Strona · s. 13strona oryginału ↗
TWÓRCZOŚĆ TO CIĄGŁE POSZUKIWANIE
Слово Просвіти, №07 за 2006 рік
— Panie Anatolij, czy ostatnia wystawa stała się dla Pana wydarzeniem przełomowym? — Tak. Ta wystawa ma charakter retrospektywny i składa się z dwóch ekspozycji: malarstwa i grafiki. Podsumowuje ona moją działalność twórczą w sztukach pięknych. W sierpniu 2005 roku w Narodowym Muzeum Literatury odbyła się wystawa tematyczna „Architektura sakralna Kijowa”, która składała się wyłącznie z akwafort. Jeszcze wśród ostatnich ekspozycji, które były dla mnie bardzo ważne, jest otwarcie galerii obrazów w Makarowie, gdzie zaprezentowano 80 dzieł 60 współczesnych ukraińskich artystów. To kolekcja, którą zbierałem przez 30 lat. Otworzyć w centrum rejonowym, w mojej Ojczyźnie, taką galerię, która z czasem ma zyskać status państwowego muzeum sztuki, to moje dawne marzenie. Nawiasem mówiąc, jest to pierwsza w obwodzie galeria obrazów założona przez osobę prywatną. Sądzę, że to wydarzenie nie tylko dla rejonu makarowskiego, ale i dla obwodu oraz Ukrainy w ogóle. Gdybyśmy mieli taki poziom kultury, jak w krajach europejskich! Już od 15 lat propaguję ukraińską sztukę w Niemczech, wystawy odbywały się też w innych krajach — tam niemal każda wieś ma swoją galerię obrazów. To się w naszej świadomości nie mieści… U nas nie wszędzie jest sklep czy biblioteka… A o galerii obrazów — nie ma co marzyć. — Czym to Pan tłumaczy? — Tam jest wyższy poziom kultury ludności. W Niemczech każdy człowiek jest wystarczająco wykształcony w dziedzinie sztuk pięknych, literatury, muzyki: co drugi jest albo artystą-amatorem, albo pisze wiersze czy prozę. A w Japonii dziecko 12 godzin tygodniowo zajmuje się sztukami pięknymi. U nas — jedną godzinę tygodniowo i często bywa tak, że te lekcje prowadzą niefachowcy, nie ma specjalistów, którzy mogliby zaszczepić smak do sztuk pięknych. U nas nawet wśród inteligencji często przeważają sztampowe gusta: musi być przystępny motyw — czy to zachód słońca, czy łabędzie na stawie — aby wszystko było zrozumiałe i wyraźne, jak na fotografii. A tam, gdzie jest poszukiwanie nowego, eksperyment, ludzie już tego nie odbierają. Wcześniej pracowałem realistycznie, malowałem akwarele, prace olejne. Wszyscy moi przyjaciele dziennikarze i poeci strasznie nad tym ubolewają, mówią: o, wtedy tak ładnie malowałeś... Oni nawet nie przewidują momentu twórczego wzrostu. To problem bardzo wielu artystów, którzy znajdują, jak to mówią, swój styl w sztuce. Uważam, że znalezienie swojego stylu to koniec twórczości, bo twórczość to ciągłe poszukiwanie. Czasami można zaobserwować: w sali wystawowej wystawiono, na przykład, 50 obrazów i kiedy rzucasz okiem, to wszystkie te dzieła są jakby jednym płótnem, wszystkie malowane jednym kolorem. Sztuka wymaga czegoś innego: każde dzieło musi być rozwiązane oryginalnie, musi zostać odnalezione szczególne połączenie barw. Zdarzają się artyści, którzy kładą na podłodze dziesięć płócien, jedną farbkę zmieszali, maznęli na jednym płótnie, przeszli do drugiego — i tak wszystkie dziesięć. Wtedy szybko się maluje, można dużo darować. — Jeśli styka się Pan z niezrozumieniem Pana twórczości, czy to nie przeraża, nie budzi wątpliwości? — Mnie to nie tyle nie przeraża, co nie martwi. Każdy twórca musi przede wszystkim zaspokoić swoje twórcze czy duchowe potrzeby, a jeśli zrozumie go ktoś inny — to jest to wspaniałe. Znawcy się znajdą, w jakimkolwiek stylu artysta by nie pracował. — Co wyraża Pan swoimi dziełami — czy to na poziomie pewnej myśli, idei, czy na poziomie emocji, odczucia? Co jest impulsem do twórczości? — Moja sztuka jest na poziomie emocji. Jest ona asocjacyjna. Metoda mojego malarstwa, jak mówię, jest ekspresyjno-emocjonalno-awangardowo-realistyczna. Awangardowe podejście, ale jest ono realistyczne, zawsze można tam znaleźć pewien motyw, jednak pozostaje miejsce dla fantazji widza. — Komu sztuka jest bardziej potrzebna: artyście czy ludziom? — Przede wszystkim artyście. Artysta musi czerpać przyjemność z procesu twórczego. Ten temat był omawiany nie raz, że niby sztuka jest dla ludu… To nieprawda, fałsz. Są tacy artyści, poeci, którzy celowo piszą, by być zrozumianymi przez ludzi... — Koniunktura? — Tak. To może wyciskać łzy, ale to nie jest wysoka sztuka. Jak to zwykle w świecie artystycznym bywa, ktoś go chwali, ktoś krytykuje. Lecz ogólnie wszyscy uznają jego wyjątkową umiejętność realizowania zamierzonego, niezatrzymywania twórczych porywów — i w sztuce, i w działalności społecznej, i w relacjach z ludźmi — na poziomie idei, zamysłu, a wcielania ich w konkretne czyny. A poza tym wszyscy zachwycają się jego unikalną umiejętnością gromadzenia wokół siebie ludzi. A także jego zdolnościami wokalnymi. Nasz gość to zasłużony artysta Ukrainy, laureat i dyplomant międzynarodowych nagród i konkursów, ekspert Kijowskiej Galerii „Mysteckyj Kuriń”, mecenas Anatolij MARCZYK. Niedawno w galerii „Mystec” eksponowana była wystawa jego dzieł. Zarówno liczba obecnych na jej otwarciu, jak i szczere słowa szacunku wyrażone jubilatowi (artysta przekroczył 50-letni próg), oraz nagrody od mera Kijowa Ołeksandra Omelczenki i Świątobliwego Patriarchy Filareta świadczą o tym, że Anatolij Marczyk to postać nietuzinkowa. Bez. Płótno, olej. 2005
sztuka. Można dostosować się do wymagań, do smaku czasu. Malować hetmanów, malować Hołodomor — i ja bym potrafił. Ale dla mnie to koniunktura. — Doszliśmy więc do czystej sztuki… A co dla wolnego artysty znaczy uznanie, nagrody? — Tutaj pojawia się inny aspekt tego, o czym mówiliśmy: czy sztuka powinna być zrozumiała dla narodu. Jeśli jest przez kogoś rozumiana, podoba się i ludzie cię szanują — wtedy czerpiesz podwójną przyjemność z tego, co przeżyłeś, tworząc. Uznanie i nagrody nie czynią artysty ani lepszym, ani gorszym. Najbardziej cenię nagrody, które otrzymywałem na międzynarodowych konkursach artystycznych — bo to uznanie profesjonalistów. A nagrodę od patriarchy Filareta uważam za nie mniej zasłużoną, ponieważ oprócz stworzenia wspomnianej wyżej wystawy „Architektura sakralna Kijowa”, która otrzymała błogosławieństwo patriarchy, jestem autorem projektu pomnika świętego Dymitra z Rostowa (Danyła Tuptała), pochodzącego z Makarowa. Pomnik wkrótce zostanie ustawiony w Makarowie, obecnie z mojej inicjatywy budowana będzie cerkiew, również w swojej wsi zarejestrowałem wspólnotę cerkiewną. Kiedy mówią o tobie dobrze koledzy, fachowcy — to najwyższe uznanie. Długo do tego dążyłem, bo swoją drogę w sztukach plastycznych zacząłem dość późno. Robię wszystko, co możliwe, aby moja rodzinna Kozyczanka rozwijała się jako wieś artystyczna, napełniała się artystami. Tutaj działki pod zabudowę mają już znany rzeźbiarz Wołodymyr Szołudźko i kolekcjoner Wołodymyr Bilajew-Belendżer z Ameryki, który założył fundację artystyczną wspierającą ukraińskich artystów. Pomagam im, bo mam pragnienie nie tylko malować, ale i gromadzić wokół siebie ludzi. Cieszyłem się, gdy własnym kosztem wydałem historię Kozyczanki czy stworzyłem herb swojej wsi... — Proszę opowiedzieć o tym dokładniej. — Heraldyką nigdy się nie zajmowałem, choć jestem artystą grafikiem. Ale poproszono mnie, abym stworzył herb rejonu makarowskiego na 80-lecie rejonu. I kiedy nad tym pracowałem, pomyślałem: a dlaczego by nie stworzyć herbu rodzinnej wsi? Więc zrobiłem. Tylko Kozyczanka ma przy wjeździe ustawiony herb. I jestem z tego dumny. — Często artyści narzekają, że nie ma środków na organizację wystaw... — Pieniędzy rzeczywiście potrzeba dużo na każdą organizację, nie tylko wystawę artystyczną... Chyba wszystko zależy od tego, na ile człowiek w ogóle potrafi zorganizować własne życie. Począwszy od 1986 roku, kiedy ukończyłem Akademię Sztuk Pięknych, zarabiam własną twórczością. Jak mówi mi większość kolegów, jest to prawie nierealne. Jak się udaje? A to właśnie umiejętność zorganizowania swojego życia. — Obecnie rynek sztuki jest nasycony, konkurencyjny. Artysta musi być sam sobie menedżerem? — Być menedżerem, umieć komunikować się z ludźmi i, bez wątpienia, mieć wysokiej klasy dzieła sztuki. Mam szczęście, że moje obrazy znajdują swoich koneserów i są kupowane. Jest w Ukrainie krąg ludzi, którzy zbierają tylko moją sztukę. Ale bardziej cenią się moje prace za granicą. — Czy istnieje specjalny mechanizm sprzedaży za granicą? — Dzieła są prezentowane w galeriach lub organizowane są wystawy. Oczywiście, aby zainteresować ludzi, musisz wprowadzić widza w świat swojej sztuki, aby była nie tylko widziana, ale i zrozumiała. Wtedy zainteresowanie obrazami jest znacznie większe. Potrzebna jest produkcja reklamowa: plakaty, katalogi, prospekty, zaproszenia. Albo robisz to sam, albo za ciebie robi to galerzysta czy menedżer. Również w Niemczech pomagają mi przyjaciele. — Niektórzy twierdzą, że zajmowanie się autoreklamą jest niegodne artysty. — Dla mnie to normalne, bo jeśli nie zrealizuję swojego dzieła, jutro nie będę miał możliwości tworzyć nowego i wcielać w życie innych projektów. Przecież te same sympozja i plenery prowadzę na własny koszt. A ludziom trzeba stworzyć warunki do komfortowego pobytu... — Skąd ta Pana aktywność i przedsiębiorczość, to pragnienie działania? Po co Panu to wszystko — galerie, plenery, cerkwie? Mecenat? Przecież to rzadkie zjawisko — artysta-mecenas. — Zapewne to cecha charakteru, zawsze miałem pragnienie coś organizować. A skąd się to bierze — trudno powiedzieć. Chyba przekazało się od ojca i, oczywiście, od mamy. Ojciec był aktywny do fanatyzmu, mi do niego daleko. Mimo wszystko jestem bardzo wdzięczny ojcu za takie geny. Przyjemnie, kiedy pomagam przyjaciołom, na przykład wydałem na własny koszt tomik poezji Ołeksandrowi Kawunence, który scharakteryzował ten czyn jako przejaw artystycznego braterstwa. Wydałem też tomik siostrze. Nie jestem milionerem, żyję ze swojej sztuki. Gdybym miał więcej pieniędzy — robiłbym jeszcze więcej. — A może to potrzeba... — Sławy? Sam sobie wyjaśnić nie potrafię. Na przykład ta moja kolekcja obrazów... Mógłbym ją sprzedać i zarobić pieniądze (została wyceniona po cenach minimalnych na 150 tysięcy hrywien) — ale podarowałem ją rodakom. Czy dla sławy? Czy żeby moi rodacy, zwłaszcza dzieci, widzieli dzieła sztuki? Bo ja, kiedy byłem małym chłopcem, takiej możliwości nie miałem. A jeśli ludzie będą sławić za dobre uczynki — niech sławią. — A jeśli zabraknie sławy? Jeśli nie będą zapraszać, nagradzać, jeśli Marczuk stanie się nieciekawy? — To niemożliwe, ja w to nie wierzę. Jeśli aktywnie pracujesz, zajmujesz się czy pracą twórczą, czy społeczną
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
