się aktywną uczestniczką towarzystwa studenckiego “Sicz”, do którego należeli znani działacze polityczni-studenci Wi...
Tłumaczenie maszynowe
...uniwersytetu wiedeńskiego: D. Doncow, O. Hrycaj, N. Hirniak i in. Po pomyślnym ukończeniu studiów w Wiedniu Olga wraca do Lwowa i zatrudnia się jako księgowa w „Banku Ziemskim”. Monotonna praca jednak nie zaspokajała ruchliwej natury dziewczyny. Ona dąży do działalności społecznej. Wspólnie z Oleną Stepaniw bierze udział w organizowaniu żeńskiej drużyny „Pласt”, zachęcając do tej pracy studentki i młodych robotnic. Na początku pierwszej wojny światowej Olga Basaraba wraz z Oleną Stepaniw organizuje pierwszą kobiecą strzelecką sotnię z 33 kobiet i dziewcząt. Na czele sotni wyznaczono Olenę Stepaniw. Jako członkini „Kobiecego Komitetu Organizacyjnego”, który powstał, Olga Basaraba bierze udział w organizowaniu kursów sanitarnych i aktywnie włącza się w zbiórkę pieniędzy na potrzeby nowo utworzonego ukraińskiego Legionu USS. W lipcu 1914 r. w jej życiu zabłysnął wymarzony promyk kobiecego szczęścia. Wychodzi za mąż za absolwenta Politechniki Lwowskiej, byłego przewodniczącego studenckiego towarzystwa „Osnowa” Dmytra Basaraba, pochodzącego z Borszczowszczyzny. Młode małżeństwo cieszyło się swoim rodzinnym szczęściem jednak niedługo. Dmytra wcielono do wojska austriackiego i wysłano na front włoski. Wkrótce Olga otrzymuje wiadomość o śmierci męża i ciężko przeżywa stratę swojego małżonka i doradcy. Jednak powoli wraca do spraw społecznych. Po rozpadzie Austro-Węgier rząd UNR kieruje Olgę Basaraba do ukraińskiego poselstwa w Finlandii, ale w liście...
padło, gdy powstała ZUNR, Olga wraca do Wiednia. Tam powierzono jej zaszczytne, lecz niespokojne zadanie: prowadzić propagandę wśród zdemobilizowanych ukraińskich żołnierzy byłej austriackiej armii w celu sformowania z nich zdolnych do walki oddziałów wojskowych, które miały wzmocnić UGA, prowadzącą w tym czasie krwawe walki w Galicji. Klęska ukraińskich armii, obalenie rządu ZUNR, a następnie także UNR, nie złamały ducha Olgi Basarab. Wstępuje ona na służbę w ukraińskim emigracyjnym rządzie Je. Petruszewycza, a następnie przyłącza się do konspiracyjnej Ukraińskiej Organizacji Wojskowej (UWO). Latem 1923 roku, otrzymawszy zadanie od kierownika UWO Jewhena Konowalca, z którym była dobrze znana ze studenckich lat, Olga Basarab jedzie do Galicji, aby nawiązać łączność kierownictwa UWO z organizacjami krajowymi. Nie było łatwo pod nieustającym okiem polskiej defensywy wykonywać liczne polecenia związane z UWO i zapewniać sobie środki do życia. Początkowo zarabiała na utrzymanie lekcjami, potem została sekretarzem-skarbnikiem lwowskiego oddziału „Związku Ukrainek”. Główną jej pracą była działalność konspiracyjna. Była łączniczką UWO. Przez pewien czas wszystko szło dobrze. Rozwiązanie nastąpiło 9 lutego 1924 roku, kiedy do jej mieszkania zjawiła się policja. Podczas rewizji w pokoju znaleziono pakiet dokumentów i kilka listów, które ujawniały charakter i rozmiar działalności UWO. Olgę Basarab aresztowano i przewieziono do więzienia we Lwowie przy ulicy Jachowicza 3. Umieszczono ją w celi-jedynce, całkowicie odizolowano od świata zewnętrznego. Śledczy chcieli dowiedzieć się, od kogo Ol-
ga otrymala znaideni v ii kvartyri dokumenty. Odnak ukrainska patriotka movchala. Tse bisylo kativ. Try dni i try nochi roznosylosia korydoramy tiurmy hlukhyi stohin uviazniennoi podilpiinytsi. Byly yii v oblychchia, v hrudy, nohamy v zhyvit, lamaly palts ruk, krutyly nohy... Vreshti sertse zhinky ne vytrymalo. U nich na 13-te liutoho 1924 roku Olha Basarab vidiishla u vichnist. I todi katiuhy, shchob zamesty slidy svoho zlochynu, pidvisyly bezdykhanne tilo Olhy do hrat vikna, aby insceniuvaty samohubstvo. Ta darma starialys katy – cherez kilka dniv svit dovidavsia pro spravzhniu prychynu smerti zhinky-patriotky. Na vymohu ii brata pry svidkakh vidkryly mohylu. Za odnu nich posyviv molodyi profesor uchytelskoi himnazii Severyn Levytskyi. Ukrainsku patriotku pokhovaly na Ianivskomu tsvyntari u Lvovi. U 1920–1930-kh rokakh shchorichno v den zahybeli Olhy Basarab ukrainske zhinotstvo orhanizuvalo panakhydy u tserkvakh Halychyny, vlashtovuvaly hromadski vidviduvannia pokhovannia na Ianivskomu tsvyntari.
Lvivska miska rada pereimenuvala odnu z vulyts Halytskoho raionu na chest Olhy Basarab, a 12 liutoho 1999 roku uchni serednoi shkoly № 49 razom iz „Soiuzom ukrainok” vidkryly v shkoli memorialnyi muzei nezlamnoi heroinі. Im’ia yii, poriad z imenamy inshykh heroiv Ukrainy, zvuchyt u „Molytvi ukrainskoho natsionalista”, nadykhaiuchy chleniv OUN i voiakiv UPA na zvershennia naivyshchoho chynu – sluzhinnia ukrainskomu narodovi. Podvyh molodoi heroinі zariadzhaie patriotyzmom nashu molod i pidnimaie svidomist voiniv, yaki zakhyshchaiut Ukrainu vid spokonvichnykh voroziv moskovskykh imperyalistiv-shovinistiv.
Tłumaczenie maszynowe
Halyna DACIUK, dziennikarka Ponad 30 lat temu odkryłam dla siebie pole siłowe kobiety, której przyciągającą energię czuję do dziś. I co roku w te lutowe dni – jej urodzin i pamięci – zwracam się znowu i znowu do unikalnego życia Sofii. „Kiedy naród ukraiński będzie żył wolnie i kulturalnie, będą wspominać naszą dobę odrodzenia i kamieniarskiej pracy, to z kobiet historia kultury odnotuje Rusową, która dołożyła swojej pracy, wyprowadzając naród z kulturalnego dzieciństwa”, – powiedział o niej towarzysz broni Mykyta Szapował. Maria Lindfors, siostra Sofii Rusowej (1844—1876) Rozmyślania, wnioski i przewidywania Sofii Rusowej (18.02.1856 – 05.02.1940), sformułowane 150 lat temu, są aktualne i dzisiaj. Jej spuścielizna to koncentrat wychowawczej mądrości, wyhodowany na błyskotliwym opanowaniu pedagogiki ludowej i światowego doświadczenia. Koncepcja edukacyjna Rusowej to wyrazisty autorski styl, którego główne imperatywy polegają na szacunku do osobowości ukraińskiego dziecka, jego zdolności i wychowaniu na gruncie narodowym. Jednak Rusowa jest unikalna nie tylko jako wybitna pedagożka, ale także silna, celowa, pasjonarna osobowość, która nie wyobrażała sobie szczęścia dziecka bez wolnej ojczyzny. Dla wolności „niezłomnie niosła ciężar walki jasnej Ukrainy z ciemnymi siłami carskiej i czerwonej Rosji”, – według słów syna Jurija. I żyła zgodnie z dewizą swoich przodków: „Obowiązek ponad wszystko!”, podporządkowując tej dewizie własny ból, aresztowania, straty bliskich, rozczarowania. Mogła zostać wspaniałą muzyczką czy pisarką, bo miała do tego niemały talent. Ale postanowiła dać swojemu narodowi edukację i zorganizowała z siostrą pierwsze przedszkole (1871). Wydając pierwsze ukraińskie czasopismo pedagogiczne „Switło” (1910–1914), była dziennikarką i redaktorką. Jako aktywna działaczka społeczna kierowała Ukraińską Radą Kobiet i była aż do śmierci honorową przewodniczącą Światowego Związku Ukrainek. Kobieta z państwowym myśleniem w czasach odrodzenia ukraińskiej państwowości w 1917 roku z oddaniem pracowała w Centralnej Radzie, kierowała wydziałem edukacji przedszkolnej w Ministerstwie Oświaty Ukraińskiej Republiki Ludowej,
zanurzyła się w wir narodowego uniesienia, organizowała kursy przygotowawcze dla wychowawców, przygotowywała podręczniki, pisała rozporządzenia, stworzyła sieć placówek oświatowych. I to w czasie wojny, kiedy do Kijowa ściągały już uzbrojone po zęby wojska Murawjowa. Porzuciwszy okupowaną przez bolszewików Ukrainę (1921), została profesorem Uniwersytetu Pedagogicznego w Czechach. Z zagranicy (1933) jako pierwsza powiadomiła cały świat o Hołodomorze na Ukrainie. Jej role społeczne obejmują dobrych dziesięć różnorodnych sfer życia. I wypełniała je Rusowa bezbłędnie. Skąd biorą się takie kobiety – „księżne w królestwie ducha”? Urodzona jako Szwedka-Francuzka, najwyraźniej ona również trafiła w pole siłowe – Ukrainy. Wyróżniła je, poddała się swoistemu magnetyzmowi, bez wątpienia pokochała, wymieniała się żywą energią i wzmacniała ją własną. Otoczenie kształtuje człowieka, uważała Zofia. „Niewolnicze otoczenie – i jednostki wychodzą niewolnikami; nieoświecone – i jednostki nieoświecone; rolnicze – i jednostki stają się rolnikami. Po jednostkach rozumiemy otoczenie, po otoczeniu – jednostki”. Zofia miała szczęście do otoczenia, które kształtowało jej osobowość. A zaczynało się ono od rodziny. Pozostawszy wcześnie bez mamy, Zofia dorastała w troskliwej miłości ojca Fiodora Aleksandrowicza Lindforsa i starszej siostry Marii. W Oleszni na Czernihowszczyźnie pięcioletnia Zofijka przeżyła poruszające wydarzenie – zniesienie poddaństwa. Przez całe życie wspominać będzie ten podniosły dzień, kiedy ojciec uwolnił chłopów i przydzielił każdemu las oraz ziemię. Nie wszyscy właściciele ziemscy poparli wówczas czyn ziemianina Fiodora Lindforsa, jednak wielu ludzi mówiło o nim z szacunkiem i zachwytem jako o człowieku honoru i szlachetności. Rodzina stała się dla Zofii tym rdzeniem, gdzie kształtowały się imperatywy moralne z wolnością jako najwyższą wartością. Duch szacunku, honoru, obowiązku i miłości do siebie nawzajem panować będzie także w rodzinie, którą stworzą z Aleksandrem Rusowem. A następnie – i w rodzinie dzieci, wnuków, prawnuków. Lubow Rusowa, córka Zofii, napisze: „Oprócz prostych zasad zachowania, uwagi dla każdego, twardych wymagań nie pamiętam. W domu kochająco i zgodnie odnoszono się do siebie, nie było strasznych kar i nie mieli potrzeby kłamać. Ta domowa łagodność wpływała na wnętrze, dawała świeżość i przenosiła na ciało rześkość oraz pewność we własnych siłach”. Dorastanie Zofii – to czas pola siłowego, które tworzyło się duchem Szewczenki, wzywającego do skropienia wolności „złą krwią”. To już powiew rewolucyjnej Europy. Ale jeszcze nie uświadomienie własnego ja. Takie uświadomienie przyjdzie w Kijowie, dokąd Zofia przeprowadzi się razem z ojcem, wstąpi do gimnazjum i ukończy je ze złotym medalem. I kiedy stanie pytanie, jak żyć dalej, postanowi poświęcić życie dzieciom. Rezygnacja z ukochanej muzyki w imię oświaty rodzimego narodu – to dobrowolna ofiara dla Ukrainy 16-letniej dziewczynki, która przerośnie w obowiązek „żyć dla naszych dzieci”. Za tę „granitową” niezawodność Rusową szanować będą pierwsi prezydenci: Ukrainy – M. Hruszewski, Czech – T. Masaryk, Rusi Podkarpackiej – A. Wołoszyn, minister oświaty Ukraińskiej Republiki Ludowej I. Steśenko, rektor pierwszego państwowego ukraińskiego uniwersytetu w Kamieńcu Podolskim I. Ohijenko. Pedagodzy-reformatorzy światowej skali: Belg – „szkoła jako życie dla życia”, O. Decroly, Szwajcar – „szkoła pracy” P. Ferrière. Słuchali jej tak wybitni ludzie jak B. Antonowycz, D. Bahalij, F. Wowk, D. Doncow, D. Doroszenko, O. Jefymenko, P. Żytecki, M. Zańkowecka, S. Petlura, M. Drahomanow, M. Łysenko, P. Myrny, O. Kobylańska, M. Kociubynski, M. Kropywnycki, M. Sadowski, P. Saksahanski, O. Ołeś, M. Starycki, I. Franko, S. Czerkasenko, P. Czubynski, A. Szeptycki, S. Smal-Stocki. Jej imię było znane całej społeczno-politycznej i kulturalno-oświatowej elicie ówczesnej Ukrainy. Począwszy od ojców Starej Hromady, w której była bodaj najmłodszą działaczką. O niej pisali O. Duczyminska, K. Małycka, Z. Mirna, M. Szapował, D. Doroszenko, I. Franko. N. Romanowycz-Tkaczenko stworzy powieść „Wędrowniczka”, poświęconą Zofii. Ci ludzie – to najpotężniejszy składnik pola siłowego, które kształtowało noosferę nowoczesnej Ukrainy nie tylko z ideałami wolności, ale i z wizją jej przyszłego ustroju na zasadach prawa, wolności, szacunku do osobowości, humanizmu wśród wolnych krajów wolnej Europy. W przyszłym ustroju Ukrainy Zofia widziała dwie świętości – „szkołę i wojsko”. Fatalnym stało się spotkanie Zofii Lindfors z Aleksandrem Rusowem (7 lutego 1847 – 8 października 1915). Dopiero co ukończył wydział historyczno-filologiczny Uniwersytetu Kijowskiego św. Włodzimierza, w 1871 r. obronił dysertację, wykładał w gimnazjum język grecki. Miał fenomenalną pamięć, osobiste szlachectwo i ani kropli ukraińskiej krwi, tak jak Zofia. Połączyło ich wspólne pole siłowe – sprawa ukraińska. Kierowały nim zasady szacunku do osobowości, poczucie sprawiedliwości i wolności. 28 stycznia 1874 r. Rusow, nie myśląc o stanowisku, śmiało wstawił się za studentem, wchodząc w konflikt z kierownictwem gimnazjum, za co został zwolniony z posady wykładowcy. Pierwsze spotkanie z Aleksandrem nie wywarło szczególnego wrażenia na młodej szlachciance Zofii Lindfors. Pozwoliła sobie nawet zakpić z jego szerokich spodni. Jednak to właśnie Rusow wprowadził ją w ukraińskie środowisko, zainteresował językiem ukraińskim, folklorem, sztuką ludową. „Głównym zadaniem ukraińskiej pracy kulturalnej – według Hnata Żyteckiego – była oświata ludowa. Uwolniony od poddaństwa ciemny, niepiśmienny lud musiał jak najszybciej stać się piśmiennym”. Aleksander Rusow staje się jednym z inicjatorów stworzenia i kierowników Południowo-Zachodniego Oddziału Rosyjskiego Towarzystwa Geograficznego. Razem z Mykołą Łysenką, M. Staryckim, P. Czubynskim Rusow odradzał ukraiński teatr. Sam śpiewał, twierdzą, że za boski głos nazywano go Sasza-anioł. Na propozycję Rusowa Maria i Zofia Lindfors opracują zbiór pieśni, przysłów, historycznych dum, zapisanych w ich rodowym gnieździe – Oleszni. A 18 listopada 1873 r. na zebraniu Południowo-Zachodniego Oddziału Rosyjskiego Towarzystwa Geograficznego Rusow złoży sprawozdanie o darowiźnie ziemianek S. i M. Lindfors w postaci 6 arkuszy z 23 rysunkami wzorów, które wykorzystywane są w Oleszni, Ołeksandriwce w obwodzie czernihowskim na ręcznikach, chustach, koszulach. „Album towarzyszą ludowe nazwy tej czy innej formy głównych przedstawień...”. Godnie oceniwszy pracę, sprawozdawca poradzi zająć się przedstawieniami na kraszankach i pisankach. Świat sztuki ludowej wchodził w pole siłowe Zofii razem z językiem ukraińskim. W wieku 18 lat, w 1874 r. Zofia przypieczętuje swoją miłość nazwiskiem Rusowa. Chociaż żandarmeria imperialna, a później bolszewickie organy bezpieczeństwa, nie raz będą wytykać, Zofia Rusowa. Fotografia z 1893 r.
że ona “Lindfors, ze szlachty…”. Tymczasem “młody, żywy nastrój myśli, poruszony reformami lat 60., nie był jeszcze przytłoczony reformami lat 80.”. “Stara Hromada” postanowiła wydrukować utwory Szewczenki w dwóch tomach – jeden dla cenzury, drugi pozacenzuralny, czyli słowo w słowo, jak pisał poeta. Do tej pracy wyznaczono Rusowych. “W maju 1875 r. pojechałem z żoną do Pragi”. Do wiosny 1876 r. Rusowowie całkowicie zakończyli druk “Kobziarza”. Choć tutaj rodzinę spotkało wielkie nieszczęście: zmarła nowo narodzona córeczka Ludmiła. W żalu za pierworodną czytali na nowo dopiero co wydrukowane utwory Szewczenki, uświadamiając sobie, jak wielką pracę wykonali. “Teraz już nie przepadną te perły słowa ukraińskiego, które ponad Uralem, i ponad Aralem, i na Ukrainie, i w Petersburgu, i w innych miastach wylewał poeta”. Cały nakład II tomu – “niecenzuralnego” “Kobziarza” – został pozostawiony do sprzedaży w Czechach. Aby zainteresować czytelników praskim wydaniem Szewczenki, Zofia tłumaczy na francuski niemało wierszy Kobziarza, biografię poety, przypisy i przekazuje do redakcji “Revue des deux mondes”. Dzięki publikacji Rusowej o Szewczence “Francuzi zaczęli zapoznawać się z ukraińskim poetą”. Wydaje się, że praskiemu wydaniu “Kobziarza” sprzyjało niebo. Bo gdyby zwlekać choć trochę – na Ukrainę nie trafiłby żaden jego egzemplarz. Powróciwszy z Pragi do Kijowa, Rusowowie w pełni odczuli na sobie nacisk okrutnego ukazu emskiego Aleksandra II z 18 maja 1876 r. Ale 5 tysięcy “Kobziarzy” już poszło między ludzi. W 1876 r. Rusowowie przeprowadzają się do Czernihowa i stają się współzałożycielami Czernihowskiej Biblioteki Społecznej. Dzięki Bogu, po długiej walce, dzisiaj nosi ona imię Aleksandra i Zofii Rusowych. Tymczasem Rusowowie postanawiają stać się jak najbliżej ludu i kupują 12 dziesięcin ziemi koło wsi Szapowałówka w powiecie borzeńskim. W Oleszni nie chcieli gospodarować, bo tutaj znano ich jako państwo. A małżonkowie pragnęli “zlać się ze swoim ludem”, zacząć od zera, bez umiejętności i smykałki. Taki odważny, nieco romantyczny czyn nie przyniósł zysku, ale zaświadczył o gotowości młodej rodziny. Potomkowie wielkiej rodziny na 135-leciu od dnia urodzin Zofii Rusowej. Olesznia
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
ryzykować i poświęcać się w imię postępu. Zofia przewiozła na chutor Robinsonów fortepian i po pracy na roli wieczorami do późnej nocy grała ulubioną klasykę. Poruszające czyny. W 1879 r. za szczegółowy opis „Nieżyńskiego ujezdu” Aleksander Rusow otrzymał złoty medal Cesarskiego Towarzystwa Geograficznego. W Kijowie natomiast pracy pedagogicznej Rusowowi jako nieprawomyślnemu nie dawano. W latach 1882–1889 prowadzi badania statystyczne w guberni chersońskiej, tworzy „południową” szkołę statystyków ziemskich i sześciotomowe wydanie badań. W Charkowie A. Rusow spisuje cały nieruchomy majątek miasta. W 1893 r. Rusowa zwalniają z pracy za przynależność do wrogiego „ukrainofilskiego kółka”, a minister spraw wewnętrznych Plehwe wydaje polecenie wysłania Rusowa do Petersburga. Życie Zofii w Petersburgu to praca w ukraińskiej Hromadzie, towarzystwie im. T. Szewczenki, towarzystwie dobroczynnym wydawania pożytecznych i tanich książek. Komisja pod przewodnictwem Szachmatowa, do której wchodził Rusow, tłumaczy i wydaje „Ewangelię” w języku ukraińskim (1906–1911). Zofia wydaje „Ukraiński elementarz” (1906) pod redakcją Potebni. Jest on prosty i poruszający, miłość do dziecka grzeje z każdej strony nawet po 118 latach. W Petersburgu Rusowowie pielęgnują marzenie o powrocie na Ukrainę i taka możliwość w końcu nadchodzi. W Kijowie otwarto Instytut Handlowy pod kierownictwem dyrektora M. Downar-Zapolskiego, dokąd zaproszono Rusowa do wykładania i gdzie pracował aż do śmierci. Przez 20 lat rodzina Rusowów musiała wytrzymać 13 rewizji w mieszkaniach w Kijowie, Jelizawetgradzie, Odessie, Chersoniu, Połtawie, Charkowie, Czernihowie, przesłuchania w zarządach żandarmerii. Zofia przeżyła 10 aresztowań. Rusow nazywał żandarmów „poszukiwaczami buntu”, którzy zarzucali małżeństwu miłość do ukraińskiej pieśni, znajomość z młodości z Łysenkiem, Karpenką-Karym, nawoływania do buntów, a nawet to, że w listach stale pojawia się słowo „ukraiński”. 240 prac, wspomnienia o działaczach ukraińskiej kultury, dzienniki, notatki, tomy badań statystycznych, uporządkowane i wydane książki oraz praski „Kobziarz” – jako „złoty klucz” podróży poślubnej małżeństwa Rusowów. „Mam nieszczęście kochać Małorosję… w związku z czym w oczach wyższej władzy policyjnej uważany jestem za »szkodliwego« Ukraińca” – gorzko. Jewhen BUKET Wśród ogólnie pesymistycznych nastrojów na rynku prasy drukowanej w czasie wojny niemal fantastyczną jest wiadomość o rozpoczęciu czy też wznowieniu wydawania gazety. Tym bardziej, gdy wydanie o tej nazwie nie ukazywało się od 105 lat, ale znalazł się człowiek, który twardo postanowił przywrócić je do życia. Na początku roku w Kijowie zaczęła wychodzić gazeta „Ridnyj kraj”. Wydanie jest kontynuatorem tradycji gazety, która ukazywała się w czasach ukraińskiej rewolucji początku XX wieku pod redakcją Ołeny Pcziłki w mieście Hadziacz na Połtawszczyźnie. „Gazeta Hadziackiego ziemstwa” (od 14 grudnia 1917 do 29 grudnia 1918 – „Ridnyj kraj”) – czasopismo Hadziackiego powiatu
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
– wyznawał O. Rusow. Sofia Rusowa wykładała w Instytucie Handlowym i Instytucie Froeblowskim w Kijowie. Organizowała przedszkola, szkoły, kursy, biblioteki, prowadziła pracę oświatową. Jurij Rusow wspomina, że kiedy po wielu latach znalazł się w Kijowie, starsze „froeblowianki” wspominały jego mamę Rusową z ciepłem i wdzięcznością. Mykyta Szapował powie, że Sofia Rusowa „z małej gospodyni-matki w rodzinie wyrosła na Gospodynię-Matkę w narodzie”. „Życie moje nieustannie kaleczyło się między tymi dwoma obowiązkami”! Matki i obywatelki. Tak, ona bezgranicznie kochała swoje dzieci. I Ukrainę. Za życia Sofia Rusowa miała 10 aresztowań. Syn Mychajło stał się świadkiem jej aresztowania w wieku trzech lat. Jako studenta wtrącono go do karceru, bo mamę aresztowano. Z czasem Mychajło stał się żarliwym rewolucjonistą. Stworzył ze studentów Charkowską Hromadę Ukraińską. Został wydalony z uniwersytetu i uwięziony. Później wstąpi na Uniwersytet w Lipsku, będzie słuchał Ratzela, założyciela antropogeografii, będzie miał błyskotliwe sukcesy. I nagle zachoruje i umrze w wieku 33 lat. Założyciel ukraińskiej statystyki, jeden z ojców Starej Hromady Ołeksandr Rusow. 4-letnią córkę Mychajła weźmie na wychowanie Sofia. Późną jesienią 1921 r. wraz z jedenastoletnią wnuczką Olą przejdzie Zbrucz i powie: „Żegnaj, rodzinna, droga Ukraino! Opuszczam Ciebie z jednym żarliwym pragnieniem wszystkie swoje stare siły oddać na wyzwolenie twego narodu”. Po wielu latach Ola wspomni, że Sofia „nie była podobna do innych babć, u niej nic nie bolało”. Jednak córka Luba napisze, że mama nie była zdrowa. „Ale jej Duch od samego początku rósł ponad słabe małe ciało. Ostatnie Mamine zwycięstwo Ducha nad ciałem na zawsze zostanie u mnie: Praga”. Luba przypomni, jak mama ciężko zachorowała, trafiła do szpitala z temperaturą 40, ciężką diagnozą i zakazem wstawania z łóżka. Jednak, gdy do międzynarodowego kongresu, na którym miała występować Rusowa, został jeden dzień, wstała, zmyła wszystkie maści i wesoło powiedziała, że wszystko minęło. I pojechała! „Zobaczywszy puste łóżko, profesor zamyślił się i powiedział – no to jest Sofia Rusowa!” Sofia wychowywała pięcioro młodszych dzieci brata Ołeksandra, kiedy on zmarł, a wcześniej zmarły dwie jego żony! „Rozrywałam się między obowiązkami…”. Podczas jednego z przeszukań Sofia schowała konspiracyjną literaturę w łóżeczko nowo narodzonej córki Luby i bardzo się denerwowała, żeby maleństwo nóżkami nie porozrzucało pieluszek. I Mychajłyk, i Luba nie raz stawali się świadkami aresztowań ich mamy. I krzyczeli do żandarmów: „Wypuśćcie mamę!” 1904 r. Sofia została przymusowo wysiedlona z Petersburga. Ale ona nielegalnie z Kijowa przyjedzie do ponurej stolicy imperium na ślub córki Luby, która właśnie zdobyła w Montpellier wyższe wykształcenie lekarskie. W 1918 r. umrze młodo mąż Luby Ołeksandr Lindfors. Z małymi dziećmi miała nadzieję obejść się bez emigracji. Zorganizowała w Oleszni bezpłatną ambulatorium, pracowała jako lekarka w Lubeczu. A jaki muzyczny talent ukryła w sobie dla „medycyny dla ludzi”! Tak samo, „dla dzieci”, porzuciła ukochaną muzykę jej mama Sofia. Przed emigracją Rusowa jeszcze przyjedzie do córki Luby w Oleszni, gdzie ją tuż po przyjeździe nazwano petlurowczynią. „Ludzie, którzy nic, oprócz dobra, od nas nie znali”. Wkrótce życie pod bolszewikami stanie się nie do zniesienia, Lubow Rusową (1880–1960) z dziećmi wysiedlą z rodzinnego obejścia i ona znajdzie się w Kanadzie. Jurija Rusowa (1895–1962) Sofia urodziła, przebywając w charkowskim więzieniu, za przechowywanie ukraińskich książek, i nazywała go „małym aresztantem”. Stał się wybitnym ichtiologiem, zoologiem, docentem uczelni w Czechosłowacji, Rumunii, naukowcem w Montrealu. Całe życie łączyła ich silna przyjaźń z matką. Sofia radziła się go, otwierała najgłębsze wątpliwości czy wzruszenia. Uważała, że 80 i 40 lat – to nie przepaść między pokoleniami, a duchowa więź. Żona Jurija Natalia Gerken-Rusowa założyła w Czechach pierwszy Teatr Heroiczny. Ona pierwszą pokazała Szewczenkę nie w baraniej czapce, a jako młodego Europejczyka. Uważała, że „sztuka – to broń za ojczyznę”. Zarząd ziemski. Wydawana w mieście Hadziacz powiatu hadziackiego guberni połtawskiej od 02 stycznia 1906 do 29 grudnia 1918 roku i od 23 września do 01 listopada 1919 roku. Za cały okres istnienia gazety ukazało się drukiem 1864 numery, 90% których w czasie radzieckiej okupacji Ukrainy zostało albo zniszczonych, albo wywiezionych do centralnych archiwów i bibliotek ZSRR. Więc numerem 1 (1865), który ukazał się drukiem 2 stycznia 2024 roku, gazeta „Ridnyj kraj” otworzyła swój jubileuszowy XV rok! W pierwszym numerze bieżącego roku czytelnicy znajdą reprint numeru z 16 grudnia 1917 r., gdzie wydrukowano decyzję Hadziackiego nadzwyczajnego zgromadzenia, że gazecie ziemstwa nadano nazwę „Ridnyj kraj”, a także ogłoszenie o wojnie bolszewików przeciwko Ukrainie. Ale 2024 rok jest jubileuszowy nie tylko dla gazety „Ridnyj kraj”. To rok 175-lecia od dnia urodzin wybitnej Ukrainki Olhy Petriwny Kosacz-Drahomanowej (Oleny Pczilki). Przygotowując pierwszy numer wznowionej gazety, redakcja starała się opracować taki jej koncept, aby maksymalnie odpowiadał duchowi wydania, które O. P. Kosacz redagowała od maja 1917 do lutego 1918 roku. Inicjator, organizator, odpowiedzialny. Moje badania nad spuścizną Sofii Rusowej od 1991 r. pracy. Kiedy 7 lipca 1923 roku w Pradze został otwarty Ukraiński Wysoki Instytut Pedagogiczny imienia M. Drahomanowa, Rusowa została jego profesorką. Ani na chwilę nie porzucała pracy społecznej. W 1924 roku Rusową wybrano przewodniczącą nowo utworzonej Ukraińskiej Narodowej Rady Kobiet. W maju tego samego roku Rusową delegowano do Kopenhagi na posiedzenie kongresu wykonawczego, gdzie rozpatrywano kwestię członkostwa Ukraińskiej Rady Kobiet w MRK. Wystąpienia we Włoszech, Hadze, Pradze – z pragnieniem przyłożenia wszystkich swoich sił dla wyzwolenia Ukrainy – były dla Rusowej taką samą potrzebą, jak oddychanie. Niedługo przed odejściem już ciężko chora Sofia podpisywała w szpitalu dokumenty Ukraińskiej Rady Kobiet. „To już ostatni raz”, – mówiła. I wesoło dodawała: „Dzisiaj!”. Duch zwyciężał ciało i leciał na ojczyznę. „Wierzę, nauka, narodowe wychowanie doprowadzą ukraiński naród do wyzwolenia z łańcuchów wszelkiej obcej okupacji, i Ukraina – soborna – stanie się jednym z kulturalnych państw wszechświata”, – powtarzała jak modlitwę „Gospodyni-Matka w narodzie”.
