Strona · s. 12strona oryginału ↗
WYMIENIAMY SIĘ OSIĄGNIĘCIAMI KULTURALNYMI
Слово Просвіти, №07 за 2009 рік
„Trzeba wytężyć wszystkie siły, zawołać do wszystkich, u których biło i bije serce, dla rozwoju naszego ojczystego języka” — pisał Panas Myrny. Ostatnio naszą redakcję odwiedziły twórcze osobowości, patriotki, które wypełniają testament klasyka: Antonina Jakimowa i Nadija Kupczynśka. Są różne, pracują w różnych warunkach, branżach, a nawet państwach. Ale robią wspólną sprawę. Pani Antonina propaguje język ukraiński w Bułgarii, a pani Nadija kieruje młodzieżowym zespołem wokalnym „Dywo”, który nadaje ukraińskiemu językowi i pieśni wysokiego brzmienia. Ta kolumna naszej gazety jest poświęcona im. Antonina Jakimowa pochodzi z miasta Kostopol w obwodzie rówieńskim. Ukończyła Kijowski Uniwersytet im. T. Szewczenki na kierunku filologia obca. Nauczała języka obcego i ukraińskiego w jednej z kijowskich szkół. Poznała Bułgara, który pracował w Kijowie. Wyszła za mąż. Pewnego razu mąż powiedział do Antoniny Mykołajiwny: „Chciałbym, żebyś pomieszkała w mojej etnicznej ojczyźnie”. Tak w 2002 roku znalazła się w Bułgarii. Odkryła dla siebie wiele ciekawego. Poznała kraj, jego kulturę, ukraińską diasporę, to, co łączy Bułgarię z Ukrainą. Pojawienie się ukraińskiej diaspory w Bułgarii wiąże się przede wszystkim ze znanym ukraińskim historykiem Mychajłem Drahomanowem, który przyjechał do Sofii w 1889 roku na zaproszenie bułgarskiego ministra oświaty i wykładał historię najnowszą w Wyższej Szkole (obecnie Uniwersytet Sofijski im. św. Klemensa z Ochrydy). Ówcześni wybitni przedstawiciele ukraińskości w Bułgarii aktywnie propagowali ukraińską historię i kulturę. Diasporę zasiliła kolejna fala emigrantów z Ukrainy po przewrocie październikowym 1917 roku, wśród nich patriotów-Ukraińców było około 2000. Trzecią falę emigrantów nazywa się „małżeńską”, tworzą ją ludzie, którzy znaleźli się w Bułgarii w wyniku małżeństw mieszanych. Obecnie Ukraińców w ewidencji konsularnej w Ambasadzie Ukrainy w Sofii oraz Konsulacie Generalnym w Warnie jest ponad 2500 osób. Jeśli uwzględnić także tych, którzy nie figurują w ewidencji, to około sześciu tysięcy. Główne ośrodki ukraińskości to Sofia, Warna, Burgas, Dobricz, Silistra, Wielkie Tyrnowo, Plewen. W Bułgarii ukraińska diaspora nie jest tak zjednoczona, jak na przykład Zespół wokalny „Dywo” rzeczywiście odpowiada swojej nazwie. Trzeba to usłyszeć. Artyści dopiero zaczęli zdobywać serca słuchaczy. Obojętnych prawdopodobnie nie będzie. O początkach, narodzinach i pierwszych krokach kolektywu opowiada jego kierowniczka Nadija Kupczynśka. — Nadijo, teraz nie wyobraża Pani sobie życia bez muzyki. A jak to wszystko się zaczęło? — W wieku 12 lat mama przyprowadziła mnie na próbę chóru „Freski Kijowa”. Włączali już do repertuaru muzykę cerkiewną, której wykonywanie wtedy zabraniano. Próby odbywały się w cerkwi, w piwnicy, żeby osoby postronne nie słyszały. Mama była członkinią Ludowego Ruchu, gorącą zwolenniczką niepodległości Ukrainy. Wychowała mnie w miłości do naszej pieśni. „Freski Kijowa” bardzo mi się spodobały i mama poprosiła: przyjmijcie moją córkę do chóru. Ołeksandr Bondarenko, kierownik, początkowo się zdziwił: przecież ona jest mała! Ale zgodził się mnie przesłuchać. Zaśpiewałam ukraińską pieśń ludową „Letiw ptaszok ponad wodu”, którą bardzo kocham od dzieciństwa. I przyjęto mnie! Od tamtej pory chodziłam na próby z profesjonalistami. Z czasem zaczęłam z nimi występować. Z „Freskami Kijowa” dorastałam, potem włączyłam się do chóru, później śpiewałam solo. Śpiewając w chórze, ukończyłam Kijowską Szkołę Muzyczną im. R. Gliera, byłam solistką u Hałyny Horbatenko. Potem wstąpiłam do Narodowej Akademii Muzycznej Ukrainy im. P. Czajkowskiego. Z wdzięcznością wspominam wykładowcę dyrygentury chóralnej, byłego rektora Ołeha Tymoszenkę. Ołeh Semenowycz jest jak prawdziwy ojciec. Zapamiętałam go ze szczerości, ojcowskiej opieki. Potrafił i skrzyczeć, i współczuć, dać radę Łotwy, ale mimo wszystko ukraińskie towarzystwa mają wpływ. Antonina Jakimowa, przyjechawszy do Bułgarii, poznała przedstawicieli diaspory, przyszła na zebranie jednego z najliczniejszych towarzystw „Matka Ukraina”, które jest członkiem Europejskiego Kongresu Ukraińców, przygotowuje wniosek do Światowego Kongresu, i jej jako doświadczonemu specjaliście dyplomata z Ambasady Ukrainy Mykoła Jarmoluk zaproponował prowadzenie niedzielnych kursów języka ukraińskiego. „Pierwsze zajęcia w Sofii przeprowadziliśmy 14 listopada 2002 roku. Ponieważ nie było pomieszczenia, poprosiłam męża i uczyliśmy się w jego biurze po zakończeniu dnia pracy. W związku z tym pracowaliśmy tylko z dorosłymi — opowiada Antonina Mykołajiwna. — To nie był stabilny kontyngent. Przychodzili ludzie, którzy mogli i chcieli się uczyć. Tak budowałam zajęcia, że na każde z nich można było przyjść i pracować. Na zajęciach, które czasami odwiedzali też Bułgarzy, opowiadałam o naszych zwyczajach, tradycjach. W odróżnieniu od nas, Bułgarzy na przykład dzień św. Mikołaja obchodzą jako święto dla dorosłych. Uważają go za patrona podróżników, rybaków, a także bankierów. Na to święto u nich obowiązkowo musi być ryba, ale kupować ją trzeba z łuską. Kiedy kobieta czyści rybę, trzeba pilnować, żeby żadna łuska nie spadła na podłogę, bo według wierzeń nie będzie pieniędzy. Przywiozłam scenariusze święta św. Mikołaja dla przedszkoli, które ułożyłyśmy razem z wykładowczynią Kijowskiego Uniwersytetu Pedagogicznego im. M. Drahomanowa Iryną Newinczaną, wspólnie z Ludmiłą Żykową przetłumaczyłyśmy je na język bułgarski i w Sofii wychowawczynie przedszkoli zapożyczyły nasze doświadczenie. W zeszłym roku Ambasada Ukrainy udostępniła nam pokój na zajęcia. Ministerstwo Spraw Zagranicznych przeznaczyło środki na wyposażenie tego pokoju na klasę. Kiedy wrócę do Sofii, powinno odbyć się otwarcie klasy. Zajęcia będziemy prowadzić z dziećmi dyplomatów, a dołączą do nich dzieci Ukraińców mieszkających w Sofii. Oczywiście będą uczniowie w różnym wieku. W Instytucie Ukrainoznawstwa, Zdjęcie Jewhena Buketa gdzie dyrektorem jest Petro Kononenko, opracowaliśmy odpowiedni program od pierwszej do dwunastej klasy. Chcę spróbować prowadzić zajęcia według tego programu”. W Bułgarii szanują pamięć Mychajła Drahomanowa. Przy aktywnym udziale Antoniny Jakimowej, która jest przewodniczącą komitetu organizacyjnego, już trzy lata z rzędu rok szkolny zaczyna się od konferencji „Studia Drahomanowskie”. Biorą w niej udział szkoła, towarzystwo „Matka Ukraina”, Ambasada Ukrainy w Bułgarii. Uczestnicy konferencji porządkują grób Drahomanowa, składają kwiaty. Wkrótce ukaże się zbiór referatów, które wybrzmiały na konferencjach. Referaty przygotowują aktywiści diaspory: Wasyl Żukiwski, dziennikarz, sekretarz fundacji „Matka Ukraina”, Lidija Terzijśka, docent, kura-
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
