Strona · s. 8strona oryginału ↗
Bojczukiści: triumf i tragedia
Слово Просвіти, №07 за 2013 рік
W Lwowskiej Narodowej Galerii Sztuki odbyła się wystawa «Bojczukiści: triumf i tragedia»
Chrystyna BEREHOWSKA, historyk sztuki, kuratorka wystawy
Wystawa poświęcona 130. rocznicy urodzin Michała Bojczuka. Ze zbiorów galerii na ekspozycji przedstawiono 57 mało znanych dzieł M. Bojczuka (1882–1937) oraz jego uczniów: A. Iwanowej (1893–1972), S. Nalepińskiej-Bojczuk (1884–1937), O. Pawlenko (1895–1991), I. Padalki (1894–1937), O. Sachnowskiej (1902–1958), J. Sahajdacznego (1886–1961) oraz O. Krawczenki (1903–1985). Idee bojczukistów powstawały jeszcze w pracowni Julijana Pankiewicza we Lwowie na początku XX wieku, rozwijały się w akademiach Krakowa, Monachium, Paryża, a z twórczym bólem urzeczywistniały się w sowieckim Kijowie i Charkowie. Bojczukistów jako działaczy Rozstrzelanego Odrodzenia represjonowano i rozstrzelano w 1937 roku. Zjawisko „bojczukizm” powstało w czasach, gdy okupanci łamali kręgosłup duchowości kultury ukraińskiej. Wtedy M. Bojczuk, z błogosławieństwem i wsparciem metropolity Szeptyckiego, podjął wyczynową próbę odrodzenia ukraińskiej sztuki narodowej. Wraz z uczniami dążył do przebudzenia kodu etnogenetycznego, przeszczepiając go na nowoczesną ukraińską sztukę. Łamali stereotypy postrzegania i interpretowania sztuki, starając się włączyć ukraińską praktykę artystyczną w światowe przestrzenie kulturowe. Następca M. Bojczuka, historyk sztuki S. Hordyński pisał: „Jednym z bodźców do sukcesu M. Bojczuka było doskonałe widzenie celu, do którego sam dążył i prowadził swoich uczniów. Cel był przewidziany do najdrobniejszych szczegółów: nauczyć się prawie nieznanej techniki prawdziwego freskul jako podstawy malarstwa monumentalnego; najpierw odrodzić sztukę bizantyjską, wcześniej rozpowszechnioną w Ukrainie, a następnie stworzyć własny ukraiński styl sztuki monumentalnej; wcielić sztukę we wszystkie dziedziny życia, we wszystkie formy działalności kulturalnej”. M. Bojczuk i jego uczniowie starali się po swojemu analizować wieloaspektowe europejskie platformy artystyczne, wprowadzając je na horyzont tradycji ukraińskiej, dzięki czemu utrwalali swoją twórczą obecność oraz stosunek do tendencji neobizantyjskich. Kamieniem węgielnym twórczo-wychowawczego systemu M. Bojczuka było kształcenie artysty o ukraińskim obliczu, o myśleniu syntetycznym, zdolnego tworzyć nowe wartości estetyczne i podnosić ukraińską sztukę do poziomu światowego. W literaturze historycznoartystycznej twórczość bojczukistów gruntownie badali naukowcy: O. Ripko, L. Sokoliuk, J. Krawczenko, W. Susak i in. Dlatego dziś, jak nigdy dotąd, aktualne i ważne jest popularyzowanie narodowych koncepcji sztuki M. Bojczuka i jego uczniów jako interpretatorów idei i praktyk sztuki ukraińskiej oraz europejskiej.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
