Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №08–09 за 2022 рік

16 s. · 32 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

WSZECHUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROLOGICZNY 8—9 (1164), 19—25 maja 2022 Łączne bojowe straty przeciwnika od 24.02 do 17.05 szacunkowo wyniosły: WOŁODYMYR SERHIJCZUK

składu osobowego – około 27900 osób zlikwidowano czołgów — 1235 szt. bojowych pojazdów opancerzonych — 3009 szt. systemów artyleryjskich – 578 szt. RSZW (reaktywnych systemów salwowego ognia) – 198 szt. środków obrony przeciwlotniczej – 90 szt. samolotów – 201 szt. helikopterów – 167 szt. bezzałogowych statków powietrznych operacyjno-taktycznego poziomu – 436 szt. rakiet manewrujących – 97 szt. okrętów/kutrów – 13 szt. pojazdów samochodowych i autocystern – 2109 szt. specjalistycznego sprzętu – 43 szt. Największe straty przeciwnika 16 maja odnotowano na kierunkach limańskim i zaporoskim. Dane są uściślane. WALENTYNA MASTIEROWA

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Apel do naszych czytelników, prenumeratorów, proświtan

Przyjaciele! Tygodnik „Słowo Proświty” – jeden z nielicznych dziś istniejących wysp niezależnego ukraińskiego słowa w informacyjnym morzu – za sprawą pewnego „wsparcia” naszych władz znalazł się na krawędzi zaprzestania swojego istnienia. I tylko my sami, ci, którzy kochają, szanują i cenią ukraińskie prawdziwe i obiektywne słowo, możemy pomóc „Słowu Proświty”. Każde finansowe wsparcie wydawnictwa to znaczący wkład w sprawę ukraińską. Dlatego podajemy Państwu nasze dane bankowe: AB „Alfa-Bank”, r/r UA 30 300346 0000026002016994001; odbiorca: organizacja społeczna Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki; kod EDRPOU/INN: 00031756. Tytuł płatności wypełnia płatnik tak, aby podać pełną informację o płatności. Na naszą prośbę o pomoc dla gazety „Słowo Proświty” odpowiedzieli: 1. Kotlarewska Nina – 1000 hrywien. 2. Ołeszczuk Ihor Andrijowycz – 250 hrywien. 3. Michajluk Ludmyła Pawliwna – 300 hrywien. 4. Fyriaewa Oksana Walerijiwna – 500 hrywien. Bij okupanta! Razem zwyciężymy! Nasza siła – w prawdzie!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Oświecenie: „Facebook wojny”…

Heorhij FILIPCZUK, akademik NAPN Ukrainy Wojna. Ponad 6 milionów ludzi według stanu na maj 2022 roku opuściło Ukrainę. Zabitych, zamęczonych, zgwałconych, okaleczonych jest dziesiątki tysięcy Ukraińców. Zniszczone miasta i wsie, rodzinne domy, okaleczone ludzkie losy… Zbrodniarze, rabusie, dzikusy, naziści z Moskiewii wtargnęli do naszego domu, na naszą ziemię, na Ukrainę. Dlaczego świat nie ukarze ich? Tych wyludnionych i krwiożerczych orków z Kacapstanu. Jak mówił przecież Szewczenko: „Czemu na niego (Moskala – aut.) nie pluną? Czemu nie deptają? Ludzie, ludzie!” Wielu z nas w tym niepokojącym okresie zapisywało swoje uczucia, stosunek do zła i dobra, w urywanym słowie z Facebooka. Przez prawie te trzy miesiące, wypełnione tragediami i wyczynami Ukraińców, zanotowałem także pewne wrażenia z tego, co słyszałem, widziałem i przeżyłem. Niech nikogo nie przygnębia chropowatość myśli, jednak są one szczere i bliskie ówczesnemu stanowi ducha, którego już nie da się przywrócić. Bo serce jest jak dynamit. Nie znosi poprawek. Lecz myśl mimo wszystko przywodzi mnie do chwil pamięci. Dziś, gdy praca w zwykłym rytmie naszego „Słowa Proświty” znów się wznawia, postaram się, drodzy przyjaciele, przenieść na łamy proświatowe (bez skrótów) swoje oddzielne obrazy uczuciowe dni rozproszonych przez wojnę. Wybaczcie, że nieco zapuściłem się w retro... ******* 27 lutego. „Ordyńska Moskwia i jej błazen, łukaszenkowska Białoruś, popełniły straszliwą zbrodnię, rozpoczynając wojnę (pod osłoną nocy, zgodnie z barbarzyńską tradycją hitlerowskich Niemiec) przeciwko Narodowi Ukraińskiemu. Dyktator-zabójca Putin i jego „wierny” łukasz-błazen postanowili zaspokoić swoją grzeszną chciwość, stając się terrorystami, bezczelnie wdzierając się przez okna Ukrainy, której nic i nikt nie złamał. Nie tylko terytorium, ale także wojska i zasoby tego już nie „bratniego” kraju zostały zaangażowane w wojnę putinowskiej Rosji przeciwko Ukrainie. Oczywiste jest, że utrzymywanie stosunków dyplomatycznych z takim amoralno-totalitarnym reżimem jest absurdem. Zwyrodniali Putin i Łukaszenka (tyrani-zabójcy i przestępcy międzynarodowi), którzy zapisali dla siebie i dla „swoich” narodów czarną kartę historii, muszą koniecznie zostać ukarani przez Trybunał Haski. I cokolwiek by oni w przyszłości nie robili, jakkolwiek by się nie układały wydarzenia na szachownicy światowej historii, to piętno zbrodni ludzi nieoświeconych, oszalałych od władzy, Ukraina i cały cywilizowany świat będą pamiętać wiecznie i nigdy nie wybaczą. Jakiekolwiek „negocjacje” nie byłyby w przyszłości proponowane przez tych niedorzecznych putinowców, to jednak dla nich wiecznym miejscem ma być tylko miejsce za batyjowym stołem, gdzie moralnie zdeformowanych karłów nigdy nie będzie się zauważać. Obraz pitekantropa XXI wieku, który dopiero co zszedł z drzewa, „obdarowany” przez szatana zamiast ogona nuklearną maczugą, będzie najczarniejszą kartą w historii „ruskiego narodu”, który wydał na świat tego potwora. Do jakiego poziomu politycznego cynizmu, amoralności, bestialskiego postępowania doszli wszyscy ci przeklęci przez Ukraińców nikczemnicy, którzy dali „zielone światło” (nie po raz pierwszy) na wojnę antychrysta przeciwko Ukrainie, na zabijanie dzieci, kobiet, ludzi pokojowych. Jak można dalej się przeżegnywać i modlić w moskiewsko-diabelsko-gundiajewskiej „cerkwi”, której archierei poświęcali broń agresora i „błogosławili” putinowskich faszystów do wojny przeciwko Ukrainie. I czy ci „jednorodzeńcy”, zombifikowani kremlowsko-goebbelsowską propagandą, ? których podtrzymały obłęd imperialisty, zdołają pokutować, uświadamiając sobie, że są także współwinnymi zbrodni i winowajcami obecnej tragedii. Choć prawdopodobnie żadnemu z nich nie uda się zrozumieć Narodu Ukraińskiego, który broni własnej Wolności, Tożsamości, Suwerenności, Państwowości. Tak jak nigdy nie zrozumieją (ordyńcy z mentalności i norm postępowania) siły naszego świętego wezwania „Sława Ukrainie!”. Ciąg dalszy na str. 2

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Ciąg dalszy artykułu «Oświecenie: „Facebook wojny”…», s. 1

Oświecenie: „Facebook wojny”...

Zakończenie. Początek na str. 1. ******* 1 marca. „Cynicznie kłamliwe oświadczenia zdegenerowanego psychopaty-mordercy Putina i jego piskliwego papugi Pieskowa o tym, że Rosja nie prowadzi ostrzału dzielnic mieszkalnych, jedynie potwierdza poziom całkowitego moralnego zepsucia kremlowskiej „wierchuszki”, która próbuje nadal ogłupiać świat goebbelsowską propagandą. Przecież wczorajsze zabójstwo 16 ukraińskich dzieci i dzisiejsze nieustanne zmasowane bombardowanie przez moskali-faszystów Charkowa, jak i wielu innych miast, zaświadcza o tym, że Ukraina prowadzi wojnę wyzwoleńczą przeciwko państwu-terroryście, wobec którego musi zostać sformułowany jednolity stosunek. Jest on bezalternatywny. Terrorystów się niszczy. Wszędzie i nieustannie. Wszelkimi środkami i siłami. Sława Ukrainie!”… ******* 4 marca. „Właśnie przyszła wiadomość od NATO. Nieba nad Ukrainą nie chcą zamknąć (?!). Czyż nie jest zrozumiałe, że postępujemy wbrew Bożym Przykazaniom? Czyż „niewidomi nie odzyskają wzroku, chromi nie zaczną chodzić, trędowaci nie staną się czyści, głusi nie zaczną słyszeć, a ubogim nie będzie głoszone Dobra Nowina” (według Ewangelii św. Mateusza)… Nie wypada, bo z diabłem się nie rozmawia. Wasza polityka musi szczepić tylko drzewo dobre, wtedy i owoc jego będzie dobry. Europo i Ameryko, czyńmy dobro! Dla Siebie, Świata, Ukrainy! Bądźmy odpowiedzialni „za wszystko co żyje!”… ******* 6 marca. „Pełnoskalowa wojna, wiarołomnie rozpętana przez nazistowską moskowię w imię oszukańczej idei „ruskiego miru”, trwa. Nieustanne bombardowanie pociskami manewrującymi, zakazanymi bombami próżniowymi i kasetowymi dzielnic mieszkalnych, infrastruktury, szpitali, placówek oświatowych. Ofiary wśród ludności cywilnej, zabójstwa dzieci. I tym koszmarom nie ma końca ani brzegu. Na oczach całego świata dokonywane jest ludobójstwo narodu ukraińskiego. Tak, współczują nam, pomagają. Działają niszczycielskie dla Federacji Rosyjskiej sankcje. Ale zuchwałego agresora tylko tym się nie uspokoi. Już nie tylko Prezydent, ale i cały Naród na poziomie swoich organów przedstawicielskich zwracają się do „obserwującej” euroatlantyckiej wspólnoty w sprawie zamknięcia nieba nad Ukrainą; albo otrzymania samolotów; albo przekazania systemów obrony przeciwlotniczej. Wierzymy w zwycięstwo Ukrainy. Jednak przy takiej drzemiąco-marzycielskiej postawie wielu krajów NATO jego cena będzie bardzo wysoka. Nie tylko dla Ukrainy, ale i dla Europy oraz Świata. „Bo nie ma nic ukrytego, co by nie wyszło na jaw”. Przecież horda nomadów nigdy nie zawraca, ponieważ żywiołem niszczycieli jest rujnowanie, palenie, podbijanie. Przy tym wartość ludzkiego życia jest dla nich niczym. I wtedy wasz (europejski) życiowy udawany komfort, który macie nadzieję ocalić, stanie się dla was niepowetowanym grzechem i nieznośnym „spokojem”. Natowcy, Europo i Ameryko, posłuchajcie tego, co mówi Naród Ukraiński. Nie powtarzajcie tragicznej dyplomacji Chamberlaina-Daladiera. Pomóżcie Ukrainie rozwiązać główny strategiczny problem „zamkniętego nieba”. Wtedy pokonamy ciemność zła w postaci zdziczałego putinowskiego faszyzmu, który „chce zabić ciało, a duszy zabić nie może” (Nowy Testament). I wszystko będzie Ukrainą!” 18 kwietnia. “Nikt w historii nie przypomina sobie, aby narody, ludy, imperia i państwa zdołały znaleźć usprawiedliwienie dla wojen zaborczych, kiedy dokonuje się zniewagi ludzkiego życia, popełnia zbrodnie przeciwko ludzkości często tylko za to, że oni (narody) są jacyś “inni”. W tym strasznym chaosie tysiącletnich wojen zawsze najsprawiedliwszymi sędziami były pamięć i czas. To właśnie one, w odróżnieniu od politycznych insynuacji i kolizji prawnych, są zdolne przesiać dobro i zło, ziarno i plewy, prawdę i kłamstwo, sprawiedliwość i niegodziwość. Dzisiejsza wiarołomna wojna moskowii przeciwko Ukrainie nawet nie potrzebuje czasu na przemyślenia i oceny. Wszystko jest na jawie. Cały cywilizowany i humanitarny świat od pierwszych dni tego agresywnego napadu stalinowsko-nazistowskiej ordy odnotował bezalternatywne przyczyny i definicje tragedii, od której wstrząsnęła się ludzkość. Tyraniczna raszystowska despocja, kierowana przez terrorystę putina, wspierana przez “rosyjski” naród (ponad 83%), dokonuje ludobójstwa na narodzie ukraińskim. Zostało ono uznane dzisiaj już przez wiele krajów świata i ich liderów, ponieważ otwarcie i zuchwale (czując po raz kolejny bezkarność) “moskwa” próbuje zniszczyć naród ukraiński i jego państwo. Ludobójstwo, całkowite zniszczenie gospodarki i wszystkich atrybutów państwowości zostało postawione na taśmę produkcyjną “specoperacji”, której głównym celem jest likwidacja Ukrainy jako suwerennego państwa. A dla takiego diabelskiego zamysłu przede wszystkim niszczona jest ludność cywilna. Pełne zniewolenie lub śmierć niosą w sobie złowieszcze znaki kremlowskich raszystów – “Z” oraz “V”. Na oczach całego świata, dyplomatów 193 krajów ONZ, NATO, “Grupy Siedmiu”, UE, Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy, OBWE, MAEA, mnóstwa międzynarodowych organizacji w rodzaju “czerwonych i czarnych” krzyży, w pył burzone są miasta i wsie Ukrainy, dokonywany jest gwałt i grabież w biały dzień, metodycznie rozstrzeliwana jest ludność cywilna, niszczone są szkoły, uniwersytety, szpitale, domy porodowe, przedszkola, cała infrastruktura cywilna. W światowej sławy tragicznej Buczy rozstrzelany został co piąty mieszkaniec; starty z powierzchni ziemi Mariupol, w którym zginęło ponad 25 tysięcy mieszczan, a do dzisiaj przebywa tam jeszcze około 120 tysięcy mieszkańców, umierając od bomb, pocisków, głodu i chorób; zabito (według oficjalnych danych) 205 dzieci, 362 – raniono. Niekończący się szereg zbrodni o charakterze ludobójczym. Bardzo przykro i wstrętnie, kiedy takich wytwornych polityków jak macron (nie mówiąc już o Serbach i Węgrach) trzeba “przekonywać”, że na Ukrainie putlerowska moskowia rzeczywiście realizuje ludobójczy plan zniszczenia Ukraińców. A ile tysięcy ludzkich istnień można było ocalić, gdyby “scholzowskie” Niemcy nie blokowały udzielenia nam broni przez kraje NATO, a teraz na wszelkie sposoby zwlekają z przekazaniem ciężkiego uzbrojenia? Czyż nie jest to przejawem klasycznych podwójnych standardów, którymi często posługiwało się wielu europejskich polityków “wysokiej” rangi? Przypomnijmy, jak grzecznie od 2014 roku wykonywane były przez Niemcy i Francję putinowskie zamówienia militarne po okupacji Krymu oraz części obwodów donieckiego i ługańskiego. Nawiasem mówiąc, ta broń była sprzedawana kremlowskim raszystom aż do pierwszej dekady kwietnia 2022 roku! Dlatego pojawiają się już nie pytania, a tylko twierdzące odpowiedzi, że tą bronią nadal zabija się Ukraińców. W tym samym czasie blokowano wszelkie próby przekazania Ukrainie samolotów, czołgów, artylerii dalekiego zasięgu, nowoczesnych systemów obrony powietrznej i przeciwrakietowej, nie mówiąc już o palącym problemie “zamknięcia nieba”. Właśnie taka polityka “podwójnego dna” może wkrótce spowodować rozszerzenie militarnej eskalacji na skalę globalną. Wulgarnie, ale “kasa zwycięża dobro”. Tylko tak można oceniać niepojedyncze wypady “tępą szpadą” poszczególnych europejskich liderów. Odnosi się wrażenie, że w tangu śmierci razem z raszystowskimi czarnosotniowcami moskowii od czasu do czasu angażują się nowo wyhodowani europejscy szowiniści, zakamuflowani naziści, przekupieni rewanżyści różnej maści. Dziwne, że nawet wyżsi hierarchowie kościelni świata uważają z jakiegoś powodu “ślub” zdegenerowanego gwałciciela z jego ofiarą za drogę do pokoju. Przy tym tak i nie nazywając mordercy mordercą, agresora – agresorem. A publicznie zaprezentowana (raczej zamówiona) w Rzymie więź Ukraińskiej Flagi i krwawej raszystowskiej jest obrazą dla ludzkiego Sumienia. Bo płaczliwą piosenkę pod tytułem “my za pokój” głoszą wszyscy drżący i kłamliwi – od moskiewskich “liberałów” po normańskich “politycznych intelektualistów” i gundiajowskiego “prawosławnego” duchowieństwa. A w tym czasie na wschodzie i na południu Ukrainy trwają zacięte walki z kremlowskimi orkami, którzy próbują zrealizować faszystowski plan bunkrowej istoty o przydomku “nazista-putler”. Na szali postawiono nie tylko los i przyszłość narodu ukraińskiego, ale także Europy i Świata. Warto wreszcie blokującym-nieprzyjaznym uświadomić sobie, że kowid-epidemia “raszyzm-ZZ” nie zna granic. On jest nienasycenie ludożerczy. I zatrzymywać to wszechświatowe zło nowo upieczonego moskiewskiego nazizmu trzeba nie tylko dzięki heroizmowi Sił Zbrojnych Ukrainy, ale i wspólnymi wysiłkami ludzkości. Do tego władcy i przywódcy państw i narodów muszą zrozumieć, oceniając agresję ruzni na Ukrainie, prawdziwą istotę i prawość Bezpieczeństwa. Nie pozwalać sobie nazywać “nieprawdziwego” prawdziwym, “wtórnego” – pierwotnym, “niebezpiecznego” – bezpiecznym, a “kłamliwego” – prawdą. Wybitny syn Ukrainy W. Łypynski powiedział w swoim czasie bardzo pouczające zdanie: “…Babilon rozłożył się i zginął stary Rzym, dlatego że ich materialna technika przerosła ich społeczną moralność”. Więc nie dopuśćmy do handlowania wartościami. Wtedy zwycięży Światło! I Ukraina!” 26 kwietnia. „Nie ma dziś Ukraińca – od najmłodszego do najstarszego, który nie byłby w niewoli niepokojów wojennych, przeżywając za Ukrainę, za jej wojowników-obrońców. I każda dobra wieść o sukcesie w walce z nienawistną moskiewszczyzną wlewa nadzieję i wiarę w nasze Zwycięstwo. Co godzinę, każdego dnia przenika nas poczucie solidarności, współbrzmienia, jedności z tymi, którzy są w pierwszych szeregach sławnych Sił Zbrojnych Ukrainy, którzy w otoczeniu wroga niezłomnie bronią Wolności i Niepodległości, którym jest najciężej. Przede wszystkim tym wojownikom, którzy już trzeci miesiąc bronią, wykrwawiając okupantów, doszczętnie zrujnowany przez putlerowskich faszystów Mariupol. Pułk „Azow”, piechota morska, gwardziści narodowi! Niewiarygodne, zdumiewające, ale skąd biorą się siły ducha u tych odważnych obrońców. W pamięci wypływają niedawne wydarzenia, uroczystości, które odbywały się pod koniec listopada dla uczczenia ukraińskiej artystki-szestdziesiątnicy i obrończyni praw człowieka Ałły Horskiej, w których brałem udział (na zaproszenie pułku „Azow”) razem z dyrektorem Instytutu Literatury im. T. H. Szewczenki NAN Ukrainy M. Żułynskim oraz pisarzem, redaktorem czasopisma „Charków” L. Tomą. Mile mnie zaskoczyło, że inicjatorem wszystkich działań był właśnie oddzielny oddział specjalnego przeznaczenia pułku „Azow”, który wspólnie z Mariupolską Radą Miejską, Mariupolskim Uniwersytetem Państwowym, teatrem dramatycznym, Doniecką Biblioteką Obwodową na wszelkie sposoby wspierał uczczenie tej znaczącej dla Ukrainy postaci Ałły Horskiej. Do dziś wydaje mi się, że na sztandarach „Azowa”, obok ich słynnego symbolu, realnie napisano, że „kultura narodowa kształtuje Ukraiński Naród”. Tak to wtedy odbierałem, przez trzy dni przebywając w miejscu stacjonowania tego sławnego oddziału bojowego. Bardzo wyraźnie odczuwało się nastawienie wojowników na obronę niepodległości i ogólnoukraińskiej jedności, jakieś szczególne szanowanie każdego artysty, twórcy i budziciela, którzy we wszystkich czasach strzegli wysokiej idei jedności. Ta adekwatna, bardzo szczera reakcja na ukraiński świat do dziś pozostaje drogim i przejmującym dla mnie wspomnieniem. Wszystko, co znaczące ukraińskie, było dla nich bliskie i święte. Przejawiało się to w ich postawie, jasnych spojrzeniach, czystych myślach. Tego nie ukryjesz. Obdarowując wtedy wojowników i bibliotekę naukową MUP książkami, widzieliśmy, z jakim zainteresowaniem otrzymywali nowe wydanie, poświęcone słynnemu ukraińskiemu aktorowi i reżyserowi filmowemu Iwanowi Mykołajczukowi (M. Łazaruk: „Czortoryjskie miraże-wizje”). Ujęły mnie bardzo szczere i gruntowne, obywatelskie i patriotyczne wystąpienia oficerów-„azowców”, których podstawą był symbol-tytuł Ałły Horskiej „Dusza bez strachu”, imiona innych wielkich bojowników Ukrainy, którzy stali na straży ukraińskiej kultury, państwowości w niełatwych dla Ukrainy czasach. Chociaż już wtedy było czuć, że wojna dla nich nie kończyła się ani na chwilę, od 2014 roku. Bo już wieczorem bojownicy „Azowa” chowali swojego towarzysza broni. Setki wojowników przy pochodniach żegnały swojego bojowego przyjaciela. Na brzegu morza wiatr roznosił słowa przysięgi, od której krew ścinała się w żyłach (nie ze strachu, a z zachwytu). Nic podobnego w takim wykonaniu nigdy nie słyszałem. Trochę później to wielkie, uroczyste, niezwykle silne i szczere Słowo zacząłem porównywać z wieloma przysięgami i ślubowaniami, które formalnie wygłaszali różnego szczebla deputowani, urzędnicy państwowi... Poczucie niewiarygodnej różnicy w energetyce słowa, w honorze obowiązku, w gotowości poświęcania się dla Ukrainy i jej Narodu, w niezłomnym oddaniu i wierności Ideałom Wojowników Ukraińskiego Zjednoczonego Państwa. Wtedy w Mariupolskim teatrze dramatycznym, występując przed wojownikami, młodzieżą, poruszony tym, co zobaczyłem i poczułem, powiedziałem, że „azowcy” są prawdziwą ukraińską arystokracją wojskową. Arystokraci Ducha, Honoru, Miecza i Wiary. Z takimi Wojownikami Ukraina jest i będzie niezwyciężona. A potem wszyscy razem – wojownicy „Azowa”, studenci, inteligencja, społeczność jeszcze wtedy wspaniałego miasta Mariupol zachwycali się pięknym spektaklem miejscowego teatru dramatycznego. Czy ktokolwiek z nas oczekiwał, że wkrótce wydarzy się tak straszny przejaw diabelskości moskiewskich raszystów, którzy całkowicie zniszczą miasto, jak i ten wspaniały teatr, zabijając tysiące jego pokojowych mieszkańców. Tak, od tamtego czasu minęło całkiem niewiele czasu i swoją Przysięgę uświęcili heroicznym czynem obrońców Mariupola, Ukrainy, własną krwią, życiem, niepojętą odwagą, którą dziś zachwyca się cała Ukraina i Świat. Nie znam, niestety, losu tych wielu jasnych i silnych bojowników (jak i wielu innych), których twarze wtedy zapamiętałem. Co z nimi, jak oni po dwóch miesiącach pełnoskalowej wojny, heroicznie broniąc Mariupola przed nazistowską hordą Moskali? Jednak jestem pewien, że wiem o tym, co najważniejsze. Że na granicy nadludzkich możliwości Oni święcie wypełniają narodową modlitwę Wojownika, którą przysięgli Ukrainie, dopełniając swoją heroiką i oddaniem Ukraińskiej idei te wiekopomne słowa, napisane w 1936 roku na ścianie więzienia krwią lidera Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów Osypa Maszczaka. „UKRAINO, Matko Bohaterów, zstąp do serca mojego, przybądź burzą wiatru kaukaskiego, szumem karpackich strumieni, bojów sławnego Zdobywcy Ojca Chmiela, trzy-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

dudnieniem i hukiem dział Rewolucji, radosnym gwarem Dzwonów Sofijskich. Niech w Tobie odrodzę się, niech nasiąknę Twoją chwałą, bo Ty jesteś całym moim życiem, bo Ty jesteś całym moim szczęściem. Zadzwoń mi brzękiem kajdan, skrzypem szubienic o ponure poranki, przynieś mi jęki zamęczonych w lochach i więzieniach oraz na zesłaniu, aby moja wiara była granitem, aby rosła zaciekłość i siła, abym śmiało szedł do boju tak, jak szli Bohaterowie za Ciebie, za Twoją chwałę, za Twoje Święte Idee; aby pomścić hańbę niewoli, zdeptaną cześć, szyderstwo Twoich katów, niewinną krew wymordowanych pod Bazarem, Krutami, w Kingirze i Workucie, bohaterską śmierć bohaterów Narodu Ukraińskiego, Ukraińskiej Rewolucji Narodowej – pułkownika Jewhena Konowalca, Basarabowej, Hołowińskiego, Szuchewycza, Bandery oraz chwalebną śmierć Danyłyszyna i Bilasa, i tysięcy innych nieznanych nam, których kości są porozrzucane lub tajnie zakopane. Niech ogniem twórczym życia spali całą słabość w moim sercu. Niech nie znam strachu, niech nie znam, czym jest wahanie. Hartuj mój duch, zahartuj wolę, zamieszkaj w moim sercu! W więzieniach i ciężkich chwilach podziemnego życia wznoś mnie ku jasnym szeregom. W tych szeregach niech znajdę słodką śmierć, śmierć w mękach za Ciebie. I niech rozpłynę się w Tobie i na wieki będę żyć w Tobie, ODWIECZNA UKRAINO, POTĘŻNA I SOBORNA!”. Jako drogą mi relikwię przechowuję ten tekst przysięgi wojskowej, podarowany przez oficerów „Azowa”. Ci wojownicy bowiem przekroczyli granice wytrzymałości, ofiarności, oddania, patriotyzmu. To właśnie oni stworzyli niezwykle silne i wysokie standardy wyszkolenia wojskowego, przygotowania dla wszystkich armii świata XXI wieku. Sądzę, że „Azow” stał się przykładem i wzorem zdolności bojowej, „zapisując” swoją krwią, profesjonalnym wyszkoleniem, duchem, wytrwałością doskonały akademicki podręcznik wojskowej waleczności. Warto przypomnieć, że „Azow” stał się jedyną ukraińską jednostką wojskową, która działa według standardów NATO w dowodzeniu bojowym. Jednocześnie jest to formacja wojskowa, w której obowiązują zwyczaje i obyczaje ukraińskiego nacjonalizmu wzorowanego na UPA, kiedy na rozkaz ukraińskiego dowództwa żołnierze walczą i giną, zachowując wierność przysiędze wobec Narodu Ukraińskiego. Przysięgo-Słowo AZOWCÓW jest ich najsilniejszą bronią. Otoczeni już trzeci miesiąc przez wrogów, stali się godnym wzorem Wojownika Wolności. Nasze dzisiejsze i przyszłe pokolenia Ukraińców powinny wychowywać się na tym wysokim przykładzie Męstwa i Wierności, jako najbardziej świętym znaku narodowej pamięci. Wierzymy, że taki duch jest dziś właściwy dla całego ukraińskiego wojska, Sił Zbrojnych Ukrainy, które pokonają znienawidzone moskiewskie orki i swoją walecznością zapewnią pokój Ukrainie i Światu. I wtedy będzie żyła Ukraina Odwieczna, Potężna i Soborna!” ******* 27 kwietnia. „Minął miesiąc od chwili, gdy prezydent USA J. Biden w Warszawie wygłosił tezę, która jest determinująca nie tylko dla nas. »Ukraina zainspirowała cały świat. Żyjemy w epoce ukrainocentryzmu!«. Co oznacza taka paradygmatyczna fraza? To, że na Świat istotnie wpływa Ukraina, ukrainocentryzm. Polityka globalna zaczęła obracać się wokół jego osi. Niewiarygodne, ale tak właśnie jest. Wojna ostatecznie pokazała, kto jest kim, jakie wartości przyjmuje cywilizacja i kto naprawdę jest zdolny je obronić. Naszym zadaniem jest wypełniać i wzbogacać tę ideę, która stała się uniwersalna w globalnym świecie. Czynić tak, jak czynią nasi heroiczni Wojownicy, Ochotnicy, którzy zdołali napełnić ogromną moralno-etyczną energią święte hasło »Chwała Ukrainie!«. Bo to, co jeszcze wczoraj przez wielu naszych (ukraińskich) polityków, naukowców, pedagogów, artystów było rozpatrywane z pozycji »wstydliwego marksizmu«, dziś jest niezwykle popularne wśród prezydentów i szefów rządów różnych krajów. Dlatego przypominamy wszystkim: mówmy ludzkości Prawdę, że nie »rosyjskomirstwo«, lecz właśnie ukrainocentryzm umacnia się obecnie jako wartość narodowa i powszechnoludzka, wyznając Wolność, Humanizm, Sprawiedliwość, Prawdę, Pokój. A jeszcze – ZWYCIĘSTWO! Nad ludożerczą moskiewszczyzną i kremlowskim nazizmem. Chwała Bohaterom, którzy mieczem i wiarą czynią tę Bożą sprawę!” ******* 7 maja. Dziś w nocy barbarzyńcy-moskale uderzeniem rakietowym zniszczyli Narodowe Muzeum im. Hrihorija Skoworody. Nie myślałem, nie przypuszczałem, odwiedzając to wyjątkowe miejsce malowniczego Charkowszczyzny (czerwiec 2021 r.) w ramach międzynarodowego naukowego forum ukraińsko-polskiego, że krwawe ręce kremlowskich ordyńców sięgną także tego jasnego Miroluba. Jednak czemu się dziwić. Przecież w ich „czarnych tablicach” ludobójstwa Ukraińców Skoworoda figuruje jako „obiekt strategiczny”. Bo właśnie zniszczenie pamięci narodowej, ukraińskiej tożsamości jest głównym motywem tej ludobójczej „specoperacji” bunkrowego tyrana XXI wieku. Historia się powtarza. Niszczenie skoworodynizmu charakteryzowało prawdziwie samodzierżawną carską, komunistyczno-bolszewicką i obecną putinowsko-neoimperialną ideologię i praktykę, które wściekle walczyły z tym duchowo-intelektualnym zjawiskiem Ukraińców w najtrudniejszych okresach denacjonalizacji, terroru, represji, Hołodomoru-ludobójstwa. Jednak kaci nigdy się nie doczekali, sataniźmowi nie udało się triumfować. Bo Duch Narodu jest niezniszczalny. Dla nas, Ukraińców, rok 2022 jest nie tylko datą strasznej wojny, lecz także SKOWORODY. Bo wkrótce, mimo wszystko, Ukraina i cały kulturalny, intelektualny, humanitarny świat będzie obchodzić 300-lecie urodzin symbolu narodowej duchowości, oświecenia, ludowości Hrihorija Skoworody. Znany badacz ukraińskiej kultury I. Mirczuk zauważał, że w tej wyjątkowej osobowości skupiły się określające cechy narodu ukraińskiego. Stworzywszy wysoce etyczny światopogląd i światopoczucie, ludowy filozof i miłośnik mądrości, czerpiąc inspirację z narzędzia Bożego, pozostawił nam w spadku wartość, która jest niepodległa wiekom. Nieustanna Walka Serca o Wolność! Mieściła się ona w uczuciach i czynach. Bo „czy można być wolnym, – pytał, – bez działania, bez czynu, bez pożytku dla Ludzkości?”. Dziś Ukraina walczy nie tylko o ziemię i wolność, morze i los. Front przebiega przez wartości skoworodynowskie, które ukształtowały część kulturowego, psychomentalnego obrazu ukraińskiego Człowieka. Ona tym razem ostatecznie pokona tę nieprawdę, kiedy moskale przez wieki usiłowali ukraść (bo taka jest ich natura) to Imię, nazywając Go nie inaczej jak „wielikij russkij”. Lecz aksjomatem jest tylko to, że renesans, odrodzenie prawdziwego Skoworody nastąpi jedynie w Soborczej, Suwerennej Państwie Ukrainie. Bo tylko wtedy urzeczywistni się idea wielkiego naturalnego daru – pisania narodowej historii i kultury Duszą rodzimego Narodu, na zawsze pozbawiając obcych z kacapstanu takiego zbrodniczego czynu. Wierzmy, że ogień Muzeum Skoworody nie zrani ukraińskiej duszy i wiary, a zniszczy znienawidzone przez wszystkich „rosyjskomirstwo”. A opalony przez ordę Skoworoda coraz głośniej będzie nam przypominał i zobowiązywał nas, Ukraińców, do mówienia Prawdą ze swoim Narodem. Bo gdzie Prawda, tam i Bóg. A Boża sprawa z pewnością da Ukrainie Zwycięstwo! ******* 13 maja. „Naród ukraiński rozdarty »przepaścią« ledwo żył, mówiła Lesia Ukrainka. Tak, kiedyś naród łatwiej było dzielić i rozłączać z powodu braku własnego państwa. Czynniki polityczny, kulturowy, etnograficzny, historyczny, światopoglądowy, wyznaniowy, narodowy, osobliwości bytu rozdzielonego granicami obcych państw potęgowały ten stan odrębności. Trzeba było szukać przywódców, wypracowywać idee, kształtować świadomość mas, aby odczuły potrzebę jedności. A jeszcze bardziej – pokazać prawdopodobne drogi, środki, narzędzia osiągnięcia wysokiego celu – „być razem”. Pamiętam powszechne wzniesienie na początku lat 90. A wraz z nim pochwalne oceny i samoocenie wielu polityków i mężów stanu o tym, że udało się „bez krwi” zdobyć Niepodległość. Okazało się jednak, że tylko na pewien czas. Dziś o tym złudzeniu nikt już nie wspomina. Bo bardzo wiele ofiar złożono na ołtarzu ukraińskiej wolności, a droga Narodu jest ciężka i tragiczna. Oczywiste, że zakończenie obecnej wojny również nie zagwarantuje bezchmurnej przyszłości Ukrainy, dopóki będzie kulała, konała czy wegetowała moskiewska półimperium. Nie może być inaczej, gdy obok siebie istnieć będą dwie całkowicie przeciwstawne substancje społeczno-polityczne. 1. Wolna Ukraina, która dąży do życia samodzielnym państwowym życiem, utwierdzając ducha wolności, demokracji, sprawiedliwości i pokoju. 2. Tyrańska, odwiecznie autorytarna Moskiewia, której odwieczną żądzą jest uniżenie i zniszczenie tożsamości, państwowości Ukraińców. Konflikt, konfrontacja, wojna między tymi dwoma celami mają charakter egzystencjalny, obdarzone są biegunowymi zadaniami i całkowicie różną filozofią istnienia. Co więcej, są one tak wyraźnie odrębne, nakreślone i realnie potwierdzone w praktyce społecznej, że wykraczają daleko poza ramy lokalne, narodowe, międzypaństwowe, nabierając planetarnego brzmienia. Wiarołomna agresja kremlowskiego nazizmu jedynie to potwierdziła. Istotnie, ponad kanonadą bomb i uderzeń rakietowych słychać i widać przede wszystkim wojnę wartości. Między humanizmem a wandalizmem. W książce Jeana-Paula Sartre’a „Egzystencjalizm jest humanizmem”, wydanej we Francji zaraz po II wojnie światowej (1946 r.), bardzo dobrze „przekłada się” to, co wymienione, na współczesne realia, ponieważ wyjaśnia z jednej strony cel i sens uczłowieczonego (humanizowanego) istnienia świata, z drugiej – przyczynowość jego barbaryzacji, moralnego upadku. Jest jednak jedno miejsce w tym dziele, które szczególnie podkreśla istotę i ideologię tego zbrodniczego procederu, który obecnie rozgrywa się na terenie Ukrainy. Sartre wspomina napisane przez Dostojewskiego, że „jeśli Boga nie ma, wszystko jest dozwolone”. Istotnie, to właśnie jest punktem wyjścia „ruskomirskiego egzystencjonalizmu”, filozofią istnienia tego raszystowskiego imperium zła, tego „porzuconego” (Heidegger) i opuszczonego przez Boga narodu. Bo jeśli dla takiego, zarośniętego chmielem narodu nie istnieje nic świętego, a gundiajewskim „prawosławiem” jedynie zakrywają swoją duchową nikczemność, wówczas na pierwszy plan wysuwa się „wartość” przyzwolenia na wszystko – grabić, ujarzmiać, zabijać, gwałcić i przy tym nieustannie kłamać. I na tej grzesznej drodze takiemu zepsutemu dzikiemu narodowi nie ma na czym się oprzeć – ani na sobie, ani na innych. Jego zbrodniom nie ma usprawiedliwienia, ale i tego nie potrzebują, tak jak nie potrzebują skruchy, by uwolnić się od grzechów i otrzymać przebaczenie, bo dla „Bogu wybranych” ruskich właśnie Boga (według Dostojewskiego) rzeczywiście nie ma. Dlatego ta wojna nie toczy się między wartościami, bo u bezbożnych orków ich nie ma, lecz jest walką tego, co ludzkie, Bożego, z antychrystem, ze złem, które jest odczłowieczone, pozbawione ducha, sprymitywizowane. Walka o wartości toczy się wyłącznie po stronie Ukrainy i cywilizowanego świata. Bo moskiewska agresja wojskowa opiera się na ideologii i propagandzie nazistowskiego, nienawiszczącego ludzi wzorca i jest wytworzona przez własnych intelektualistów, którzy reprezentują „wielką” kulturę w rodzaju Dostojewskiego, Puszkina, Bielińskiego czy współczesnych Michałkowów… Zatem jedynie zdegenerowani małorosi lub kolaboranci (a ich nie brak) mogą żałować, gdy z ukraińskiej przestrzeni kulturalnej, edukacyjnej, informacyjnej będzie się wyrzucać podobne nazwiska, pomniki, imperialne „kulturalne” dziedzictwo. W tych okolicznościach dalece niewystarczające są wysiłki części „patriotycznych” polityków, dziennikarzy, blogerów, inteligencji, którzy z zapałem głoszą ważne, lecz już oklepane hasło – „ruski okręt poszedł na dno*****!”. Ponieważ od „pierwszych szeregów” naród oczekuje czegoś bardziej znaczącego. A to mieści się w prostej aksjomacie – „ruska kultura, gundiajewski kościół, moskiewski język, kremlowska polityka, głęboki naród, sakralnie kłamliwa historia »ojczyzny« wraz z inną plugawością poszły (natychmiast!) w ślad za swoim okrętem-trupem”. Te przerzuty, które próbowały udusić organizm narodowy, muszą zostać ostatecznie wycięte. Ale za tym krokiem musi nastąpić nie mniej radykalny czyn państwowy. Koniecznie należy „wyrzucić” z Ukrainy na śmietnik wszystkich bez wyjątku zwolenników tej raszystowskiej ideologii moskiewskiej, którzy niemało z nich zasiadło (jak na „apostolskich pojedynkach”) przede wszystkim w instytucjach wychowujących naród ukraiński. W innym wypadku, jeśli tego nie weźmiemy pod uwagę, znów przyczepi się do nas (na długo) ze wszystką siłą stara-nowa pandemia małorosyjstwa. Ten agresor jest równie straszny i niebezpieczny, bo jest wśród nas i w nas, w duszach wielu naszych „zemlaczków”. Ukrainie koniecznie potrzebna jest nie tylko silna „arystokracja wojskowa”, ale także potężna, narodowo świadoma elita we wszystkich sferach życia. Działać trzeba szybko i skutecznie. Teza M. Drahomanowa „róbcie to, co można w obecnych okolicznościach, aby nasza świadomość narodowa nie umarła” nadawała się tylko dla Ukraińców bezpaństwowych. Jednak we własnym państwie musimy działać (zwłaszcza inteligencja) w sferze wychowania narodu jakościowo inaczej, po obywatelsku, odpowiedzialnie, ukrainocentrycznie. Bo małorosyjstwo, pisał Je. Małaniuk, zawsze było chorobą nie tylko półinteligencką, lecz – przede wszystkim – inteligencką, a więc dotykało warstwy, która miała pełnić rolę ośrodka myślowego narodu. Front wewnętrzny jest równie istotnym składnikiem Zwycięstwa nad „russkim mirem”, jak heroiczna walka Sił Zbrojnych UKRAINY na froncie militarnym. Wojna pozbawiła nas prawa do tolerancji wobec wrogów, najeźdźców, okupantów, kolaborantów. Wyklucza ona i unieważnia kompromisy z przeciwnikami, czyni niemożliwą politykę „kulturalnego kosmopolityzmu”, flirtowania z „liberalno-russkimi” na szkodę ukraińskości. Bardzo wątpliwa wydaje się niedawno wygłoszona przez wysokiego urzędnika teza, że nadszedł czas, by zajmować się nie ukrainizacją, lecz promowaniem kultury (?) na świecie. Ahoj! Przyjechaliśmy. Jakiej kultury? Czy nie narodowej? Kogo będzie interesować Ukraina bez kultury ukraińskiej, bez narodowego dorobku, który jest częścią dziedzictwa w ogólnoludzkim wianku? Czy nadal będziemy uznawać „wyprodukowano na Ukrainie” (ro-ssyjski erzac) za produkt narodowy? Jeśli Prezydent USA stwierdził twierdząco, że świat obraca się wokół ukrainocentryzmu, to dlaczego nie wypełnić tej wartości jakościową, czynną treścią nie tylko w sferze militarnej i politycznej, ale także humanitarnej. Musimy „czuć się Ukraińcami”, wtedy „usłyszy nas” ludzkość. Waleczna walka przeciw Moskalom o wolność Narodu dowiodła zdolności, by nimi być. Bez małorosyjstwa, które jest destrukcyjne dla ukraińskiej Tożsamości i Państwowości. Ten sam Małaniuk twierdził, że „małorosyjstwo – to nie polityka i nawet nie taktyka, lecz zawsze a priori i totalna kapitulacja jeszcze przed bitwą”. Państwowy program oporu wobec tego złośliwego zjawiska musi działać wszędzie, począwszy od przedszkola, uniwersytetu, aż po podniesienie społecznego autorytetu państwowego języka ukraińskiego. Aby Naród, który koniecznie zwycięży, nigdy więcej nie powrócił do stanu, kiedy przez niezgodę i waśnie, nadmierną uległość poszczególnych zwierzchników wobec „obcości” tracono siłę idei narodowej i znów nie pamiętano gorzkiego Słowa Szewczenki: „I na Ukrainie Ja sierota, mój gołąbku, Jak i na obczyźnie…” Heorhij FILIPCZUK, akademik Narodowej Akademii Nauk Pedagogicznych Ukrainy (NAPN)

