Strona · s. 6strona oryginału ↗
OD TOWARZYSTWA JĘZYKA UKRAIŃSKIEGO — DO UKRAIŃSKIEGO
Слово Просвіти, №07 за 2006 рік
KONFERENCJA PRASOWA 10 lutego w UNIAN odbyła się konferencja prasowa poświęcona 17. rocznicy utworzenia na Ukrainie Towarzystwa Języka Ukraińskiego im. Tarasa Szewczenki. Co zmieniło się od czasu powstania towarzystwa (które w 1991 roku przemianowano na Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta”)? Dlaczego dzisiaj, w przededniu wyborów parlamentarnych, znów zawisło zagrożenie nad ukraińską państwowością, nad ukraińskim językiem państwowym? Te pytania stały się kluczowe w rozmowie liderów ruchu proświtańskiego z dziennikarzami. „Dlaczego dzisiaj na Ukrainie szeroko kolportowana i propagowana jest obca ideologia w takich wydawnictwach jak „Moskowskij komsomolec w Ukrainie”, „Komsomolskaja prawda w Ukrainie” i innych? To absurd. I takiego absurdu jest pod dostatkiem. W szczególności — mianowanie przez prezydenta szefa kanału narodowego, człowieka, który nie włada i z zasady nie chce mówić w języku ukraińskim” — skonstatował przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” Pawło Mowczan. Jednak, jego zdaniem, siły narodowo-patriotyczne otrzymały potężne wsparcie w walce o ukraińską Ukrainę, kiedy prezydent Juszczenko w orędziu wygłoszonym z trybuny Rady Najwyższej potwierdził, że jest zorientowany na własną historię, na własne wartości narodowe, szczególnie podkreślając problem językowy, problem informacyjny, potrzebę stworzenia jedynej pomiestnej cerkwi jako systemu odpornościowego narodu. „To bardzo wyraźny sygnał, to drogowskaz dla ukraińskiego społeczeństwa” — twierdzi lider „Proświty”. — Prezydent zapewnił, że użyje wszystkich możliwych sił, aby rozłamu w społeczeństwie nie było ani na tle językowym, ani religijnym — a to jest zgodne z zadaniami i ideałami, które zawsze stawiała przed sobą „Proświta”. Anatolij Pohribnyj: „Nie można powiedzieć, że przez 17 lat od czasu utworzenia Towarzystwa Języka Ukraińskiego nie było żadnego postępu w kwestiach językowych. Pewien postęp jest, ale jest on tak znikomy, że po prostu nie ma wybaczenia dla poprzednich reżimów na Ukrainie, bo można mówić o tym, że minimum dwa pokolenia młodych Ukraińców zostały stracone w planie językowym. Bijemy się o swój ukraiński język w swoim państwie na swoim etnicznym terytorium — to i paradoks, i nonsens. Ale czekamy na następne wybory, w których my, całe świadome ukraiństwo, niechybnie musimy zwyciężyć. I jak tylko zwyciężymy — rozpoczniemy natarcie na bastiony ukraiństwa, o to, by Ukraina budowała się jako państwo ukraińskie z priorytetami narodowymi we wszystkim — w gospodarce, polityce, kulturze, języku. Teraz musimy opierać się na stanowisku swojego prezydenta, który zaznaczył, że język ukraiński jest potężnym czynnikiem konsolidującym”. Jurij Hnatkewycz, kierownik fundacji Ołeksy Hirnyka, ocenia utworzenie TJU jako start zmagań o tworzenie Ukrainy nowej doby, zdobycie niepodległości — jako półfinał. I pyta: a co będzie finałem? Wykłady po rosyjsku na uczelniach, ulice stolicy nazwane imionami katów narodu ukraińskiego — to dzisiejsze skutki tzw. kuczmyzmu. Więc, próbując dotrzeć do przyczyn pierwotnych: co jest źródłem owego kuczmyzmu? Czy możliwe jest zniwelowanie stuleci polityki skierowanej na likwidację narodu ukraińskiego, której skutki są szczególnie wyraźne na wschodzie Ukrainy? Czy Ukraińcy zrusyfikowanych regionów przejdą w stan ukraiństwa? „Wszystko będzie zależało od naszej aktywności, złości i zapału w walce” — jest pewien Jurij Hnatkewycz, tak jak i tego, że w następnych wyborach pole wyborcze będzie podzielone nie według parametrów społecznych czy klasowych, podział będzie przebiegał na granicy ukraińskości i nieukraińskości. Anatolij Mokrenko, artysta ludowy Ukrainy, przypomniał słowa Ołeksandra Dowżenki: „...byli synowie Ukrainy, byli synowie narodu ukraińskiego, byli i sukinsyny...”