Strona · s. 1strona oryginału ↗
Rynek książki w Ukrainie: wyzwania wydawnictw
Слово Просвіти, №07 за 2021 рік
Na spotkaniu studentów Instytutu Filologii z Iryną Baturewycz, współzałożycielką i koordynatorką projektu medialnego o książkach „Chytomo”, kierowniczką działu analitycznego Ukraińskiego Instytutu Książki, rozmawiano o różnorodnych wyzwaniach rynku książki w Ukrainie. Określano także ich przesłanki oraz czynniki wpływu. Dla głębszego zrozumienia problemu porównywano stan wydawnictw z innymi krajami. Dar’ja KRAWCZENKO, Instytut Filologii KNU imienia Tarasa Szewczenki „Podstawowym zadaniem teraz na świecie jest utrzymanie czytelników. Nawet nie przyciągnięcie nowych”. Iryna Baturewycz Wśród pierwszych wyzwań wymieniono kryzys gospodarczy, który wpływa na wszystkie sfery życia, w tym na zdolność Ukraińców do kupowania książek, oraz wciąż nieprzezwyciężoną przepaść między czytelnikami a pisarzami. Utrudnia to zachęcanie Ukraińców do czytania rodzimych książek. Przyczyną tego jest brak więzi między wspomnianymi grupami. Ukraińcom brakuje również motywacji. „Ludzie po prostu nie rozumieją, po co trzeba czytać” – zaznacza pani Iryna. Czyli nastawienie odbiorców wobec czytania jest jednym z największych wyzwań dla rynku książki. W ankiecie Ukraińskiego Instytutu Książki ludzie wskazywali, że w czytaniu występują trudności natury fizycznej. Dlatego wydawcy rozwijają inne formaty wydawania książek, na przykład audiobooki. Dzisiaj dużo mówi się o tym, że ich rozwój jest nawet szybszy niż rozwój e-booków. Następuje wzrost liczby audiobooków o 50% rocznie, ale nie w Ukrainie. Takiego produktu nie tworzy się, ponieważ w Ukrainie, niestety, brak jest kultury konsumpcyjnej. Przykładem tego jest niekomercyjny projekt „Chytomo”. Według słów pani Iryny, ludzie niezbyt często dokonują wpłat charytatywnych. Nie są gotowi płacić za podobne produkty, tym bardziej za książki, a wydawcy boją się, że może to spowodować wyciek książek do wolnego dostępu. Czyli będzie rozwijać się „piractwo”. Odpowiednia ustawa Ukrainy zabrania takiej działalności, ale w rzeczywistości kontrola nie istnieje. Pojawianie się książek na pirackich stronach śledzą wynajęci ludzie w poszczególnych wydawnictwach, które mogą sobie na to pozwolić. Powinna to robić cyberpolicja, aby usuwać problem na szczeblu państwowym, jednak widzimy jedynie pozorowanie działalności. Podczas badania Instytutu Książki w 2018 roku okazało się, że istnieje bardzo istotna korelacja między poziomem życia, sukcesem a czytaniem. Odpowiednio ci, którzy są zadowoleni ze swojego życia i wystarczająco zarabiają, wykazują większe zainteresowanie czytaniem. Wskaźniki z 2020 roku dotyczące sprzedaży książek drukowanych w porównaniu ze wskaźnikami z 2018 roku pogorszyły się, czyli zainteresowanie czytaniem spada. Krytyczność problemu wydawniczego w Ukrainie jest zauważalna w porównaniu z wolumenami druku książek w innych krajach. Według danych Ukraińskiego Instytutu Książki, w Turcji w ciągu roku wydaje się 5 książek na jednego czytelnika, w Czechach i na Słowacji – 3 książki, w Hiszpanii – 3,4, w Polsce – 2,4, a w Ukrainie – tylko 0,5. Obecnie przeznacza się duże środki na promowanie czytania, ale ponieważ podaż nie jest tworzona, dochodzi tylko więcej problemów. W takim przypadku czytelnicy zaczną pobierać pirackie książki lub kupować rosyjskojęzyczne produkty. Dlatego bez wcześniejszego rozwoju wydawnictw nie warto wydawać pieniędzy na popularyzację samego czytania. Ciekawe, że na świecie podczas kwarantanny sprzedaż książek znacząco wzrosła. A w Ukrainie sytuacja wcale się nie zmieniła. Tak się stało, ponieważ pandemia wywołała u Ukraińców stan stresowy, więc rozmyślania o wypoczynku i kupowaniu książek nie były (i pozostają) priorytetem. Jeszcze jednym z wyzwań jest konkurencja z rosyjskimi wydawnictwami. Kiedy przed zagranicznym wydawcą stanie wybór między tym, czy sprzedać prawo rosyjskiemu wydawcy czy ukraińskiemu, to wybierze on tego pierwszego. Jest to uwarunkowane zainteresowaniem rosyjskiego wydawcy grupami czytelniczymi dwóch krajów (Ukrainy i Rosji). Ale większym problemem jest to, że rosyjski wydawca będzie wypuszczał książki tylko w języku rosyjskim, bo interesuje go ukraiński rynek zbytu, a nie wydawanie książek w języku ukraińskim. Dlatego ukraińscy wydawcy muszą wywalczyć prawo do tłumaczenia zagranicznych książek i ich rozpowszechniania na terytorium Ukrainy. Jest to możliwe dzięki odpowiedniej reputacji, trzeba zarekomendować siebie jako dobrych partnerów, gdyż na szczeblu państwowym uregulowanie takiej sytuacji z zagranicznymi wydawnictwami jest niemożliwe. Z wyżej wymienionych powodów wydawcy dążą do zachowania tej grupy odbiorców, którą już mają, i promują swoją produkcję zgodnie z upodobaniami tej grupy ludzi. Więc co przyniesie przyszłość? Zdaniem Iryny Baturewycz, właśnie czytanie integralne będzie kierować rynkiem wydawniczym. Ożywia ono zbyt, ponieważ nie jest to po prostu oddzielna książka, a produkt autora, który ma już własny kurs, kanał, stronę internetową. Czyli wyjściu książki lub serii książek poprzedza inna działalność autora, która przygotowuje świadomość ludzi na odbiór nowego produktu. ANDRIJ HUDYMA HALYNA DACIUK 10-11 IWAN JUSZCZUK
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
