Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 4strona oryginału ↗

ADNOTACJA NARODOWEGO ROZ-

Слово Просвіти, №07 за 2006 рік

populacji. Żaden rząd na świecie nie jest w stanie zagwarantować jednocześnie wysokiego poziomu zatrudnienia i minimalnego poziomu inflacji. Również wśród inicjatyw, które mają sprzyjać wzrostowi gospodarki narodowej, poza standardową formułą „inwestycje + rynek kapitałowy + deregulacja biznesu + odcienienie gospodarki + wsparcie eksportu = wzrost gospodarczy”, jest jeszcze jeden punkt dotyczący optymalizacji systemów zaopatrzenia w energię i oszczędzania energii. Jest wysoce znamienne i wymowne, że gospodarka jako sfera życia społecznego w „Strategii długoterminowej” znajduje się pod numerem jeden. Można to rozpatrywać jako hołd złożony czysto marksistowskiemu imperatywowi światopoglądowemu, który mocno zakorzenił się w zbiorowej podświadomości ukraińskich technokratów. Jeśli rozpatrywać „Strategię długoterminową” jako plan działań rządu, to podejście do numeracji wektorów jest poprawne. Jeśli jednak rozpatrywać ten dokument jako długoterminowy plan działań całego systemu zarządzania państwem, a nawet więcej, jako długo oczekiwaną strategię rozwoju narodowego, to taranujący technokratyzm i dehumanizowana priorytetyzacja od materialnego na górze do kulturowo-sakralnego na dole są niedopuszczalne. Ale wygląda na to, że sam ukraiński premier nie jest gotowy wyjaśnić, czym jest zaproponowana przez niego „strategia”. Drugi wektor strategii jest skierowany na podniesienie roli Ukrainy na świecie oraz integrację kraju ze wspólnotą krajów rozwiniętych. Jak to nie paradoksalnie: ani wstąpienie do UE, ani wstąpienie do NATO w celach wskaźnikowych tego wektora nie figuruje. Zamiast tego, poza pierwszoplanowym wstąpieniem do WTO w 2006 roku, zaznaczono cel wstąpienia do Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) do 2015 roku. Organizacja ta jest uważana za „klub zainteresowań” dla najbogatszych krajów świata. Na prezentacji ukraiński premier mówił o tym, że u podstaw strategii położono „ukraińskie marzenie” o zamożnym i silnym europejskim narodzie i państwie, których ukonstytuowanie przewiduje wejście do „złotego miliarda” ludzkości. Ostatnia teza ma neomarksistowskie brzmienie, gdyż koncept „złotego miliarda” usilnie propagują właśnie współcześni neomarksiści, jednak w żadnym wypadku nie należy ekstrapolować zrodzonych przez radziecki totalitaryzm negatywnych konotacji terminu „marksizm-leninizm” na współczesną neomarksistowską paradygmatykę, absolutnie równoprawną ze wszystkimi innymi paradygmatykami rozwoju narodowego i międzynarodowego. Wejście do „złotego miliarda” jest ogólnie celem zorientowanym na człowieka. Wśród celów wskaźnikowych drugiego wektora figuruje stworzenie strefy wolnego handlu z UE. Strefa wolnego handlu to pierwszy etap integracji narodowego systemu gospodarczego z systemem gospodarczym UE. Po niej powinno nastąpić stworzenie unii celnej i wspólnego rynku. Realne korzyści, odczuwalne dla ukraińskich przedsiębiorców, a z czasem i reszty obywateli, Ukraina będzie miała właśnie z takiej postępującej integracji funkcjonalnej, a nie z formalnych umów i brukselskich zaświadczeń o ukraińskiej eurozdatności. Upływ czasu pokaże, jak ma zostać rozwiązany problem ukraińskiego członkostwa w UE w perspektywie długoterminowej. Wśród inicjatyw polityki zagranicznej strategii wskazano także liberalizację reżimu wizowego z UE i USA. W 2008 roku ma zostać zawarta nowa długoterminowa umowa o współpracy między Ukrainą a UE, która zastąpi Umowę o partnerstwie i współpracy Ukraina—UE z 1994 roku. W zaproponowanej przez ukraińskiego premiera „Strategii długoterminowej” odzwierciedlono te kroki, co do