Roman, syn Jurija, powrócił na Ukrainę z grupami marszowymi w 1941 r. Córka Lubow, Nina Michalewycz, również przybyła do Kijowa jesienią 41-go, z dwojgiem dzieci, Orysią i Lesią. Razem z Ołeną Telihą, w warunkach nazistowskiej okupacji, planowały wydawać ukraińskie książki i podręczniki. Ninę na rozkaz kierownictwa OUN zostanie wysłana, a Ołena Teliha przyjmie gorącą śmierć w Babim Jarze. „Moskwa połamie zęby na Ukrainie” – napisze mi pani Nina w 1991 r. I dzisiaj te słowa trzymają mnie w niezachwianej wierze, że tak właśnie będzie. Moralne imperatywy Lindforsów-Rusowych – honoru, wolności, służenia ludziom, ojczyźnie, miłości do siebie nawzajem – staną się podstawą pola siłowego, w którym przebywają ich potomkowie dzisiaj, już w siódmym pokoleniu. To pole magnetycznie działa na każdego, kto sercem dotknie się dziedzictwa sławnego Rodu. W którym najjaśniejsza jest Sofia, „Gospodyni-Matka w narodzie”, która wyprowadzała naród z kulturowego dzieciństwa. Łączyć – osobiste i społeczne – Sofia potrafiła przez całe życie. Na emigracji 67-letnia Rusowa z kipiącą energią zabrała się do był powiatowym komisarzem powiatu hadziackiego od lipca do 12.12.1917 r., przewodniczącym ziemskim hadziackiego powiatowego zarządu ludowego od 29.10.1917 r. do 05.10.1918 r., a także od 20.11.1917 r. do 15.02.1918 r. i od 20.03. do 05.10.1918 r. odpowiadał za wydawanie „Gazety Hadziackiego Ziemstwa (Ridnyj kraj)”. Mimo że redakcja pracuje w Kijowie, wydanie drukowane jest na Połtawszczyźnie – w KP „Wydawnictwo „Hadziacz”” Rady Miejskiej w Hadziaczu w nakładzie 500 egzemplarzy. Nowa gazeta ukazuje się w każdy wtorek, rozprowadzana jest w prenumeracie (indeks 78394) oraz w sprzedaży detalicznej. Interesujące jest również to, że w stopce redakcyjnej na ostatniej stronie gazety zaznaczono: „Elektroniczna wersja gazety rozpowszechniana jest na warunkach licencji CC BY-SA 4.0”. Pozwala to na umieszczanie archiwum PDF gazety w Wikimedia Commons. odpowiedzialny za redakcję i sponsor wydania – Ołeksij Nowikow, przewodniczący Związku Społecznego „Ukraińskie Dziedzictwo Kulturowe” oraz kierownik Towarzystwa z ograniczoną odpowiedzialnością „Redakcja gazety „Ridnyj kraj. Gazeta Hadziackiego Ziemstwa””. Przodek Ołeksija – Petro Ołeksijowycz Nowikow –
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy artykułu «„Przednie szeregi” muszą być takimi…», s. 6
Zakończenie. Początek na str. 6. Przypomina się najbardziej jaskrawy przykład czasów najnowszych, kiedy przeskalowane antypaństwowe, antynarodowe zło nie zostało ukarane, a dlatego wkrótce ta hydra – potwór „odrodziła się” w jeszcze bardziej zagrażających wymiarach. Prawie 20 lat temu (28 listopada 2004 r.) w Siewierodoniecku odbył się tak zwany „wszechukraiński zjazd deputowanych ludowych i deputowanych rad lokalnych”, a ściślej – antyukraiński sabat, który, najwyraźniej, stał się preludium zarówno do tragicznych wydarzeń 2014 roku, jak i do wiarołomnego napadu nazistowskiej Moskowii na Ukrainę w 2022 roku. Ponieważ te histeryczne „prorocze wezwania” różnej maści wodzów, wyhodowanych na ukraińskiej ziemi, były wyraźnie skierowane przeciwko suwerenności i niepodległości państwa ukraińskiego, całkowicie ignorując naszą Konstytucję. Ci ludzie „z jakiegoś powodu” nie zostali ukarani za zdradę Ukrainy, a praktycznie wszyscy wspięli się jeszcze wyżej, do władzy, stając się najwyższą władzą. Niestety, w pełni realizowało się osławione powiedzenie M. Hruszewskiego: „Nieszczęście Ukrainy polega na tym, że rządzą nią ci, którym ona nie jest potrzebna”. Dlaczego tak się stało?! Oczywiście, że w siłę funkcjonowania dominującego modelu ustroju społeczno-politycznego, kiedy w rzeczywistości państwo (według Konstytucji) nie było demokratycznym, prawnym, socjalnym, a oligarchicznym państwem, chociaż żaden dokument prawny tego nie poświadczał. Oligarchowie przekształcili się w realną władzę, okupując wszystko – politykę, gospodarkę, finanse, przestrzeń informacyjną, zasoby naturalne, a nawet cerkiew. Skoncentrowawszy w swoich rękach tak ogromny potencjał, w większości uzyskany w grzeszny sposób, domorośli oligarchowie wraz z władzą polityczną wszelkimi sposobami i zasobami uformowali już w czasach Niepodległości złośliwy twór – „wybory bez wyboru”. Pojawił się nowy, dotąd niewidziany fenomen „demokracji” w postaci „kiwałowskiego podliczaja”. Zatem wielkie kapitały, propaganda zamiast wychowania narodu, oligarchiczny monopol na media, wysiłki dobrze opłaconych specjalistów, w tym zagranicznych, od reklamy politycznej, przekupstwo i frazeologiczne kłamstwo, które wydawano za prawdę, robiły swoją czarną robotę. Na „tron” znów wyłaziły „znajome twarze”, do tego „rozcieńczone” całym zastępem nowych nikczemnych sługusów. I na „straży” państwa oraz narodu znów stawała „stara-nowa” władza, która przymilnymi frazami po raz kolejny oszukiwała już oszukany naród, twierdząc za Maupassantem, który pisał jakby dla czasów obecnych: „Aby rządzić narodem, potrzebny jest tylko dobry dowcip, bo naród kocha tego, kto go bawi”. Jednak pytanie nie do nich – do siebie, do nas. Dlaczego ludzie, którzy w swojej masie posiadają znaczny kapitał intelektualny i etyczny, bywają często niezdolni do dokonania optymalniejszego wyboru w kwestii przywództwa i władzy, poddając się złudzeniu dekoracji, zamieniając na nią prawdziwe wartości i kompetencje, którymi muszą władać przywódcy narodu, państwa czy wspólnoty zawodowo-korporacyjnej? Jedną z przyczyn tego lotu motyla do fałszywego światła jest niedobór odporności realnego krytycznego myślenia, co umożliwia masowe „wierzenia” w sztucznie skonstruowane wymysły. Właśnie z tego stanu społecznej półprzytomności różnolice reżimy władzy otrzymują największą korzyść. I właśnie w tę niszę, w której formują się ludzkie cechy krytyczności i kreatywności, wkłada się najwięcej „uwagi” ze strony władzy. Przy tym w jednym przypadku są frazeologiczne wysiłki, by jak najbardziej osiągnąć wykształcenie krytycznie myślącej Osobowości, a w innym – pozbawić ją (w ogólnej masie) tej czystości, ponieważ myślący, wykształcony, wolny w sądach, adekwatnie nastawiony na realny świat człowiek zawsze tworzy niekomfortowe (czasem niebezpieczne) środowisko dla „niedalekiej” władzy, ponieważ taki Człowiek jest najbardziej cennym kapitałem dla oświatowej, humanistycznej, patriotycznej misji w stosunku do swojego narodu, państwa. Zawsze właśnie tego „pierwszego szeregu” najbardziej bała się władza. Na Ukrainie kremlowscy imperialiści, przybysze i koloniści, nawet jeśli nazywali się „ukraińską” władzą, niechybnie za swoje najważniejsze zadanie uważali niszczenie tej przewodniej warstwy narodowej. Fizycznie, politycznie, ekonomicznie, duchowo, socjalnie, etnocydowo. Prawie 70 lat temu znany dysydent Todosij Osmaczka w „Rotundzie katów” opisał ludobójczą istotę takiej władzy, kiedy podczas rozmowy Stalina z Jeżowem wygłaszano program niszczenia Ukraińców (komunistycznych oponentów). Zaznaczano, że likwidacja Ukraińców ma być realizowana w kilku wymiarach, w szczególności: zniszczyć „przyszłych organizatorów buntów przeciwko nam i całą przyszłość Ukrainy w ciągu pół tysiąca lat, zwracając uwagę na sieroty, jeśli jeszcze żyją, czyli tę substancję, którą nazywamy duchowością”. Niestety, z inercji taka ludobójcza tendencja mimo wszystko zachowywała się także w Niepodległej Ukrainie. Najlepszych (jako najbardziej niebezpiecznych) neutralizowano, likwidowano. Kiedy sił organów karnych i umownego „berkutu” było niewystarczająco, wtedy znów przychodziła (zaprosili źli ludzie!) nazistowska rasza. I wtedy do tej zdradzieckiej misji od razu przyłączała się kolaborancka „wata”, której część latami wygodnie mościła się na szczeblach najwyższej władzy. Ci podludzie zawsze reprezentowali przede wszystkim interesy (oprócz własnych) Moskali. O takich wspomina Jewhen Swerstiuk w swojej książce „Nie pokój, a miecz”, cytując G. Orwella: „Kto już raz się skurwił, to – na zawsze”. Smutno, że nie doczytywaliśmy na poziomie wysokiej władzy tego wielkiego pisarza nawet wtedy, gdy „głosowaliśmy” za porozumieniami charkowskimi na korzyść putinoidów, kiedy odbywał się „parad” suwerenności językowych w 15 obwodach Ukrainy, kiedy na Krymie tworzono „uniwersytety”, które w pełni funkcjonowały według standardów edukacyjnych wrogiej nam Rosji, kiedy w tym samym Siewierodoniecku na oczach całego kraju domorośli zdrajcy dokonali antypaństwowego przewrotu, kiedy zabijano na Ukrainie za język ukraiński… Podobnych „kiedy” (jako okrutnych lekcji czasu) –
nieskończony łańcuch. Bo kiedy naród silił się, by wyrwać się ze śmiertelnych objęć oligarchów i moskali, w tym czasie, na przykład, jawni wrogowie pokroju „nowinskich”, przybłędów z raszy, otrzymywali za „szczególne zasługi” przed Ukrainą ukraiński paszport i obywatelstwo. A „ruskomircy”-obywatele rassiei byli mianowani na najwyższe stanowiska państwowe. Stawało się jasne (choć nie dla wszystkich), że państwo zmierzało do tragedii. Przecież taka błędna (moskalofilska) polityka wewnętrzna i zagraniczna, pozbawiona ukrainocentrycznego wektora, stawała się sprzyjającym czynnikiem dla agresji zdziczałej erefii. Przykro, ponieważ ten absurd nie opuszcza nas do dziś, wszak prawdziwi Bohaterowie Ukrainy (zagraniczni ochotnicy), którzy przelewają krew za Ukrainę na froncie, latami nie mogą otrzymać ukraińskiego paszportu. Zwalczają z bronią w ręku moskali, za to nie mogą pokonać bezdusznej wewnętrznej biurokracji. Chodzi na przykład o legendarnego ochotnika-Kazacha (pseudonim „Jazz”) – kawalera „Złotego Krzyża”, orderu „Za Odwagę”, rannego w walkach, który biegle włada językiem ukraińskim. Dlaczego więc nie Wojownicy/Bohaterowie, a nowinscy z newzorowami?! Uważniej analizując tendencje kierowania polityczno-finansowych priorytetów takich „naszych” rządzących reżimów (włącznie z oligarchatem, który jest podstawą ich istnienia), wyciągamy wniosek, że wyniki wydobywają „na powierzchnię” niemal bezbłędne osądy o istocie władzy, która nie pozbyła się sowieckości i postkolonialnego syndromu. Imperatywem jest to, że na tym gruncie może zrastać się autorytaryzm, despotyzm, totalitaryzm – antypody wolności i demokracji, którym zawsze są „bliskie” uległość, poniżenie, zależność społecznego „rozumu” od przymusu, co raczej podsyca sfery propagandy i informacyjnego zombingu, a nie kształtuje wykształcenie i kulturalność Człowieka. Bo dla takich reżimów bezsłowna, społecznie zależna osobowość, przytłumiona ustalonymi frazami i stereotypami, a do tego narodowo wykorzeniona, jest nie tylko „ideałem” stabilności i porozumienia, ale służy też „gwarantem” dla ich bezpiecznego panowania. Nie wiedzieć, nie czuć, nie pragnąć. Dopóki utrzymuje się właśnie taka mentalność, to wnętrze autorytarnej władzy w jakichkolwiek krajach tli się nadziejami wiecznego zasiadania na apostolskich stołkach antynarodowych elementów. Na początku XIX wieku wielki filozof i pedagog J. Fichte w „Mowie do narodu niemieckiego” zaznaczył: „Przez niewiedzę zamglenie (świata) nie zmniejszy się, a przez wiedzę nie zwiększy; jednak rozproszyć je można jedynie przez to ostatnie (czyli przez wiedzę)”. Oczywiste jest, że pojęcie „wiedzy” nie wyczerpuje się edukacją, raczej w danym przypadku chodzić będzie o „wykształcenie”, jako syntezę intelektualnych, moralnych, duchowych jakości i kompetencji, która daje możliwość postrzegania i oceniania świata w jego prawdziwym wymiarze.
Bo społeczna „kulturalność” jest niezbędnym warunkiem bardziej obiektywnego postrzegania świata, krytycznego stosunku do „siebie”, do otaczającego socjośrodowiska, do człowieka, wspólnoty, narodu, państwa. Jest ona zdolna pozbawiać ludzi iluzji, miraży bytu, wyraźniej uświadamiać, gdzie jest prawda, a gdzie krzywda. Nie trzeba być prorokami, żeby się przebudzić i zrozumieć, że pokłon oddawany idolom amoralnej władzy nie może być niegrzeszny. Zatem aksjomat, że właśnie wiedza jako wykształcenie i prawda uczynią was wolnymi, jest podstawową wartością nie tylko dla wzrostu wolności osobistej, ale niezbędnym składnikiem kształtowania się społeczeństwa obywatelskiego. Właśnie w nim mieści się źródło tworzenia kompetentnej i etycznie czystej, narodowo świadomej władzy. Sama zaś edukacja narodowa, przez którą przechodzą wszystkie pokolenia Narodu, musi być jakościowo inna. Wypowiem tylko jedną tezę, która być może jest aktualna jak nigdy. Wojna i wszystkie globalne procesy zaświadczają, że nadchodzą czasy, kiedy w centrum polityki edukacyjnej muszą być: uczenie, nauczanie, wychowanie, a nie standaryzowane testowanie. Bo w jaki sposób wtedy zdołamy wychować krytycznie myślącego, kreatywnego, obywatelsko odpowiedzialnego „za wszystko co żyje” człowieka? Przecież idealizacja „testowej” metody edukacyjnej, jak i „oszczędzania” na kulturze czy „wspieranie” edukacji i nauki na zasadzie resztkowej świadczą we wszystkich czasach (na długo przed obecną wojenną zawieruchą) o braku zainteresowania władczych „elit” dojrzałym społeczeństwem obywatelskim, które może formować się tylko na fundamentalnych wartościach prawdy, patriotyzmu, norm etycznych, wykształcenia, sprawiedliwości, krytycyzmu w stosunku do „siebie” i „innego”. Dlatego ta inteligencja jako „pierwszy szereg” społeczeństwa, która (według I. Łysiaka-Rudnyckiego) „nie zgubiła poczucia swojego zasadniczego kierunku” przez ponad trzy ostatnie dziesięciolecia na Ukrainie, stara się argumentować pilną potrzebę wszelkiego wzmacniania sfer edukacji, kultury, nauki jako ważnych czynników bezpieczeństwa narodowego. Nie udaje się. Przecież nawet wtedy politycy i władcy nie chcieli słyszeć inteligencji, gdy jeszcze w odległych czasach pokoju na naukę zaczęto „wydawać” zaledwie na poziomie 0,16% i tak skromnego PKB, na jednego Ukraińca zaczęto wydawać zaledwie 0,3/0,5 książki (razem z podręcznikami), a wartość pracy lekarza, pedagoga, muzealnika, bibliotekarza czy nawet uniwersyteckiego profesora i naukowca „oceniano” o kilka rzędów wielkości niżej niż prokuratorsko-sędziowsko-karnej „elity”. Nawet dwa Majdany, które zaświadczyły o wewnętrznym kształtowaniu się społeczeństwa obywatelskiego, nie zdołały jakościowo zmienić stosunku władzy do wyżej wymienionych gałęzi tworzących naród i państwo. A stosunek do ukraińskiej kultury, szkoły, języka, bezpieczeństwa narodowej przestrzeni informacyjnej, który ukształtował się na poziomie polityki państwowej na Krymie, w Donbasie i w niektórych innych regionach Ukrainy, jedynie potwierdzał tezę o skrajnej krótkowzroczności władzy, która pyszniła się sobą, krzycząc „tylko ja”, nie wsłuchując się w tych, którzy od początku lat 90. ostrzegali przed niebezpieczeństwem. I jak tu znowu nie zwrócić się do pouczająco-ostrzegawczego Słowa Szewczenki: „I wszystko to widziałem, i wszystko wiem, / Nie ma ani piekła, ani raju, / Nie ma i boga, tylko ja!”. Przykro, ale musimy stwierdzić, że w znacznym stopniu skala obecnych tragedii, wojna moskali przeciwko Ukrainie jest skutkiem nie tylko ideologii i praktyki putinowskiego nazistowskiego reżimu, ale i istotnych błędów (często świadomych) naszych rządów, parlamentów, prezydentów. I dopóki w społeczeństwie będzie dominować model „niesłuchanego narodu”, dopóty ten dokonany fakt będzie utożsamiany z niechęcią władzy do tworzenia Ukrainy ukraińską – porządną, bezpieczną, sprawiedliwą, obywatelską, narodową. Tylko na takiej podstawie państwo (władza) i społeczeństwo będą stawać się dialogiczne, wzajemnie uzupełniające się, wzajemnie odpowiedzialne. Bo jeśli inaczej, to z takimi na wpół przytomnymi przewodnikami, zwierzchnikami jedynym postępem będzie „droga donikąd”. Przecież „niesłuchany” naród w takim stanie wygląda jak koń bez jeźdźca, ponieważ porusza się nieprzewidywalnie, będąc złym, obrażonym, pokrzywdzonym, zignorowanym, często z utraconym poczuciem godności, a przez to protestującym, bardziej w upadku niż rozwijającym się. Oczywiście, pisał ponad 100 lat temu W. Łypynski, że „narody tworzą się zwycięstwami lub nieszczęściami”, jednak w każdych okolicznościach zawsze będą potrzebowały jednoczących idei, ideałów, nawet legend, poza którymi następuje tylko rozkład, wykorzenienie. Dlatego musi być nieprzerwany dialog władzy i narodu we wszystkich sferach tworzenia życia nie tylko po to, żeby konstatować formalną obecność cech społeczeństwa obywatelskiego, ale przede wszystkim dla przetrwania, jedności, pokoju społecznego, rozwoju i zwycięstwa. Zatem pilnymi zadaniami władzy zawsze będą poszukiwania rozwiązań, kompromisów i optymalnych modeli współistnienia (wewnętrznego i zewnętrznego) w dość skomplikowanej niszy sprzeczności: między sytym a głodnym; biednym a bogatym; oszukanym a oszukującym; władnym a bezprawnym; gospodarzem a najmitą; zaborcą a upokorzonym; wykształconym a analfabetą; gwałcicielem a ofiarą… Pełne rozwiązanie tych życiowo ważnych zadań było alfą i omegą nie tylko dla świata, ale i dla Ukrainy w ciągu XX–XXI wieków. Wspomniany już W. Łypynski w „Listach do braci-rolników” twierdził (jako lekcję dla współczesnych), „że naszymi zadaniami są: stworzenie lepszych niż dotychczasowe, państwowych i narodowych form życia społecznego na Ukrainie; odbudowanie zrujnowanej państwowości na naszej ziemi nie w nieudanych obcych, a w swoich własnych narodowych formach; zorganizowanie rozproszonej, wzajemnie wyniszczającej ludzkiej wspólnoty w rozumną, kulturalną, świadomą naród”. Bo tylko taki naród nie będzie tolerował najeźdźców, niedorozwiniętych przywódców
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
dyktatorów i nie przyjmie nawet najmniejszych aluzji do jakiegokolwiek podporządkowania politycznego, społecznego, duchowego, narodowego czy militarnego charakteru. Nie pozwoli „się wyprzedać na jarmarku” (za W. Stefanykiem), kształtować władzy z „ukraińskich rujnatorów”, dla których Ukraina nigdy nie była najwyższą wartością, podobnie jak jej historyczna przeszłość, kultura narodowa, wiara i tradycja, język, państwowość i ukraińska tożsamość. Nasza narodowa misja, nasz obowiązek – aby nigdy nie powróciły czasy, gdy świat nie reagował na zamordowanych ludobójczym Hołodomorem 10,5 mln Ukraińców, a zbrodniarzy nie sądzono, lecz za trzy kłosy rozstrzeliwano człowieka.
Jednak to nie miraż: niekarane zło kusi, by powrócić, bo na horyzoncie znów pojawiają się zarysy nowego ludobójstwa, gdy część wpływowych polityków jest gotowa „poświęcić” interesy Ukrainy (i nie tylko jej). Trump niedawno skandalicznie oświadczył, że nie będzie bronił krajów NATO: „Nie, nie broniłbym was. W rzeczywistości zachęcałbym ich (Rosjan) do robienia wszystkiego, na co mają ochotę. Musicie płacić rachunki”.
Polityka dotarła do swojego obrzydliwego kresu. Okazuje się, że fetysz pieniędzy i władzy to najwyższa „wartość”, a nie bezpieczeństwo, pokój, wolność. Jedni grzeszą w ten sposób, by znów zostać gospodarzem Białego Domu, inni – by nie stracić posadki przy władzy. Rozsądnie na ten temat powiedział 30 lat temu (w 1994 r.) słynny Amerykanin Steve Jobs: „Nie wychowujcie ludzi bogatych, lecz szczęśliwych”. Oczywiście, te słowa dziś mogłyby najczulej poruszyć tych amerykańskich polityków, którzy nadal blokują pomoc dla Ukrainy, krwawiącej Ukrainy. Bo po co być bogatym we władzę i pieniądze, skoro jest się ubogim w dobro i sumienie. Jakoś nie po chrześcijańsku! Czy osiągniemy prawdę, flirtując z kremlowskim terrorystą? Czy osiągniemy pokój, przymilając się do ludożercy? Czy znajdziemy sprawiedliwość na ustach dyktatora, gdy amerykański dziennikarz (Tucker Carlson) leci na koniec świata, by przeprowadzić wywiad z tym, na którego rękach jest krew setek tysięcy niewinnie zabitych Ukraińców?! Kat w szatach „anioła”.
Od czasu, gdy mój rodak Osyp Makowej napisał poemat „Moloch”, minęło ponad 135 lat. Tam on jakby rozmawiał ze współczesnymi o dniu dzisiejszym, o zbrodniarzu-Putinie, o dzieciobójcach, którzy wdarli się z dzikiej Moskowii:
…W niczym wam Moloch nie pomoże,
A wszystko pożre, co naród da.
Ale zapewne Makowej jest tylko dla Ukraińców. Dlatego zwracam się do sumienia amerykańskich senatorów-„nieustępliwych” słowami ich wybitnego Thomasa Jeffersona – uczestnika amerykańskiej rewolucji, trzeciego prezydenta USA, autora Deklaracji niepodległości USA, zwolennika zniesienia niewolnictwa: „Troska o ludzkie życie i szczęście, a nie o ich zniszczenie, to pierwsze i jedyne prawomocne zadanie każdej władzy”.
Wtedy jest ona prawdziwa, ludowa. Wtedy ocalimy Ukrainę! Ocalimy Świat!
Georgij FILIPCZUK kropka w istnieniu Moskwy – uważa Rostysław Martyniuk. W „Banderowskich czytaniach” wziął udział także autor bestsellera „Niezdolne państwo. Instrukcja rozszarpania Rosji”, starszy pracownik naukowy Fundacji Jamestown w Waszyngtonie, kierownik programu badań nad Południową i Środkową Europą w Instytucie Służby Dyplomatycznej Departamentu Stanu USA Janusz Bugajski. Mówił on o prawdopodobnych scenariuszach rozpadu Rosji i o tym, jak świat może na to zareagować. – Rozmiary Rosji, zdobyte w ciągu stuleci imperialnych podbojów i kolonizacji, to fundamentalna strukturalna słabość. Zamiast budowania stabilnego, praworządnego i produktywnego państwa wszystkie rosyjskie reżimy koncentrowały uwagę na poszerzaniu granic Moskwy i poddawaniu różnych regionów i narodów w granicach imperium – podkreśla amerykański badacz. – Wierzę, że reżim wyczerpie swoją potęgę, powstrzymując kraj przed rozpadem. Presja wewnętrzna będzie narastać. Zobaczymy walkę między Kremlem a jego przeciwnikami w armii i w służbach specjalnych. Między nacjonalistycznymi a imperialnymi grupami, które są ze sobą skłócone. Między Moskwą a kilkoma niezadowolonymi republikami, nawet regionami zamieszkanymi przez „russkich”. Już widzieliśmy to podczas buntu Prigożyna, minu
...ego roku. A także na przykładach śmierci oligarchów i wysokich urzędników, częstych wymian dowódców w armii, przestawek i otwartych sporów w strukturach wojskowych. Oprócz głównego wydarzenia, Niepaństwowy Analityczny Ośrodek „Ukraińskie Studia Strategicznych Badań” przeprowadził w Informacyjno-Wystawowym Centrum Muzeum Majdanu dyskusję, podczas której ogłoszono wyniki Ogólnoukraińskiego konkursu esejów dla młodzieży „Świat bez Rosji: nowe wyzwania i perspektywy” i wręczono nagrody jego zwycięzcom. Konkurs trwał od 14 listopada 2023 roku do 9 lutego 2024 roku. Nadesłano 104 prace studentów, magistrantów, doktorantów, aspirantów, młodych nauczycieli i wykładowców, urzędników państwowych i wojskowych. Siedem esejów zwycięskich zostało włączonych do książki „Likwidacja rosyjskiego imperium”, wydanej w języku ukraińskim i angielskim. Jej prezentacja stała się głównym wydarzeniem tegorocznych „Banderowskich Czytań”. Do 344-stronicowego wydania weszło 20 artykułów współczesnych autorów, tematycznie pogrupowanych w rozdziałach „Kryzys imperium”, „Perspektywy wyzwolenia uciskanych narodów”, „Globalne skutki rozpadu Rosji” i „Zniszczenie imperium gwarancją ukraińskiego zwycięstwa”. A także klasyczne ukraińskie prace badawcze o moskiewskim imperium: „Front narodów uciskanych” Stepana Bandery, „Rozpad Rosji” Jurija Łypy, „Kijów przeciw Moskwie” Jarosława Stećki, „Apokaliptyczny Smok i Zachód” Dmytra Doncowa oraz „Do problemu bolszewizmu” Jewhena Małaniuka. Dziś „Likwidacja rosyjskiego imperium” jest najlepszym tematycznym zbiorem dla tych, którzy interesują się koncepcjami postrosyjskiej przyszłości, i najlepszą perspektywą dla naszej najbliższej przyszłości. Wkrótce jej prezentacje odbędą się na Ukrainie i w krajach europejskich.
cerkwią jest Pokrowska we wsi Borodany. Została konsekrowana w 1800 roku, ćwierć wieku po zniszczeniu Zaporoskiej Siczy. Był to w zasadzie ostatni kozacki kościół w historii. Ogółem w obwodzie kijowskim jest 28 cerkwi i jedna kaplica, które według wielu architektów są kozackie.
„Ochrona dziedzictwa kulturowego i tożsamości Ukraińców stoi przed nami jako kluczowe zadanie w walce o niepodległość Ukrainy. Niszczenie zabytków kultury Ukrainy grozi zniszczeniem naszej historii. W wyniku rosyjskiej agresji zniszczono lub uszkodzono 29 obiektów sakralnych. Już odbudowano 9 z nich” – poinformowała Anna Kuceńko.
Na podstawie materiałów Kijowskiej OWA
Tłumaczenie maszynowe
Eugeniusz BUKIET
W Kijowie odbyły się jedenaste „Czytania Banderowskie”. Coroczna konferencja naukowo-praktyczna, która narodziła się w rozgorączkowanym okresie Rewolucji Godności, w tym roku była poświęcona tematowi przyszłej dezintegracji terytorium obecnej rf. Wydarzenie po raz pierwszy odbywało się w nowym formacie – rozmów z udziałem badaczy imperialnego państwa i narodów uciskanych przez Moskwę. Uczestnicy czytań omawiali nieuchronny upadek Rosji oraz przesłanki, które czynią go realną przyszłością.
Inicjatorem wydarzenia jest Jurij „Mamaj” Syrotiuk – młodszy sierżant, granatnik 5. samodzielnej brygady szturmowej Kijowskiej Sił Zbrojnych Ukrainy, dyrektor Niepaństwowego Centrum Analitycznego „Ukraińskie Studia Strategicznych Badań” – który w swoim wstępnym przemówieniu uzasadniał tezę, że Rosja to imperium koczownicze, które dawno przeżyło swój koniec. – Ekonomicznie Rosja jest niezdolna do życia. Demograficznie to kraj wymierający, w którym „russkije” będą w mniejszości. Kraj z ogromnymi niezaludnionymi terytoriami i skrajnie zubożałą ludnością. Ta półimperia żyje wyłącznie z grabieży, napaści i zdobyczy wojennych. Ale napadając na Ukrainę, Rosja skazała się na klęskę – przekonany jest Jurij Syrotiuk.
O najbliższych perspektywach Rosji oraz o tym, w jakich konkretnych punktach „za pręgierzem” rozpad jest najbardziej prawdopodobny, mówił kierownik programów badawczych Ukraińskich Studiów Strategicznych Badań, kandydat nauk politycznych Jurij Olijnyk.
W 2024 roku Departament Kultury i Turystyki określił jako główny kierunek swojej działalności cyfryzację dziedzictwa kulturowego. Wiodące projekty mają na celu ochronę cennych zabytków dziedzictwa kulturowego regionu z wykorzystaniem nowoczesnych technologii i innowacji. O tym podczas briefingu poinformowała dyrektorka Departamentu Kultury i Turystyki Kijowskiej OWA Anna Kuceńko. Jednym z projektów ochrony dziedzictwa architektonicznego regionu jest cyfryzacja cerkwi kozackich. „Cerkwie kozackie – to pojęcie uogólnione. Tym terminem większość architektów nazywa obiekty sakralne Naddnieprzańszczyzny, które budowano w ukraińskich tradycjach architektonicznych w czasach kozackich, w okresie Hetmanszczyzny
A analityk finansowy Ołeksandr Czupak opowiedział o słabości ekonomicznej Rosji – kraju, który przyzwyczaił się do wykorzystywania gospodarki jako broni. Znany publicysta, telewizyjny dziennikarz i badacz wschodnich tożsamości fińsko-ugryjskich Rostysław Martyniuk uważa, że terytorium dzisiejszej Rosji to przestrzeń do rozkwitu fińsko-ugryjskich tożsamości. – Perspektywa ruchu wepskiego i samego narodu zależy od klęski rf w wojnie z Ukrainą i utworzenia sojuszniczego wobec Kijowa państwa północnoeuropejskiego ze stolicą w Wołogdzie. Należy nalegać na wyodrębnienie Wepsłandii z rdzennego jądra tak zwanego „ruskiego” narodu oraz odtworzenie na południowych wepskich granicach meriańskich ruchów regionalistycznych. To pozwoli w pełni sfragmentować naród moskiewski i „przeprosić” terytorium obwodów moskiewskiego, jarosławskiego, kostromskiego i włodzimierskiego na podstawie substratowej tożsamości fińsko-ugryjskiej. Właśnie na tym może zostać oparte
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
szczyzny i do początku XIX wieku. To świątynie, które wznoszono za pieniądze kozackiej starszyzny albo według projektów opracowanych przez kozackich architektów, lub nawet według podobnych, typowych dla tamtych czasów projektów. Świątynie były murowane i drewniane – powiedziała Anna Kucenko. Drewniane cerkwie, budowane przez Kozaków, stały się szczególnym segmentem historii architektury Ukrainy. Początkowo były to niewielkie cerkwie, które można było rozebrać i przenieść w inne miejsce (w przypadku wrogiego napadu). Później stawały się coraz większe i bardziej monumentalne. I właśnie synteza kozackiej architektury i europejskiego baroku dała najwybitniejszy ukraiński styl w architekturze – ukraiński (kozacki, mazepiński) barok. W obwodzie kijowskim większość kozackich cerkwi została zniszczona w okresie radzieckim; w ten sposób władza radziecka walczyła z historyczną pamięcią narodu ukraińskiego, a także z historią w ogóle. W rezultacie zniszczono ponad 70% starych ukraińskich świątyń regionu. Najstarszą kozacką cerkwią regionu jest cerkiew Pokrowska we wsi Sulimiwka w rejonie boryspilskim, zbudowana w latach 1622–1628 przez hetmana Iwana Sulimę. Jednak ostatnio architekci zaczęli mieć pewne wątpliwości co do jej datowania. Najmłodsza kozacka
Tłumaczenie maszynowe
Petro CZERNEHA, doktor nauk historycznych, profesor UDU im. M. Drahomanowa
Narodowowyzwoleńcza walka ukraińskiego narodu o odrodzenie własnego państwa w latach 1917–1921, jej osiągnięcia i porażki wymagają głębokiego, kompleksowego i obiektywnego zbadania. Francuski pisarz, historyk i etnolog XIX wieku Prosper Mérimée, który interesował się naszą historią, zwłaszcza kozactwem, Siczą Zaporoską, którą nazywał „Republiką Zaporożców”, a siebie określał mianem „kozaka”, twierdził, że naród ukraiński jest najbardziej utalentowany na świecie i jako pierwszy w Europie, pod przewodnictwem B. Chmielnickiego, „wywalczył walkę narodów o swoje państwo, a nie o dynastie królewskie”. Natomiast kolonizacja Polski, a następnie Moskwy, która, przywłaszczywszy sobie nazwę naszego państwa Ruś (Ruś Kijowska), stała się Cesarstwem Rosyjskim, oraz Austro-Węgier, przez XIV–XVIII wieki, etnicznych ziem ukraińskich, polityka zaborcza i ucisk przekształciły Ukraińców, którzy w swojej ziemi w większości dominowali, w chłopski, niepiśmienny naród, pozbawiony praw politycznych i warunków do normalnego, kulturalnego oraz społeczno-gospodarczego rozwoju. Siła i zdrowie ukraińskiego narodu chliborobskiego, jego dążenie do wolności przejawiały się, mimo trudnego kolonialnego położenia, w najwyższym przyroście ludności w Europie. Liczba urodzeń na 100 kobiet w wieku od 15 do 49 lat na początku lat 20. XX wieku wynosiła 13,3. Była ona najwyższa, z wyjątkiem Bułgarii – 13,8, mimo że przeciętna długość życia ukraińskiej kobiety na początku XX wieku wynosiła nieco ponad 37 lat, a mężczyzn – 36. Ukraińcy pod względem liczebności zajmowali 10. miejsce wśród narodów świata. Natomiast ani znaczna dominująca liczebność Ukraińców, ani ich pracowitość na urodzajnej ziemi, ani rozwój produkcji towarowej po zniesieniu poddaństwa pańszczyźnianego w 1861 r. nie przyczyniły się do zmiany społeczno-etnicznej struktury ludności Ukrainy na korzyść narodu rdzennego. Tylko w latach 1885–1913 budżet imperium zwiększył się dzięki produktywnym siłom Ukrainy z 764 mln rubli do 3240 mln rubli, a podatki na Ukrainie wzrosły dwukrotnie w porównaniu z Rosją. Ukraińcy pozostawali narodem chłopskim, na który, twierdzi A. Kappeler, jedynie w ograniczonym stopniu wpłynęły industrializacja, urbanizacja i najgęstsza sieć kolei na ich terytorium w imperium oraz rozwój handlu. Na przełomie XIX i XX wieku ponad 90% Ukraińców było zajętych rolnictwem, handlem – 0,9%, w służbie w wojsku, policji i sądach – 5,5%. We wszystkich gałęziach gospodarki, z wyjątkiem rolnictwa, a także w strukturach państwowych dominowali Rosjanie, Żydzi i Polacy.
