Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 10strona oryginału ↗

Mądra, bo Zofia. 18 lutego mija 165 lat od urodzin Zofii Rusowej

Слово Просвіти, №07 за 2021 рік

Tego dnia w 1991 roku, po długim zakazie i zapomnieniu, Ukraina po raz pierwszy uczciła Zofię Rusową. Obchody 135. rocznicy urodzin jednej z najbardziej aktywnych kobiet Ukrainy z końca XIX i początku XX wieku zorganizowała aktywna grupa kijowskiego oddziału „Związku Ukrainek”, który dopiero co się odradzał. W kijowskim Domu Kina odbyła się na cześć jubilatki uroczysta akademia z udziałem organizacji społecznych, pedagogów i naukowców. Duży portret w ręczniku i z kaliną przyciągał uwagę do kobiety, której spuścizna dopiero miała zostać odkryta i wprowadzona do obiegu naukowego, oświatowego, kulturalnego i społeczno-politycznego. 30 lat temu po raz pierwszy usłyszałam jej imię i od tamtej pory historia tej wielowymiarowej osobowości, wielkiej Ukrainki, stała się moją historią. Moja Zofia to pierwsze publikacje w czasopismach „Україна” (nr 2–4, 1991) i „Початкова школа” (1992), potem w gazetach „Независимость”, „Słowo Proświty”, „Nasza wiara”, „Dzień”, film „Dzień Zofii” (1992), książka „Na krzyżowej drodze. Historia korespondencji rodziny Lindforsów-Rusowych” (2013), dziesiątki audycji w „Radiu Ukraina”. To „Zofiowe Dni” 30 września w Oleszni, obchodzone przez wszystkie 30 lat, nadanie Oleszniańskiej szkole imienia Zofii Rusowej, współpraca ze szkołą-przedszkolem im. Rusowej. To korespondencja z jej wnukami i prawnukami, spotkania z nimi na Ukrainie. To ciągłe odwoływanie się do odkrywania ogromnej spuścizny pedagogicznej i naukowej, wspomnień, listów, dokumentów, które świadczą o jasnym życiu Zofii, oddanym Ukrainie aż do ostatniej ziemskiej chwili. Z okazji 165. rocznicy urodzin Zofii Rusowej i 30-lecia pierwszego uczczenia wielkiej działaczki oświatowej na Ukrainie „SP” planuje wydrukować szereg materiałów związanych z tymi datami, a przede wszystkim z ludźmi, którzy przywracali i utrwalali na Ukrainie imię Rusowej. Wielu z nich już nie ma wśród nas, ale chcielibyśmy przypomnieć, kim byli ci ludzie. Opowiemy także o problemach z zachowaniem siedziby Rusowych-Lindforsów w Oleszni. Historia powrotu spuścizny Zofii Rusowej na Ukrainę to także historia wielkiej Rodziny, która nigdy nie stała z boku ukraińskiej sprawy, nawet mieszkając poza granicami Ojczyzny. Dlatego będziemy opowiadać także o tych, z którymi się spotykano, korespondowano i którzy przyjeżdżali na rodzinną ziemię. Te imiona mogą dziś stać się ideałem dla młodego pokolenia, przykładem tego, jak trzeba kochać Ukrainę i jej służyć. „SP” publikuje unikalne wspomnienie o Zofii Rusowej jej syna Jurija Rusowa, uczonego światowego formatu, ichtiologa, działacza społecznego, które przekazała mi wnuczka Rusowej Nina Michalewicz. To wspomnienie, opublikowane w 1956 roku w 100. rocznicę urodzin Rusowej w czasopiśmie „Wyzwolny szlak”, nigdy nie drukowało się na Ukrainie. W gorącym słowie syna wyłania się unikalne życie Zofii wraz z mężem Ołeksandrem Rusowem, w którym jest organizacja pierwszych ukraińskich przedszkoli, wydanie pierwszego pozacenzuralnego „Kobzarza”, pierwszych elementarzy i czytanek dla dzieci i dorosłych, redagowanie pierwszego ukraińskiego czasopisma pedagogicznego „Światło”, organizacja ukraińskiej szkolnictwa w czasach UNR, a nawet organizacja pomocy dla głodującej Ukrainy w 1933 roku. Dla nas te wspomnienia są ważne ostrymi akcentami, na które zwraca uwagę Jurij Rusow. Mając już niepodległe państwo, mamy te same zagrożenia, co w czasach Zofii: zagrożenia ze strony imperialnej Rosji, która ruszyła do ataku na Ukrainę, tę samą rusyfikację wewnątrz kraju, ten sam brak patriotyzmu… Ale mamy też, jak światło, działające postacie, które odważnie stają w obronie ojczystego języka i państwa. Tak jak niegdyś stawała Zofia Rusowa, która żyła według zasady: „Obowiązek – ponad wszystko!”. Halina DACIUK, przewodnicząca Żytomierskiego Centrum „Spadszczyna”, laureatka nagrody im. Zofii Rusowej

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn