Strona · s. 10strona oryginału ↗
Biblioteka czy „bratnia mogiła” książek?
Слово Просвіти, №07 за 2013 рік
Petro ANTONENKO
Ludzie zaczęli mniej czytać. I jest ku temu kilka przyczyn: zalew telewizji i Internetu. W bibliotekach internetowych znajdują się gigantyczne „złoża” elektronicznych wersji książek. I dziś nikogo już nie zdziwisz książkami elektronicznymi. Jednak książka, biblioteka wymagają wsparcia. W moim rejonie na Czernihowszczyźnie żadna biblioteka wiejska nie jest ogrzewana, nawet te, które mieszczą się w domach kultury, ponieważ te placówki również zostały zamrożone. W bibliotece rejonowej zahartowani bibliotekarze wytrzymują „temperaturę pokojową” 7–8 stopni, ale jest to niszczycielskie dla książek — ginie cenny księgozbiór. A jego uzupełnianie i tak jest znikome, prenumeratę czasopism sprowadzono niemal do zera, nawet biblioteki rejonowe nie otrzymują żadnego ukraińskiego czasopisma literackiego, nie mówiąc już o fachowych, popularnonaukowych wydawnictwach. A z bibliotek korzystają przecież także specjaliści, uczniowie starszych klas, studenci. Co więc robić?
Książce pomogą komputer i Internet. Naszą sferę biblioteczną postanowiono wesprzeć za pomocą komputera i Internetu. Już cztery lata z rzędu w kraju działa program „Bibliomist”. Jego istotą jest komputeryzacja bibliotek masowych, obwodowych, miejskich, rejonowych, wiejskich oraz podłączenie ich do Internetu. Właśnie ogłoszono podsumowanie kolejnego etapu programu: za 2012 rok sprzęt komputerowy i podłączenie do Internetu otrzymały kolejne 237 bibliotek Ukrainy w 157 miejscowościach (w miastach obwodowych i rejonowych podłączono ich po kilka). Łącznie przez lata trwania programu liczba takich bibliotek wynosi 1578. Amerykański miliarder Bill Gates, właściciel największego światowego imperium komputerowego,
Zdjęcie Ołeksandra Łytwynenki przekazał ze swojej Fundacji 25 milionów dolarów na program „Bibliomist”. Na kolejne 9 milionów jego korporacja Microsoft przekazała oprogramowanie. Do zestawu sprzętu, oprócz samego komputera, wchodzą drukarka, skaner, kamera internetowa, słuchawki. Celem programu jest uczynienie z bibliotek masowych centrów świadczenia nowych usług, całkowicie bezpłatnych, dla wszystkich mieszkańców miejscowości. Partnerami programu „Bibliomist” są potężne organizacje zagraniczne. Przede wszystkim jest to państwowa Agencja USA ds. Rozwoju Międzynarodowego (USAID), która już od ponad 50 lat udziela pomocy ekonomicznej i humanitarnej na całym świecie. Na Ukrainie USAID działa już od 20 lat. „Dostęp do informacji daje impuls do aktywnego udziału Ukraińców w rozwoju własnych wspólnot, co jest niezbędne dla tak młodego niepodległego kraju, jak Ukraina” — zaznaczył dyrektor Misji Regionalnej USAID na Ukrainę, Białoruś i Mołdawię Jed Barton. Jeszcze jednym partnerem jest IREX, autorytatywna międzynarodowa organizacja non-profit, która wspiera jakość edukacji, budowanie demokracji, niezależnych mediów w ponad 100 krajach świata. Program „Bibliomist” trwa, do końca 2013 roku skomputeryzują i podłączą do Internetu jeszcze kilkaset bibliotek.
Czy komputer nie zostanie wyłączony? Z takiej pomocy można się tylko cieszyć. Ale czy ten sprzęt komputerowy będzie działał, czy będzie Internet w zwykłej wiejskiej bibliotece? O to zapytano na prezentacji przedstawiciela Ministerstwa Kultury, któremu podlega główna sieć biblioteczna kraju. Chodzi o to, że zgodnie z programem „Bibliomist”, oprócz wspomnianego już potężnego finansowania sponsorów, władze lokalne zobowiązały się zagwarantować opłatę za podłączenie biblioteki do Internetu i za korzystanie z niego. Przedstawiciel Ministerstwa zaznaczył, że ogólnie finansowanie bibliotek leży w gestii władz lokalnych (choć kwestie kadrowe, organizacyjne, metodyczne są jednak prerogatywą Ministerstwa i jego organów lokalnych). Cóż, porozmawiajmy o samorządzie lokalnym z jego budżetami. Podałem urzędnikowi konkretny przykład z mojej biblioteki rejonowej. Jej pracownicy przekazali dwie wiadomości związane z cięciem budżetu lokalnego: pierwsza — od nowego roku w bibliotece wyłączono Internet (był tam nawet bez wspomnianego programu), druga — całkowicie anulowano przyznanie środków na prenumeratę prasy. Biblioteka odtąd nie prenumeruje nawet gazety rejonowej, nie mówiąc już o wydawnictwach obwodowych i ogólnoukraińskich, w tym organów władzy. I bibliotekarze, otrzymując znikome wynagrodzenie, muszą przynosić tu gazety z domu. I jest to typowy obraz. Jeszcze jeden fakt. Burzliwe wydarzenia miały miejsce niedawno na sesji rady rejonowej w mieście Horodnia na Czernihowszczyźnie. Jest to jeden z rejonów, gdzie pod koniec roku z niektórych wsi, w których zamknięto szkoły, zaprzestano dowożenia uczniów do szkół w sąsiednich wsiach. W resorcie Tabacznyka z jakiegoś powodu zabrakło paliwa na program „Autobus szkolny”. Oburzeni rodzice, których dzieci znalazły się poza procesem nauczania, uciekli się do akcji protestacyjnych z blokowaniem autostrady. Pękła cierpliwość także u deputowanych rady rejonowej w Horodni. Przyjęli oni apel do Prezydenta w sprawie budżetu rejonu na 2013 rok. Niedawno przyjęła go sama rada, właściwie próbowała podzielić znikome środki, spuszczone z góry, na sferę budżetową. Wystarczą one tylko na 8 miesięcy, na jedną trzecią roku środków brakuje. Warianty są dwa, proponują je głowie państwa sami deputowani. Pierwszy — ostatniej trzeciej części roku nie finansować sfery budżetowej w ogóle, bo nie ma z czego. Zostawić ludzi na 4 miesiące bez wypłat. Drugi wariant nie mniej ciekawy: skrócić o tę samą jedną trzecią sferę budżetową od razu, na początku roku, a placówek socjalnych trzeba będzie skrócić jeszcze więcej. W apelu podano także liczby: w tym celu w rejonie zaproponowano zamknąć 14 rad wiejskich z 32, 11 szkół z 27, 43 placówki medyczne z 44, 38 placówek kultury z 44, a biblioteki niemal wszystkie. Drugi wariant władzy, oczywiście, nie będzie odpowiadał. Jeśli zostanie wybrany pierwszy, z cięciem wypłat, a ludzi będą wysyłać na tak zwane „urlopy na własny koszt”, to deputowani rady rejonowej przygotowują Prezydentowi jeszcze jeden apel: chcą zaproponować mu napisanie wniosku o „urlop na własny koszt”, przynajmniej na trzy tygodnie. Deputowani obliczyli, że oszczędność na wypłacie głowy państwa i jego obsłudze (zakwaterowanie, transport, ochrona itd.) złoży się na solidną sumę, która wystarczy, aby uratować przed zamknięciem sferę socjalną przynajmniej jednego rejonu.
Słowo „biblioteka” z greckiego oznacza „składnicę książek” lub „miejsce ich przechowywania”. A to także miejsce korzystania z książek lub pracy z nimi. Ale obecnie istnienie bibliotek jako placówek masowego użytku zaczyna budzić wątpliwości.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
