Strona · s. 11strona oryginału ↗
«Vivat Pavarotti» w Kijowie, czyli jubileusze i jubilaci
Слово Просвіти, №07 за 2020 рік
Wołodymyr SKRYNCZENKO
Głos człowieka — to unikalny instrument naturalny i musi brzmieć równo i wyraźnie — jak każdy inny instrument…
(Luciano Pavarotti)
Zdarza się tak, że artysta wychodzi poza ramy swojego emploi twórczego i staje się ulubieńcem szerokich mas. Dla Luciano Pavarottiego ta szczęśliwa chwila nadeszła podczas „Koncertu trzech tenorów”, gdzie występował razem z gwiazdami światowej opery — Plácido Domingo i José Carrerasem. Przez całe życie Pavarotti heroicznie wypełniał swoją główną misję — niestrudzenie popularyzował muzykę operową. Ten koncert, który odbył się w Los Angeles w lipcu 1994 roku, zgromadził przed ekranami telewizorów około dwóch miliardów widzów. Tymczasem jeszcze za życia został uwieczniony w elitarnych wydawnictwach „Enciclopedia della musica” oraz „Le Grandi voci”, poświęconych najwybitniejszym muzykom i śpiewakom Włoch oraz świata ubiegłego stulecia. Zapewne nie tylko w tym tkwi sekret popularności słynnego włoskiego tenora wśród melomanów wszystkich ras i kolorów skóry. W kwietniu 2005 roku signore Luciano zawitał także do nas, do Kijowa, i występował z Narodową Akademicką Orkiestrą Symfoniczną w Pałacu Sztuki „Ukraina”. Jako dar wdzięczności dla legendarnego artysty za jego hojny wkład w sztukę operową XX wieku oraz dla uczczenia jego pamięci i 85. rocznicy urodzin, 27 marca w Kijowie odbędzie się uroczysty koncert „Vivat Pavarotti”. Autorem projektu muzycznego jest ukraiński tenor Wołodymyr Hryszko, przyjaciel i kolega Luciano Pavarottiego, z którym występował swego czasu na scenie „Metropolitan Opera”.
W poszukiwaniu powołania Luciano Pavarotti urodził się 12 października 1935 roku w Modenie, starożytnym włoskim miasteczku w regionie Emilia-Romania na północy Włoch. Rodzice przyszłego maestro nie mieli żadnego związku ze sceną operową: ojciec Luciano, Fernando Pavarotti, pracował w piekarni, ale pasjonował się muzyką operową, śpiewał nawet w chórze „Coral Rossi”. Matka, Adele Venturi, była pracownicą fabryki tytoniu. Rodzina Pavarottich mieszkała w skromnym mieszkaniu komunalnym, jednak swoje dzieciństwo Luciano wraz z młodszą siostrą Gabriellą zawsze wspominał z ciepłem.
Jego pierwszą sceną był stół kuchenny, na którym mały Luciano wykrzykiwał arię „La donna è mobile” księcia Mantui z opery „Rigoletto” Giuseppe Verdiego. Jednak sąsiedzi wybaczali Luciano ten hałas, gdyż był jedynym chłopcem w całym ich 15-mieszkaniowym budynku. Jeszcze w szkole Scuola Magistrale wraz z ojcem śpiewał w kościele. „Mój ojciec miał prawdziwy włoski tenor — wspominał Luciano — i całe moje dzieciństwo mijało pod znakiem jego śpiewu”. Ale młodzieniec marzył o karierze piłkarskiej, Akademii Sportowej, chciał zostać bramkarzem i występować w scudetto. Rodzicom nie podobał się ten pomysł: przekonali go, by został nauczycielem w klasach szkolnych. Z czasem Luciano coraz bardziej pasjonował się wokalem, rozpoczął naukę u tenora Arrigo Poli, który od razu ocenił talenty wokalne młodzieńca i zgodził się pracować z nim za darmo. Poszukiwania twórcze Luciano Pavarottiego coraz bardziej skłaniały go w stronę wokalu, tym bardziej że w kolekcji ojca było niemało płyt Beniamino Gigliego, Enrico Caruso, Tito Schipy i innych gwiazd włoskiej opery, których młodzieniec słuchał codziennie.
Ojciec, zagorzały fan Enrico Caruso, sceptycznie odnosił się do pierwszych sukcesów wokalnych syna: „Śpiewasz ładnie, synu, ale nie jesteś Caruso”. Tymczasem w 1955 roku chór „Coral Rossi” zajmuje miejsce na podium na konkursie wykonawców Eisteddfod w Walii. I Luciano w końcu postanowił zostać śpiewakiem. Spotyka śpiewaczkę operową Aduę Veroni, swoją przyszłą żonę, która wsparła ukochanego i zainspirowała go do udziału w konkursie „Achille Peri” w Reggio nell’Emilia.
Operowy debiut młodego śpiewaka zakończył się zwycięstwem, które otworzyło mu drogę na najlepsze sceny operowe Europy i świata. Otrzymuje partię Rudolfa w operze „Cyganeria” Giacomo Pucciniego, którą mieli wystawiać w mieście Lukka, w ojczyźnie kompozytora.