Procesy asymilacyjne oraz niszczenie kultury narodowej przez imperium hamowały mobilność społeczną i komunikację, które były decydującą przesłanką zorganizowanych ruchów narodowo-wyzwoleńczych, także jedynie powierzchownie dotknęły Ukraińców. Spośród 8,8% Ukraińców, którzy w latach 1917–1920 mieszkali w miastach Ukrainy (bez ziem zachodnich), znaczna część zajmowała się także rolnictwem. Natomiast Rosjanie stanowili 54%, Żydzi – 66,2%, a Polacy – 26% mieszkańców tych miast. Wśród 893 tys. robotników przemysłowych Ukrainy w przededniu rewolucji udział Rosjan i Ukraińców wynosił odpowiednio: w górniczo-rudnej 74% i 22,3%; w metalurgicznej i metaloobróbczej 69% i 20,2%; w cukrowniczej – 48% i 49%. Spośród nich przeważnie Rosjanie i Żydzi stanowili 75% członków Rosyjskiej Socjaldemokratycznej Robotniczej Partii Bolszewików (RSDRP(b)), liczącej od 4 do 5 tys. osób. Ponadto Ukraińska Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza (USDRP) w przededniu i w toku wydarzeń rewolucyjnych nie stawiała sobie za cel odrodzenia niezależnego państwa narodu ukraińskiego, lecz przeciwnie, opowiadała się za i wprowadzała w praktykę ideę „federacji autonomicznych jednostek narodowych lub krajowych jako najlepszej gwarancji demokratycznych i narodowo-politycznych praw każdego narodu”, a zwłaszcza ukraińskiego. Ukraiński ruch narodowo-wyzwoleńczy, mając liczną opozycję, a trafniej mówiąc wrogów w postaci szerokiej sieci rosyjskich, polskich i żydowskich partii politycznych oraz organizacji społecznych, nie posiadał należytej narodowo świadomej elity w różnych grupach społecznych ludności. Około 57 tys. dziedzicznych szlachciców wraz z rodzinami, wśród nich także wielcy ziemianie, którzy uznali język ukraiński za ojczysty, poza dobroczynnością w życiu kulturalno-narodowym niemal nie troszczyli się o odrodzenie państwowości ukraińskiej. „Nie ma w tym nic dziwnego – stwierdził J. Czykalenko – że nasza szlachta praktycznie nie wydała ukraińskich patriotów, ponieważ na tym terenie nie można zasłużyć na łaskę cara”. Zaspokajanie swoich interesów społecznych upatrywała ona w zachowaniu i odrodzeniu tradycji ukraińskiej samodzielności, w tym także w formie hetmanatu, dlatego nie przejęła kierownictwa ruchu narodowego, jak stało się to w wielu krajach Europy, których narody uzyskały niepodległość w XIX – na początku XX wieku. Problematyczny, biorąc pod uwagę nieznaczny wpływ organizacyjny CR na chłopów oraz brak organów wykonawczych, był aktywny udział w ruchu narodowym niemal niepiśmiennych ukraińskich rolników oraz przedstawicieli średnich warstw gospodarczych miast Ukrainy, których główną motywacją było rozwiązanie problemów społecznych. W 1917 r. spośród 4224 tys. chłopskich gospodarstw Ukrainy ponad 2431 tys. (57,6%) należało do najuboższych, którzy dysponowali 11,5% ziemi; 1273 tys. (30,1%) – średniakom – 22,2% ziemi; 519,5 tys. (12,3%) zamożnym chłopom – 29,6% powierzchni ziemskiej. Majątkom ziemiańskim, folwarkom klasztornym i Kościołowi należało 36,7% ziemi. Chłopi oczekiwali sprawiedliwego podziału ziemi na własność prywatną. Dopiero pierwszoplanowe rozwiązanie kwestii społecznej: nadzielen-
Nadanie ziemią bezrolnych i biednych gospodarstw, odebranej lub wykupionej od wielkich ziemian, z których większość stanowili Rosjanie i Polacy, mogło połączyć dominujący, wielowiekowy i naturalny interes społeczny ukraińskiego chłopstwa z walką o odrodzenie państwowości. Ochrona i wspieranie przedsiębiorczości chłopów, rzemieślników i kupców w przeciwstawieniu się Żydom i Rosjanom w miastach Ukrainy także przyczyniłoby się do ich zaangażowania w aktywny udział w ruchu narodowo-wyzwoleńczym.
Okrutne stłumienie i zniszczenie przez Cesarstwo Rosyjskie procesów twórczych w kulturze ukraińskiej, zwłaszcza języka, literatury i sztuki, ograniczony dostęp Ukraińców do edukacji spowodowały niski poziom oświaty całej ludności Ukrainy, a co za tym idzie jej poziom świadomości narodowej i politycznej.
Ukraińcy, odrodziwszy swoją niepodległość po bolszewickim przewrocie w Rosji w październiku 1917 r., stworzywszy kilka wariantów państwa narodowego: UNR, Ukraińską Hetmanację P. Skoropadskiego, ZUNR, Dyrektoriat UNR – ponownie nie zdołali go utrzymać. Jednak analizując przyczyny klęski ukraińskiego państwa narodowego, nie należy, naszym zdaniem, akcentować wyżej wymienionych, zwłaszcza tego, że społeczna baza narodu chłopskiego była niewystarczająca, a niszczenie jego kultury przez kolonizatorów nie sprzyjało kształtowaniu świadomości narodowej. Zamiast tego, naszym zdaniem, o zwycięstwie partii bolszewickiej na czele z Leninem i polskiego narodu w walce o odrodzenie swojego państwa, a także o rozwiązaniu problemów budowy państwa, główna rola przypada czynnikowi subiektywnemu.
Kwestia narodowa po upadku imperium, gdzie Rosjanie według nieobiektywnych danych Pierwszego Ogólnorosyjskiego Spisu Powszechnego z 1897 r. stanowili zaledwie około 43% spośród ponad 200 skolonizowanych narodów, grup narodowych i etnicznych, według wspomnień ministra Rządu Tymczasowego Rosji I. Cereteli, określiła los rewolucji rosyjskiej. Zły geniusz Lenina, przy pomocy jego współpracowników i następców, zwłaszcza Stalina, siłą terroru i przemocy, bezczelności i kłamstwa – podstawowych zasad polityki leninowskiej – utrzymał Ukraińców i inne narody w składzie nowego sowieckiego imperium, zamieniając je zamiast tego, udoskonaliwszy jego formę i treść polityczną oraz zmieniwszy nazwę na ZSRR.
Jednak bolszewicy pod koniec 1917 r. w wyborach do Ogólnorosyjskiego Zgromadzenia Ustawodawczego zdobyli na Ukrainie zaledwie 10% głosów, podczas gdy ponad 75% Ukraińców oddało głosy na ukraińskich socjaldemokratów i socjalistów-rewolucjonistów. Natomiast przywódcy Ukraińskiej Rady Centralnej – przedstawicielskiego organu organizacji politycznych, społecznych, kulturalnych i zawodowych narodu ukraińskiego, na fali dość silnego i masowego ruchu narodowego Ukraińców na wszystkich terytoriach etnicznych i w innych regionach Rosji pod hasłem „Wolna Ukraina”, odrodziwszy państwowość, nie zdołali jej utrzymać.
Siłą przewodnią rewolucji było chłopstwo, a głównym motywem jego udziału w ruchu narodowo-wyzwoleńczym miało być spełnienie wiekowego marzenia bezrolnych i małorolnych chłopów, z których 3,5–4 mln walczyło na frontach Wielkiej Wojny 1914–1918 – nadanie ziemi poprzez konfiskatę wielkiej własności ziemskiej, a nie likwidacja własności prywatnej w ogóle, wprowadzenie zrównawczego użytkowania ziemi i „organizacja wielkich gospodarstw gminnych ze wspólnym gminnym prowadzeniem gospodarstwa, a następnie przejście do gminnego prowadzenia rolnictwa w granicach ogólnopaństwowych”, jak zaznaczono w normach Tymczasowej ustawy ziemskiej Centralnej Rady, uchwalonej 18 stycznia 1917 r. Nie takiej reformy oczekiwali chłopi od nowej władzy. Jednak reforma ziemska CR nigdy nie została wprowadzona w życie z powodu nieuzasadnionego i w perspektywie historycznej niebezpiecznego uzgadniania kwestii ustroju państwowego, polityki gospodarczej, ziemskiej, społecznej i wojskowej z Rządem Tymczasowym, a ostateczne rozstrzygnięcie należało do Ogólnorosyjskiego i Ukraińskiego Zgromadzenia Ustawodawczego. „Destrukcyjna działalność ukraińskich socjalistów”, którzy dominowali w kształtowaniu polityki CR, nie sprzyjała także hetmanowi P. Skoropadskiemu w wprowadzeniu „reformy rolnej, którą specjaliści uważali za najdemokratyczniejszą w Europie”. Dyrektoriat i rząd UNR również nie zdołali „swoją demokratyczną reformą ziemską sprawiedliwie zaspokoić ziemią ukraińskie chłopstwo pracujące”, jak zaznaczono w deklaracji programowej nowego rządu UNR z 12 kwietnia 1919 r. „Chłopom, – wnioskuje J. Czykalenko, – tak obrzydli bolszewicy, petlurowcy, powstańcy i denikinowcy, którzy zabierają im konie, bydło, chleb, że już nikogo nie wpuszczają i odpierają każde wojsko… Ruina, pełna ruina”.
Do przyczyn klęski narodowo-państwowych projektów ukraińskiego ruchu narodowo-wyzwoleńczego należy zaliczyć także ideologizację przez M. Hruszewskiego, W. Wynniczenkę i ich zwolenników autonomistyczno-federalistycznej koncepcji oraz odrzucenie nacjonalistyczno-samodzielnickiej idei M. Michnowskiego, D. Doncowa, W. Łypyńskiego i innych. Rewolucja lutowa 1917 r. pokazała, że narodowa elita polityczna, przede wszystkim ukraińscy socjaliści, nie była gotowa na rzeczywistą budowę państwa.
Przewodniczący CR M. Hruszewski – wybitny historyk, znany organizator badań naukowych, który jak nikt znał również historię polityczną i etniczną Cesarstwa Rosyjskiego, będąc „… bardzo ambitnym, pysznym człowiekiem”, uznawał tylko pierwsze role dla siebie, „skłonny do intryg”, uparcie trwał wraz z towarzyszami na autonomistyczno-federalistycznych pozycjach. Rosyjska i zrusyfikowana demokracja niemal we wszystkich wielkich miastach Ukrainy, podsumowuje D. Doroszenko, „bardzo sprzeciwiała się wprowadzaniu w życie ukraińskich dążeń, szczególnie wrogo odnosiła się do autonomii Ukrainy”.
Kursu CR na autonomię nie zmieniły ani jawny zakaz Rządu Tymczasowego zwoływania Ogólnoukraińskich zjazdów chłopskich i wojskowych, tworzenia Armii Ukraińskiej, zwoływania Ogólnoukraińskiego Zgromadzenia Ustawodawczego, odrzucenie „Statutu” Sekretariatu Generalnego i zastąpienie go „Instrukcją tymczasową”, która określała uprawnienia Sekretariatu Generalnego jako organu Rządu Tymczasowego jedynie w guberniach kijowskiej, wołyńskiej, połtawskiej, podolskiej i częściowo czernihowskiej, wyłączając z jego proponowanych kompetencji zasadnicze dla odrodzenia państwa sprawy wojskowe, zaopatrzeniowe i sądowe, szlaki komunikacyjne, pocztę i telegraf, a także mianowanie na stanowiska rządowe, ani groźne ostrzeżenie przed zwolennikami niepodległości w Pałacu Mariińskim wygłoszone przez szefa delegacji rosyjskiego rządu A. Kiereńskiego: „Rosja musi być wielka, silna, niepodzielna, a jeśli ktoś odważy się naruszyć jej całość i wyciągnie po to ręce, powiemy „Ręce precz”. Rozwiązanie sprawy ukraińskiej, – wspominał przywódca UPSR, członek CR M. Kowalewski, – wymagało zdecydowanych działań „iść drogą rewolucyjną, drogą dokonanych faktów”.
Sytuacja międzynarodowa w latach 1917–1918, zwłaszcza polityczna i społeczno-gospodarcza na terenach zniszczonych imperiów europejskich i rosyjskiego, demoralizacja armii tego ostatniego, narastanie walki narodowo-wyzwoleńczej, wymagała, by Ukraina stała się niepodległa, podmiotem prawa międzynarodowego. Tymczasem dopiero po napaści sowieckiej Rosji na Ukrainę w grudniu 1917 r. i rozstrzelaniu przez armię Murawjowa w samym Kijowie ponad 5 tys. ukraińskich inteligentów i młodzieży CR wydała IV Uniwersał, w którym ogłoszono samodzielność Ukrainy. Jednak M. Hruszewski, S. Jefremow i inni nie odchodzą od „tradycji federalistycznej jako przewodniej idei naszego narodowo-politycznego życia”.
M. Hruszewski uświadamiał sobie, że jemu i towarzyszom brakowało doświadczenia, poczucia momentu historycznego, potrzeby koordynacji i organizacji, podporządkowania wszystkich sił zdobyciu zwycięstwa – „to nasz obowiązek, – twierdził, – a uchylenie się od niego nie wybaczy nam potomność. To jest wina, której nie można wybaczyć”. Historyk, socjolog, polityk, dyplomata, aktywny działacz ruchu narodowo-wyzwoleńczego 1917–1919 O. Szulhyn w nekrologu „Tragedia Michała Hruszewskiego i tragedia Ukrainy”, odnotowując ostry umysł i kolosalną energię M. Hruszewskiego, dostrzegał jednocześnie „jakieś fatalne niezrozumienie najprostszych spraw, które mógłby wykonać znacznie lepiej człowiek nieporównanie mniejszego formatu, ale lepiej przystosowany do prawdziwej praktycznej polityki… Jakim wielkim blaskiem świeciłby jego śmiertelny wizerunek, – kończy autor, – gdyby pozostał twardym i nieugiętym bojownikiem – pierwszym wodzem całego niepokornego narodu… Nie było mu to pisane…”.
Istotnym błędem CR, jej organu wykonawczego Sekretariatu Generalnego, kierowanego przez W. Wynniczenkę, był związek z Rządem Tymczasowym Rosji, niezgodny z momentem historycznym i zadaniami sił narodowych, w szczególności naśladowanie jego polityki, która ignorowała radykalne nastroje społeczeństwa ukraińskiego, przeprowadzenie reform ziemskiej i wojskowej, utworzenie działających struktur władzy wykonawczej. Według wspomnień M. Hruszewskiego CR utraciła swój kapitał polityczny w maju – czerwcu, a Generalny
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
Sekretariat Generalny rozpoczął aktywną działalność dopiero pod koniec października 1917 r. Nie opanowali oni „...ani machiny administracyjnej Ukrainy carskiej formacji..., ani swojej odrębnej sfery działania”. Wynnyczenko – zastępca i współmyśliciel M. Hruszewskiego, socjalista z przekonań ideowych, który wierzył, że „idee samodzielności, separatyzmu są szkodliwe dla ówczesnego momentu rozwoju społecznego, zdolne zadać cios jedności sił rewolucyjnych Rosji”, natomiast „...nie był skłonny do radykalizmu bolszewików...” – miał swoją własną wizję i rozumienie miejsca procesów państwowotwórczych w realizowanej rewolucji narodowej, jak słusznie wyciąga wniosek znany badacz problemów Rewolucji Ukraińskiej, a w szczególności działalności szefów rządów Centralnej Rady i Dyrektoriatu Ukraińskiej Republiki Ludowej, W. Sołdatenko. Jednak dopiero w grudniu 1917 r., kiedy sowiecka Rosja rozpoczęła wojnę przeciwko URL, publicznie propaguje on myśl o tym, że zważywszy na zagrożenia dla ruchu narodowowyzwoleńczego, „...Rewolucja Ukraińska i ukraińska państwowość muszą wyznawać kurs samodzielnościowy”. Tymczasem wcielanie w życie idei niepodległości było spóźnione. Centralna i Mała Rada oraz Sekretariat Generalny i Dyrektoriat, kierowane przez M. Hruszewskiego, W. Wynnyczenkę i S. Petlurę, nie zdołały stworzyć efektywnych organów wykonawczych władzy ani w centrum, ani w guberniach i powiatach, które zajmowałyby się rozwiązywaniem problemów społeczno-ekonomicznych i finansowych, organizacją pracy kolei, zapewnieniem porządku prawnego, a co najważniejsze – przeprowadzić taką reformę rolną, która stałaby się główną motywacją dla udziału chłopów w budowie i obronie niepodległego państwa. Ideowo-polityczna, organizacyjna i moralna niegotowość sił narodowo-demokratycznych, w szczególności ich liderów, do odrodzenia podstaw państwowości jasno przejawiła się w strukturze i pracy Centralnej Rady oraz organów wykonawczych URL. Zjazdy partii politycznych i organizacji społecznych, zebrania Centralnej Rady, wspomina S. Petlura, „były dla mnie wskaźnikiem nie siły (realnej i zorganizowanej) naszego narodu, a demonstracją emocji narodowych”, które wielomilionowe masy musiały uświadomić sobie, przetransformować je w „ruch wolicjonalny narodu ukraińskiego w pewne akty walki” o odrodzenie narodowo-państwowe. 28 listopada 1918 r., w rozkwicie powstania antyhetmańskiego, W. Wynnyczenko, tracąc wiarę w sukces walki o odnowienie URL, bezpodstawnie oskarży Ukraińców: „Nie ma u nas narodu, jest ciemny, odurzony wszelkimi historycznymi narkotykami lud. My chcemy uczynić go narodem, a on patrzy ukosem na nasze manipulacje i gniewnie mruczy...”. Wielki pisarz nurtu społeczno-psychologicznego, znany w Europie, niesprawiedliwie i nieobiektywnie scharakteryzował swój naród, który był daleko nie gorszy od innych, które zdobyły szczęśliwy los. To W. Wynnyczenko, M. Hruszewski i liderzy partii politycznych nie zdołali przy historycznej okazji przejąć roli wiodącej warstwy narodu, ponieważ, twierdzi D. Doncow, „wyrośli w niewoli i duchowo zarażeni nią, dali się sprowadzić do roli pariasów przez swoją naiwność i niemądrość, przez swoją bezkombatywność i bezambitność”. Duchowy przewodnik narodu, ideolog jego państwowego odrodzenia właśnie w tym upatrywał grzech wiodącej warstwy, która ściągnęła na siebie i naród ukraiński „...karzącą rękę „znieważonego Bóstwa”, w formie nowego biczownika Bożego, bolszewików...”. Decyzje organów władzy państwowej na Ukrainie nierzadko w swojej treści miały charakter manipulacyjny, wziąć choćby te same ustawy rolne Centralnej Rady (18 stycznia 1918 r.) i Dyrektoriatu (8 stycznia 1919 r.), bliskie w treści co do połączenia zasad nacjonalizacji i socjalizacji ziemi, które nie przyniosły spokoju w produkcji rolniczej. Hruszewski i liderzy ukraińskich partii politycznych, członkowie Centralnej Rady, propagując i zatwierdzając normy legislacyjne dotyczące nacjonalizacji ziemi, śladem eserów i bolszewików Rosji wiedzieli, zwłaszcza przewodniczący Centralnej Rady, że na Ukrainie gospodarka, w szczególności rolnicza, wiekami kształtowała się na zasadzie własności prywatnej i innych formach posiadania ziemi, europejskiego samorządu (prawo magdeburskie), podczas gdy w metropolii dominowało wspólnotowe posiadanie ziemi, w którym to zakorzeniła się radykalna idea marksizmu dotycząca proletaryzacji chłopstwa, które bolszewicy uważali za drobnomieszczański żywioł i głównego wroga budownictwa socjalistycznego. Ukraińskie siły demokratyczne musiały zjednoczyć się lub przynajmniej porozumieć z nacjonalistyczno-samodzielnościowym ruchem ukraińskim, którego ideologami i liderami byli M. Michnowski, D. Doncow, W. Lypynski, dla terminowego, pierwszoplanowego stworzenia armii URL, a nie przygotowywania przez socjalistów wspólnie z sowiecką Rosją oddziałów do obalenia Państwa Ukraińskiego P. Skoropadskiego, które w ciągu 7,5 miesiąca nawiązało stosunki dyplomatyczne z około 20 krajami, wznowiło pracę przedsiębiorstw przemysłowych, kolei, wprowadziło twardą walutę, Akademię Nauk i inne placówki kultury, przyjęło ustawę o oświacie narodowej itp. Już 5-8 maja 1917 r. I Ukraiński Zjazd Wojskowy, zainicjowany przez M. Michnowskiego, którego delegaci reprezentowali 900 tysięcy ukraińskich żołnierzy wszystkich armii i flot, uznał Centralną Radę i zażądał natychmiastowej reorganizacji armii według zasady narodowo-terytorialnej oraz jej ukrainizacji. Latem 1917 r. około 300 tysięcy ukraińskich żołnierzy żywiołowo zreorganizowało się w formacje ukraińskie. Oprócz tego generał Pawło Skoropadski zaproponował Centralnej Radzie ukrainizowany korpus złożony z 40 tysięcy bojowników. Jednak Mychajło Hruszewski jego propozycję odrzucił, a potomka hetmana Ukrainy nie przyjął. Kierownicy Centralnej Rady uważali, że armia w demokratycznym społeczeństwie, które zbudują, będzie niepotrzebna, poza tym nie można ufać właścicielowi ziemskiemu i carskiemu generałowi Skoropadskiemu. W dobie Dyrektoriatu URL rewolucja nabrała treści krwawej konfrontacji sił narodowych – armii pod dowództwem S. Petlury z Armią Czerwoną sowieckiej Rosji. Po stronie tych ostatnich występowały tak zwane ukraińskie formacje sowieckie, stworzone przez Radę Komisarzy Ludowych Rosji na terenach północno-wschodnich terytoriów Ukrainy. Z ukraińskim ruchem narodowowyzwoleńczym aktywnie walczyły także białogwardyjskie armie rosyjskiej kontrrewolucji. Kierownictwo URL nie wsparło i nie wykorzystało wyjątkowego zjawiska z historii walki o naszą wolność, jakim było odrodzenie kozactwa. Zjazd przedstawicieli Wolnego Kozactwa, w tym Kubania, przeprowadzono dopiero w październiku 1917 r. Przedstawiciele 60 tysięcy kozaków stworzyli Radę Generalną, a P. Skoropadskiego wybrano honorowym hetmanem. Tymczasem liderzy Centralnej Rady oświadczyli, że nie można ufać zrusyfikowanemu właścicielowi ziemskiemu i generałowi armii carskiej. Jednak liderzy ruchu narodowowyzwoleńczego krajów Europy, które zdobyły niepodległość w XIX w., ufali swojej świadomej burżuazji. Zasługuje na uwagę doświadczenie Za-
Zachodnio-Ukraińskiej Republiki Ludowej, utworzonej 1 listopada 1918 roku na ziemiach Wschodniej Galicji, Północnej Bukowiny i ukraińskich powiatów Zakarpacia. Jej populacja liczyła 6 mln ludzi, z nich Ukraińców 71%, Polaków 14%, Żydów 13%, Węgrów i Rumunów 2%. Już 13 listopada 1918 r. ZURL uchwaliła konstytucję, z czasem symbole państwowe – herb, tryzub, niebiesko-żółtą flagę, tworzyła organy wykonawcze i sądowe, a na początku 1919 r. zakończyła formowanie 120-tysięcznej Ukraińskiej Armii Halickiej, którą dowodził generał M. Pawłenko. 22 stycznia 1919 r. na podstawie podpisanych wcześniejszych porozumień przedstawiciele Dyrektoriatu URL i ZURL na placu Sofijskim w Kijowie w obecności wielu tysięcy Ukraińców odczytali Uchwałę Ukraińskiej Rady Narodowej ZURL oraz uniwersał Dyrektoriatu URL o zjednoczeniu obu państw w jedną Soborną Ukraińską Republikę Ludową. Następnego dnia Kongres Pracy URL ratyfikował tę decyzję. Do czasu zwołania parlamentu (konstytuanty) zjednoczonej Ukrainy, który miał ostatecznie nadać moc prawną „Aktowi Zjednoczenia”, ZURL zachowywała autonomię w składzie URL i nazywała się Zachodnim Obwodem państwa. W 1919 r. Ukraina płonęła w ogniu zaborczej wojny Rosji i carskiej Białej Gwardii. Polska za zgodą Rady Ambasadorów Ententy latem rozpoczęła okupację Wschodniej Galicji aż do rzeki Zbrucz, „dla ochrony ludności cywilnej przed niebezpieczeństwem bolszewickich band”. Czechy, Węgry i Rumunia prowadziły walkę o Zakarpacie i Północną Bukowinę. Brak uzgodnionych działań w kwestii rozwiązania problemów politycznych i społecznych u kierownictwa Dyrektoriatu URL i dyktatora ZURL J. Petruszewicza, antagonizmy, spory, rozprzężenie i niezorganizowanie struktur władzy, w szczególności Dyrektoriatu, nie sprzyjały ich zjednoczeniu w walce z wrogimi siłami. W rezultacie Armia Czerwona Moskwii już pod koniec roku zajęła ziemie URL, a Polska – ZURL. Rada Ambasadorów Ententy 14 marca 1923 r. na posiedzeniu Ligi Narodów uznała Wschodnią Galicję za część Polski. Powracając do roli czynnika subiektywnego w ruchu narodowowyzwoleńczym 1917–1921 lat, autor podkreśla, że był on decydujący w walce narodu ukraińskiego o niepodległość. Istota problemu odrodzenia ukraińskiej państwowości, twierdzi D. Doncow, leży w braku „...formotwórczej, budowniczej kasty rządzącej”, a nie w położeniu geograficznym czy braku świadomości narodowej. „... Nasze masy ludowe..., kontynuuje on..., pod względem świadomości wcale nie ustępują takim samym masom wielu innych narodów, których los jest jednak szczęśliwszy”. Ukraińska warstwa przywódcza, która formowała się w warunkach kolonialnego ucisku imperiów Rosyjskiego i Austro-Węgierskiego, zdaniem D. Doncowa nie mogła mieć „swojego wyraźnego ideału państwa, zastępując go ideałem walki klasowej, władzy grupowej czy osobistej...”. Demokratyczno-marksistowska inteligencja, ignorując tradycyjnego ukraińskiego ducha narodowego, właściwego narodowi, nie zdołała wykorzystać „żywiołowego dążenia nastawionego narodowo chłopstwa do porządku i ładu, wrogiego wszelkiemu marksizmowi... i gotowego na krwawe ofiary” w imię wyzwolenia z moskiewskiej niewoli. Liderzy ruchu narodowowyzwoleńczego, nie posiadając koncepcji państwowej oraz jasnego i przejrzystego programu rozwiązania problemów społeczno-ekonomicznych „nie raz chwiali się między ideą własności prywatnej a ideą kolektywizmu, między ideą religijną a bezbożnictwem, między ideą kultury ojczystej a ideą kultury o ukraińskiej formie i rosyjskiej (bolszewickiej) – treści”, co stało na przeszkodzie zjednoczeniu wszystkich warstw społecznych narodu ukraińskiego w warunkach brutalnej walki różnych sił politycznych i krajów o naszą ziemię. W sytuacji, gdy ani Rząd Tymczasowy, ani rosyjscy socjaldemokraci, zwłaszcza bolszewicy, nie uznawali narodu ukraińskiego, jego prawa do państwowości, Centralna Rada i organy wykonawcze URL nie dążyły do uświadomienia i przekazania narodowi, że wojna z kontrrewolucyjnymi wojskami rozpadłego imperium i Armią Czerwoną sowieckiej Rosji miała charakter fundamentalny, który wykluczał kompromisy i wymagał walki o urzeczywistnienie ideału suwerenności. Przesiąkniętej duchem małorosyjskości i „bitej wstydem” inteligencji, w szczególności „wykastrowanym ukraińskim marksistom” brakowało sztuki budowania państwa. Nie udało jej się z ogromnej masy etnicznej narodu Ukrainy zakończyć tworzenia pełnowartościowego, spójnego organizmu kulturowego – narodu-państwa ukraińskiego, który stałby się według Hegla przejawem instytucjonalnej formy wolności narodu. Niemniej jednak ukraiński ruch narodowowyzwoleńczy 1917–1921 lat stał się ważnym etapem formowania ukraińskiego narodu politycznego i walki o odrodzenie państwowości w ciągu całego XX wieku.
Literatura 1. Wynnyczenko W. Widrodżennia naciji. – Kijów; Wiedeń. – Część I i III (Reprint wydania z 1920 r.). 2. Wynnyczenko W. Szczodennyk. 1911–1926. – W 2 t. – T. 1. – Edmonton; Nowy Jork, 1980. 3. Hruszewski M. Spomyny // Kijów. – 1989. – nr 10. 4. Doncow D. Duch naszoji dawnyzny. Drugie wydanie. – Drohobycz, 1991. 5. Doroszenko D. Wojna i rewolucija na Ukrainie. – M.; L., 1930. 6. Doroszenko D. Istorija Ukrainy 1917–1923. – T. 1. Doba Centralnoji Rady. – Użhorod, 1932. 7. Encykłopedija ukrajinoznawstwa. W 2 t. Pod redakcją W. Kubijowycza i Z. Kuzeli. – T. 1. – Monachium – Nowy Jork, 1949. 8. Zbirnyk pamjati Symona Petlury (1879–1926). – K., 1992. 9. Istorija Ukrainskoj SSR. W 10 t. – T. 6. Wielikaja Oktiabrskaja socyalisticzeskaja rewolucija i grażdanskaja wojna na Ukrainie (1917–1920 gg.) – K., 1984. 10. Kappeler Andreas. Struktura ukrajinśkoho nacionalnoho ruchu w Rosijśkij imperiji // Suczasnist. – 1992. – nr 7. – s. 48–56. 11. Kowalewski M. Pry dżerełach borotby. – Innsbruck, 1960. 12. Mychajło Hruszewski. Na porozi Nowoji Ukrainy. Statti i dżerelni materialy. – Nowy Jork, Lwów, Toronto, Monachium, 1992. 13. Michnowski M. Samostijna Ukraina // Ukraina proty Moskwy. Zb. statej. Wydanie Zagranicznych części Organizacji ukraińskich nacjonalistów, 1955. 14. Panczenko Wołodymyr. Politykam potribna seriozna istoryczna oswita. Kilka sliw na zachyst Kluczewskoho // Den. – 2016. – 7–8 października. 15. Petlura S. Statti. – K., 1993. 16. Popowycz M. Czerwone stolittia. – K., 2005. 17. Rejent O. P. Robitnyctwo Ukrainy i Centralna Rada. – K.: Instytut istoriji Ukrainy AN Ukrainy, 1993. 18. Soldatenko W. F. Wynnyczenko i Petlura: polityczni portrety rewolucijnoji doby. – K., 2007. 19. Subtelny Orest. Ukraina. Istorija. – K., 1991. 20. Tereszczenko J. I. Respubliky czy Hetmanat? // Den. – 2017. – 29–30 września. 21. Ukrajinśka Centralna Rada: dok. i materialy u 2 t. – K., 1997. 22. Chmel I. W. Agrarnyje preobrazowanija na Ukrainie. 1917–1920. – K., 1990. 23. Chrystiuk P. Ukrajinśka rewolucija: Zamitky i materialy do istoriji ukrajinśkoji rewoluciji 1917–1920 rr. – T. 1–4. – Kamieniec; Wiedeń, 1921. 24. CDIAUK. – F. 830. – Op. 1. – Spr. 992; Spr. 78. 25. Cereteli I. G. Wospominanija o Fiewralskoj rewolucii. W 2 kn. – Kn. 2. – Paryż, 1963. 26. Czykałenko Je. Szczodennyk (1907–1917). – Lwów, 1931. 27. Szapował M. Zasady ukrajinśkoji wyzwolnoji prohramy. – Praga, 1927. – s. 6–7. 28. Szulhyn Ołeksandr. Trahedija Mychajła Hruszewskoho i trahedija Ukrainy // Tryzub. – Paryż, 1934.
Tłumaczenie maszynowe
Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony
film został uhonorowany Nagrodą im. Szewczenki. Wtedy, w stolicy Turkmenistanu, niedługo przedtem odbudowanej po strasznym trzęsieniu ziemi, Denysenko był duszą towarzystwa. Jego dowcipne, momentami słone słowo zawsze było celne i na czasie; drwił z wielu, przeważnie z oficjalnych artystów, ale i nas z Ołeksandrem Muratowem nie pominął uwagą... Przekonaliśmy się, że nasz rozmówca jest patriotą, według współczesnej definicji – „narodowo świadomym”. A słynna „pieriestrojka” jeszcze się nie zaczęła. Wspominając Wołodymyra Denysenkę, wszyscy podkreślają jego szeroką erudycję. W czasach głuchej sowietyzacji znał historię Ukrainy nie z oficjalnej wersji, studiował dzieła Mychajła Hruszewskiego, nie bojąc się otwarcie wypowiadać na ten temat... Pewnego razu przyszło mi być świadkiem sporu o datę założenia naszej Akademii Nauk. Denysenko stanowczo zauważył, że w rzeczywistości stało się to nie za władzy radzieckiej, w 1919 roku, a rok wcześniej, w 1918 roku, za Hetmanatu Pawła Skoropadskiego... Ołeksandr Muratow niejednokrotnie zwracał się do niego w kwestiach historycznych, zawsze otrzymując gruntowną odpowiedź z odwołaniem do źródeł literackich – w żadnym wypadku nie radzieckich. Bez wątpienia były to owoce gruntownego samokształcenia, a nie zwykłej ciekawości... Miał powołanie podobne do apostolskiego – talent przekonywania. Pod koniec lat 70. redaktor Taras Kińko opowiadał, jak Denysenko przekonywał swojego kolegę-reżysera o tym, że Moskale najpierw ukradli nazwę Rusi (Kijowskiej), a potem próbowali przywłaszczyć nawet samą ukraińską tożsamość, bo jako ordyńcy pragnęli się slawizować. Rozmówca siedział w milczeniu, jakby jego uszy były zatkane granitem. Z czasem ten artysta przyłączył się do ruchu wyzwoleńczego, a za Niepodległości jego imieniem nazwano nawet ulicę. ...Razem z Serhijem Paradżanowem, Leonidem Osyką, Iwanem Mykołajczukiem, Borysem Iwchenką Wołodymyr Denysenko należy do twórców ukraińskiego kina poetyckiego. Dzięki naturalnemu, a nie pożyczonemu talentowi, niepokorności wobec krótkowzrocznej oficjalnej ideologii, wznieśli ukraińską sztukę filmową na nowy, wyższy poziom, co kosztowało ich długotrwałe nieuznawanie, przemilczanie, niedostatek, a nawet – skróciło życie. Była to święta ofiara twórczego płomienia, złożona na ołtarzu Wolności.Czas minął niepostrzeżenie. Słuchacze zwrócili się z prośbą o wykonanie utworów wokalnych na bis. Duet „Ornament” zaśpiewał „Kołysankę” do słów Natalki Pokład, Ludmyła Wereta wzruszyła obecnych piosenką „Moim rodzicom” do słów Ołeksandra Biłasza. Autorką muzyki obu utworów jest wiceprezes Międzynarodowego Funduszu im. Pawła Hłazowego Tetiana Dyman. Ludmyła Semenenko poruszyła serca słuchaczy wspaniałym repertuarem klasycznym, a potem wszyscy razem zaśpiewali ukraińskie pieśni ludowe. W życiu bywają różne spotkania, ale to jest niezapomniane.Własna inf.
Tłumaczenie maszynowe
Andrij TOPACZEWSKI, laureat nagrody imienia Wiaczesława Czornowoła, zasłużony działacz sztuki Ukrainy. 65 lat temu Wołodymyr Denysenko zadebiutował jako reżyser filmem „Żołnierka”, a po 20 latach jego obraz filmowy „Żniwiarze” został uhonorowany Narodową Nagrodą Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki. Los nie był łaskawy dla tego oryginalnego artysty. W 1948 roku, zaledwie po ukończeniu II roku Kijowskiego Instytutu Teatralnego, trafił pod „pierwsze koszenie” jeszcze stalinowskich represji. Za „ukraiński burżuazyjny nacjonalizm” został skazany na 5 lat łagrów, gdzie machał kilofem aż do samego końca epoki stalinizmu. Zwolniony na mocy amnestii w marcu 1953 roku, znalazł się bez pracy i mieszkania... Czasy były niepewne i niepokojące, wielu kolegów patrzyło krzywo na „odsiedzeńca”. Ale uczeń sławnego Łesia Kurbasa, reżyser teatralny Wiktor Dowbyszczenko (wspomnienie córki W. Dowbyszczenki, Hałyny), nie bał się wesprzeć „nacjonalisty”, przyjmując go pod swój dach. I Wołodymyr Denysenko zaczął wszystko od nowa, bo nie wyobrażał sobie siebie poza sztuką. Z wielkimi trudnościami wznowił studia na wydziale reżyserii (kurs Marjana Kruszelnyćkiego), który ukończył w 1956 roku. Od tego czasu pracował w kinematografii jako reżyser, scenarzysta i pedagog. Wytrwały z natury, pragnął nadrobić stracone lata. Sprzyjał temu brak kompleksu, który ma dzisiaj modną nazwę „prokrastynacja” – nie był skłonny odkładać spraw i czynów na przyszłość. W 1968 roku pojawił się jego, bez przesady, najlepszy film – „Sumienie”. Ale na ekrany ten film nie trafił, bo został zakazany. Czymże nie dogodził Denysenko władzy panującej? Wydawałoby się, tragedia zniszczonej przez okupantów ukraińskiej wsi i poświęcenie głównego bohatera, który przy próbie ratowania współmieszkańców ginie razem z nimi – taki scenariusz w pełni mieścił się w ramach oficjalnie dozwolonego. Ale... Krytycy filmowi zaliczyli to dzieło do kina poetyckiego, bo ma wyraziste cechy tego sławnego nurtu: przedmiotem sztuki filmowej jest wewnętrzny, duchowy świat postaci. Konflikt wynika nie ze sprzeczki najlepszego z idealnym, a z poszukiwań moralnych, które zderzają się z nieprzezwyciężalnymi realiami. Ale była też zasadnicza różnica filmu od wytworów codziennego radzieckiego kinematografu. Chodziło o fenomen sumienia, właściwy tylko chrześcijańskiej duchowości i zupełnie obcy dla „sowieckiej” świadomości. Bo sumienie, jako zdolność rozumienia prawdy, rozróżniania prawdy i krzywdy (kłamstwa), uświadamiania sobie własnego obowiązku, było całkowicie zbędne w ideologicznym dogmacie radzieckiego człowieka... Zatem było to kino nie do obsługiwania władzy. I tego Denysence kierownictwo filmowe nie wybaczyło. Inne dzieła kina poetyckiego zdążyły zagościć na ekranach przynajmniej do „generalnego pogromu” ukraińskiej inteligencji w 1972 roku i osławionego referatu lidera partyjnego W. Szczerbyćkiego o „przezwyciężeniu” tego nurtu, który poruszył ideologiczne bagno. Ale „Sumienie” szeroki widz zobaczył dopiero po... 27 latach, za Niepodległości, w 1991 roku, po odrestaurowaniu tego filmu przez syna Wołodymyra Terentijowycza, Ołeksandra Denysenka – reżysera, aktora, pisarza, który godnie zachowuje i kontynuuje rodzinne tradycje. Swoją drogą, nakręcił on film dokumentalny o swoim niezapomnianym ojcu „Denysja. Światy Wołodymyra Denysenka”, w tytule którego kryje się pochodzenie ich nazwiska od starogreckiego imienia boga sił życiowych przyrody – „Dionizos”. ...Aktywność obywatelska Wołodymyra Terentijowycza była po prostu niepowstrzymana. Pod koniec lat 60., na jednym ze zjazdów Związku Kinematografistów Ukrainy (ZKU), jego kandydatura została zaproponowana na stanowisko przewodniczącego związku. Ale wygrał, rzecz jasna, poprzedni przewodniczący, Ty
duetem „Ornament” w składzie Ludmyła Wereta i Tetiana Dyman (kierowniczka artystyczna). Zabrzmiały autorskie piosenki kompozytorki: „Noworoczna”, „Pieśń o Ukrainie”, „Ukraińska chata” do słów ukraińskich poetów Wasyla Dowżyka, Dmytra Łucenki oraz Wasyla Zajcia. Program święta zawsze upiększa humor, który nawet podczas wojny z rosyjskim agresorem wspiera, dodaje sił i inspiruje do zwycięstwa. Wiele uśmiechów Pawła Hłazowego (1922–2004) – niedoścignionego ukraińskiego humorysty, ulubieńca zarówno dorosłych, jak i dzieci, zabrzmiało w wykonaniu Tetiany Dyman. Nastroju dodały również utwory współczesnych humorystów Wiktora Jewtuszenki oraz Ołeksija Domnyckiego. W celu popularyzacji twórczości Pawła Hłazowego w 2022 roku staraniem członków Międzynarodowego Funduszu imienia Pawła Hłazowego wprowadzono do obiegu monetę okolicznościową na stulecie od dnia urodzin Mistrza. Autorem projektu został ukraiński artysta-grafik, zasłużony artysta Ukrainy Mykoła Sawowycz Koczubej. W styczniu tego roku wydarzyło się jeszcze jedno miłe wydarzenie – jedna z ulic rejonu swiatoszyńskiego miasta Kijowa została przemianowana na ulicę Pawła Hłazowego. Na wieczorze natchnienie zaprezentowała śpiewaczka operowa Ludmyła Semenenko – artystka ludowa Ukrainy, która pięćdziesiąt lat służyła w Narodowej Operze Ukrainy. Wzruszyła widzów kunsztem wykonania. Zabrzmiały piosenki Tetiany Dyman „Do ciebie” do słów Tetiany Petrowskiej oraz „Dawna wiosna” do słów Łesi Ukrainki przy akompaniamencie autorki muzyki. Tymofij Łewczuk. Lecz zdezorientowana komisja skrutacyjna zameldowała Łewczukowi, że przeciwko Denysence oddano więcej głosów, niż było obecnych na zjeździe! I wtedy urzędujący Przewodniczący wypowiedział historyczną frazę, niemal aforyzm: „Tak będzie z każdym, kto pójdzie przeciwko narodowi!” Przypominało to osławione oskarżenie o „anty-narodowy burżuazyjny nacjonalizm” lub prościej – „wróg narodu”. Tylko w latach 60. za to oskarżenie już nie rozstrzeliwano, co najwyżej – nakładano zakaz wykonywania zawodu... Na następnym zjeździe SKU, na samym początku lat 70., jak wspomina Tamara Bojko (przygotowywała audycję o zjeździe w redakcji literacko-dramatycznej radia ukraińskiego), jakiś przedstawiciel zuchwałego moskiewskiego kierownictwa filmowego żądał od naszych kinematografów większej radzieckiej ideowości. Nagle na trybunę wybiegł zaczerwieniony, wzburzony człowiek: „Ile można nas pouczać, my mamy swoją historię kina, Ołeksandr Dowżenko – to nasz, ukraiński artysta!” I tym człowiekiem był Wołodymyr Denysenko... Początkowo zapadła cisza, którą rozbudziła lawina oklasków. Klaskali niemal wszyscy, wśród nich – znani scenarzyści Iwan Dracz, Dmytro Pawłyczko... Dalej zjazd pracował z innym, patriotycznym nastrojem. Na podobne protesty odważali się daleko nie wszyscy artyści, wśród których było niemało niestandardowo myślących. I było to możliwe do wspomnianego już „Generalnego pogromu” ukraińskiej inteligencji w 1972 roku, kiedy inaczej myślących jeszcze nie aresztowano, chociaż po rękach krążył już rękopis Iwana Dziuby „Internacjonalizm czy rusyfikacja?”. Aktywnie pracując jako reżyser, Wołodymyr Denysenko od 1959 roku wykładał w Kijowskim Instytucie Teatralnym (KDITM) im. Karpenki-Karego. Bezkompromisowy w kwestii bezpośredniości wobec kolegów, do studentów odnosił się po swojemu czule – uczył nie ukrywać swoich poglądów i uczuć. Tak, z wdzięcznością wspominał jego wykłady reżyser Wiaczesław Krysztofowycz (autor znanych filmów „Żebro Adama”, „Samotna kobieta pragnie poznać”, laureat Państwowej Nagrody Ukrainy im. O. Dowżenki (2022 r.), obecnie wykłada w tej samej placówce, co i jego nauczyciel, tylko teraz to – Narodowy Uniwersytet Teatru, Kina i Telewizji). Autor tych słów poznał Wołodymyra Terentijowycza 60 lat temu, zaraz po pierwszym publicznym pokazie jego filmu „Sen” w 1964 roku. W tym utworze rolę młodego Tarasa Szewczenki wykonał młody Iwan Mykołajczuk. Była tam też wspaniała plejada wówczas już znanych aktorów – Dmytro Milutenko, Natalija Naum, Kostiantyn Stepankow… Co więcej, był to 150-letni jubileusz Szewczenkowski (szeroko obchodzony na całym świecie na mocy uchwały UNESCO). Wszystko to zobowiązywało twórców filmu, by nie lepić, zgodnie z ówczesnym radzieckim zwyczajem, rewolucjonisty-demokraty, a stworzyć obraz wielkiego poety, który odpowiadał zamysłowi scenariuszowemu (autorzy – D. Pawłyczko i W. Denysenko). Ukazane na ekranie wydarzenia poprzedzały napisanie poematu „Sen” („U każdego swój los…”) – stąd i nazwa filmu. Miałem szczęście przeprowadzić z Wołodymyrem Denysenką jeden z pierwszych wywiadów („Szewczenko zobowiązuje”, dla młodzieżowej, wtedy jeszcze komsomolskiej gazety). „To mój pierwszy film z fabułą zbudowaną na konkretnym materiale historycznym – powiedział mój rozmówca. – Z zachwytem przeczytałem niemal wszystkie materiały archiwalne o młodym Szewczence; gdyby przyszło mi ponownie zająć się filmem o nim, wybrałbym tę samą drogę”. Zatem Wołodymyr Terentijowycz we wszystkim dążył do sedna wydarzeń i zjawisk. Ale o tym – dalej. Później spotkaliśmy się na festiwalu filmowym w Aszchabadzie w 1979 r., gdzie za film „Żniwiarze” nagrodzono go Główną nagrodą „Człowiek pracy na ekranie”. Wtedy uprzejmie pochwalił moją dokumentalną taśmę (choć pozakonkursową) na temat ekologiczny „Ci, którzy żyją obok”... Jeśli chodzi o jego „Żniwiarzy”, to ten utwór oficjalnie poświęcony „bitwie o zbiory”, w rzeczywistości był pełnym zwrotów akcji, nasyconym melodramatycznymi efektami. Jak pisał o nim znany filmoznawca Serhij Trymbacz, obraz ten, choć stworzony według zwykłych klisz „filmu produkcyjnego”, jednocześnie zachwycał świeżością materiału i żywymi, niewymyślonymi charakterami jej bohaterów. Co więcej, była w niej ukazana prawdziwa, a nie urzędowa, modna w tamtych czasach, „przyjaźń narodów”... W tym samym 1979 roku ten
Od lewej do prawej: Ludmyła Semenenko, Tetiana Dyman, Mykoła Rudakow
Tłumaczenie maszynowe
Niedawno w „Klubie Ciekawych Spotkań Mykoły Rudakowa” odbyło się spotkanie z kompozytorką Tetianą Dymań. Wydarzenie miało miejsce w Bibliotece Demijiwskiej w Kijowie, dyrektorką której jest Halina Kozłowa.
Mykoła Rudakow – przewodniczący klubu, znany dziennikarz, kulturolog, działacz społeczny, redaktor naczelny gazety „Chata”, mecenas, organizator wielu festiwali kulturalnych, założyciel Międzynarodowego Funduszu Dobroczynnego „Ukraińska chata”, członek Międzynarodowego Funduszu im. Pawła Głazowego. Jest to człowiek, który część swojego życia poświęcił rozmowom z niezwykłymi osobowościami, mając talent skupiania ludzi wokół siebie.
W klubie zawsze jest ciekawie i pouczająco. Koncert rozpoczął się od wokal-
Tłumaczenie maszynowe
Eduard OWCHARENKO Zdjęcia Andrija MINTENKA „Ukochany nieukochany” to przykład komedii i farsy. Młody hrabia, nie lada żartowniś i hulaka, w trakcie kolejnej zabawy otrzymuje wieści o szybkim przyjeździe narzeczonej. Co więcej, zgodnie z testamentem, uniknięcie ślubu jest niemożliwe – w przeciwnym razie hrabia nie dostanie ze spadku ani kopiejki. Sytuacja komplikuje się przez to, że zaręczyny odbyły się 10 lat temu i od tamtej pory narzeczeni ani razu się nie widzieli. Bohater nie jest gotowy na zakończenie rozpustnego życia bogatego kawalera, dlatego dochodzi do oczywistego wniosku: trzeba zrobić tak, aby narzeczona sama zerwała zaręczyny. W tym celu przebiera się za Onysyma, w którego pijaną głowę jednocześnie wpajają myśl, że to on jest hrabią. Ale manipulatorzy nie wiedzą, że narzeczona również nie jest pozbawiona sprytu, ponieważ... Zatem oddajmy głos osobom, które przyczyniły się do powstania nowego spektaklu. Iljina Hensićka, dyrektorka – kierowniczka artystyczna teatru: „To był mój pomysł, aby wystawić spektakl „Ukochany nieukochany” na podstawie sztuki Jarosława Stelmacha. W internecie natrafiłam na nagrania ukraińskiej muzyki barokowej w wykonaniu Niny Matwijenko. Zainteresowałam się, zaczęłam oglądać, słuchać, spodobało mi się. Było tam wiele pieśni ludowych, autorskiej muzyki barokowej. Te nagrania powstały około 25 lat temu. Ponadto chcę, aby na scenie „Berehyni” brzmiał nie tylko tradycyjny ukraiński folklor, do którego przywykliśmy. Już pod kątem idei muzyki barokowej zaczęłam szukać materiału dramaturgicznego. Przypomniałam sobie, że kiedyś w Narodowym Akademickim Teatrze Dramatycznym imienia Iwana Franki wystawiano spektakl „Miłość w stylu baroku”. Zdobyłam tekst, przeczytałam i zaproponowałam Natalii Linnik wystawienie spektaklu. Z pierwotnej koncepcji muzycznej zostało niewiele. Natalia zaczęła słuchać muzyki zaproponowanej przeze mnie. Ale ona poszerzyła te granice, znalazła inny ciekawy materiał, poza tym, co śpiewała Nina Matwijenko, dodała więcej kantów. Tak w naszym repertuarze pojawił się ten spektakl. Z Natalią Linnik mamy pod wieloma względami podobne gusta i poglądy. Prawie równolegle studiowałyśmy w instytucie teatralnym. Prowadzimy pełne zaufania rozmowy na tematy teatralne. Nieprzypadkowo to właśnie jej już po raz drugi zaproponowałam wystawienie spektaklu w „Berehyni”. Ponadto Natalia wsłuchuje się w nasze życzenia, w naszą wizję. Ułożyły się jej nadzwyczaj dobre relacje z baletmistrzem, chórmistrzem, aranżerem muzyki. Zdołała stworzyć wokół siebie wspaniały zespół. Mamy więc pozytywny rezultat. Również moim pomysłem było zaproszenie do głównej roli męskiej Eduarda Kichtenki. W naszym teatrze nie ma zbyt wielu mężczyzn-wokalistów, a aktora z typem urody potrzebnym do tej roli, niestety, w ogóle nie ma. Przypomniałam sobie, że razem z Eduardem pracowaliśmy w teatrze „Kołeso”. Zaproponowałam – i dołączył do naszego zespołu. Musiał się trochę przeuczyć, ponieważ ma akademicki sposób wykonania aktorskiego, a w naszym teatrze jest on nieco inny. Taka współpraca jest korzystna również dla naszych aktorów, bo to inny sposób istnienia na scenie. Eduard jest profesjonalnym aktorem, a w teatrze „Berehynia” są soliści-wokaliści. Wspólna praca była interesująca zarówno dla niego, jak i dla nas. Nie wykluczam, że w przyszłości zaprosimy tego aktora jeszcze do jakiejś roli. Niedawno nasza reżyserka Tetiana Awramenko zaczęła pracować nad spektaklem na podstawie powieści Jurija Wynnyczuka. Wśród wykonawców również będzie jeden zaproszony aktor, absolwent katedry reżyserii Narodowego Uniwersytetu Teatru, Kina i Telewizji imienia Iwana Karpenki-Karego. Gra już w niektórych naszych spektaklach. Jesteśmy otwarci na współpracę, zawsze interesuje nas praca z różnymi twórcami – artystami, reżyserami. Daje to teatrowi możliwość stawania się bardziej różnorodnym, wielopłaszczyznowym. W marcu ma odbyć się premiera spektaklu „Nocny reporter” w gatunku kabaret-detektyw. Zaprosiliśmy ciekawą artystkę-scenografkę Irynę Horszkową. Będzie to pierwsze doświadczenie naszej wspólnej pracy. W spektaklu „Ukochany nieukochany” był ciekawy eksperyment. Grali zaproszeni muzycy z zespołu Take Seven (kierownik Wiktor Dmytrenko) z instrumentami muzycznymi, których nie ma w naszej orkiestrze: gitara akustyczna, gitara basowa, fortepian. Staramy się eksperymentować, za każdym razem dawać coś nowego. Z czasem w repertuarze pojawią się Szołem Alejchem, Taras Szewczenko. Będziemy przygotowywać też inne niespodzianki dla widzów. W grudniu wystawiliśmy spektakl dla dzieci „Kolęda. Tajemnica Nowego Roku”. Będzie on u nas także w kolejne święta bożonarodzeniowo-noworoczne. A chcielibyśmy jeszcze wystawić dla dzieci bajkę, w której połączylibyśmy folklor i współczesne motywy. Obecnie szukamy materiału. W pierwszy dzień wiosny pokażemy Galakoncert, jest on nieco przerobiony. Poświęcimy go założycielowi i wieloletniemu kierownikowi teatru Mykole Burawskiemu. Właśnie tego dnia trzy lata temu odszedł w zaświaty. Planowaliśmy ten koncert w 2022 roku, ale wtedy z wiadomych wszystkim przyczyn nie wyszło”. Natalia Linnik, reżyserka-inscenizatorka: „Na małej scenie teatru „Berehynia” wystawiłam spektakl „Anioł szczęścia” na podstawie sztuki Iwana Mykołajczuka. Już miesiąc po premierze kierowniczka artystyczna teatru Iljina Hensićka zaproponowała mi do pracy sztukę Jarosława Stelmacha. Wcześniej nie znałam tego utworu. Najpierw przesłuchałam wersję audio, gdzie rolę głównej postaci czytał Ołeksij Bohdanowycz, potem zapoznałam się z jedną z inscenizacji. A już po tym znalazłam tekst, wydany jeszcze w latach 90. Materiał mi się spodobał. Po pierwsze, to komedia. Najbardziej lubię wystawiać spektakle komediowe, a w naszych czasach są one szczególnie potrzebne. Ostatnim razem wystawiałam spektakl na małej scenie teatru, a tym razem – na głównej. To było pewne wyzwanie. Przecież czym innym jest praca na kameralnej przestrzeni scenicznej, a czym innym – na dużej scenie. Najpierw wymyślałam, jaka będzie oprawa sceniczna, potem budowałam w wyobraźni sceny i dopiero po tym zaczynałam pracować z aktorami. Kierowniczka teatru zapytała mnie, kogo chcę widzieć w tej czy innej roli. Nasza wizja z Iljiną Borysivną pokryła się. Potrzebny był tylko aktor dramatyczny do roli Hrabiego. Zaproponowaliśmy tę rolę Eduardowi Kichtence i zgodził się. Ogólnie uważam obsadę ról za bardzo udaną, można powiedzieć – stuprocentowe trafienie. Jestem zadowolona z pracy Ołeny Tukalowej (Ołiana). Szukałam do roli Hrabiny aktorki z wewnętrznym kręgosłupem. Ołena mile mnie zaskoczyła, wynik pracy z nią przerósł oczekiwania. Z Iryną Priadun (Jarysia) pracowałam w
„Anioły szczęścia”. Gra w teatrze dopiero rok i przez ten czas wiele zdążyła zrobić. A Ołeksija Czerniaka od razu zatwierdzono do roli Stepana. Pod koniec spektaklu bohater Ołeksija mówi, że jednak kobiety są najważniejsze. Chyba w tym właśnie zawiera się główna myśl spektaklu. (Uśmiecha się). Jeszcze przed pracą z artystką-scenografką Switłaną Zaikiną wiedziałam, że na scenie będą stół i krzesła na kółkach, które będą jeździć po scenie. Z czasem wymyśliliśmy stojaki z girlandami. Artystka zaproponowała, żeby one też się poruszały. W spektaklu wykorzystujemy kantaty XVI–XVII wieku. Pieśni dobrała chórmistrzyni Iryna Bonkowska. Postanowiliśmy połączyć w spektaklu style barokowy i współczesny. Zrobienie aranżacji na orkiestrę zaproponowaliśmy kompozytorowi Wiktorowi Dmytrence. Moim zdaniem wyszło udanie. Muzykę do numerów baletowych dobierałam sama. A baletmistrzyni-choreografka Switłana Diadiun z pół słowa rozumiała, czego od niej chcę, jak widzę ten czy inny numer. Uważam, że udana choreografia i numery baletowe to już połowa sukcesu spektaklu. Switłana Zaikina jak najlepiej dobrała kostiumy postaci i zobaczyłam na scenie właśnie to, co chciałam. Praca nad spektaklem trwa. W szczególności chcemy przygotować drugi skład wykonawców do części ról. Marzę, żeby jeszcze coś wystawić w teatrze „Berehynia”. Póki co kończymy pracę nad „Kochanym niekochanym”. Dalej będę wnosić swoje propozycje twórcze. Dobrze byłoby częściej wykorzystywać umiejętności wokalne artystów. „Berehynia” to teatr ukraińskiego folkloru. Chce się, żeby nadal było tu dużo pieśni i muzyki”. Eduard Kichtenko, odtwórca roli Hrabiego: „To moja pierwsza rola w teatrze „Berehynia”. Podoba mi się ten teatr przede wszystkim dlatego, że jest muzyczny. Zespół „Berehyni” jest wspaniały, zgrany, jak jedna wielka rodzina. Od pierwszego dnia, jak tylko zaczęły się próby, nawiązaliśmy dobry kontakt. Podczas procesu prób widywaliśmy się niemal codziennie. A teraz przychodzę tylko na spektakle i już zaczynam tęsknić za nowymi kolegami, których zawsze chętnie widzę. Od pierwszych prób zawiązały się przyjacielskie relacje z Ołeksijem Czerniakiem, który gra mojego służącego Stepana. Jako profesjonalny śpiewak Ołeksij bardzo pomógł mi w pracy. Komfortowo pracuje się też z Ołeną Tukałową. Mimo tego, że ona jest aktorką baletu, a ja aktorem dramatycznym, od razu znaleźliśmy wspólny język. Myślę, że nie warto dużo mówić o moim bohaterze, będzie lepiej, gdy widz sam zobaczy go na scenie. Zaznaczę tylko, że ja, jak każdy aktor, dodaję cząstkę siebie do każdej roli, gram siebie w pewnych okolicznościach. Póki co zagraliśmy tylko trzy spektakle. Z każdym spektaklem będę znajdować coś nowego, postać będzie się wypełniać. Jeśli chodzi o kolegów ze sceny, to jestem zadowolony z ich pracy w 100 procentach. Obecnie pracuję głównie przy dubbingu i podkładaniu głosu. To było moje pierwsze wyjście na scenę od ponad czterech lat. Jestem wdzięczny Iljinie Hensickiej za taką możliwość. Będę rad, jeśli uda mi się zagrać w „Berehyni” jeszcze jakąś rolę”.
Tłumaczenie maszynowe
Ihor ZOC Zdjęcie Heorhija LUK’JANCZUKA W ostatnich dniach w Muzeum Historii Kijowa odbył się okrągły stół poświęcony 174. rocznicy urodzin ukraińskiego badacza archeologii i najdawniejszej historii ludzkości, odkrywcy kultury trypolskiej Wikientija Chwojki. W dyskusji wzięli udział naukowcy oraz działacze Proświty. Iryna Forostian Organizatorzy spotkania postawili sobie za cel nakreślenie wkładu wybitnego uczonego W. Chwojki w badania dziedzictwa historycznego, rozwój rodzimej archeologii, a także określenie konkretnych kroków w celu uczczenia 175. rocznicy urodzin badacza w przyszłym roku. O znaczeniu spuścizny naukowej W. Chwojki opowiadali m.in. doktor nauk historycznych Mychajło Widejko, mistrzyni ludowa, dyrektor muzeum „Dywoświt Trypillia” Ludmyła Smolakowa, dyrektor muzeum TRYPILLYA Iryna Forostian, starszy prawnik Ukraińskiego Towarzystwa Ochrony Zabytków Historii i Kultury Wałerij Driuczenko, doktor nauk filozoficznych Ludmyła Fyłypowycz, doktor filozofii Serhij Prysuchin oraz inni. Podczas wydarzenia prezentowano materiały dotyczące wybitnych znalezisk W. Chwojki, muzeum Trypillia na Ukrainie i w USA, wystaw krajowych i międzynarodowych. W świetle popularyzacji wiedzy o cywilizacji trypolskiej zrobimy małą dygresję od wydarzenia w Muzeum Historii Kijowa i wspomnimy o wystawie rekonstrukcji makiet architektury sakralnej czasów kultury trypolskiej – Świątyni Noblowskiej, która odbyła się w Bibliotece Naukowo-Technicznej im. H. I. Denysenki NTUU „KPI”. Jeden z organizatorów tej wystawy – deputowany ludowy Ukrainy wielu kadencji Iwan Zajeć – przekazał redakcji „Słowa Proświty” broszurę o tym wydarzeniu, w której zaznaczono, że cywilizacja trypolska jest jedną z najdawniejszych kultur rolniczych świata, która istniała na terytorium Ukrainy ponad siedem tysięcy lat temu i której dorobek jest widoczny we współczesnym bycie narodu ukraińskiego. Według słów profesora Mychajła Widejki, po raz pierwszy archeolog Chwojka natrafił na ślady dawnej kultury podczas wykopalisk na Górze Kuryłowskiej w Kijowie w latach 1893–1894. Ostatecznie utwierdził się w przekonaniu o odkryciu nowej, szczególnej kultury podczas późniejszych wykopalisk w pobliżu miasteczka Trypillia w obwodzie kijowskim. Rezultaty swoich badań nad tą kulturą archeologiczną zaprezentował w 1899 r. na Zjeździe Archeologicznym w Kijowie. W. Chwojka zdefiniował kulturę trypolską jako kulturę rolniczą, którą stworzył osiadły lud. Oświadczył, że „lud, który stworzył te zabytki, nie mógł zniknąć bez śladu i był nie kim innym, jak gałęzią plemienia aryjskiego, której słusznie należy się miano protosłowian i której potomkowie do dziś zamieszkują...” – historyczną Ukrainę. Trypillia jest wszechstronnie wyrazistą kulturą, której przejawy w znacznym stopniu kształtują także obraz współczesnego świata. Jak twierdzi M. Widejko, „właśnie w czasach istnienia świata trypolskiego życie i byt ludzi nabrały znanego nam wyglądu. Właśnie wtedy w naszym kraju zaczęto wytapiać metal, wypalać naczynia w piecach garncarskich, prząść i tkać. Stworzono świat rzeczy, który jest nam bliski i zrozumiały: zaczęto nie tylko budować domy, ale i wypełniać je sprzętami domowymi (stołem, krzesłami, ławą, naczyniami). W gospodarstwie pojawiły się tak potrzebne rzeczy, jak sierp i metalowa siekiera. Ludzie ubrali się w wygodną i piękną odzież z tekstyliów. Zatem tam, w świecie trypolskim i na jego obrzeżach, całkiem słusznie będzie szukać pewnych źródeł, początków świata współczesnego”. Mychajło Widejko Przy okrągłym stole uczestnicy spotkania zgodzili się, że materialne i duchowe dziedzictwo cywilizacji trypolskiej wymownie świadczy o tysiącletniej ciągłości i sukcesji bytowania narodu ukraińskiego na naszej odwiecznej ziemi. A spuścizna W. Chwojki powinna stać się naukowym, edukacyjnym i informacyjnym dorobkiem całego społeczeństwa. Aby zrealizować te dobre zamiary, uczestnicy spotkania przyjęli szereg rekomendacji, w szczególności zwrócenie się do organów władzy centralnej oraz Kijowskiej Miejskiej Administracji Państwowej w sprawie konieczności utworzenia nowoczesnego interaktywnego Muzeum Wikientija Chwojki poprzez przywrócenie naukowo-kulturalnego funkcjonowania budynku przy ulicy Ihoriwskiej 9, w którym mieszkał wybitny uczony. Zaproponowano utworzenie Instytutu Rekonstrukcji Znalezisk Archeologicznych, wykorzystując metody Chwojki oraz międzynarodowe projekty badawcze, opierając się na osiągnięciach autorskiej szkoły L. Smolakowej oraz ukraińsko-amerykańskiego centrum ochrony dziedzictwa historycznego (wspólny projekt FRAC i laboratorium naukowo-badawczego archeologii Uniwersytetu Kijowskiego im. B. Hrinczenki). Słuszne wydają się propozycje włączenia informacji o życiu i działalności tego wybitnego uczonego do programów nauczania i treści podręczników do historii Ukrainy dla szkół i uniwersytetów; aktualizacji nagrody jego imienia za wybitne odkrycia w dziedzinie archeologii; utworzenia wspólnie z ambasadą Czech funduszu grantowego im. W. Chwojki. Mamy nadzieję, że dobre zamiary zostaną wcielone w życie.
Tłumaczenie maszynowe
Przyjaciele! Tygodnik „Słowo Proświty” – jedna z niewielu istniejących obecnie wysp niezależnego ukraińskiego słowa w informacyjnym morzu – przy pewnym „wsparciu” naszej władzy znalazł się na granicy zakończenia swojego istnienia. I tylko my sami, którzy kochamy, szanujemy i cenimy ukraińskie prawdziwe i obiektywne słowo, możemy pomóc „Słowu Proświty”. Każde wsparcie finansowe wydawnictwa to znaczący wkład w ukraińską sprawę. Podajemy więc Państwu nasze dane bankowe: AT KB „PRYWATBANK” (EDRPOU banku 14360570, kod banku 305299) otwarto rachunek: nr UA263052990000026004036804116; odbiorca: GO „Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki; kod EDRPOU: 00031756. Cel płatności wypełnia płatnik tak, aby podać pełną informację o płatności. Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK Redaktorka literacka Hałyna DACIUK Korektorka Ołena HŁUSZKO Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua Wydrukowano w TOV „Mega-Poligraf”, 04073 m. Kijów, ul. Marka Wowczka, 3. Korespondencja z czytelnikami – tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy korzystaniu z naszych publikacji odniesienie do „Słowa Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” – 30617
Tłumaczenie maszynowe
Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» imienia Tarasa Szewczenki Świadectwo rejestracji KV nr 4066 z dnia 02.03.2000 r. Szef-redaktor Pawło MOWCZAN Redaktor naczelny Ihor ZOC Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca) Pawło MOWCZAN Mykoła TYMOSZYK Heorhij FILIPCZUK Mykoła HOŁOMSZA Jurij HANDZIUK Hałyna DACIUK Jewhen BUKET
Tłumaczenie maszynowe