Strona · s. 16strona oryginału ↗
JAK ZROZUMIEĆ
Слово Просвіти, №07 за 2006 рік
Andrij Honczar. Iwan Mazepa. 1974
z
Hałyna Sewruk. Bajda Wyszniewiecki. 2002
Tetiana CZUJKO Zdjęcia Iwana PYŁYPĘKI
Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Świadectwo rejestracji KW nr 4066 z 02.03.2000 r.
Szef redakcji Pawło MOWCZAN
Redaktor naczelna Lubow HOŁOTA
Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA Jarema HOJAN Pawło MOWCZAN Anatolij POHRIBNYJ Ołeksandr PONOMARIW Iwan JUSZCZUK
Pierwszy zastępca redaktora naczelnego,
dział polityki
Wołodymyr PAWLIW 279-49-47
Zastępca redaktora naczelnego
Marija ŁYTWYN 279-49-47
Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcyjnych
Natalija SKRYNNYK 278-01-30 (tel/faks)
Sekretarz odpowiedzialna
Iryna SZEWCZUK 278-63-69
Dział języka
Ołeksandra TKACZ 270-55-57
Dział literatury
Ulana HLIBCZUK 270-55-57
Dział kultury
Wałentyna DAWŁYDENKO 270-55-57
Dział pracy proświtańskiej
Olha SKRYPKINA 279-49-47
Dział korekty
Tetiana MYCHAJŁENKO Iryna STELMACH 278-63-69
Skład komputerowy
Iryna SZEWCZUK Ołeh BESSKYJ 278-63-69
Księgowość
279-41-46
Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001
E-mail: slovo_prosvity@ukr.net
http:// slovoprosvity.com.ua/slovo
Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617
Wydrukowano z gotowych fotoforom w kombinacie „Presa Ukrajiny” w środę. Zam. nr 3301207
Nakład ogólny — 24 000
Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety.
Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy.
Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów.
Przy wykorzystaniu naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe.
Cena prenumeraty, uwzględniając usługi pocztowe: na miesiąc — 3,29 hrywny. na 3 miesiące — 9,59 hrywny. na 6 miesięcy — 19,18 hrywny.
także zasługa organizatorów, którzy prowadzą do postawienia pytania. Jest racja w tym, że przedstawiono właśnie taką liczbę utworów, ale wydaje się, że dla następnej akcji (a chce się wierzyć: stanie się ona tradycją w dobrym sensie) warto wybrać mniej, ale to co najprzedniejsze. Artystom, zwłaszcza młodszego pokolenia, potrzeba dążyć do nowego szczebla w rozumieniu historii. Wszak sztuka to nie tylko konstatacja faktu, niechby i odpowiednimi środkami oraz we właściwy sposób. Warto szukać związków przyczynowo-skutkowych wydarzeń, opanowywać filozofię Czasu, obserwować współdziałanie takich kategorii, jak czas i przestrzeń w kontekście ukraińskiej historii. Co, rzecz jasna, odbije się na poszukiwaniach języka artystycznego, poszukiwaniach stylistycznych, niechby na gruncie „złotego funduszu” mistrzów twórczości plastycznej. W końcu jest to jeszcze bardziej odpowiedzialne i ciekawsze dla twórcy. M. Szlemkewycz pisał: „... Dla świadomości wiodącej mniejszości szczególnie ważne są światopogląd i sztuka. Pierwszy ustala porządek idei, porządek myśli. Druga, dziedzina sztuki, organizuje odczuwanie człowieka. Przez pryzmat światopoglądu człowiek rozumie świat i wydarzenia w nim... Sztuka zaś daje człowiekowi uczuciową ocenę świata i jego zjawisk. Są one ze sobą powiązane, współpracują. Uzupełniają się i wpływają jedno na drugie. Utwór artystyczny, który nie porusza, który nie narzuca nam nastroju, przeżyć — jest martwy”. Dla utworu o tematyce historycznej, oprócz zrozumienia, ważnym jest wcielenie na odpowiednim poziomie artystycznym. Nie wzywam artystów do zdobywania zawodu filozofów, jednak nalegam: doświadczenie, talent, umiejętność myślenia obrazami, że tak powiem, specyfika zawodowa współdziała z pragnieniem myślenia, wywyższając się duchowo. Zatem twórcy powinno jednakowo zależeć na pragnieniu i umiejętności ogarniania świata myślą i uczuciem, godnym wcieleniu, i życiu duszy. Właśnie tutaj światopogląd czy nie szczególnie współpracuje ze sztuką. Każde nowe pokolenie twórców musi jeśli nie dać zwiastowania poziomu Szewczenki, to już na pewno próbę takiego nowego odkrycia duchowego, od którego zależy historia. Może nie każdemu warto brać się za ten gatunek, aby nie produkować erzaców, duchowych i artystycznych podróbek. I takie rozmyślania powstały podczas przeglądu. To do próby określenia sensu istnienia gatunku w dorobku współczesnego twórcy. Poziom powagi zadania wymaga odpowiedniego poziomu rozwiązania. Lecz wystawa podarowała także radość z oglądania wybornych dzieł sztuki. Szczególna wdzięczność dla rzeźbiarzy: M. Horłowego, W. Onyszczenki, A. Kuszcza oraz wszystkich bez wyjątku wystawiających. Jedna ściana niepowtarzalnie podkreślała drugą jasnymi obrazami sztuki plastyki, wpatrując się w historyczne głębiny. Wśród mistrzów pędzla — M. Storożenko, F. Humeniuk, O. Iwachnenko, W. Zabasztą, W. Hontarow, O. Melnyk, H. Sewruk, W. Kułeba-Barynowa, W. Chymoczka... Zdumiewająco różne potężne osobowości artystyczne z wariantywnością platformy estetycznej, osobliwościami języka artystycznego, systemu obrazów, echem archetypów; stylizacją czy narracyjnością, zakorzenioną w dobrej — w sensie posiadania techniki wykonania — realistycznej szkole; mitopoetyką czy symboliką... Kontrasty stylowe tworzą szczególne pole energetyczne, intrygują i wabią. W granicach jednej ekspozycji: „Władca” W. Harbuza i „Hilea” M. Storożenki, „Rok 33. Ostatni kobziarz” W. Hontarowa i „Założyciele Akademii Kijowsko-Mohylańskiej” W. Zabasztą, „Iwan Mazepa” A. Honczara i „Mychajło Hruszewski” O. Sołowja, „Słyszysz dźwięki?” W. Kułeby-Barynowej i „Zielony Klin” P. Małyszka, „Okrągły stół” A. Mentucha i „Dysydenci” W. Jewtuszewskiego. Można robić ciekawe porównania, jak choćby „Sen Tarasa Szewczenki” W. Harbuza i „Prometeusz ducha” W. Zabasztą. Jeszcze jeden pozytyw wystawy: zawsze na korzyść zdrowa konkurencja w zakresie posiadania zawodu. Wszak nie ma granic doskonałości... Co zaś do młodszych twórców: poziom mistrzostwa i poziom talentu daleko nie jest jednakowy. Oczywiście, stymuluje do doskonalenia eksponowanie obok mistrzów. Lecz, myślę, organizatorzy powinni być surowsi i bardziej wymagający. Eksponowane utwory przedstawiają twórców różnych szkół, uformowanych w różnych warunkach, z różnym rozumieniem oporu wobec okoliczności, różnymi upodobaniami estetycznymi. Łączy ich wspólny wybór — miłość do swojej ziemi. Ukraina — to oni i my — widzowie, recypenci, naród. A miłość — to zawsze niepowtarzalność. Przypomnijmy słowa Liny Kostenko: Twórcy nie trzeba nagród, jego los nagrodził, Gdy człowiek ma naród, wtedy on już jest człowiekiem.
W Domu Artysty eksponowana jest Ogólnoukraińska wystawa „Ukraina od Trypola do współczesności w obrazach współczesnych artystów”. Budzi szacunek już sam – urzeczywistniony – zamysł: zarówno przez rozmach pod względem liczby zaprezentowanych dzieł i nazwisk, próbę zaprezentowania osiągnięć artystycznych wszystkich epok historycznych, które przetoczyły się przez Ukrainę, od dalekiego Trypola przez czasy książęce i kozackie, wiek XIX, rozświetlony błyskiem myśli cyrylo-metodiańczyków, Hołodomor, Kruty, II wojnę światową, ruch dysydencki; jak i przez samą uwagę poświęconą tematyce historycznej w sztuce XX–XXI wieku. Eksponowane są dzieła artystów urodzonych od 1918 do 1981 roku. Ponieważ zaprezentowano niemal cały wiek XX, organizatorzy nie stawiali ograniczeń stylistycznych. To właśnie czyni ekspozycję interesującą dla każdego widza. Człowiek i historia. Historia Ukraińców. José Ortega y Gasset zauważał, że nowa epoka przynosi ze sobą nowe rozumienie człowieka. Co więcej, ona nie po prostu przynosi – ona jest tym nowym rozumieniem. Wystawa daje możliwość prześledzenia, jak przedstawiciele różnych pokoleń rozumieli ruch historii, wszak „historia – to system ludzkich doświadczeń, które tworzą jedyny nieprzerwany łańcuch” (J. Ortega y Gasset). Zatem Ukraińcy różnych pokoleń urzeczywistnili swoje doświadczenie dzięki adekwatnym dla tego czy innego odcinka czasu możliwościom artystycznego wyrazu. Przed widzem dzieła, w których w odpowiedni sposób wyartykułowany jest problem tego czy innego czasu, człowieka w historii. Zresztą sama historia – to coś, co jest przemyśliwane z pozycji swojego (dla każdego artysty – konkretnego) czasu. Oprócz tego, od dawna dojrzał problem zwrócenia się ku obrazowi historycznemu jako gatunkowi, ponieważ jest on bodaj najbardziej problematyczny w sztuce ukraińskiej. Wystawa zaświadcza, że surowych wymagań co do czystości gatunkowej również nie stawiano. Pewnie słusznie. Jednak sama ekspozycja skłania do postawienia, próby rozwiązania problemu specyfiki gatunku w kontekście współczesności. W tym nie ma utrwalenia odkrycia. Wiele znaczy mistrzostwo, umiejętność wpłynięcia na widza własnym stworzonym światem (jako odbitym sensem). Nie mniej warta jest duchowa praca twórcy, intelekt. Właśnie w dziedzinie malarstwa historycznego (grafiki, rzeźby) ważne jest danie impulsu i myśli. Oleg Omeljanenko. Uprowadzenie połowiek. 2005
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