Wszystkie honoraria z premiery śpiewak wydał na świętowanie ślubu z ukochaną.
W świecie jego sztuki W karierze artysty znaczącą rolę odgrywa szczęśliwy przypadek. Operowy debiut młodego śpiewaka przyciągnął uwagę agenta teatralnego Alessandro Ziliani, człowieka znanego w świecie operowym. To on pomógł Luciano otrzymać pierwszy w życiu angaż. Z czasem Luciano sam stanie się fundatorem międzynarodowego konkursu dla poszukiwania nieznanych wokalistów „The Pavarotti International Voice Competition”. Ale to będzie później.
A póki co jest jeszcze debiutantem, który cieszy się z otrzymania jakiejkolwiek roli na scenie operowej. W 1962 roku wykonuje partię Alfreda z „Traviaty” Giuseppe Verdiego w teatrze narodowym w Belgradzie, w Jugosławii, rok później zastępuje tenora Giuseppe di Stefano na scenie londyńskiego teatru „Covent Garden” w operze „Cyganeria” Giacomo Pucciniego, a następnie śpiewa arię Rudolfa w wiedeńskiej operze „Wiener Staatsoper”. W 1963 roku w Irlandii zorganizowano pierwszy koncert solowy Luciano. W 1965 roku jego głos rozbrzmiewa już na scenie „Florida Grand Opera” w Miami, gdzie znów zastępuje tenora, śpiewając arię Edgara w operze „Łucja z Lammermooru” Gaetano Donizettiego. Jego partnerką na scenie została australijska śpiewaczka Joan Sutherland, której sopran Pavarotti nazwał „głosem stulecia”. Wysoko oceniła ona zdolności artystyczne Luciano i zaproponowała mu zorganizowanie wspólnego tournée. Przez dwa miesiące brał udział w 40 koncertach, gdzie zdobył cenne doświadczenie kunsztu wokalnego.
I wreszcie spełniło się marzenie Luciano Pavarottiego: jest solistą słynnego teatru „La Scala”, centrum kultury operowej Włoch i świata, gdzie z sukcesem wykonuje partię Tybalda w operze „Capuleti i Montecchi” Vincenzo Belliniego. Pomógł mu w tym słynny dyrygent Herbert von Karajan, który przekonał dyrekcję „La Scala” do przyjęcia śpiewaka do zespołu.
Z czasem Karajan nazwie Pavarottiego najlepszym tenorem świata.
W 1967 roku za arię Tonia „Quel destin” w operze Donizettiego „Córka pułku” otrzymał zaszczytny tytuł „króla wysokiego C”, ponieważ lekko i bez wysiłku wykonał w operze wszystkie dziewięć nut „do”. Wcześniej nie mógł tego zrobić żaden śpiewak. W 1968 roku Pavarotti po raz pierwszy śpiewał na scenie nowojorskiej „Metropolitan Opera” i powtórzył swój sukces w arii „Quel destin”. Niekończące się i burzliwe oklaski melomanów były jego nagrodą.
Oto tak Pavarotti zanurzył się w wir życia operowego. Rozpoczynając od arii lirycznych, w szczególności Elvina w „Lunatyczce” i Artura w „Purytanach” Belliniego, księcia Mantui w „Rigoletcie” Verdiego, stopniowo Pavarotti dochodzi do dramatycznych arii operowych — Riccarda w „Balu maskowym”, Manrica w „Trubadurze” i Radamesa w „Aidzie” Verdiego, Cavaradossiego w operze „Tosca” Pucciniego.
Z czasem artyście staje się ciasno w ramach teatru. W latach 1970–80 Luciano Pavarotti staje się osobowością medialną. Cały czas można go widzieć na ekranach telewizorów, jego głos słychać na światowych scenach operowych i estradach koncertowych, w szczególności na scenie „Arena di Verona”, gdzie bierze udział w festiwalu o tej samej nazwie.
W 1974 roku signore Luciano wraz z teatrem „La Scala” zawitał do stolicy ZSRR.
Solowe koncerty włoskiego maestro gromadziły niemal półmilionową publiczność w Central Parku w Nowym Jorku, w londyńskim Hyde Parku oraz na Polu Marsowym w Paryżu. Zawsze i wszędzie witali go operowi wielbiciele: „Hej, Pavarotti! Witaj, maestro! Ciao, Luciano!”. Na czym polegał sekret popularności słynnego włoskiego śpiewaka wśród melomanów wszystkich ras i kolorów skóry? Zapewne na jego zdolności do szczerego obdarowywania świata bogactwem swojej duszy, swojej miłości do sztuki i ludzkości. I w tym Pavarotti ma wiele wspólnego z legendarnym Enrico Caruso, ulubieńcem jego ojca. W teatrze „Covent Garden” Luciano śpiewa przed parą królewską — Dianą i Karolem, stąd też bierze początek ich przyjaźń. Jednak na pogrzebie Diany odmawia śpiewania, ponieważ przeżył tę tragedię bardzo głęboko. Występując w „Deutsche Oper Berlin” w 1988 roku, Pavarotti po raz kolejny stał się rekordzistą. Opera „Napój miłosny” Gaetano Donizettiego odniosła tak wielki sukces, że kurtynę teatralną podnoszono 165 razy! Szczęśliwym wkładem w sławę śpiewaka stała się aria „Nessun Dorma” z opery „Turandot” Pucciniego, która zabrzmiała w wykonaniu Luciano Pavarottiego jeszcze na początku mistrzostw świata w piłce nożnej w 1990 roku. Wypełniał swoją główną misję — niestrudzenie popularyzował muzykę operową, dążąc do dotarcia z nią do szerokiego grona odbiorców. Oto dlaczego preferował telewizję, aby mógł go usłyszeć każdy meloman. Z jego inicjatywy odbyła się akcja charytatywna „Koncert trzech tenorów”, gdzie śpiewał razem z gwiazdami światowej opery — Plácido Domingo i José Carrerasem. Operowe trio występowało na piłkarskich mistrzostwach świata w 1990, 1994, 1998 i 2002 roku. Swojego operowego debiutu Pavarotti nie zapomniał. Wręcz przeciwnie! Z czasem stał się fundatorem międzynarodowego konkursu dla poszukiwania młodych i utalentowanych wokalistów, którzy marzą o operowej scenie, tak zwanego „The Pavarotti International Voice Competition”. Śpiewak był inicjatorem koncertów charytatywnych „Pavarotti i przyjaciele”, które trwały od 1992 do 2005 roku. Razem z nim występowali topowi gwiazdorzy estrady, w szczególności Zucchero, Brian May, Sting, Roger Taylor i inni. Środki z koncertów szły na wsparcie uchodźców na całym świecie. Nagrania albumowe i koncertowe były niespodzianką dla melomanów i rozchodziły się w ogromnych nakładach. W 2004 roku Luciano Pavarotti oficjalnie pożegnał się ze sceną. Arię Cavaradossiego z opery „Tosca” Pucciniego artysta wykonał po tym, jak powiadomił melomanów nowojorskiej „Metropolitan Opera” o swoim ostatnim występie. Na sali był komplet widzów, a śpiewaka żegnano owacją trwającą ponad 11 minut. Ostatni raz śpiewał 10 lutego 2006 roku na otwarciu XX Zimowych Igrzysk Olimpijskich w Turynie… Requiem dla króla, albo Wiwat, król! Luciano Pavarotti odszedł z tego świata o piątej rano 6 września 2007 roku. Pochowano go na cmentarzu „Montale Rangone” w rodzinnym grobowcu obok rodziców. W ostatnich latach jego rodzinna łódź nagle wpadła w pasmo okrutnych prób, które skrajnie niekorzystnie wpłynęły na zdrowie: rozwód z żoną, ślub z młodszą kobietą, śmierć małego syna. Lekarze postawili Luciano niepocieszającą diagnozę — rak trzustki. Jednak śpiewak zdążył jeszcze odwiedzić Neapol, zwiedzić muzeum-mieszkanie Caruso i zaśpiewać na jego cześć kanconę „Pamięci Caruso”. Pavarotti żył sztuką. „Vissi d’arte…” — powinien był mówić słowami Florii Toski z opery Pucciniego pod tym samym tytułem. Przez ponad 40 lat życia twórczego zaśpiewał dziesiątki głównych partii — w operach G. Verdiego, G. Pucciniego, A. Ponchiellego, V. Belliniego, R. Leoncavalla, U. Giordana, W.A. Mozarta, P. Mascagniego, R. Straussa, J. Masseneta i innych. Ale najbardziej ukochanymi były dla niego trzy opery: „Cyganeria” Giacomo Pucciniego, „Bal maskowy” Giuseppe Verdiego oraz „Napój miłosny” Gaetano Donizettiego, które wykonywał najczęściej. Właśnie w tych operach, zdaniem śpiewaka, obecne jest najszersze spektrum możliwości muzycznych dla tenora. Twórcze zasady Luciano Pavarottiego odziedziczył jego przyjaciel i kolega Wołodymyr Hryszko, ukraiński tenor. Twórcza współpraca ukraińskiego śpiewaka z włoskim maestro rozpoczynała się jeszcze w „Metropolitan Opera”, na scenie której Wołodymyr Hryszko wykonywał partie operowe 44 razy. Człowiek znany w świecie operowym, maestro Hryszko, został uhonorowany wieloma prestiżowymi nagrodami na międzynarodowych konkursach wokalnych. Requiem dla „króla wysokiego C” oraz uczczeniem jego pamięci i 85. rocznicy urodzin ma stać się uroczysty koncert „Vivat Pavarotti” w Międzynarodowym Centrum Kultury i Sztuki (Kijów) 27 marca tego roku. Tym samym maestro Hryszko będzie kontynuował tradycję Luciano Pavarottiego dotyczącą przybliżania szerokiemu ogółowi skarbów światowej muzyki operowej. Ten rok jest jubileuszowy także dla naszego rodaka: 28 lipca, w dzień Świętego księcia Włodzimierza, maestro Hryszko będzie świętował swój jubileusz 60-lecia.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