. Takich i dzisiaj jest wielu. Może i są niegłupimi ludźmi, ale w stosunku do wszystkiego, co ukraińskie — są sukinsynami. A dla mnie język ojczysty, język ukraiński — to najważniejszy stopień wolności, jaki może być. Walka o język ukraiński zaczynała się od TJU, stamtąd wyszła nasza elita polityczna i kulturalna. Ale karta językowa jest rozgrywana do dziś. Przed wyborami demokraci po trochu ustępują w kwestii językowej, aby zdobyć więcej głosów wyborców, a rosyjskojęzyczni atakują. Musimy zebrać do kupy ukraińską duszę. Bardzo zaszkodził Łeonid Kuczma, kiedy oświadczył, że będzie walczył o oficjalny status języka rosyjskiego — wielu wtedy opuściły się ręce i zwiędła dusza, bo zrozumieli, że oficjalna władza jest przeciwko temu, aby Ukraina była ukraińska. I do dziś, ku wielkiemu żalowi, ta sytuacja nie zmieniła się”. Ołeksandr Ponomariw: „Musimy pouczyć się od Żydów, bo oni odrodzili swój martwy język, a nasza władza odcina dopływ powietrza żywemu językowi ukraińskiemu. Pamiętam, jak w czasach tworzenia Towarzystwa Języka Ukraińskiego nawet na Donbasie, na Ługańszczyźnie zaczęto odradzać ukraińskie korzenie, w Mariupolu stworzono zespół „Z ridnych dżereł”. A potem Kuczma swoim oświadczeniem o drugim języku oficjalnym zapoczątkował ruinę tych osiągnięć. Ale czekaliśmy na Majdan, mieliśmy nadzieję, że ludowy prezydent rozwiąże te problemy. I czego się doczekaliśmy? Na Ługańszczyźnie, na Odesszczyźnie, na Dniepropietrowszczyźnie, na Charkowszczyźnie? Jeśli wcześniej byli tam nie najlepsi szefowie administracji państwowych, to przynajmniej próbowali mówić w języku ukraińskim, a nowo mianowani nawet nie próbują i nie chcą. To jaki to przykład dla innych? Oni nie będą próbowali odrodzić języka ukraińskiego na tych terenach i będą szli na rękę zrusyfikowanym. Uważam, że winna jest temu „pomarańczowa władza”, bo pokładano w niej wiele nadziei, ale żadnych nie spełniła”. Wszyscy uczestnicy wydarzenia zgodzili się co do tego, że główna przyczyna ograniczenia funkcjonowania języka ukraińskiego na Ukrainie, ciągłych spekulacji tematem dwujęzyczności, prób podzielenia narodu według cechy językowej — tkwi w charakterze ukraińskiej władzy. Przecież, jak dowodzą przykłady, w mentalności Ukraińców zakodowane jest równanie do lidera („jak skłoni głowę lider, — tak i będzie”), dlatego przykład przywódców narodu może stać się jednym z czynników podniesienia poziomu świadomości narodowej, w szczególności ukrainizacji. Oprócz sposobów rozwiązania problemu językowego, tak jak widzą je proświatowcy, dziennikarze otrzymali również odpowiedzi na pytania dotyczące apelu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” do Centralnej Komisji Wyborczej z żądaniem wykreślenia z rejestracji wyborczej bloku „Opozycja Ludowa”, „Partii Regionów” oraz „Partii Polityki Putina” jako takich, których programy działań mają charakter antypaństwowy. Uczestnicy konferencji podkreślają, że te siły polityczne należy traktować nie po prostu jako nosicieli innych poglądów, przekonań, innej ideologii, — a jako wrogów Ukrainy, kultury ukraińskiej, narodu ukraińskiego. Poruszono również na konferencji prasowej kwestię rubryki o narodowości w paszporcie. Pawło Mowczan zgadza się, że ustawę o paszporcie, przyjętą za prezydentury Łeonida Krawczuka, należy przejrzeć. Ale inicjatywa powinna wychodzić przede wszystkim od szerokich kręgów społeczeństwa z naświetleniem problemu w mediach.
Lesia TKACZ dysław Utkin i naczelnik wydziału kultury Mykoła Ryczkow. Z osobnym powitaniem wyszli na scenę ziomkowie-ziatkivczanie, którzy mieszkają w stolicy. Z Winnicy przywiozła powitania i podarki od Obwodowego centrum twórczości ludowej poetka, laureatka kilku nagród literackich poetka Wałentyna Storożuk. Witali Mykołę Dmytrenkę przedstawiciele Umańskiego Uniwersytetu Pedagogicznego im. Pawła Tyczyny, doktor nauk o sztuce, folklorystka i etnograf Czerkaskiego Uniwersytetu Pedagogicznego Switłana Kytowa, poetka z Aleksandrii Natalja Fesenko, rzeźbiarz i dawny towarzysz Petro Łantuch z Żytomierszczyzny, pracownicy redakcji czasopisma „Słowo i czas”. Rodzynką wieczoru stało się wręczenie jubilatowi jego wielkiego portretu. Zrobił to znany malarz-portrecista Wołodymyr Masłak. Wzruszającymi momentami wydarzenia były występ bandurzysty Wasyla Bujanowskiego; pieśń „Odlatują w wyraj myśli moje letnie” do słów jubilata w wykonaniu jego syna Olesia (fortepian) oraz córki Julii (wokal, gitara). Nawiasem mówiąc, Oles — tłumacz z języka angielskiego, ma w dorobku twórczym kilka przetłumaczonych powieści; Julia — poetka, członkini NSPU, kandydatka nauk filologicznych. Na zakończenie wieczoru twórczego Mykoła Dmytrenko przeczytał swoje poezje z nowych dwóch książek „Kwiaty dobra” oraz „Kocham twój uśmiech zagadkowy”. Julia SZUTENKO, kandydatka nauk filologicznych, fotografia Olhy SZCZERBAKOWEJ z
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
