Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 12strona oryginału ↗

WSZYSTKO TKANE Z MIŁOŚCI

Слово Просвіти, №07 за 2005 рік

Imię Zynowija Hryhorowycza FEDYKA, docenta katedry rysunku Narodowej Akademii Sztuk Pięknych i Architektury, można znaleźć w prestiżowych informatorach „Sztuka ukraińska” i „Ukraińscy artyści”, a także w wielotomowym fundamentalnym dziele o artystach i rzeźbiarzach, które wydawane jest raz na sto lat w Lipsku (RFN) — „Allgemeines Kuntzler Lexikon. Die Bildender Kuntzler aller Zeiten und Volker” — „ŚWIATOWY LEKSYKON ARTYSTYCZNY. Sztuka wszystkich czasów i narodów” (2004). Jego prace znajdują się w muzeach i prywatnych kolekcjach w Ojczyźnie oraz za granicą, a także są prezentowane na wystawie objazdowej, która odwiedzi większość dużych miast w ramach projektu artystycznego „Ukraina na progu III tysiąclecia. Portretowy wizerunek współczesnego człowieka”, zorganizowanego przez Centrum Sztuki Współczesnej „Suzirja”. Trypilska berehynia Po raz pierwszy odwiedziłem pracownię Zynowija Fedyka razem z francuskim malarzem i rzeźbiarzem Temistoklem Wirstą. Ten ostatni bardzo ciepło wypowiadał się o pracach ukraińskiego kolegi i życzył mu nowych sukcesów. Mnie zaś najbardziej zachwyciły rzeźby oparte na motywach trypilskich. Trypillja… Modny nurt czy zew przodków? W 2004 roku do Rzyszczowa w obwodzie kijowskim zjechali się rzeźbiarze z różnych regionów Ukrainy, aby przemyśleć na nowo dziedzictwo trypilskie w swoich nowych pracach i pozostawić je tutaj na pamiątkę o tajemniczej cywilizacji. Wśród uczestników był także Zynowij Hryhorowycz Fedyk, który wydał mi się człowiekiem subtelnych i głębokich uczuć, zakochanym w historii swojego narodu, niezwykle skromnym i jednocześnie wesołym, chociaż jego droga artystyczna jest bardzo niełatwa. EKSTREMUM PODCZAS WYSTAWY „Przypominam sobie 1987 rok. Noc przed wystawą republikańską nie śpię, przykręcam podstawki do rzeźb, czyszczę je na błysk. Oto już ranek, a u mnie jeszcze nie wszystko gotowe, a czas biegnie jak szalony. Pędziliśmy na wystawę. Wyładowałem. Przeniosłem. Rozstawiłem. A tu już zbliża się innymi salami komisja wystawowa. Ja cichutko wychodzę, ledwo łapiąc oddech, a w duszy wątpliwości — czy wszystko w porządku? Fizyczne zmęczenie i napięcie nerwowe nagle odpuszczają — na duszy taka ulga. Co będzie, to będzie! Zdążyłem! Po pewnym czasie jeden z członków komitetu wystawowego wychodzi i jeszcze z daleka, szeroko się uśmiechając, macha do mnie ręką: — Stary! Gratuluję! Twoje kompozycje wybrano na republikańską, a lepsze (w liczbie prac innych artystów) — na ogólnozwiązkową wystawę, która będzie odbywać się w Maneżu! Przypominam sobie sympozjum rzeźby w Polsce, w mieście Smolany, dokąd na zaproszenie regionalnego zarządu kultury zjechali się rzeźbiarze z różnych krajów Europy. Przyjechałem z pewnym opóźnieniem i na mój los została tylko czterometrowa, gruba, sękata dębowa kłoda, surowa i twarda jak kamień. A ponieważ miałem już gotowy szkic rzeźby świętego Włodzimierza Wielkiego, to przystąpiłem do pracy od razu, najpierw siekierą, dalej — piłą spalinową, a potem już cieńszymi narzędziami, i tak dwa tygodnie od rana do wieczora. Do mojego fachu trzeba mieć nie lada siłę fizyczną”. Zwyczajna sobie chwila. Zwyczajna chata z kominem. Na rosach i deszczach zaparzony bez. Ta realna chwila już jutro będzie wspomnieniem, A pojutrze — bajką bajek. Lina Kostenko Nie na darmo mówią: „Wszyscy jesteśmy rodem z dzieciństwa”. Dzieciństwo Zynowija Hryhorowycza minęło na Lwowszczyźnie we wsi Zabirja. Malownicze lasy i pola, rodzinna ziemia, która słynie ze swoich mistrzów w drewnie, malowanych drewnianych zabawek z ruchomymi elementami, glinianych ptaków, gwizdków, malowanych listków, garncarstwa, weszła w serce na zawsze. Wspomina z ciepłem: „Wychowałem się w wiórach”. Jeszcze całkiem mały lubił przyglądać się pod słońce złocistym pachnącym pierścieniom wiórów, które z brzęczeniem odlatywały od dziadkowego strugnika, który był wspaniałym cieślą, robił figurowe meble i stawiał zręby — chaty z drewna bez ani jednego żelaznego gwoździa. Pięknem i poezją były przepełnione babcine pisanki. Bliscy bardzo ciężko pracowali na ziemi, ojciec lubił szczepić jabłonie, sadzić sady. Każda gałązka, posadzona troskliwymi rękami, wyrastała, jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki. Ojciec, Hryhorij Iwanowycz, prosty ogrodnik-agronom, uważnie śledził rozwój zdolności syna, troskliwie i jakby mimochodem stwarzał mu warunki do twórczości, wspierał. Marzył o niezwykłym zawodzie dla syna. Mama, Marija Iwaniwna, tak jak babcia Hanna, bardzo ładnie wyszywała krzyżykiem, ściegiem płaskim. Na święta wyciągała ze skrzyni strój, ozdobiony, oprócz haftu, jeszcze gerdanami, które tęczowo grały na słońcu. Bywa chwila jakiegoś wstrząsu: Zobaczysz świat, jak po raz pierwszy w życiu. Zwyczajna chmura, szara i jesienna, Podpisze nagle barwy złote. Lina Kostenko Nigdy w dzieciństwie nie miał pojęcia, że zostanie znanym artystą. Ale kiedy ojciec po raz pierwszy podarował mu kolorowe ołówki, to tak spodobała się tęcza kolorów, że jakkolwiek by się nie nabiegał za dzień, nie nabroił, ciągnęło do świętego — malować, lepić z plasteliny. To rodziło głęboko w duszy poczucie niezwykłości. Bardzo subtelnie czuł formę, w głębi duszy zaczynała, jak muzyka, brzmieć tajemnicza struna, chociaż w rzeczywistości uświadomił sobie, że jest rzeźbiarzem, dopiero na drugim roku Lwowskiej Akademii Sztuk Pięknych. A przed tym było w miasteczku Iwano-Frankowe na Lwowszczyźnie artystyczne rzemieślnicze училище, dokąd wstąpił razem z przyjacielem po ósmej klasie w 1964 roku, gdzie opanował wszystkie rodzaje rzeźby, ornamenty płaskie, geometryczne, ażurowe. Podobało się rzeźbić szkatułki z lipy (nóż idzie jak po maśle, drzewo pachnie miodem), a szczególnie — właściwie jaworowska rzeźba — na ciemnowiśniowym tle białe listki, kłoski, kwiatuszki. Podczas służby był wojskowym artystą, dalej — Lwowska Akademia Sztuk Pięknych, gdzie jego pedagogami zostali profesorowie W. N. Borysenko, E. P. Mysko. Początkowo bardziej przyciągało malarstwo, ale na drugim roku wykładowcy zauważyli jego zdolność do odtwarzania objętości i już na czwartym pracę zaliczeniową Zynowija (gipsową statuę modela) wybrano jako najlepszą do funduszu instytutu. Po niej do dziś studenci się uczą, nawet od częstego przestawiania jedna noga odpadła, ale praca nie przestała być wzorcem. „Mój ulubiony pedagog D. Krywawycz. Jeśli nie zdążyliśmy wykonać zadania, reagował z humorem: — Kino, wiosna, dziewczyny?.. — ale ta ironia była skuteczniejsza od wyrzutów, tym bardziej wszystko, co najlepsze w nas, wspierał bez zastrzeżeń. Właśnie on pierwszy zobaczył we mnie rzeźbiarza. — Pan przecież poważnie czuje rzeźbę, a dlaczego poważnie się nie zajmuje? — Te słowa stały się zwrotnymi, odtąd moja świadomość

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn