Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 13strona oryginału ↗

Życie nie poskąpiło mi spotkań z ciekawymi ludźmi

Слово Просвіти, №07 за 2013 рік

Obecny rok dla kawalera Orderów Księżnej Olgi II i III stopnia oraz Orderu św. Barbary Wielkiej Męczennicy, artystki ludowej Ukrainy Raisy NEDASZKIEWSKIEJ, jest jubileuszowy: 17 lutego skończy 70 lat! Przypadkowo spotkałyśmy się w trolejbusie. A poznałyśmy się w 1961 roku na planie filmu „Dmytro Horycwit” na podstawie powieści Mychajła Stelmaha, później razem pracowałyśmy w Odeskiej Wytwórni Filmowej przy filmie „Kwartet Guarneriego”. Potomna szlachcianka, hrabina Maria Rostysławiwna, z rodu poety Wasyla Kapnista, przeżyła długie, niezwykle męczeńskie życie: łagry, utraconą miłość, dziecko urodzone w piekle… Zawsze dbała o siebie i ćwiczyła jogę. Miała piękną figurę. Razem chodziłyśmy na zajęcia taneczne przy studiu aktora filmowego. Po zajęciach, kiedy wszyscy już ciężko oddychaliśmy, ona jeszcze robiła przewrót. I to w wieku sześćdziesięciu pięciu lat! Zawsze robiła to, co czuła. Straciła pojęcie „czasu”. Mogła przyjść w gości o pierwszej czy drugiej godzinie w nocy. Przechodniów z bukietami w rękach szokowała tym, że pochylała się i zaczynała rozmowę z kwiatami, jakby były jej dawnymi znajomymi. Zwracała się także z pytaniami do zwierząt, była czuła nawet dla karaluchów. Ale szczególny przywilej u niej miały kwiaty. Nigdy nie przechodziła obok więdnącego, wyrzuconego kwiatka. Przynosiła go do domu, odcinała główkę i kładła do wody. W jej wannie często pływały kwiaty. Sprawiała wrażenie zbyt towarzyskiej i gadatliwej damy. Ale wystarczyło poruszyć nie ten temat, a od razu zamykała się w sobie lub zmieniała temat. Pewnego razu u niej w domu spotkałam osobę o pokrewnym jej sposobie bycia. I zaniemówiłam na progu… Patrzyła na mnie imperatorowa, rasowa starsza pani z rycin minionego stulecia. Kapnist cichutko popchnęła mnie: „Rajeczko, poznajcie się, madame Kołczak”. Madame Kołczak włożyła coś w rodzaju szkolnych pantofli i wyruszyłyśmy do parku. Założywszy ręce za plecy, W. Zarecki. Portret R. Nedaszkiewskiej w roli Kateryny Biłokur madame Kołczak nieustannie spychała nas na bok, próbując zakreślić więzienne koło. Nasz spacer przypominał aresztancki. Rozmawiałyśmy cicho, półsłówkami… …Wszystko, co dotyczy Kapnist, zadziwia. Życie jej przodków owiane jest legendami. Jej los to piekielna walka. Do samego końca pozostawała w czymś nieprzystosowana, ufna jak dziecko. Zmarła wielce doświadczona hrabina na obrzęk płuc, które okazały się jej najsłabszym punktem. Wszyscy wiedzieli, że marzyła o tym, by być bliżej swojego sławnego przodka Wasyla Kapnista. Jej prochy spoczywają na Połtawszczyźnie, tak jak zapowiedziała, niedaleko majątku. Muzeum znajduje się w jednej z chat. Przecież majątek Kapnistów rozebrano na cegły jeszcze za czasów radzieckich. — Miała Pani szczęście obcować z koryfeuszem ukraińskiego teatru Mykołą Jakowczenką. Jak Pani go poznała? — Gdzieś na planie, już nawet nie pamiętam, to było tak dawno. Rozmawialiśmy z nim w wytwórni filmowej. Potem razem z jego córkami jechaliśmy do Odessy. Mykoła Fedorowycz był niesamowitym ojcem, tak bardzo troszczył się o swoje dziewczynki! Jakowczenko był unikalną osobowością. Miał bardzo specyficzną mowę, wymowę, dźwięk. Wszyscy go bardzo kochali, byli gotowi słuchać go zawsze. Przy nim ogrzewali się wszyscy. Wystarczyło na niego spojrzeć, by od razu się uśmiechnąć. O aktorze krążyło mnóstwo anegdot. Chyba od dzieciństwa ciągle coś wymyślał. Był to człowiek, który kochał urządzać święto, żeby innym weselej i radośniej się żyło. Ilu było wtedy znanych aktorów, którzy grali główne role, ale my pamiętamy i wspominamy Jakowczenkę, postawiono mu pomnik. Przy nim i jego piesku zawsze chce się posiedzieć, zrobić sobie zdjęcie na pamiątkę. — Za rolę Marii w filmie „Komisarz” otrzymała Pani najwyższą nagrodę Związku Kinematografistów „Złotą Nikę” (1988 r.). Czy od razu zatwierdzono Panią do roli? — Kiedy ważyły się losy wykonawczyni roli Marii, Askołdow poczuł nacisk ze strony aktorów N. Mordiukowej i R. Bykowa, którzy nalegali, by zrezygnował z mojej kandydatury. Koledzy przytaczali mnóstwo argumentów i proponowali inne aktorki, a Bykow nawet radził oddać wszystkie moje kwestie jemu, żeby moja bohaterka była niema. Jego zdaniem byłoby to nawet dobre, bo, jak twierdził, moja niemość byłaby piękną metaforą niemości narodu żydowskiego. Początkowo Askołdow był zdezorientowany, ale otrząsnąwszy się z nacisków, decyzji swojej nie zmienił, wszystko pozostało na swoich miejscach i ja nie „oniemiałam”. — Jak układały się Wasze relacje? — Dla mnie był to niełatwy okres… Mordiukowa początkowo odnosiła się do mnie z ostrożnością. I musiałam poradzić sobie ze swoimi emocjami i ciągle udowadniać, że potrafię zagrać tę rolę. Ale najtrudniejsza była scena, w której odbierałam poród u komisarz — bohaterki Mordiukowej. Stała się dla mnie prawdziwym sprawdzianem, bo musiałam z całej siły uderzyć w twarz bohaterkę, która podczas porodu traciła przytomność. Jak to zrobić, nie wyobrażałam sobie. Uderzyć Mordiukową za nic nie mogłam się odważyć… Z czasem z Mordiukową ułożyłyśmy sobie przyjacielskie relacje, przyjaźniłyśmy się. Kiedy bywałam w Moskwie, widywałyśmy się. Ona była pierwszą osobą, która pogratulowała mi otrzymania „Złotej Niki”. — Miała Pani szczęście nakręcić film o Wiktorze Zareckim. Jakim Pani go pamięta? — W. Wasylenko kręcił go podczas pracy nad filmem „Bujna”. Było to w 1990 roku. Zarecki ciężko przeżywał tragiczną śmierć Ałły, swojego ojca i faktycznie już umierał. Ratował się tylko sztuką: pięknymi pejzażami, kobietami, z których malował królowe i caryce. Stworzył on także mój trzeci portret. Drugi, namalowany przez niego w Anglii, został sprzedany przez krewnych. Przyjeżdżałam do niego na sesje, malował mnie właśnie w roli Kateryny Biłokur. Jestem tam taka młodziutka. Ten portret znajduje się w Muzeum w Jahotynie wśród jego prac. A oto portret, który był wystawiany w Kijowie, stoi w moim pokoju. Wiktor Zarecki malował go wiosną i codziennie przynosił mi róże, bez i mówił: „Rafael malował swoją ma” Madonnę w otoczeniu aniołów, a ja ciebie — w pianie kwitnienia”. — Jak pani przeżywała lata twórczego milczenia? — Z towarzystwa „Znannia” jeździłam nie tylko po Ukrainie, ale i po całym ZSRR, czytałam wiersze, brałam udział w wieczorach filmowych, spotkaniach autorskich i zrozumiałam, że mogę realizować się na scenie. 13 lat pracowałam w Teatrze Młodzieżowym, a w 1994 roku przeszłam do teatru „Pod gwieździstym niebem” — bezpłatnego teatru dla inteligencji. Dziś pracuję jako zastępca przewodniczącego Narodowego Związku Działaczy Teatralnych Ukrainy, jestem członkiem Narodowego Związku Kinematografistów Ukrainy oraz zarządu agencji aktorskiej SKU „Gildia Aktorów Filmowych”. Do NZDT Ukrainy przeszłam pracować po to, aby Rada Najwyższa przyjęła ustawę o mecenacie. Jest ona niezwykle potrzebna. Na całym świecie taka ustawa obowiązuje. Bogaci ludzie powinni być zainteresowani inwestowaniem pieniędzy w kulturę, powinno to być prestiżowe. — Czy czuje się pani dziś szczęśliwa? — Człowiekowi do szczęścia potrzeba niewiele! Przypomnijcie sobie, w „Szczęściu” moja ulubiona Łesia Ukrainka pisała: „Boże mój, dlaczego ludzie szukają szczęścia? Na jednego spojrzało ono ukochanymi oczami, innego zasypało złotem, jeszcze innemu zaświeciło światłem sławy. Wszystkich oczarowało ono na wieki. Ludzie szukają szczęścia w miłości, w sławie i pieniądzach. To przecież wszystko ulotne… I czar jego był trucizną. Ono jak spadająca gwiazda wpadało w serce i zaczynało płonąć. I kto choć raz widział je, ten nie zapomniał go aż do śmierci… Popielny ogień obudził się w duszach wszystkich ludzi. Wszyscy szukali szczęścia. Wszyscy chcieli mieć je w całości w swoich rękach, czy to w miłości, czy w sławie, czy w pieniądzach. To wszystko chimery. Dla niego oddawali wszystko, co najdroższe. Gubili siebie i innych. Łzy i krew płynęły rzekami. W imię jego. A szczęście latało po świecie jak gwiazda, jak błyskawica, jak błędny ognik. Wszystko jest ulotne. I nigdzie nie zatrzymywało się na długo. I nikt nie miał go w całości w swoich rękach. I słychać było wielki krzyk na całej ziemi: szczęście, szczęście, szczęście…” Przychodzimy na ten świat, aby uczynić go lepszym. Nadzy przyszliśmy, nadzy odejdziemy. Co pozostanie po nas? Pamięć. To prawo bytu. Gdyby ludzie o tym pamiętali, staraliby się czynić dobro. Bo tylko to, co oddasz, — jest twoje! Lata mijają, a uroda Raisy Stepanivny nie więdnie. I dziś, tak jak w młodości, kiedy przechodzi ulicami miasta, przechodnie oglądają się za nią, a artyści malują jej portrety. Maria WYSZNIEWSKA, m. Czerniowce Redakcja „Słowa Proświty” gratuluje Raisie Stepanivnie jubileuszu! Życzymy, aby jej dusza zawsze była nastawiona na miłość, na radość, żeby wreszcie Rada Najwyższa przyjęła ustawę o mecenacie!

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn