Strona · s. 7strona oryginału ↗
Dotyk krutiańskiego bólu
Слово Просвіти, №07 за 2018 рік
100 lat temu, 29 stycznia 1918 roku, doszło do bitwy między kijowską młodzieżą a bolszewikami pod stacją kolejową Krути, gdzie w nierównej walce polegli młodzieńcy — kwiat narodu ukraińskiego.
Dalej Uniwersał wzywał do obrony Kraju przed „tak zwanymi bolszewikami i innymi najeźdźcami”, ale kto miał zająć się tą świętą sprawą, skoro niżej w tym poważnym dokumencie zalecano „rozwiązać armię zupełnie”?.. Zamiast tego proponowano „utworzyć ludową milicję”, a przedstawiciel rządu Ukraińskiej Republiki Ludowej, minister poczty i telegrafu URL Mykyta Szapoval, wręcz przekroczył Rubikon ignorancji, kiedy oświadczył: „Ludność ukraińska składa się przeważnie z chłopów. Chłopstwo walczy o ziemię i lasy i tylko za to jest gotowe narażać życie. Zatem trzeba zreorganizować Armię Ukraińską w armię ochrony ziemi i lasów, a na jej czele postawić ministra spraw ziemskich”. A gdy z zimnej północy na Kijów runęła półpijana, zdziczała od smaku ludzkiej krwi, wielotysięczna bolszewicka zgraja pod wodzą awanturnika i byłego carskiego żandarmerii podpułkownika Michaiła Murawjowa, okazało się, że bronić Ukrainy nie ma kogo, prócz kilkuset młodzieńców z Pierwszej Ukraińskiej Szkoły Młodzieży Kozackiej imienia Bohdana Chmielnickiego pod dowództwem setnika Awierkija Hončarenki oraz setki Studenckiego Kurenia Siczowego pod dowództwem starszyny Omelczenki — studenta Ukraińskiego Ludowego Uniwersytetu w Kijowie…
Ich pierwsza bitwa. Ostatnia bitwa… „Jeszcze w nocy z 26 na 27 stycznia miałem rozmowę przez bezpośredni przewód z Muraujowem — wspominał później pułkownik UNR Awerkij Hončarenko. — Jego żądanie w formie rozkazu brzmiało tak: »Prigotowitieś k wstriecze pabiedonosnoj krasnoj armii, prigotowit obied. Zabłużdieniija junkierow prasczaju, a oficierow fsio rawno rasstriela ju«. Odpowiedziałem, że na spotkanie wszystko jest gotowe — kontynuował Hončarenko”. …29 stycznia 1918 roku. Kilka minut po dziewiątej rano czerwonogwardziści ruszyli na pozycje ukraińskiego wojska. Szli nie kryjąc się, szerokim krokiem okupantów. Huknęła salwa karabinowa — zdrętwiałymi od mrozu palcami młodzi żołnierze przeładowywali karabiny. Jak szalony rój zabzyczały kule ukraińskich karabinów maszynowych. Lecz wojownicza bolszewicka horda uparcie parła naprzód, nie zwracając uwagi na pokoszone kulami przednie szeregi własnej znienawidzonej zgrai…
…„Koło godz. 10 rano przyjechała na pancerce jedna armata, a przy niej sam jeden setnik Łoszczenko, — wspomina komendant frontu pod Krutami setnik A. Hončarenko. — Kto go tam przysłał — nie wiem, ale myślę, że była to jego osobista inicjatywa. Ten starszyzna, z godną podziwu samoofiarnością, wprowadzał wielkie zamieszanie swoimi celnymi strzałami na tyłach czerwonych, i to zatrzymywało triumfalny marsz Muraujowa. Niezapomnianą obsługę tego starszyzny uważam za swój obowiązek tutaj podkreślić”.
Bitwa trwała cały dzień. Powstrzymać wielotysięczne wojsko bolszewickie siłami kilku setek młodych żyć — to więcej niż wyczyn. Padali, obejmując zmarzniętą czernihowską ziemię, nierozkwitłe pączki ukraińskiej państwowości. Krzyknął z bólu skoszony starszyzna Omelczenko. Zdawało się, że sama wolność zstąpiła nad gorzkie pole rozpaczy i smutku i wzniosła się ku niebu w przestrzelonej rozpaczą koszuli… I wtedy
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
