Strona · s. 5strona oryginału ↗
Subwencje: narzędzie centralizacji w procesie decentralizacji
Слово Просвіти, №07 за 2018 рік
Mykoła HOŁOMSZA, lider partii politycznej „Patriot”
Niepodległość Ukrainy w rachunku kalendarzowym sięga w tym roku dwudziestu siedmiu lat. Z punktu widzenia wieku człowieka jest to czas całkiem wystarczający na ukształtowanie się ustalonych poglądów i określenie swojego miejsca w życiu. Zwłaszcza w dzisiejszej dynamice planetarnej globalizacji i przy możliwościach zdobywania doświadczenia (i dorastania) w startupach już od ośmiu-dziesięciu lat. Lecz dla państwa taki sposób obliczania cech postępu ku samodzielności i bezsprzecznie skutecznej drogi w przyszłość zupełnie się nie nadaje. Żyjemy w niepodległym, soborowym państwie ze wszystkimi formalnymi atrybutami tego stanu. Jednak ukraińskie społeczeństwo w znacznej swojej części wciąż tkwi w stylistyce przetrwania przeszłości, czyli w sowieckiej przeszłości, gdzie państwowo-federalny paternalizm był głównym czynnikiem w systemie wzajemnych relacji między obywatelem a państwem. Ten stan tradycyjnie i, niestety, aktywnie podtrzymuje, choć jest to przykre, także obecna władza. Przede wszystkim mam na myśli system tak zwanej pomocy społecznej dla ludności. Wyrażenie „tak zwanej” użyłem nieprzypadkowo, ponieważ ta pomoc opiera się na odziedziczonej po Związku Radzieckim ideologii społecznej powszechnej równości przy bezwarunkowej kierowniczej (zabezpieczającej) roli państwa. Ekonomiczna klęska pierwszych lat formowania się młodego państwa ukraińskiego doprowadziła do powstania uprzywilejowanych mechanizmów przetrwania pewnych kategorii ludności. Kiedy kraj ekonomicznie mniej więcej się podniósł (był taki okres), mężowie stanu nie zdecydowali się przeprowadzić reform, mających na celu zniesienie przywilejów i przejście do godziwych poziomów wynagrodzeń — nad nimi ciążyło „przekleństwo” kolejnych wyborów i strach przed utratą ciepłego biurokratyczno-korupcyjnego stanowiska. Majdan Godności dawał wszystkie teoretyczne i praktyczne możliwości nowym możnowładcom, by pozostali w historii kraju wielkimi (bez ironii) reformatorami, a jeszcze bardziej — modernizatorami. Lecz aby takie jakościowe i kompleksowe reformy wprowadzać w życie, trzeba było w pracy płonąć i wypalać się w pełnym znaczeniu tego słowa. Bo reformy państwowe to zawsze sprawa ryzykowna i niewdzięczna, ich rezultaty ujawniają się po latach, a terminy sprawowania władzy tych wszystkich „niuansów” nie uwzględniają. Dlatego najlepszym sposobem, by „nakarmić wilki” i jednocześnie pozostać w ciepłych „owczych skórach”, władza wybrała przyznawanie zubożałej ludności dotacji — jako panaceum przed wymieraniem. W ten sposób Związek Radziecki powrócił do gospodarki komunalnej i odzyskał swoje miejsce w systemie społecznym Ukrainy. Paternalizm, który z biegiem wszystkich poprzednich lat stopniowo ulatniał się ze świadomości przeciętnego Ukraińca, jak zły dżin z bajki, zaczął wracać do naszego życia. Aby nie zmniejszono dotacji, w pierwszych latach palono na przykład cały przydzielony gaz. Oczywiście przy otwartych zimą lufcikach. Do tego lepiej było nie pokazywać rzeczywistego dochodu, pracując za pensję w kopertach. A szczytem tego było odmawianie przyzwoitej oficjalnej pensji, bo dotację odbiorą. Takich przypadków zapewne jest dość,
ale narodowego rozgłosu nabrała historia z niechęcią mieszkańców Niemirowa na Winnicczyźnie do pracy w fabryce japońskiej firmy Fujikura z obawy przed utratą „państwowych pieniędzy”. Innymi słowy, władze osiągnęły efekt odwrotny do zamierzonego — „dobre” zatrudnienie, które mogłoby przynosić do budżetu więcej środków w postaci podatków, stało się dla znacznej części społeczeństwa niepotrzebne. To świadczy o błędności polityki państwowej nie tylko w sferze ochrony socjalnej, ale także w rozwoju bloku gospodarczego w ogóle. Zarządzanie branżowe z przeszłości (kolejna spuścizna Związku Radzieckiego) uniemożliwia perspektywę dla kraju, ponieważ jest ukierunkowane na wielkie i nieporęczne systemy produkcyjne. W tych skalach uwzględniane są interesy wielkich właścicieli, nazywanych oligarchami, lecz tam nie ma miejsca dla małego i średniego przedsiębiorcy. Sztuczne hamowanie rozwoju małej i średniej przedsiębiorczości, która kształtowałaby klasę średnią w państwie, moim zdaniem jest pierwotną przyczyną naszych niepowodzeń nie tylko gospodarczych, ale także społeczno-politycznych. Innymi słowy, przyczyną rozwarstwienia ludności, zubożenia określonych warstw społecznych, wzrostu niezadowolenia społecznego, które coraz bardziej nabiera radykalnych cech. Agresja putinowskiego reżimu wobec Ukrainy jedynie nasila wszystkie te aspekty, ale w żaden sposób nie jest ich podstawą. Program udzielania dopłat ludności, zwłaszcza w tej formie, która istnieje obecnie, jest nieudany. Wygląda na to, że zrozumieli to także władcy. Dziś desperacko próbują znaleźć wyjście z sytuacji, na przykład poprzez monetyzację dopłat. W istocie wszelkie udoskonalenia istniejącego systemu świadczeń socjalnych nie będą miały skutku bez uświadomienia sobie faktu, że opierając się na resztkach radzieckiej spuścizny, nie będziemy w stanie w żaden sposób zmienić jakości państwa. A to bezsprzecznie doprowadzi do zaostrzenia konfliktu między państwem a społeczeństwem, o czym od dawna marzy się na Kremlu. Nie mamy prawa dopuścić do kolejnej spirali radykalizacji Ukrainy, która może mieć skrajnie negatywne skutki. Radykalizacja jest dziś możliwa i konieczna tylko w jednym kierunku — radykalnym, a zarazem skutecznym przeprowadzeniu wszystkich pilnych modernizacji. A to najbardziej przeraża tych, którzy za wszelką cenę próbują pozostać na stanowiskach władzy. ...Sytuacja w niemirowskiej fabryce japońskiej firmy Fujikura unaoczniła jeszcze jeden problem, który dotąd pozostaje poza uwagą ukraińskich władców od ćwierć wieku. Wobec przeciętnego Ukraińca zawsze podchodzono jak do jednostki wśród takich samych mas. A to prawdopodobnie największy błąd zarówno ukraińskiej władzy, jak i ukraińskiego biznesu, a teraz już także biznesu zagranicznego. Tymczasem do niego — Ukraińca — należy podchodzić jak do osobowości. Bo w rzeczywistości jego zdolności dają możliwość tworzenia nadzwyczajnych rzeczy w stylu Hand Made — rękodzieła o ekskluzywnym charakterze. Za taką pracę wykonawca otrzymuje godziwe wynagrodzenie. Wtedy dopłaty — element centralizacji (zniewolenia) na tle proklamowanej decentralizacji — stają się po prostu atawizmem przeszłości, który nikogo w dzisiejszych czasach nie interesuje.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