których z pewnością zostanie osiągnięte porozumienie między UE a Ukrainą na obecnym etapie. I ten zdrowy pragmatyzm obiektywnie cieszy. W bloku polityki zagranicznej twórcy strategii nie zapomnieli także o rozwoju biznesu turystycznego, za to zapomnieli o rozszerzeniu współpracy transgranicznej, współpracy w ramach Euroregionów, regionalnym przywództwie Ukrainy w makroregionie czarnomorsko-kaspijskim, co między innymi jest rodzynkiem polityki zagranicznej ministra spraw zagranicznych Borysa Tarasiuka. Również z znanych tylko autorom strategii przyczyn tematyka wojskowo-polityczna, w tym także wstąpienie do NATO, została zignorowana. Może NATO stało się tematem tabu na czas kampanii wyborczej, ponieważ ponad połowa populacji kraju, jak wskazują sondaże, jest stabilna w swoim negatywnym stosunku do idei wstąpienia Ukrainy do NATO. Wtedy zapewnienia o apolityczności i antypopulistycznym ukierunkowaniu strategii stają się wysoce wątpliwe. Trzeci wektor „Strategii długoterminowej” jest poświęcony rozwojowi i wykorzystaniu potencjału intelektualnego narodu. Poza podniesieniem poziomu zatrudnienia wśród celów wskaźnikowych wektora zaproponowano podniesienie produktywności pracy w różnych branżach do poziomu średniego dla UE. Nawiasem mówiąc, jest to jedyne bezpośrednie odniesienie do standardów UE w tej strategii. Znany współczesny amerykański ekonomista John Galbraith w książce „Społeczeństwo dobrobytu” postawił edukację na pierwszym miejscu spośród wszystkich strategicznych wektorów rozwoju narodowego. I dopiero po tym, twierdzi on, można mówić o gospodarce, gwarancjach socjalnych, armii, integracji międzynarodowej. Wśród inicjatyw trzeciego wektora strategii rządowej rozwój edukacji, szczerze mówiąc, jest bezsystemowy, impulsywny: proponuje się stworzenie narodowej szkoły biznesu na poziomie zachodnim. Dlaczego tylko biznesu? Ukrainie pilnie, żywotnie potrzeba rozwijać mnóstwo narodowych szkół w różnych sferach działalności! Obecnie zdolni Ukraińcy stają się stacjonarnymi profesorami uniwersytetów w Birmingham i Monachium. W strategii nie ma żadnego uświadomienia oraz jakiejkolwiek inicjatywno-celowej artykulacji tej nieatrakcyjnej tendencyjności. Czwarty wektor strategii dotyczy sfery socjalnej — podniesienia jakości życia populacji. Najbardziej strategicznie ważny wektor rozwoju narodowego dla większej części ukraińskiego społeczeństwa ma być monitorowany według takich celów wskaźnikowych, jak odsetek ludzi żyjących poniżej granicy ubóstwa (przewiduje się jego obniżenie do 2% ogólnej liczby populacji); zapewnienie mieszkań socjalnych dla warstw populacji o niskich dochodach; doprowadzenie średniego metrażu mieszkania na jedną osobę do 30 mkw. w 2010 roku; obniżenie śmiertelności noworodków do 0,5% oraz podniesienie średniej długości życia do 75 lat. I wszystko to planuje się osiągnąć kosztem zakończenia reformy emerytalnej, rozwoju kredytowania hipotecznego, stymulowania budownictwa tanich mieszkań, podniesienia ogólnego poziomu zdrowia populacji. Trudno powiedzieć, czy stosowano do ustalenia dat i normatywów w sferze socjalnej metodologię ekonometryczną, macierze wpływu krzyżowego i prognozowanie wykładnicze, czy też daty zostały rozstawione, że tak powiem, „w przybliżeniu, na oko”, ale bezspornym jest fakt negatywnej bieżącej dynamiki wskaźników socjalno-demograficznych, z którymi zaproponowane normatywy nie korelują. Tak, według metodologii obliczania średniej długości życia Banku Światowego, na Ukrainie w ciągu ostatnich dziesięciu lat skróciła się ona z 72 do 59 lat dla kobiet i z 75 do 56 lat dla mężczyzn. Te liczby praktycznie nigdzie nie figurują. Tak samo, według obliczeń Banku Banku, najniższy wskaźnik liczby osób żyjących poniżej granicy ubóstwa jest w Kijowie — 5,5%, a najwyższy na obszarach wiejskich — 32%. Według danych badania socjologicznego fundacji „Demokratyczne Inicjatywy”, taki socjometryczny wskaźnik jak samopoczucie społeczne ludności Ukrainy nadal pozostaje na niskim poziomie, a od 1995 roku do marca 2005 roku pozytywna dynamika integralnego indeksu samopoczucia społecznego wyniosła zaledwie 1,7%, co jest znikomym postępem. Zatem sfera społeczna na Ukrainie, pomimo pewnych przesunięć i ruchów postępowych, pozostaje skrajnie problematyczna, a w zaprezentowanej przez Jurija Jechanurowa strategii najwyraźniej brakuje wyważonej oceny sytuacji. Ostatni, piąty wektor strategii rządowej ma figuratywną nazwę — jednoczenie kraju. Przewiduje on zmniejszenie polaryzacji politycznej i kulturowej zachód—wschód—południe, rozwój infrastruktury ogólnokrajowej, stworzenie warunków dla migracji siły roboczej, wspieranie porozumienia między różnymi wyznaniami kościelnymi, wymianę studentów między wyższymi uczelniami Ukrainy. Słowem — zrozumienie naglącego braku solidaryzacji narodowej na Ukrainie ma miejsce w strategii. Wyżej już mowa była o tym, że jeśli rozpatrywać zaproponowaną strategię jako długoterminowy plan rozwoju narodowego, to gospodarka pod nr 1 powinna zostać czymś zastąpiona. I tym „czymś” powinno być właśnie zadanie intensywnego, prognozowanego, maksymalnie wspieranego budowania narodu, czyli ogólnoukraińskiej solidaryzacji na gruncie wspólnych wartości. Problem pod kryptonimem „Zachód—Wschód” istnieje w całej swojej pretensjonalnej wyrazistości. Ogólnie rzecz biorąc, to, co realnie dla sprawy budowania narodu mogą zrobić zarządcy państwowi, zostało w strategii odzwierciedlone. Reszta to sprawa nie państwa jako dyrektywnej instytucji społecznej, a samego społeczeństwa i, w pewnej mierze, artystów oraz historyków. Ostatecznie Premier obiecał, że wykonanie strategii będzie ściśle kontrolowane według jasno określonych wskaźników. I dostęp do takiej kontroli przez Internet będzie zapewniony każdemu Ukraińcowi. Tak J. Jechanurow zaprezentował swoją wizję strategicznego rozwoju kraju, którą ciekawie jest porównać z europejską wizją takiego rozwoju. „KRYTERIA KOPENHASKIE” CZŁONKOSTWA W UE: CO SIĘ POKRYWA Na spotkaniu w Kopenhadze w 1993 roku Rady Europejskiej UE, w skład której wchodzą szefowie państw krajów członkowskich, zostały określone kryteria przedakcesyjne do UE dla krajów Europy Środkowej i Wschodniej. Niektóre z głównych warunków zostały zapisane w tak zwanej Białej Księdze Komisji Europejskiej z 1995 roku. Są one różnie grupowane i klasyfikowane. Najbardziej skoncentrowanie można je przedstawić w czterech fundamentalnych kierunkach. Pierwszy zawiera kryteria polityczne: stabilny reżim demokratyczny, ochronę praw człowieka; wolne, uczciwe, równe wybory; niezależność władzy sądowniczej, ochronę praw mniejszości narodowych, skuteczną walkę z korupcją i przestępczością. Drugi kierunek zawiera kryteria ekonomiczne: ukształtowaną społeczną gospodarkę rynkową; stabilność makroekonomiczną, konkretne kontrolowane wskaźniki bezrobocia, inflacji, wzrostu PKB, deficytu budżetu państwa itp. Trzeci kierunek jest logiczną kontynuacją drugiego — wysoki stopień konkurencyjności gospodarki narodowej, co pozwoli przezwyciężyć siły konkurencyjne i presję rynkową. Właśnie w murach Akademii Kijowsko-Mohylańskiej Premier Ukrainy Jurij Jechanurow na spotkaniu ze studentami i wykładowcami 2 lutego zaprezentował rzecz nieordynarną dla ukraińskiego zarządzania państwowego — „Długoterminową strategię rozwoju Ukrainy i priorytety działalności Gabinetu Ministrów na 2006 rok”: sam w sobie precedens jest wart uwagi i analizy.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn