Strona · s. 13strona oryginału ↗
Spuścizna dobra Jurija Rohowoho
Слово Просвіти, №07 за 2018 рік
Choć jak banalnie to brzmi, natura twórczości jest niepojęta. Klasyczny przykład: Czechow podarował nam aforyzm „Zwięzłość — siostra talentu”, a sam martwił się tym, że nie napisał powieści. Wyrazista lakoniczność jego opowiadań stała się nie tylko materialnym wsparciem dla rodziny, a i… Nie będę jednak powtarzać ogólnie znanych faktów. Podróż na Daleki Wschód w celu zebrania materiału życiowego do wymarzonej powieści obróciła się w chorobę, która doprowadziła do śmierci znanego pisarza i dramaturga…
bytu i niebytu? Być może. Czy nie z takich obserwacji wyłaniają się odkrycia siebie — Innego: „Nie wie pisklę, że myśliwy garnie się do mnie skrzydłami” („Zaufanie”), „Uczę się od przyrody: jest powolna, a jednak — wytrwała” („Nauczyciel”), „Chyba urosłem — widzę drobne owadziki na stromej ścieżce” („Wzrost”), „Boża krówka pasie się na mojej dłoni, grzesznego” („Pasterz”). Czy nie dlatego człowiekowi rozumnemu przeciwstawia człowieka zaradnego: „Duszodział przeszedł między ludźmi rozumnymi… Czekać na zaradnych?” („Most”). Właśnie pod takim tytułem w 2017 r. ukazał się już ósmy tomik Jurija Rohowoho. Zbiór haiku „Człowiek zaradny” trafił do czytelnika, a jego autor wciąż ćwiczy swoją rękę po paraliżu. Ćwiczy fizycznie i poetycko. Bo prawdziwe olśnienia muszą przejść przez nas także przez ból, miłość i otchłań samotności. Obraz samotności nieustannie odbija się w zbiorku jak cień: „Jakby sroka, dziad skrada się do skrzyni — byle nie spłoszyć listu” („Oczekiwanie”), „Pocztę dziś, zdaje się, po raz siódmy zerknąłem… Pajęczyna wszędzie” („Pajęczyna”). Egzystencjalna samotność sięga wyżyn duchowości: „Boję się o małych: oni jeszcze
oczywiście wierzą, że WSZYSCY ich kochają” („Lęk”), „Drugi dzień niebo milczy: samoloty, pewnie, zmęczyły się płakaniem…” („Milczenie”). Pod powściągliwością przebija ironia: „Człowiekowi zachciało się powiedzieć coś pięknego… Ale jednak zabrakło słów”. Autor wydaje wyrok na duchowe „bogactwo” i pozorną „ludzkość” zabójczym określeniem stanu naszej duchowości. Tę istotną cechę wyniesiono do tytułu haiku „Ubóstwo”. Myśli ostre jak odłamki: „Gnida to gnida, a kłaniać się musisz, myjąc buty” („Mycie”), „Matka, urodziwszy dziecko, myśli, czy ono nie jest wieczne?” („Myśl”). Pytająca dialogiczność, spowiedzna szczerość, filozoficzna spostrzegawczość… Jak u każdego artysty, nie pozostał bez uwagi motyw związku poety z narodem: „Na »Kobzarz« kładę haiku: czy przesiąkną duchem Tarasa?” („Kobzarz”); subtelna sieć literackich aluzji: „Sąsiad muruje… Ja na haiku zdołałem napisać maleńkie za dzień” („Praca”), „Śniły mi się mamuty: jakbym pasł je na łąkach, a one się cieszą…” („Pasterz”), „Wszyscy jesteśmy prorokami. Oto wiernych na tym świecie czy wystarczy wszystkim?” („Wszystkim”).
Zapewne sztuka haiku sięga swoich szczytów, gdy zrównoważone ramy treściowo-formalne (u Ju. Horowoho miniatura składa się przeważnie z siedmiu pełnoznacznych słów) dają impuls do refleksji o sensie ludzkiego życia, moralnym wyborze osobowości, ogólnoludzkich wartościach: „Uciekajmy, Duszo!…” — Ciało nie czekając zerwało się… i rzuciło pod własne nogi” („Ucieczka”); „Ślepnie mężczyzna. Teraz tylko »widzi«, jak mama piecze chleb” („Widziadło”); „Wybuch stworzył nas. Wybuch może i zabrać… Po co ci był?” („Wybuch”). Właściwie ten odzew pojawił się z dwóch powodów: po pierwsze, by dać zdolnemu autorowi haiku znać, że nie wszyscy czytelnicy są „niemi” i że czasem wesołki i żurawiki lecą razem, wbrew finansowej krótkowzroczności państwa.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
