Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 11strona oryginału ↗

TWARZĄ W TWARZ Z GENIUSZEM

Слово Просвіти, №07 за 2006 рік

O ZDOBYCIE NARODOWEJ NAGRODY imienia TARASA SZEWCZENKI Podczas wieczoru liczni mówcy podkreślali, że Wołodymyr Jaciuk jest uczonym-praktykiem, którego pracę w muzeum można określić mianem służby. Sprawą całego życia tego naukowca jest badanie dorobku poety-artysty. Tak też trzy książki wysunięte pod rozwagę Komitetu ds. Nagrody Narodowej koncentrują myśli wytrwałego szewczenkologa-poszukiwacza. Można o nim powiedzieć słowami filozofa S. Kierkegaarda: „Myślenie — moja pasja”. Właściwie Wołodymyr Jaciuk mógłby, zachęcony przez ludzi o podobnych poglądach, wysunąć pod rozwagę już pierwszą z trzech prezentowanych książek — „Malarstwo i grafika Tarasa Szewczenki: obserwacje, interpretacje” (Kijów: Rada, 2003), która ujrzała światło dzienne dzięki pomocy finansowej Naukowego Towarzystwa im. Tarasa Szewczenki w Ameryce z funduszu Petra Andrusiwa. W wydaniu mowa o osobliwościach procesu twórczego Szewczenki-artysty, naświetlona jest historia tworzenia jego obrazów i rysunków, na nowo odczytano zagadkowe strony twórczego życiorysu artysty. Wołodymyr Kozyrski w przedmowie zaznacza, że praca „łączy wysoką kunsztowność prawdziwego słowa literackiego, nieprzeciętny talent mistrza ostro zarysowanej fabuły, potężną analitykę wnikliwego filozofa i historyka, głęboką wiedzę fachową przenikliwego źródłoznawcy oraz szczerą, bezgraniczną miłość do Wielkiego Tarasa — Człowieka, Artysty, Poety, porywa czytelnika od pierwszych wierszy i trzyma w nieustannym, lecz przyjemnym napięciu aż do ostatniej kropki”. Właśnie takie osiągnięcia w dziedzinie historii sztuki w zakresie dorobku Szewczenki są teraz na czasie. Głębokość pracy badawczej w połączeniu z porywającym sposobem wykładu, nowatorstwo i filozoficzne przemyślenie, włączenie do arsenału środków obserwacji naukowej osiągnięć kultury światowej — to cechy dorobku Wołodymyra Jaciuka, które są aktualne dla literatury szewczenkologicznej o charakterze naukowym i odpowiadają na zapotrzebowania współczesnego, wnikliwego czytelnika. Jednocześnie właśnie takie wydania dają możliwość poszerzenia kręgu czytelników, którzy, mimo dewaluującego kierunku kultury masowej, nie stracili, na szczęście, zapału do rozwoju osobistego. W 2004 roku ujrzały światło dzienne dwie kolejne książki. W wydawnictwie „Baltija Druk” wyszedł album „Twarzą w twarz z Szewczenką: Ikonografia 1838—1861 lat”. Znaczna część wspaniale reprodukowanego i skomentowanego materiału ikonograficznego, przedstawionego w nim, jest mało znana, a niekiedy wręcz zupełnie nieznana zarówno ogółowi kulturalno-artystycznemu, jak i specjalistom badającym ukraiński portret. Taka publikacja w jednym wydaniu dość pełnego zbioru portretów ma na celu nie tylko zaspokojenie zainteresowania wielbicieli Szewczenki, ale także skłonienie specjalistów do dalszych poszukiwań, nowych odkryć i atrybucji. Podczas prezentacji dyrektor wydawnictwa „Baltija Druk” Virginijus Strolia zauważył, że poczuł oryginalne widzenie człowieka naszych czasów i ma zamiar kontynuować współpracę z Wołodymyrem Jaciukiem. Temat „wydawniczy” kontynuował artysta Leonid Andrijiwski: takie wydania świadczą o obecności we współczesnym procesie wydawniczym dzieł naprawdę godnych pod względem poziomu duchowości. Właśnie na nie skierowana jest działalność wydawnictwa „Krynycia”, gdzie w 2004 roku ujrzała światło dzienne książka „Szewczenkowska pocztówka jako zabytek historii i kultury. 1890—1940”. Pod względem ilości zebranego i odtworzonego materiału filokartystycznego, poświęconego jednej postaci historycznej, oraz gruntowności jego opracowania, wydanie to nie ma analogów na świecie. Kulturolog Mykoła Skyba oraz literat Mykoła Szudria, który, nawiasem mówiąc, pierwszy w swoim czasie wyraził myśl o zgłoszeniu dorobku Wołodymyra Jaciuka do Nagrody im. Szewczenki, podkreślili godną podziwu i naśladowania skrupulatność szewczenkologa. Zauważono, że jemu, badaczowi wysokiej klasy, czas prowadzić specjalne warsztaty. Wiele mówiono o potrzebie kontynuowania dzieła Wołodymyra Jaciuka przez młode pokolenie historyków sztuki, którym warto przejmować nie tylko metody badań, ale także ogólnie studiować dorobek mistrza w dziedzinie szewczenkologii. Stanisław Buszak opowiedział, z jakim zainteresowaniem i zachwytem opanowują fach wychowankowie szkoły o profilu artystycznym, właśnie dzięki pracy Wołodymyra Jaciuka. Historyk sztuki przypomniał również: recenzentem wydania Wołodymyra Jaciuka „Malarstwo — mój zawód” był Płaton Biłecki (1989). On też wystąpił z recenzją — „Zaczęło się od ciekawostek w gazecie „Drug czytacha” (1990), gdzie w szczególności zaznaczył: „Opowiedzieć książkę, szkic po szkicu, to daremny trud, bo nawet małe drobiazgi tutaj wiele znaczą. Trzeba ją przeczytać uważnie, kupić, póki jest jeszcze na półkach księgarń. Bardzo mi miło polecić wielbicielom twórczości Kobziarza nazwisko Wołodymyra Makarowycza Jaciuka: na firmamencie szewczenkologii zajaśniała nowa gwiazda”. Szkoda, że Płaton Ołeksandrowycz nie zobaczył już, jak potężnie zajaśniał szczęśliwy zbiór badacza, który wyróżnił doświadczonym okiem. …Co zaś do nagrody: jak powiedziano, rzecz nie jest obowiązkowa, ale przyjemna. I chce się, żeby wszystko odbywało się w porę. Zwłaszcza gdy dużo mówi się o kryzysie systemowym w szewczenkologii, potrzebie wytyczenia dróg jego przezwyciężenia. Dorobek Wołodymyra Jaciuka to już precedens. Tym bardziej, że Nagrodzie Narodowej, która nosi imię Tarasa Szewczenki, wypadałoby mieć taką nominację jak „Szewczenkologia”. Zważywszy na uniwersalność wielkiego artysty, mogłaby ona rozpatrywać prace z różnych dziedzin nauki humanistycznej. Niechby przyznawano ją choć raz na dziesięć lat. I godni kandydaci by się zgłaszali, i kryzys by się oddalał... Tetiana Czuiko Na wstępie chcę zaznaczyć twórczą degradację artystów-poetów, kompozytorów i wykonawców, bo właśnie od ich kunsztu w dużej mierze zależy sukces utworu piosenkowego. Słowo „wykonawca”, a nie „piosenkarz” używam nieprzypadkowo. Bo na estradzie i w radiotelewizji króluje dzisiaj właśnie on, a nie prawdziwy współtwórca, piosenkarz przez duże „P”, zdolny włożyć w wykonywaną przez siebie piosenkę serce i duszę. Dlatego też brzmią dzisiaj wszędzie naprędce rymowane, z prymitywną melodyką piosenki-jednodniówki, które zapomina się niemal od razu po przesłuchaniu. — Czy jest więc nadzieja na powrót w najbliższym czasie sławnych tradycji ukraińskiej piosenki estradowej lat 70.—80. ubiegłego wieku, do których tak sprawnie dołączyliście i Wy? — Chce się w to wierzyć, chociaż całkowita komercjalizacja życia kulturalnego Ukrainy, która dzisiaj jest obserwowana (w tym także piosenki estradowej), najwyraźniej nie jest w stanie sprzyjać jej twórczemu wzrostowi w ogóle. W Narodowym Muzeum Tarasa Szewczenki odbył się wieczór Wołodymyra Jaciuka. Znany szewczenkoznawca pracuje w muzeum od trzydziestu lat, jest autorem stu pięćdziesięciu publikacji z zakresu kultury ukraińskiej. Jako osobne wydania ukazały się: „Malarstwo — mój zawód: Etiudy szewczenkowskie” (1989), „Własną ręką — Taras Szewczenko” (1992), „Akwaforty T. H. Szewczenki: »Malownicza Ukraina«” (1993), „Tajemnica fotografii Szewczenki” (1998), „Na pamiątkę rodzinnego kraju: Ukraina na starej pocztówce” (2000, współautorstwo)… Oprócz tego badacz jest autorem artykułów o mało znanych aspektach życia i twórczości Mychajła Baszyłowa, Jakowa de Balmena, Amwrosija Żdachy, Hanny Barwinok, Pantełejmona Kulisza, Opanasa Slastiona, Wasyla Tarnowskiego.Na prezentacji występuje minister kultury i turystyki Ihor Lichowyj. Siedzą (od lewej do prawej): dyrektor generalna Narodowego Muzeum Tarasa Szewczenki Natalja Kłymenko oraz zastępcy dyrektora — Wołodymyr Jaciuk i Tetiana Czujko

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn