Strona · s. 2strona oryginału ↗
VASYL STUS: BYĆ CZY NIE BYĆ?
Слово Просвіти, №07 за 2009 рік
Nina HNATIUK
W szkicu autobiografii „Dwa słowa do czytelnika” Wasyl Stus pisał: „Lata instytutu są trudne”. A dalej: „Poeta powinien być człowiekiem. Takim, który jest pełen miłości, pokonuje naturalne uczucie nienawiści, uwalnia się od niej jak od zmazy… Wciąż pogardzam politykami. Wciąż cenię zdolność uczciwej śmierci. To ważniejsze niż ćwiczenia wersyfikacyjne”. Trudne były lata studiów Wasyla Stusa w Stalińskim Instytucie Pedagogicznym (obecnie — Doniecki Uniwersytet Narodowy). Brakowało chleba i książek. Minęło pół wieku od czasu studiów i ponad 23 lata od dnia śmierci wybitnego poety-więźnia politycznego w obozie kuczyńskim w obwodzie permskim. Pośmiertnie mężnemu bojownikowi o honor i godność człowieka, wolność i niepodległość, Wasylowi Stusowi, nadano tytuł Bohatera Ukrainy i Nagrodę im. Szewczenki. Wydawałoby się, że doniecczanie powinni być dumni z tego, że w ich uniwersytecie w latach 1954—1959 studiował Stus, że w mieście mieszka jego siostra Maria z rodziną, że właśnie na tej ziemi znalazły swój wieczny spoczynek rodzice poety — chłopi z Winnicczyzny Semen Dem’janowycz i Iłyna Jakiwna. Zrozumiałe, że i Donieckiemu Uniwersytetowi przystałoby nosić imię swojego sławnego absolwenta. Uniwersytet jest narodowy, a Wasyl Stus to nie tylko wybitny poeta, lecz także bojownik o lepsze życie narodu, który samopoświęcająco spalił się po to, by imię Ukrainy znalazło się na mapie świata, byśmy nie byli niewolnikami. I choć inicjatywę wielu studentów i wykładowców DonNU poparli minister nauki i edukacji Ukrainy Iwan Wakarczuk oraz Prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko, w Doniecku byli partyjni nomenklaturowcy i nowocześni tłuści kocurzy nie mogą się w żaden sposób pogodzić z tym, że uniwersytet będzie nosił imię ukraińskiego poety, a nie sekretarza obwodowego komitetu partii Wołodymyra Diehtiarowa. Aby sprofanować imię Wasyla Stusa, jego życie, twórczość, nie dopuścić do pojawienia się imienia tego wielkiego Ukraińca na dokumentach, tabliczkach DonNU, w samej świadomości miejskiej społeczności, siły antyukraińskie organizują konferencje prasowe, zapytania poselskie regionałów, zbiórkę podpisów studentów, publikacje w lokalnej (oczywiście rosyjskojęzycznej) prasie. Świadomością studentów manipuluje się. Ale po co? Przecież wszystko to już było w czasach stalinowskich i późniejszych, gdy prześladowano inakomyślność, dysydenctwo? Czyżby dziś, w 18. roku niepodległości Ukrainy, takie coś było możliwe? Poprosiliśmy telefonicznie o komentarz w tej sprawie rektora DonNU, przewodniczącego Donieckiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” Wołodymyra Szewczenki. Poinformował, że posiedzenie zespołu pracowniczego w tej sprawie odbędzie się w czwartek, 19 lutego. I po tym udzieli należytego komentarza. Jak Bohater Ukrainy Wołodymyr Szewczenko rozwiąże kwestię upamiętnienia Bohatera Ukrainy Wasyla Stusa, dowiecie się z następnego numeru naszej gazety.
— W instytucjach państwowych stale słyszy się język niepaństwowy… — Trzeba postawić kwestię wprowadzenia obowiązkowego egzaminu ze znajomości języka państwowego dla urzędników państwowych i kandydatów na stanowiska państwowe. Osoby zajmujące stanowiska w strukturach państwowych należy zobowiązać na poziomie ustawodawczym do porozumiewania się w pracy wyłącznie językiem ukraińskim. W domu niech rozmawiają i czytają gazety w dowolnym języku, ale nie w pracy. W zakładach edukacyjnych powinien brzmieć wyłącznie język państwowy. Co do wyższych uczelni, trzeba tu przeprowadzić poważne reformy, a ukraińskie uczelnie wyższe koniecznie należy przestawić na język państwowy wykładowy. I żadnych rozmów o tym, że ktoś czegoś nie rozumie, po prostu nie powinno być.
Rozmawiał Petro ANTONENKO
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