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Świat patrzy na Kijów, a z tego Wiecznego Miasta widać wszystko

Wołodymyr SERHIJCZUK, kierownik Katedry Historii Ukraińskiej Diaspory Światowej Kijowskiego Uniwersytetu Narodowego im. Tarasa Szewczenki, doktor nauk historycznych, profesor Dziś cały świat patrzy na Kijów, na którego wzgórzach dwa tysiące lat temu apostoł Andrzej Pierwszozwany proroczo przepowiedział ukraińskie zmaganie, które rozstrzyga o przyszłej drodze rozwoju ludzkości: czy wpadniemy w wieczną niewolę, czy też na zawsze odzyskamy wolność jako łaskę Bożą dla siebie i wszystkich wokół nas. A jest to uczucie przeogromne i głębokie, które, według słów Jurija Lipy, „leży w głębi duchowości Kijowa, Wiecznego Miasta, leży w głębi jego wielkiej kultury. Tylko przy takim odczuciu świata można brać na siebie największe obowiązki, stawiać zadania materialne i duchowe, tworzyć i zdobywać”. Ci zaś, którzy tego nie mogli pojąć rozumem i bali się wzrostu wielkości naszego Wiecznego Miasta, dążyli dziką siłą do zniszczenia wszystkich arcydzieł Kijowa, jak uczyniła w 1169 roku suzdalska horda Andrzeja Bogolubskiego. Ten pogrom przyczynił się do ostatecznych procesów dezintegracyjnych w Rusi, dawniej utrzymywanej w jednym organizmie państwowym. Odtąd traciła ona nie tylko swój centrum polityczne, upadło jego znaczenie gospodarcze i handlowe, a ucieczka do Moskwy przysłanych z Bizancjum prawosławnych metropolitów kijowskich, skąd rządzili naszymi eparchiami pod odpowiednim wpływem Ordy, przyczyniła się także do duchowego upadku historycznej Rusi. W konsekwencji ukraińska szlachta udała się do Warszawy, a czerń – do Moskwy, rozłączając wspólną własną drogę, gubiąc narodową duszę i potężną tradycję państwowotwórczą, której nie zdołały wymodlić u Wszechmogącego kozackie stolice, które na pewien czas przystanęły w Czehryniu, Hadziaczu, Batурynie, Hłuchowie, Nemyrowie. Dlatego, według słów Ołeksandra Łaszczenki, trzeba było „czekać nowych setek lat i nosić na swojej szyi przekleństwo milionów, a wody wielkie, żywioł obcych mórz zalewają kozacki suchoziem…” A dalej ten autor pisze: „Stajemy się stopniowo narodem chłopskim i tym samym narodem niehistorycznym: nasza kultura stopniowo przestaje być kulturą narodową, staje się kulturą czysto ludową, nasze życie duchowe odchodzi na prowincję, zamyka się we wsi, doskonale władamy drewnem, natomiast nie mamy już sił, by opanować kamień. Odstępujemy od swoich miast, a nasze miasta zapełnia obca ciemność. Masy ludowe jeszcze tlą się żywym ogniem, wybuchają co chwila żywym płomieniem, mają przywódców odważnych wiarą i wysoką mądrością, mają jeszcze Hontę i Zaleźniaka, lecz nie mają już tamy, która by zebrała powódź ludową w jedno koryto, nie mają nad sobą kopuły, która by duchowo namaściła te masy, wież, które by zwycięsko ukształtowały je i wyprowadziły na wyżyny!”. Znaczenie Kijowa dla państwa dobrze rozumiał Iwan Mazepa, który duchowo rozbudowywał miasto, przygotowując je do odzyskania statusu „stołecznego”, o czym już zapowiedział hetman-następca Pyłyp Orlik w swojej Konstytucji. Jednak prawdziwie przywrócił znaczenie Kijowa w historycznej pamięci naszego narodu Taras Szewczenko. Stawszy się dojrzałym człowiekiem i poznawszy kijowską łaskę, przede wszystkim dla ukraińskości, mając już cały cykl wierszy poświęconych kozactwu, intuicyjnie odczuł, że istnieją znacznie głębsze podstawy ukraińskiego „ja” na tej ziemi, na której wzniosły się w błękit złote kopuły Soboru Mądrości Bożej i Ławry Kijowsko-Peczerskiej. Przebywając na zesłaniu, Szewczenko z dystansu i wysokości czasu zaczął rozmyślać o roli Kijowa w naszej historii. A w 1847 roku w poemacie „Czernieć” Wielki Kobzarz po raz pierwszy postawił ten problem na poważnym gruncie: „Święty Kijów nasz wielki”. Było to swoistym wezwaniem do narodowej pielgrzymki do Kijowa, gdzie można połączyć ukraińską tradycję narodowo-państwową z najgłębszych czasów. A studenci Uniwersytetu Kijowskiego, kontynuując tradycję jego ukraińskiej pracy w Petersburgu, w 1862 roku tworzą „Hromadę”, po 20 latach „Młodą Hromadę”, a w Zielone Świątki 1891 roku „Bractwo Tarasiwców” przy jego grobie w Kaniowie, których członkowie przysięgli oddać życie za wyzwolenie Ukrainy. na – ich ojczysta ziemia, ojczysta Ojczyzna, a obcego z „russkim mirem” tutaj nie potrzebują. ...Dla prawdy. Na froncie panuje własny język – język salw i ognia, język serii z karabinów maszynowych. Wystarczy towarzyszom broni spojrzenie, gest... Bez słów wszystko rozumieją... Mało kto w Galicji zwróci uwagę, że rozmawiasz po rosyjsku. Nawet w codziennej rozmowie jeden mówi po ukraińsku, a drugi po rosyjsku. I wszyscy dobrze się rozumieją. Wreszcie wraz z początkiem pełnoskalowej rosyjskiej agresji, nowej fali wojny, w wielu sklepach Czerwonogrodu pojawiły się szyldy: „U nas rozmawia się tylko PO UKRAIŃSKU!”. Tym bardziej, że na Ukrainie językiem państwowym jest ukraiński! Dość... Nie chodzi jednak o to, że wszyscy rosyjskojęzyczni (czyli Rosjanie) są źli. Ludzie są wszędzie ludźmi i różnymi. Każdy człowiek to osobowość ze swoim charakterem, kulturą (nawet odziedziczoną po przodkach), upodobaniami, wychowaniem, moralnością, sumieniem... Tacy jesteśmy, Galicjanie! Strzeżmy języka ukraińskiego! To właśnie wychowanek tego miasta – absolwent Uniwersytetu Kijowskiego Mykoła Michnowski napisze i ogłosi w rocznicę Szewczenkowską w 1900 roku program Rewolucyjnej Ukraińskiej Partii „Samostijna Ukraina”. Następnie dzięki tysiącom patriotów wiosną 1917 roku Kijów odradza się jako ukraińskie miasto; to właśnie tu powstaje Ukraińska Centralna Rada, która po całych wiekach bezpaństwowości odnowi na placu przed Soborem Świętej Zofii proklamowanie własnych praw i parady ukraińskiego wojska. Kijów staje się stolicą odrodzonego państwa ukraińskiego. To właśnie dla takiego statusu miasta studenci i gimnazjaliści Kijowa bronili go pod Krutami. To właśnie z nadzieją na taki Kijów Główny Otaman wojsk UNR Symon Petlura trzykrotnie prowadził wejście ukraińskiego wojska do miasta. Tutaj 22 stycznia 1919 roku proklamowano Akt Zjednoczenia wszystkich ziem ukraińskich. Porażka narodowo-wyzwoleńczych zmagań w latach 1917–1921 ostatecznie przekonała Ukraińców, że tylko „święty Kijów nasz wielki” może wziąć na siebie rolę odrodzenia własnej państwowości. Następnie po klęsce Karpackiej Ukrainy w marcu 1939 roku ukraińscy nacjonaliści ostatecznie stwierdzali: „Nie w Chuście bowiem zaczyna się i nie w Chuście kończy się historia wyzwoleńczych zmagań narodu ukraińskiego i jego walki o własną, niepodległą państwowość. Na Zakarpaciu rozgrywa się jedynie jeden z epizodów tej dramatycznej historii. Los Ukrainy rozstrzyga się nie w Chuście, lecz w Kijowie. I tam skierowana jest cała nasza uwaga, na to oddajemy wszystkie nasze siły, zjednoczone jednym ideałem, jednym dążeniem, jedną wolą. I ta wola naszego narodu, wola twarda jak stal – być gospodarzem we własnym domu, doprowadzi nas wreszcie wspólnym wysiłkiem wszystkich wiernych synów Ukrainy do upragnionego zwycięstwa”. Dlatego ukraińscy nacjonaliści, proklamując we Lwowie 30 czerwca 1941 roku Akt odnowienia Państwa Ukraińskiego, zaznaczają, że ich krajowy zarząd przekaże władzę naszego narodu jego prawowitemu rządowi w Kijowie uwolnionym od rosyjskich bolszewików. Tam spieszą także grupy wędrowne OUN, by podnieść nad dzwonnicą Soboru Świętej Zofii niebiesko-żółtą flagę. Rozumieli bowiem, jak pisał O. Łaszczenko, że bez stolicy „będziemy pustocvitom, wiecznymi wygnańcami, przeklętym przez Boga, przeklętym narodem, bez Stolicy, choćbyśmy nie wiem jak zwyciężali – nie osiągniemy ostatniego i największego zwycięstwa, które imię narodu wpisze w księgę wiecznego życia; bo tylko przez zwycięstwo możemy napełnić rzeczywistość prawdą, która płonie w nas!”. Tak właśnie postrzegał Kijów krajowy przywódca Dmytro Myron w październiku 1941 roku: „W zieleni i bronzie drzew godnie i majestatycznie rozsiadł się Kijów na wzgórzach, niczym Władca na tronie. Robi wrażenie drugiego Rzymu i swoją pięknością, i wielkością, i siwą starożytnością. Tak właśnie czujesz błogosławieństwo świętego Andrzeja… Piękno, wielkość, godna myśl i kultura Kijowa inspirują człowieka nowymi myślami. W Kijowie czujesz, że patrzą na ciebie wieki i wielcy, nieznani przodkowie. Gdy oglądasz lub chodzisz po świętych miejscach Kijowa, słyszysz, jak w tobie rośnie jakaś nowa siła. Tak musieli kiedyś odczuwać ci, którzy szli do Ziemi Świętej i Jerozolimy… Dla majestatycznego, wszystko odnawiającego, niezniszczalnego mitu Kijowa warto żyć, pracować i oddawać wszystkie siły…”. A Ukraińcy na emigracji byli wtedy przekonani, że „w wyzwoleniu uciskanej przez Moskwę Ukrainy i odbudowie w Kijowie niepodległości państwowej suwerennego narodu ukraińskiego zawsze upatrywaliśmy i upatrujemy ten klucz, który otworzy nie tylko drzwi wielkiego „więzienia narodów”, otwierając przed narodem ukraińskim i innymi narodami nowe perspektywy, ale jednocześnie da możliwość ustanowienia prawdziwej równowagi politycznej i gospodarczej w Europie oraz zapewnienia pokoju światu”. Proces odrodzenia ukraińskiej państwowości pod koniec XX wieku oraz jej umocnienie wyraźnie wskazują dziś, że szczególna rola przypada w tym Kijowowi. Bo zarówno ogromne zgromadzenia manifestacyjne po wyborze pierwszej demokratycznej Rady Najwyższej, jak i studenckie głodówki na Placu Niepodległości w październiku 1990 roku dawały potężny impuls wydarzeniom rewolucyjnym we wszystkich regionach Ukrainy, które zakończyły się odrodzeniem ukraińskiej państwowości. Na kijowskim Majdanie, gdzie w ogniu spalano wszystko obce, nie do przyjęcia dla ukraińskiego bytu, z dymu pożarów wyrastał zagubiony w ostatnich dziesięcioleciach duch soborowego państwowości. To właśnie nie pozwoliło nam stracić Stolicy, a w 2014 roku – zwyciężyć. To właśnie dziś daje natchnienie: przy największym zasięgu, możliwości kierowania pociskiem, istnieniu dwóch różnych rodzajów zestawów amunicji, bezpieczeństwie operatora, cenie, szerokości możliwości zastosowania i różnych celach rażenia – od czołgu po punkty oporu i śmigłowce – wyprzedził on „Javelina”, który wygrywa wyłącznie mobilnością i zwartością. „Neptun” zatopił, po raz pierwszy w najnowszej historii wojen, okręt flagowy wrogiej floty. „Wilcha” wzięła udział w powstrzymywaniu natarcia na Kijów. System kierowania ogniem „Kropiwa” jest unikalnym rozwiązaniem, które okazało się nie tylko uniwersalne, ale też korzystniejsze niż niektóre zachodnie odpowiedniki. Bezzałogowce „Bocian” i „Furia” wykazały znakomity stosunek ceny, jakości i zastosowania w różnych warunkach taktycznych. Samobieżna armatohaubica „Bohdana”, choć w jednym egzemplarzu, skutecznie razi cele i wykazuje zasięg, celność oraz możliwość szybkiej naprawy w warunkach polowych, nawet Charkowa, Mariupola, Sum, Achtyrki, Mikołajewa, Czernihowa, Hostomela, Irpienia i wielu innych bohaterskich miast i wsi przemielić nowożytną moskiewską ordę. Ważne polityczne i wojskowo-strategiczne znaczenie naszej stolicy uznawano w różnych okresach historycznych. „Gdybym mógł wejść na kijowskie góry – pisał w ostatniej ćwierci XVI wieku chan krymski do polskiego króla Stefana Batorego – to jednym okiem patrzyłbym na twój Kraków, a drugim na swój Bakczysaraj”. Z Kijowa, z tego prawdziwie Wiecznego miasta, widać wszystko, szczególnie zaś dziś, kiedy w Waszyngtonie, Nowym Jorku czy Brukseli zabrakło na czas politycznej woli i odwagi, by powstrzymać bezczelnego agresora, który targnął się na zdobycze demokratycznych dążeń całej ludzkości. Tam, podobnie jak w większości europejskich stolic, boją się rozgniewać potomków suzdalskiej ordy, beznadziejnie licząc na ich uspokojenie. Dlatego dziś cały świat patrzy na Kijów, uświadomiwszy sobie wreszcie, że cywilizacyjna przyszłość wszystkich narodów rozstrzyga się właśnie tutaj. Bo wszyscy widzą nie tylko wysoką sprawność Sił Zbrojnych, ale i odwagę ukraińskiej obrony terytorialnej, ofiarność każdego obywatela. Dlatego też w obcych parlamentach zmuszeni są dziś, spuszczając oczy, bić brawo za sprawiedliwe wyrzuty Prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego z Kijowa zagrożonego przez Moskwę, dotyczące skuteczności zachodniej pomocy, zwłaszcza w zamknięciu przestrzeni powietrznej Ukrainy. Ale tam wciąż nie mogą zrobić decydującego kroku – tłumaczą się obawą przed sprowokowaniem III wojny światowej, choć jej płomień już podszedł do kijowskich wzgórz. Na wszystko, na co są zdolni, obiecują bronić siebie, gdy przyjdzie na nich kolej… Tchórzliwy Zachód! – ćwierć wieku temu wyraźnie i zwięźle powiedział Prezydent Czeczeńskiej Republiki Iczkerii Dżochar Dudajew. A my, jako prawdziwi spadkobiercy Rusi, śmiało stanęliśmy do krwawej walki, bo nie tylko na ojczystej ziemi nie pozwolimy nikomu panować – ukraiński zryw dziś, jak i tysiące lat temu, powstrzymuje kolejną nawałę wschodniej ordy. I klucz do zwycięstwa nad nią jest w Kijowie, bo właśnie „matka miast ruskich” wciąż jest niewyczerpanym źródłem siły i ducha naszego narodu, który dalej poświęca siebie w imię całej ludzkości. zespołem cywilnych ślusarzy. Pojazdy typu „Warta” lub „Nowator” już ochroniły życie naszych wojskowych podczas trafienia rakietą albo wybuchu na minie. Tiktoker Kadyrow, przejąwszy „Nowatora” na bazie Gwardii Narodowej Ukrainy, postanowił i publicznie ogłosił, że to maszyna generalska, chociaż jest to środek dla szeregowego składu bojowego. A najważniejsze – obecność własnych rozwiązań pozwoliła nam wytrzymać, dopóki nie zmieniła się światowa koniunktura i agenda polityczna. Moda na Ukrainę minie, tak jak swego czasu stało się to po 2014 roku. Senator-republikanin już zablokował nam 40 miliardów dolarów pomocy wojskowej. A wróg pozostanie. Dlatego musimy brać wszystko, co da nam lend-lease, i inwestować pieniądze we własne. Aby wtedy, gdy znowu zostaniemy sami, mieć szansę, jeśli nie zwyciężyć, to przynajmniej doczekać pomocy. Wojna daje surowe, ale słuszne lekcje. Najważniejsze – nie zmarnować ich.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Własna broń

Mirosław HAJ, m. Kijów Ta wojna, podobnie jak życie, wiele mnie nauczyła. Jedna z wielu lekcji, o których jeszcze kiedyś napiszę: jeśli chcesz przetrwać, naucz się być autonomiczny. Owszem, trzeba umieć grać w zespole, ale może nadejść moment, gdy zostaniesz sam i będziesz musiał przetrwać, aby doczekać się pomocy. A to oznacza, że musisz mieć wszystko, co niezbędne, od wyposażenia po umiejętności. Na przykładzie wojny – to zapasy broni, rozproszone magazyny jej przechowywania, własna produkcja. Mając dostęp do różnych danych, a także rozmawiając z wieloma jednostkami, mogę śmiało stwierdzić, że ukraińska broń okazała się nie tylko konkurencyjna, lecz miejscami nawet lepsza niż niektóre zachodnie odpowiedniki. Na przykład już słynna „Stuhna” – ppk numer jeden. Za

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Chcemy swojego!

Taras LECHMAN, Czerwonograd Cokolwiek mówią Rosjanie (rosyjska putinowska propaganda i ci, którzy wpadli w jej sidła) o Galicji, Zachodniej Ukrainie, banderowcach, ukraińskich nacjonalistach, my, Galicjanie, zawsze odnosiliśmy się i odnosimy tolerancyjnie do rosyjskojęzycznej ludności (zresztą do ludzi różnych narodowości), bo jesteśmy ludźmi dobrymi, szczerymi, wrażliwymi, nikomu nie życzymy zła. Ale wiemy swoje i chcemy swojego! Ukraińskiego! Nikt na Ukrainie, także w tej samej Galicji, nie zabraniał Rosjanom mówić w ich ojczystym języku ani, tym bardziej, o nim zapominać, wymazywać go z pamięci. Nikt nikogo nie „wsadzał na rozżarzoną patelnię za rosyjskie słowo”. A cóż dopiero mówić o rosyjskich mediach, które masowo są drukowane i nadawane na Ukrainie?! Wielu dzisiejszych obrońców Ukrainy mówi po rosyjsku, ale walczą przecież za Ukrainę przeciwko putinowskiej agresji, przeciwko „ruskiemu miru”, bo Ukrai-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Wkrótce wojna w Donbasie ucichnie. Ale...

Wiktor MOROZ, Kijów. Donbas stał się obecnie główną linią frontu dla ukraińskich wojsk. Sądząc po meldunkach z frontu, wróg, gromadząc przewagę w sile żywej i sprzęcie, powoli spycha Siły Zbrojne Ukrainy coraz dalej w głąb kraju, dążąc do stworzenia dwóch lub trzech kotłów. To jeszcze nie jest fatalne. Wszystko wciąż można zatrzymać, choć obiecane przez partnerów dalekosiężne działa spóźniają się. Ale przełom w wojnie wkrótce nastąpi na korzyść Ukrainy. Amerykanie wysłali już prawie wszystkie obiecane haubice. Tak jak i transportery opancerzone. Tak jak i systemy przeciwpancerne. A Niemcy nijak nie mogą przekazać tych siedmiu armatohaubic, które obiecali. Ciągle coś im przeszkadza. Mimo to już miesiąc opowiadają światu o swojej hojności, która do tej pory znajduje się w ich hangarach. W czasie, gdy Ukraińcy strzelają z tego, co mają, i liczą każdy pocisk, wydając je niemal za pokwitowaniem. A Rosjanie walą bez przerwy. Przygotowali się zawczasu. Ukraina, jak się teraz okazuje, nie była do końca gotowa na atak. Składy zbrojeniowe z pociskami do ciężkich dział zostały wysadzone jeszcze za poprzedniej władzy. I ta bardzo patriotyczna władza nie zrobiła nic, aby zbudować nową fabrykę amunicji. Choć mogła. Dlatego teraz na artyleryjską nawałnicę wroga trzeba czasem pluć w odpowiedzi. W tym na patetyczne przemówienia ówczesnych liderów, którzy zajmowali się też dobrymi sprawami, ale nie zrobili tego, co najważniejsze. Tak jak nie zrobili tego, co najważniejsze, obecni kierownicy państwa, nie przygotowując się do wojny w należyty sposób, co zapewniło wrogowi praktycznie bezproblemowy przełom na Kijów traktem czarnobylskim i bardzo komfortowy dla rosyjskich wojsk wjazd z Krymu do Chersonia, Melitopola i Berdiańska. I im bardziej komplikuje się obecnie sytuacja w Donbasie, im bardziej brutalna jest tam konfrontacja, tym energiczniej brzmią głosy z żądaniem nazwania winnych porażki pierwszej fazy wojny. Dobrze, kierunek północny, który bezpośrednio i wprost zagrażał Kijowowi, udało się bardzo szybko zamknąć dzięki energicznym i zdecydowanym działaniom dowództwa Sił Zbrojnych Ukrainy, któremu wcześniej ręce były związane kategorycznymi zapewnieniami wyższego kierownictwa politycznego kraju, że nie widzą oni intensywnego przygotowania Federacji Rosyjskiej do wojny z Ukrainą, mówiąc, że nie tworzono w tym celu zgrupowania wojsk. Pan Daniłow, który reprezentował w polu informacyjnym Radę Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony, gdzie właśnie wypracowywano odpowiednią politykę, jeszcze na kilka dni przed inwazją Federacji Rosyjskiej zapewniał, że wszystko jest pod kontrolą, a Rosjanie, jakoby, nie są gotowi na szerokoskalarową inwazję. To samo, ale jeszcze bardziej kategorycznie i z większym patosem, powtarzał prezydent Zełenski, który niemal oskarżał amerykańskie i brytyjskie służby wywiadowcze, ostrzegające o ataku, o rozpowszechnianie nieprawdziwych danych i plotek, które przynoszą Ukrainie straty gospodarcze. Czy zatem trzeba się dziwić, że Rosjanie lekkim spacerowym marszem w ciągu jednego dnia dotarli do Chersonia z Krymu, a z Białorusi – na przedmieścia Kijowa?! Ukrainę uratowała powierzchowność i arogancja rosyjskich führerów, którzy planowali w ciągu 3 dób (?) zająć Kijów wraz z jego kierownictwem politycznym i podpisać z nim akt o pełnej i bezwarunkowej kapitulacji. Sprawiedliwe żądania znalezienia winnych porażki pierwszej fazy wojny, która kosztuje kraj tysiące ofiar ludzkich, napotykają na kategoryczny i skonsolidowany odpór zwolenników obecnej władzy, którzy oskarżają krytyków o rozkołysanie państwowej łodzi. Kto bardziej kołysze tą łodzią – to jeszcze pytanie, a oto kierowników, którzy wydawali rozkazy rozminowania krymskich mostów, łączących półwysep z lądem stałym, należałoby nazwać. Tak jak i tych, którzy informowali prezydenta, że wojny nie będzie i Rosjanie tylko ich straszą. I zapytać informatorów, czym to było uwarunkowane – niekompetencją czy złym zamiarem? W każdym razie ci ludzie powinni zostać odsunięci od podejmowania decyzji państwowych, które mają być przyjmowane przez Radę Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony. A póki co ten solidny organ jest wykorzystywany często w wewnętrznych rozgrywkach politycznych w rodzaju tego, kogo nazywać oligarchą, a kogo nie, którym kanałom telewizyjnym pozwalać na emisję, a które zamknąć. A w tym czasie „dobrzy” ludzie za kulisami szepczą niezbyt obeznanemu w sprawach państwowych liderowi kraju warianty bardzo wątpliwych decyzji. Dobrze, od błędów nikt nigdzie nie jest ubezpieczony. Tym bardziej w tak wielkiej sprawie, jak budowa państwa. Ale dlaczego wnioski nie są wyciągane i nie są upubliczniane, aby naród widział, że błędy są naprawiane? Wiemy, że kluczowe kwestie obecnie w państwie są przyjmowane w Biurze Prezydenta. Czyli wszystkie strategiczne błędy są popełniane właśnie tam. Nie przypadkowo znowu o kwestii wypracowania i podejmowania odpowiedzialnych decyzji państwowych, które dość często zbyt drogo kosztują kraj. Sądząc po wszystkim, nasz kraj do tej pory nie wypracował pewnej kultury podejmowania decyzji państwowych, i zamiast nich dość często wydawane są absolutnie subiektywne wrażenia pierwszych osób. Choć Wołodymyr Zełenski i stara się wnosić na Radę Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony kluczowe kwestie państwa, ale rzecz w tym, że w tym szanownym organie przez niego samego zebrani są w większości przypadkowi ludzie. RASZYZM Szczególna ideologia totalitarna. My rozpatrujemy RASZYZM jako współczesną totalitarną, nienawidzącą ludzi ideologię, uformowaną na podstawie syntezy: - wiekowej ordyńskiej mentalności Moskali, ich mesjanistycznego szowinizmu i praktyki imperialnego ekspansjonizmu oraz ludobójstwa niepokornych etnosów oraz - barbarzyńskiego dziedzictwa marksistowsko-leninowskiego komunizmu, nazizmu hitlerowskich Niemiec i faszyzmu Włoch Mussoliniego. W ostatnim czasie przyjęło się, że to zło, które czyni Rosja na Ukrainie (i w innych częściach świata), zaczęto często nazywać rosyjskim nazizmem. To tylko zaciemnia, rozmywa istotę prawdziwie rosyjskiego zjawiska – ideologii RASZYZMU. Zostawmy faszyzm Włochom Mussoliniego, nazizm – hitlerowskim Niemcom, a za Moskalami trzeba przypisać ich wynalazek – RASZYZM. RASZYZM – szczególna ideologia totalitarna, szczególny nienawidzący ludzi nurt polityczny i praktyka. Bez wątpienia, jest ona „wzbogacona” barbarzyństwem faszyzmu, nazizmu, komunizmu. Ale to OSOBNE zjawisko z listą cech właściwych właśnie temu fenomenowi. RASZYZM – światopogląd, który zrodzony jest z historycznie zakorzenionej u Moskali MENTALNOŚCI ORDY. RASZYZM – ideologia MESJANISTYCZNEGO SZOWINIZMU, która kieruje rosyjską władzę i społeczeństwo na IMPERIALNĄ EKSPANSJĘ oraz niszczenie narodów, które chcą żyć samodzielnie – według własnego uznania, i które nie chcą rozpuścić się w moskiewskiej Ordzie. RASZYZM – to praktyka BARBARZYŃSTWA, które chce sprowadzić cywilizowany świat do DZIKOŚCI życiowych wyobrażeń i wartości Moskali, neguje prawa i wolności zarówno pojedynczego człowieka, jak i prawo narodów do samodzielnego bytu. RASZYZM – to także przedłużone w teraźniejszość i rozwinięte totalitarne zło faszyzmu, nazizmu, komunizmu, współczesna realizacja jego dziedzictwa. To – najnowsze absolutne zło. Na poziomie politycznym zaś ideologia RASZYZMU wcielona jest w Rosji w wymyślonym paradygmacie (czy koncepcji) tak zwanego „ruskiego miru”. Dlatego pokonanie raszystowskiej ideologii przewiduje zakaz i przeciwdziałanie doktrynie „ruskiego miru”. ludzie, niezdolni nie tylko do obrony, ale i do posiadania własnego zdania. Tak, w Ukrainie istnieje społeczeństwo obywatelskie i jest już bardzo dobrze przygotowane środowisko eksperckie. Są liderzy moralni, zebrani w ramach „Inicjatywy 1 grudnia”. Ale smutek polega na tym, że organy państwowe i organizacje społeczne pracują równolegle, nie przecinając się i nie wzbogacając nawzajem opracowaniami analitycznymi oraz propozycjami. I to nie może nie budzić niepokoju. Pomimo niewielkich sukcesów ostatnich dni, za 2-3 tygodnie Rosja zbliży się do krytycznej granicy wyczerpania wszystkich możliwych zasobów i konieczności wstrzymania działań wojennych. Zatem Ukraina ma możliwość przejścia do kontrofensywy i bardzo szybkiego wyrzucenia wroga poza granice kraju. Całego kraju w granicach z 1991 roku. Tak twierdzą międzynarodowi i krajowi eksperci. Na Zachodzie tego czasu boją się znacznie bardziej niż w Ukrainie. Boją się zagrożenia nuklearnego, którym do dziś straszą świat niektórzy wysokiej rangi urzędnicy Federacji Rosyjskiej. Może właśnie dlatego prezydent Francji Macron niedawno wezwał, by „nie upokarzać Rosji porażką” i zachować w wojnie twarz Putinowi (?). Czyli Rosji upokarzać porażką w odpowiedzi na jej agresję nie można, a Ukrainę, Gruzję, Mołdawię aneksją ich ziem – można… Wydaje się, że słynna francuska demokracja pękła. Z której wypełzł prezydent Macron. Zatem można nie wątpić, że prezydent Zełenski będzie atakowany przez sympatyków i życzliwych z najwyższych gabinetów Europy, którzy będą go przekonywać, by usiadł do stołu z Putinem i doszedł do kompromisowych rozwiązań, które mają zachować jego oponentowi twarz i nie upokorzą Rosji. I jak on odpowie na to wyzwanie – trudno powiedzieć. Podczas działań wojennych Wołodymyr Ołeksandrowycz niespodziewanie objawił się jako mężny człowiek o silnym kręgosłupie i bardzo godnie reprezentuje nasze państwo, otwierając światu prawdziwe oblicze agresora. I do dziś trzyma się jedynej słusznej linii na zwycięstwo. A jeśli już negocjacje, to z pozycji ukraińskiej siły. I mimo wszystko, obiektywnych podstaw natury ideologicznej, kadrowej, organizacyjnej, by twierdzić, że Zełenski nie zgodzi się na nikczemną propozycję ustępstw terytorialnych, które zapewniłyby Putinowi zachowanie jego pyska-twarzy i nie upokarzałyby Rosji, nie mam. Ale nie mam też odpowiedzi na pytanie, czym ma zakończyć się wojna rosyjsko-ukraińska. Tak, żeby ona wreszcie zakończyła się zwycięstwem Ukrainy. A może nie trzeba niczego wymyślać, a przyjąć prostą formułę: zwycięstwo – to przywrócenie soborności Ukrainie, przywrócenie wszystkich jej granic? Wszystko inne niech wymyśla prezydent Macron. Czyż nie tak? Ta propozycja nie jest nowością w ukraińskim ustawodawstwie. W szczególności w 2021 roku Rada Najwyższa przyjęła ustawę o zapobieganiu i przeciwdziałaniu antysemityzmowi w Ukrainie. Obowiązujące ukraińskie ustawodawstwo zawiera również normy dotyczące odpowiedzialności za propagandę faszyzmu, nazizmu, komunizmu jako totalitarnych nurtów politycznych. Do tej listy totalitarnych ideologii trzeba dodać również RASZYZM. Uważamy, że nie ma żadnego problemu z wyodrębnieniem kompleksu cech, które charakteryzują totalitarną, ludobójczą ideologię RASZYZMU jako szczególną. Proponujemy deputowanym ludowym przyjęcie ustawy o zakazie, zapobieganiu, przeciwdziałaniu ideologii RASZYZMU, w szczególności wprowadzenie odpowiedzialności karnej za jej propagandę i próby realizacji. Iwan Zajeć, deputowany ludowy Rady Najwyższej Ukrainy I–IV, VI kadencji Wiktor Wowk, deputowany ludowy Rady Najwyższej Ukrainy VIII kadencji (na podstawie tekstu Iwana Zajcia, zamieszczonego 12 kwietnia 2022 r. na czacie Stowarzyszenia Deputowanych Ludowych Ukrainy) Prezydentowi Ukrainy Wołodymyrowi Zełenskiemu Przewodniczącemu Rady Najwyższej Ukrainy Rusłanowi Stefanczukowi Ministrowi Kultury Ukrainy Ołeksandrowi Tkaczence Szanowni Państwo! Czerniowiecki oddział obwodowy Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki prosi o rozpatrzenie naszego listu z prośbą w jak najkrótszym terminie, w związku z narastającą krytyczną sytuacją w stosunkach międzywyznaniowych prawosławnych Ukrainy, co może doprowadzić do nieprzewidywalnych skutków w okresie stanu wojennego oraz w czasie, gdy moskiewska agresja przekracza wszelkie granice nie tylko w miejscach, gdzie prowadzone są działania wojenne, ale także w świątyniach tak zwanego UKP (Patriarchatu Moskiewskiego) – jednej ze składowych Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej. Proświatowa, kulturalna, naukowa społeczność Bukowiny jest zaniepokojona publicznymi negatywnymi wypowiedziami biskupów i duchownych UKP (PM) na temat działalności Prawosławnej Cerkwi Ukrainy, państwa ukraińskiego i władz, krytyką wspólnot religijnych, które zdecydowały się opuścić szeregi rosyjskiej cerkwi prawosławnej, kierowanej przez zbrodniarza wojennego Cyryla. Ich długotrwałe przebywanie na terenie obwodu oraz służba w szeregach wrogiej wobec Ukrainy wspólnoty cerkiewnej nie sprzyjała i nie sprzyja pokojowi i zgodzie w środowisku religijnym. Eparchia demonstruje odrębność, krzewi herezję wybrania, wyższości, jedynej kanoniczności, wychowuje w parafianach potrzebę wspierania ruskiego miru, niechęć i nienawiść do tych, którzy należą do innych wyznań. Podczas pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę retoryka cerkwi PM sprzyja wzmocnieniu wojowniczych nastrojów moskiewskiej ordy, uświęconej przez kagiebistę w sutannie Cyryla Gundiajewa. Większość duchowieństwa PM jako obywatele Ukrainy w żaden sposób nie zareagowała na straszne wydarzenia: okrucieństwa, wiarołomstwo najeźdźców na terytorium naszego państwa, nie potępiła agresywnej polityki rosyjskiej cerkwi i jej kierownictwa, pod wodzą którego każdemu rosyjskiemu żołnierzowi rozdają tak zwane ikonki z napisem: „Twoim zadaniem jest starcie narodu ukraińskiego z powierzchni ziemi”. Czas prawdy nadszedł. W tym także dla tych, którzy pod przykrywką cerkwi są pomocnikami najeźdźców i prowokatorów, morderców, gwałcicieli i maruderów, którzy pozbawiają życia pokojowych ludzi – kobiety, dzieci, niedołężnych, niszczą mieszkania, szpitale, szkoły, domy dziecka, zatruwają studnie i zbiorniki wodne... Obwodowa „Proświta” rekomendowała eparchii PM zaprzestanie prowadzenia prokremloskich operacji informacyjnych przeciwko Ukrainie oraz wymyślania powodów, przez które UKP PM rzekomo zmuszona jest przebywać w moskiewskim jarzmie. Legenda o bratnim chrześcijańskim ruskim narodzie przestała istnieć ostatecznie. W swoich apelach do kierownictwa eparchii PM żądaliśmy natychmiastowego zerwania wszelkich więzi z RCP i przyłączenia się do Prawosławnej Cerkwi Ukrainy, pokuty oraz rozpoczęcia służby Bogu i Ukrainie razem – jako Jedyna Pomiejska Autokefaliczna Prawosławna Cerkiew Ukrainy (PCU). Niestety, nasze apele po raz kolejny zignorowano, co nie dziwi, gdyż jest to typowe dla wszelkich moskiewskich narracji. Dlatego, wysokopostawione kierownictwo naszego państwa, prosimy pilnie wnieść pod głosowanie Rady Najwyższej projekt ustawy o zakazie Cerkwi Patriarchatu Moskiewskiego na terytorium Ukrainy, czego oczekuje i żąda większa część parafian świątyń UKP (PM), a także wielu ich księży. Po horrorach w Buczy, Irpieniu, Hostomlu prawdziwych Ukraińców już nie da się zatrzymać. Będą działać wbrew zaleceniom księży PM i siłą wypędzać ich ze świątyń, przez co będą narażać się na konflikty, którym można zapobiec poprzez przyjęcie Ustawy o zakazie Patriarchatu Moskiewskiego na Ukrainie. Bez ingerencji państwa nigdy nie pozbędziemy się moskiewskiego jarzma kłamstwa w świątyniach kraju i nie będziemy mieć godnej przyszłości dla naszych potomków. Chwała Najwyższemu! Chwała Ukrainie! Z nadziejami – Zarząd Czerniowieckiego oddziału obwodowego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

szczegółowe określenie wymogów każdej ustawy, które w drobiazgach ograniczają wolność obywateli. Powiedzmy, na jedną przyjętą nową ustawę uchylać jedną lub nawet dwie stare. W idealnym przypadku poszczególnym obywatelom należy pozwolić na wszystko, co nie jest sprzeczne z ich wspólnymi interesami. Broń palna – dozwolona, ale nie od razu i nie wszystkim, a tym, którzy udowodnili swoje oddanie interesom narodu i mają odpowiedni stan zdrowia. Gry hazardowe – wszystkim, ale z pewnymi ograniczeniami działalności zakładów hazardowych, aby uniemożliwić rujnowanie się ludziom o niestabilnej psychice. Swoją drogą, wykształcony człowiek, który przyswoił kurs rachunku prawdopodobieństwa, nigdy nie będzie grał w gry hazardowe. Alkohol, tytoń, inne narkotyki – wszystkim, ale totalna propaganda państwowa powinna być kierowana do ludzi tak, aby spożywali je w skrajnie małych ilościach. Prawo do decydowania dla siebie o problemie życia lub śmierci – wszystkim, ale to nie zdejmuje z państwa obowiązku wyjaśniania każdemu konkretnemu człowiekowi, na czym polega jego optymalna linia postępowania. Żadnych przymusowych szczepień – tylko dobrowolne. Wolność to między innymi brak monopolu w jakiejkolwiek dziedzinie, która dotyka interesów konkretnego człowieka. Wolny dostęp do leków – wszystkim, a nie tylko na receptę lekarzy. Jednak istnieje sfera życia społeczeństwa, gdzie wolność poszczególnych obywateli jest nie do pogodzenia z interesami społeczeństwa. Na czym one polegają? Silna rodzina – silny naród. Dużo dzieci w rodzinie – naród ma przyszłość. Zbrodnie przeciwko moralności publicznej muszą być surowo karane. Osobista wolność i płodność – oto nasze hasła. Europa wymiera. Musimy zrekompensować to wymieranie swoją płodnością i scementować Europę swoim unikalnym genotypem. 8. Każdy obywatel Ukrainy, niezależnie od płci, jest żołnierzem. Takie powinno być wychowanie naszych ludzi, chociaż wojsko powinno być stosunkowo niewielkie i profesjonalne. Należy rozumieć, że granice Ukrainy wszędzie przebiegają przez terytorium etniczne Ukrainy. O tym należy pamiętać tylko w odniesieniu do jednego państwa, które jest naszym historycznym wrogiem – Federacji Rosyjskiej. Dlatego po przywróceniu naszych granic musimy stworzyć pas bezpieczeństwa wzdłuż granicy z nią. Nasz wróg pokazał, jak to się robi: Kubańska, Dońska, Kurska, Woroneska, Biełgorodzka, Briańska republiki ludowe. Federacja Rosyjska musi zostać zdezintegrowana i pozbawiona broni jądrowej, chemicznej, biologicznej. Być może wtedy narody tego wielkiego pod względem powierzchni terytorium przestaną bawić się w żołnierzyki i skupią się na własnym dobrobycie. A my musimy stać się nieodłączną częścią Wielkiej Cywilizacji Europejskiej i pamiętać o rzeczywiście bratnich nam narodach: Polakach i Litwinach, którzy w największym stopniu przyczynili się do naszego zwycięstwa. Nowoczesna Rzeczpospolita – Sprawa wspólna musi odrodzić się, przynajmniej na terenach tych trzech bratnich narodów, a dalej objąć resztę Europy i Małej Azji. A jeśli chodzi o kukułkę, to nie ma ona gniazda. Składa swoje jaja do cudzych gniazd. Pisklę kukułki wykluwa się wcześniej od innych i wypycha je z własnego gniazda. Taką kukułką jest obecnie nasz północny sąsiad, który próbuje złożyć swoje moskiewskie jajo do naszego ukraińskiego gniazda.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Wojna. Gniazdo kukułki

Walerij SZYWEC, m. Odessa Jak nazwać tę wojnę tak, aby oddać jej główną istotę? Wojna rosyjsko-ukraińska? – Za mało. Taka nazwa jest do przyjęcia w tym przypadku, gdy państwa walczą o jakieś terytorium, nie podważając faktu dalszego istnienia każdego z nich. Wojna ojczyźniana narodu ukraińskiego? – Bliżej prawdy, ponieważ strona przeciwna stara się w razie zwycięstwa zniszczyć Ukrainę jako niepodległe państwo. Ale i taka nazwa nie w pełni oddaje istotę, ponieważ wróg stara się zawłaszczyć nie tylko nasze terytorium, ale i naszą historię, naszą przynależność etniczną, a nawet nasze imię. Adekwatną nazwą obecnej wojny, moim zdaniem, jest wojna narodowowyzwoleńcza narodu ukraińskiego. Ta wojna stała się możliwa tylko dlatego, że przez 30 lat niepodległości nie zwyciężyliśmy w sobie „ruskiego miru” i nie utwierdziliśmy nieodwracalnie na swojej ziemi świata ukraińskiego. Tak, „ruski mir” znacząco stracił swoje pozycje, a świat ukraiński znacząco się wzmocnił, ale u Moskali nie umarła całkowicie uzasadniona nadzieja, że świat ukraiński jeszcze można ostatecznie zniszczyć, a „ruski mir” – ostatecznie odrodzić na naszej ziemi. Tę nadzieję wzmocniło masowe odstępstwo od Ukrainy dużej części ludności Krymu i Donbasu. Teraz albo nigdy — i Moskale rozpoczęli wojnę. Co należy zrobić dla ostatecznego zwycięstwa nad Moskowią na froncie wewnętrznym? Na zawsze zlikwidować „ruski mir” i w Ukrainie, i w duszy każdego z Ukraińców. Jak to zrobić? 1. Bóg żyje w duszy każdego Ukraińca, nawet jeśli nie chodzi do cerkwi i uważa się za ateistę. Ukraińska Cerkiew Prawosławna Patriarchatu Moskiewskiego nie może być pośrednikiem między Bogiem a Ukraińcami na naszej ziemi. Po pierwsze, nie jest ona cerkwią, ponieważ nie posiada Tomosu, czyli prawa do sprawowania prawosławnych obrzędów religijnych, nadanego przez Patriarchę Ekumenicznego. Po drugie, nie jest ona cerkwią, ponieważ została stworzona przez imperatora-Stalina jako część aparatu państwowego Imperium dla duchowego zniewolenia jego obywateli. Po trzecie, w obecnych warunkach nie raz dowodziła swojej wrogości wobec władz ukraińskich, swojej przynależności do piątej kolumny w Ukrainie. Ta tak zwana cerkiew musi zostać zakazana w Ukrainie jako wroga, kierowana z terytorium wroga. Należące do niej ławry, włącznie z Kijowsko-Pieczerską, muszą zostać znacjonalizowane jako cenna spuścizna historyczna narodu ukraińskiego i przekazane w tymczasowe użytkowanie lojalnym wobec państwa ukraińskiego cerkwiom na zasadach konkursowych. Inne obiekty sakralne tej „cerkwi” należy przekazać lokalnym organom samorządu, które zadecydują o ich dalszym losie. 2. Dekomunizację Ukrainy należy zdecydowanie kontynuować. Federacja Rosyjska jest spadkobiercą przede wszystkim właśnie komunistycznego Związku Radzieckiego. Było to państwo, w którym po raz pierwszy w historii do władzy doszedł właśnie naród rosyjski. Wszystkie symbole komunistycznej przeszłości na naszej ziemi – to symbole współczesnego imperium zła, z którym toczymy totalną wojnę. Wszystkie te pomniki nieznanego żołnierza, marynarza, memoriały ofiar II wojny światowej muszą zmienić swoje zabarwienie ideologiczne na akceptowalne dla walczącego państwa ukraińskiego. Wszystkie ulice i place miast, które do dziś noszą nazwiska generałów i marszałków Związku Radzieckiego, muszą zostać przemianowane. Wszystkie pomniki przyjaźni „bratnich narodów”, włącznie z tak zwanym „jarzmem” na nabrzeżu Dniepru w Kijowie, muszą zostać zburzone. Odcinając się od komunistycznej przeszłości, tym samym odcinamy się od „duchowych skrieP” naszego odwiecznego wroga. 3. Obecna wojna toczy się nie tylko o naszą odwieczną ziemię. Toczy się ona także o naszą historię, o nasze prawo do uważania swojego państwa za spadkobiercę Dawnej Rusi. Wojna toczy się przeciwko próbom imperium zła zawłaszczenia naszej historii. Nasz wróg – to poczwara, która zapożyczyła, ściślej mówiąc ukradła, wszystkie swoje symbole państwowe od innych narodów. Naszą historyczną nazwę Ruś przekształcił w 1721 roku z nazwy Moskowia w swoją współczesną nazwę Rosja. Przy tym nie zdołał wymyślić nowej nazwy dla swojej etnicznej podstawy ugrofińskiej. Ten naród do dziś nazywa się ruskim – jedyny przymiotnik wśród nazw wszystkich narodów świata, chociaż powinien nazywać się Moskalami. Symbol Cesarstwa Rzymskiego – dwugłowego orła, który symbolizował podział władzy na dwie równoprawne gałęzie – kościelną i świecką, bezmyślnie przekształcił w swój herb państwowy, nie uświadamiając sobie, że żadnego podziału władzy w Imperium Rosyjskim nigdy nie było. Alfabet Dawnej Rusi przekształcił w swój, rezygnując w swoim czasie z alfabetu arabskiego. Język Dawnej Rusi wybrał jako państwowy, rezygnując w czasach Dawnej Rusi najpierw z dialektów ugrofińskich, a później, w czasach Złotej Ordy, z języka ujgurskiego. Osiągnięcia kulturalne Imperium Rosyjskiego, stworzone przez przedstawicieli wszystkich podbitych przez imperium narodów, przypisał właśnie narodowi ruskiemu, którego wkład w tę międzynarodową kulturę jest całkiem niewielki. Przy tym „ruscy” nie uświadamiają sobie tego, że nigdy nie mieli własnych książąt i imperatorów. Książąt dostarczała im Dawna Ruś, a imperatorów – Niemcy. Wszystkim ukraińskim rosyjskojęzycznym działaczom, pisarzom, malarzom, kompozytorom czasów Imperium Rosyjskiego: Mikołajowi Gogolowi, Piotrowi Czajkowskiemu, Ilji Riepinowi i setkom innych nazwisk należy przywrócić status działaczy kultury ukraińskiej i nauczać o ich twórczości w szkołach. Walka o przeszłość – to walka o przyszłość. Zabierzcie narodowi jego przeszłość, a naród przestanie uświadamiać sobie siebie jako podmiot historii, nie będzie w stanie przeciwstawić się najeźdźcy. Współczesna nauka historyczna w Ukrainie – to odpowiednik Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej Patriarchatu Moskiewskiego w nie mniej ważnej sferze duchowego istnienia narodu ukraińskiego. Nosicielami imperialnego myślenia historycznego są przede wszystkim historycy starszego pokolenia. Odsunąłbym od stanowisk kierowniczych i pracy w instytucjach państwowych wszystkich historyków, którzy uzyskali swój ostatni stopień naukowy w czasach Związku Radzieckiego. Są oni toksyczni dla młodego pokolenia i dla Ukrainy w całości. Finansowanie ukraińskiej nauki historycznej należy wydzielać jako składnik budżetu obronnego kraju, ponieważ obie te dziedziny są krytycznie ważne dla istnienia kraju. Co do nazwy kraju – jest ona idealna, ale obok lakonicznej nazwy: „Ukraina”, wprowadziłbym jeszcze rozszerzoną: „Ukraina-Ruś-Sarmacja-Scytia-Arata”. Co do herbu – jest on idealny, ale obok małego herbu Ukrainy – Tryzuba rozważałbym także wielki herb Ukrainy. Piękne projekty tego herbu są szeroko znane, ale brakuje im jednego ważnego elementu – tamgi krymskotatarskiej. W rzeczywistości Ukraina jest spadkobierczynią nie tylko Dawnej Rusi, ale i Chanatu Krymskiego, który w pewnych czasach historycznych zajmował około połowy obecnego terytorium Ukrainy. Wtedy kwestia Krymu z punktu widzenia historycznego rozwiąże się ostatecznie. 4. Aparat państwowy większości państw jest głównym źródłem korupcji. Oczywiście urzędników jest za dużo do wykonywania potrzebnych funkcji, a pensja za mała, by skłonić ich do uczciwego wykonywania tych funkcji. Szczególnie ta sytuacja jest niebezpieczna dla Ukrainy. Jestem zwolennikiem poglądu, że nazwa naszego państwa Ukraina pochodzi od słowa Kraj lub Ziemia Centralna – Heartland, ale nasz los i wcześniej, i teraz, i w przyszłości – to bycie granicą między cywilizowanym światem a bezkresnymi przestrzeniami Mordoru – Imperium zła. Nie mamy prawa do słabych ogniw, a nasz obecny aparat państwowy – to właśnie takie ogniwo, razem z sądami i organami ochrony porządku publicznego. Przypomnijcie sobie zachowanie tego aparatu na Krymie i w Donbasie. Większość niezbyt ważnych funkcji śmiało należy przekazywać strukturom prywatnym, włącznie z większością więzień, struktur ochrony, szpitali, bibliotek, muzeów, teatrów, szkół, uczelni. Tylko obiekty o znaczeniu ogólnonarodowym powinno kontrolować państwo. Aparat państwowy powinien być kompaktowy, wysokopłatny i profesjonalny. Wszystkie stanowiska i tylko na określony czas powinny być zajmowane na zasadzie konkursowej. Konkurs uważa się za rozstrzygnięty tylko przy obecności nie mniej niż dwóch kandydatów na wakujące stanowisko. Wolność osobista jest nie do pogodzenia z dużą liczbą więźniów w naszym kraju. Za większość nieciężkich przestępstw obywateli należy karać finansowo, a nie uwięzieniem. Wszechstronne zachęcanie do rywalizacji i prywatnej inicjatywy nie zdejmuje z państwa obowiązku obecności we wszystkich sferach życia społeczeństwa. Wolna konkurencja między państwem a sektorem prywatnym będzie sprzyjać podniesieniu efektywności każdego z nich. 5. Język ma znaczenie. Pierwszą rzeczą, którą zrobili rosyjscy okupanci po zajęciu Doniecka i Ługańska, było zamknięcie wszystkich ukraińskich szkół i zniszczenie ukraińskich książek w bibliotekach. Wszyscy kandydaci na stanowiska państwowe muszą doskonale władać językiem państwowym. Warunkiem dopuszczenia kandydata do konkursu na wakujące stanowisko powinien być pomyślnie zdany egzamin z języka państwowego, a także matematyki i historii Ukrainy. Dotyczy to również kandydatów na deputowanych wszystkich szczebli. Musimy wreszcie pozbyć się ignorantów na wszystkich szczeblach hierarchii państwowej i organów wybieralnych. Oprócz języka państwowego i angielskiego w szkołach powinien być obowiązkowo nauczany do wyboru jeden z języków narodów z nami spokrewnionych: polski, czeski, litewski – języków narodów, które wniosły wielki pozytywny wkład w naszą historię. W paszporcie należy przywrócić rubrykę narodowość. Każdy obywatel ma prawo wypełnić lub nie wypełnić tej rubryki. I w tym również przejawia się jego wolność. 6. Wszystkie kluczowe kwestie życia państwa powinny rozstrzygać organy wyłonione w wyniku wyborów powszechnych. Jednak nie wszyscy wyborcy powinni brać udział w wyborach wszystkich szczebli. W wyborach prezydenta powinni brać udział tylko ci wyborcy, którzy płacą podatki do skarbu państwa. Emeryt, który pracuje – tak. Taki, który nie pracuje – nie. Ludzie, którzy nie pracują przez wiele lat, z reguły tracą kontakt z realnym życiem kraju i nie są zdolni ocenić jego strategicznych interesów. Zawsze głosują za przeszłością. Mogą jednak brać udział we wszystkich innych wyborach. Obecnie zaistniała dramatyczna sytuacja, w której w obecnym składzie Rady Najwyższej nie ma ani jednego profesora, akademika, wybitnego pisarza, czołowego inżyniera, reżysera. Innymi słowy, nie ma wybitnych ludzi kraju z różnych sfer jego życia. Za to jest pod dostatkiem ludzi przeciętnych, takich, którzy nigdy nie staną się wybitnymi. To właśnie oni z jakiegoś powodu decydują o losach kraju. To właśnie wybitnych ludzi należy zaangażować w zarządzanie państwem, ale nie poprzez pracę w organie ustawodawczym, chociaż i to jest możliwe, lecz poprzez pracę w związkach zawodowych. Do istniejącego parlamentu ustawodawczego należy dodać równoległą izbę doradczą, wybieraną spośród przedstawicieli Narodowej Akademii Nauk i związków twórczych. To właśnie ta izba doradcza powinna proponować izbie ustawodawczej do głosowania ważne projekty ogólnopaństwowe i przeprowadzać ekspertyzę wszystkich pozostałych projektów. 7. Główną zasadą ukraińskiego świata jest idea maksymalnie możliwej wolności osobistej. W tym sensie jesteśmy unikalnym narodem. Każda ustawa przyjęta przez Radę Najwyższą ogranicza wolność obywateli. Dlatego Rada Najwyższa nie tylko powinna przyjmować nowe ustawy, ale także w maksymalnym stopniu uchylać już istniejące, ograniczać

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

twarzy. Cieszą się, że wracając głodni do swoich żebraczych domostw, nie zginęli w bramach, gdzie czyhają na nich rzezimieszki i głodne psy. Sam ojciec ciemności – wasz ojciec i sama diablica zrodziła was, córki piekła. Za nasze zrujnowane miasta i wsie, za nasze lejami i śmiercią wypełnione pola i dąbrowy, lasy i drogi, za nasz kwitnący i błogosławiony świat, za nasz ból i żałobę, niech życie opuści ziemię niewolników i zamieni ich egzystencję w grozę, jęki, płacze, wygnanie. I niech od tego nie będzie ani ratunku, ani przebaczenia. Niech zamrze życie w łonach waszych „bab”, w waszych stajniach i niech Boża kara wytępi, wygubi naród, który wiekami sieje wszędzie śmierć, wydeptuje i zniewala narody oraz obraca ludzkie życie w ruinę. Panie, zetrzyj swoją ręką z planety naród, który nie chce i nie jest zdolny żyć w ogólnoludzkim domu, chronić go, a wiekami rujnuje spokojny bieg życia i sieje śmierć oraz zgubę. Niech chwastami zdziczenia, smrodem i gniciem, strupami pokryją się wielkie przestrzenie tej nieczystości, niech ich zniewolone ziemie przypadną tym narodom, które cenią ten Boży dar – Życie. Niech pamięć ziemi i wód, lasów i stepów zetrze tę wielką pomyłkę historycznych kataklizmów, które zrodziły ten wstrętny lud, to szatańskie zgromadzenie. Niech uniwersalna Klio w swoim nowym kronikarstwie napisze tylko kilka zdań o tym awanturniczym tworze: „Moskal – potomek Złotej Ordy i ugrofińskich narodowości. Nieudany i straszny spadek po gwałcie i zniewoleniu. Przez wszystkie swoje ziemskie stulecia czynił zło. Niewolnicy z ambicjami panowania nad wolnymi narodami. Nieszczęsny, zły, okrutny twór, o nawykach szarańczy, skazany jedynie na wykradanie i pożeranie cudzego, kłamanie, zabijanie i szarganie otaczającej przestrzeni; etnos, który tak i nie dorósł do swojej pełnoletności. W swoim niedorosłym wieku skonał. Zniknęli, jak Awarowie od gniewu Bożego”. Płoń, ziemio, pod ich stopami. Zrzucaj, niebo, kamienie na ich głowy za naszych nienarodzonych i zamęczonych. Wody wszechświata, zniknijcie spod Arki Noego, utopcie ten złowrogi twór, który zwie się moskowia, – za naszych wojowników i naszą ruinę. Strzały wojska Archanioła Michała, spopielcie tę pomyłkę natury, ten zalieski twór, który wykluł się ze strachu, gwałtu, niewoli i w którym nie ma ani męskiej płci, ani żeńskiej, a zwie się on pół-ludzki-pół-zwierzęcy mrok, stworzenie piekła i przekleństwa. Zgiń, siło piekielna, w imię naszej wypalonej żałobnej ziemi, tysięcy zamęczonych i zabitych, w imię niemowląt i tych, co się nie narodziły, w imię czystych niepokalanych dziewic, matek i męczeństwa siwych oraz mądrych, przez ciebie zamęczonych. Zniknij z łona ziemi, ludobójco, i zejdź do piekła! A Ukrainie oddaj, Boże, za ten trud krwawy. Za każdą łzę. Za każdy jęk. Za każdą kroplę krwi niewinnej, za kwitnące niegdyś wsie i miasta w ruinę obrócone, za zrujnowane gniazda ptaków, które nie powróciły z wyry. Oddaj stokrotnie, szczęśliwymi pokoleniami, tym wybornym i obfitym elitarnym Ziarnem, z Twojej prawicy wysianym w ukraińską ziemię. Amen.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Ukraiński psalm

Kateryna MOTRYCZ, m. Kijów „Boże, poganie weszli w dziedzictwo Twoje, zbezcześcili świątynię Twoją świętą, Jerozolimę w ruinę obrócili! Ciała sług Twoich wydali na żer ptactwu niebieskiemu, ciała bogobojnych Twoich – zwierzętom ziemskim… Przelewali krew ludzką jak wodę… i nie było komu grzebać!.. Wylej swój gniew na ludzi, którzy Cię nie poznali i na królestwo, które Cię nie wzywa… Nie pamiętaj nam grzechów przodków, niech rychło przyjdzie na nas Twoje miłosierdzie. Pomóż nam, Boże, dla naszego zbawienia, dla chwały imienia Twego i zachowaj nas, i odpuść nasze grzechy… Niech w naszych oczach między narodami stanie się wiadoma pomsta za przelaną krew sług Twoich, niech przed obliczem Twoim dojdzie jęk więźnia, zachowaj od śmierci skazanych. A naszym sąsiadom zwróć siedmiokrotnie w ich łono ich zniewagę, którą Cię znieważyli, o Panie! A my, Twój lud i trzoda pastwiska Twego, będziemy dziękować Tobie wiecznie i będziemy opowiadać o chwale Twojej z pokolenia w pokolenie”. „…Niech dni jego będą krótkie, niech inny majątek jego zabierze! Niech dzieci jego staną się sierotami, a żona – wdową! I niech dzieci jego wciąż wędrują i żebrają, i niech proszą u tych, którzy ich rujnowali, i niech rozgrabią obcy ich pracę! Aby nikt nie okazał mu miłosierdzia i niech nie będzie dla jego sierot litości! Aby na zniszczenie skazani zostali potomkowie jego, niech zginie w drugim pokoleniu imię ich! ..i niech nie będzie odpuszczony grzech ich matek, niech Pan wyrwie z ziemi pamięć o nich. …Umiłował on przekleństwo, niechże ono spadnie na niego. …Przyodział on przekleństwo niby szatę, przesiąkło ono jak woda w jego wnętrzności i w kości jego, jak oliwa. To odpłata Pana…” („Księga Psalmów”, 109, 110) Panie, Ty powiedziałeś, że bez Twojego przyzwolenia nie spadnie włos z głowy. Głowa Ukrainy stała się biała jak śnieg od rozpaczy i męczeństwa za te ludzkie klucze, które odleciały od niej w niebo, za tych maleńkich, małoletnich, młodych i starych, którzy skonali w mękach. Za wszystkich, których ziemskie drogi spalił srogi kat. Z głowy Ukrainy sypią się włosy, jak spadają jesienią liście z drzew i pokrywa się ranami. Ty, Wszechmogący, pozwoliłeś, aby piekło rozwarło się na naszej ziemi, aby wszechświatowe zło, niewidziane od stworzenia świata, rozszarpywało nasz naród. Widziałeś srogo zabitych ze związanymi rękami, widziałeś zastępy niemowląt, które ledwie przyleciały do nas i odleciały, widziałeś zamordowane, zgwałcone dzieciątka, widziałeś zbezczeszczone podrostki, młode dziewczęta, kobiety. Widziałeś lud nasz katowany, trupy w naszych miastach i wsiach, które pożerały psy. Widziałeś wrzuconych do dołów pośrodku ukraińskich ulic. Widziałeś życie, które zgasło w łonach naszych młodych matek, które się nie spełniło. Widziałeś ich piersi, które spływały mlecznymi rzekami i te rzeki wysychały, bo w nich zgasło życie. Słyszałeś łkanie ludu prawosławnego, przez katów mordowanego. Widziałeś ruiny, w które zamieniły się wielkie miasta, miasteczka i wsie. Widziałeś lud nasz w ciemnicach bez wody, pożywienia i słońca, słyszałeś jęki rannych i niemocnych, płacze głodnych dzieciątek i łkanie młodych matek zrozpaczonych. Odczuwałeś ich męczeństwo, strach, rozpacz i gniew. Zastępy aniołów odleciały w Niebo i po raz kolejny Ukraina zasiliła szeregi upadłych aniołów Twoich. I piekło nie skonało, nie zamieniło się w ciszę. Kat i ludobójca, gnany przez diabła, wciąż urządza krwawą ucztę na przestrzeniach naszych i pije naszą krew. Furia zwyrodnienia diabła w ludzkiej powłoce jest niesamowita, a nienawiść czarniejsza od tej smoły, która bulgocze w piekle. Czerpie ją od wszystkich mieszkańców otchłani. Bo ciemność od wieków nienawidzi Ukrainy, w którą Ty, Boże, włożyłeś Swoją siłę i ducha. Swoją duszę niebieską, która świeci w jej Mowie, pieśniach, zwyczajach, w wyszywanych ręcznikach i koszulach, w sadach i rzekach, w każdym ziele i we wszystkim, co stanowi rozmaitość ziemi naszej. Ty jesteś obecny wszędzie. Tobą oddycha Ukraina, Tobie się modli, Tobą jaśnieje i żywotworzy. Dlatego diabeł szaleje i od stuleci pragnie to zgasić i wykraść, zniszczyć i wygubić. Splugawić od korzenia do korony, spopielić potężne ukraińskie drzewo. Ty jesteś sędzią, Wszechmogący, i władcą, i Twoja prawica nie odsunęła tego zła, kiedy ruszyło na moją ziemię. Może dlatego, że 30 lat brnęliśmy w pokusach, rozbracie, dzieliliśmy jednokrwistych na „równych i równiejszych”, niegodziwi okradali i grabili. Grzechy nasze przez 30 lat obficie wyrosły na łonie ziemi naszej i „nie ma im liczby”. Między narodem a tymi, którzy grabili nasz kraj i nie mogli się nasycić, utworzyła się głęboka przepaść i mnożyli się ci, którzy znieważyli wszystkie Przykazania Twoje. Widziałeś to. I widziała to Ukraina. Obecnie wszyscy wyrównali się pod ogniem piekielnym oraz śmiercią i stał się Twój cud. Drugie Przykazanie „miłuj” spełniło się. Wszyscy pokochali jeden drugiego tą miłością, którą Ty nakazałeś, mówiąc, by miłować bliźniego jak siebie samego. To się spełniło, Panie, w te dni pełne smutku. Nieszczęście wyrównało i ubogich, i bogatych, i mądrych, i słabych, i szczęśliwych, i niemocnych. Widzisz Ty, Wszechmiłosierny, i diabła, który chowa swoją skazaną na zagładę powłokę w kamienicach. Czyż jest dla Ciebie, Wszechmogący, kryjówka przed Twoim gniewem i karą, ucieczka przed Twoimi strzałami i Twoim wszechwidzącym okiem?! Widzisz i jego wojsko opętane, furią jego napojone. To horda przerażająca i okrutna, szarańcza bezlika i zwyrodniała. Tego biesostwa legion, ono płodne i gadzie, kąśliwe, trucizną przepełnione, jak wszystkie gady. Ale to złowieszcze zbiegowisko Ukraina wykołysała w swojej kołysce, napoiła swoim mlekiem i kęsem chleba, oświetliła swoim światłem jego nieprzenikniony mrok. Ale w jego żyłach płynie ta czarna smoła, ta trucizna, która nie pozwala temu piekielnemu tworowi widzieć Nieba nad sobą i poznać praw Dobra i Miłosierdzia. Ono w złu i niewoli poczęte, złem gnane i nie poznało tych wymiarów i tego zamysłu Twórcy, który włożył w swoje stworzenie. Zło jego rozlało się na ogromnych przestrzeniach, furia jego piekielna, ono sieje na planecie śmierć i ruinę. Obecnie ono przyszło i do nas już po raz kolejny. Czy nie dlatego Ty, Boże, pozwoliłeś na to, bo nie widzisz innej siły, która zatrzymałaby tę złowieszczą hordę? Czy nie słychać w te czarne dni i ogniste noce Twojego głosu: „Wy to zło zrodziliście, wy ten pomiot ludzki przyprowadziliście i ukoronowaliście, wy od niego też musicie oczyścić planetę. Wy ich ochrzciliście, wy ich też odprowadzicie i wyślecie w tartary”. Ziemia drży i mgli się od tego ognia i ruiny, którą czyni opętana moskowia, od tych rzek krwi, które popłynęły naszą ziemią, od tej ruiny, w którą zamieniono nasze kwitnące miasta i wsie, od zubożałego nagle ludu, którego wyratowują spod ruin. Niebo widzi tę grozę. Czy nie oślepli od tego nasi ukraińscy święci, czy nie zarydali aniołowie, czy nie zadęły trąby rozpaczy i beznadziei, spoglądając na katowanych, zamęczonych, w zbiorowe mogiły wrzuconych? Tak, nie utrzymaliśmy tę arkę państwowości w czystości i łasce. Zbezcześcili ją ci, którzy trzymali w swoich rękach jej wiosła. Ale, Wszechmiłosierny, dlaczego pokutą stali się bezgrzeszni i czyści? Dlaczego za niegodziwych i złorzeczących zapłaciły dzieci Mariupola, Irpienia, Buczy, Hostomla, Borodzianki, Czernihowa, Chersonia, Charkowa, wsi, osiedli? Dlaczego za grzechy innych oddali swoje życie niewinni? Ich tysiące odleciało w Twoje ogrody, na tę niebieską Ukrainę, gdzie nie ma zła i smutku. Herod pije krew ukraińskich dzieci, jak wypił ponad dwa tysiące lat temu krew dzieci Izraela. Żeby bardziej bolało? Żeby ta ziemia, te czarnoziemy i gliny, ocalałe gaje i dąbrowy, rzeki i jeziora, a nawet chmury na stulecia zapamiętały ich buzie, ich urwane linie życia, ich niezrealizowane losy i dopisały to, co się nie spełniło. To, co się nie narodziło i nie zaświeciło dobroczynnością, nienarodzonymi pokoleniami, niespełnionymi marzeniami, talentami. Do tych, którzy zbutwieli zabici głodem, dołączyli zabici przez tego samego kata już w XXI wieku. Jaskiniowego kata ze średniowiecza. Niewolnika wykrojonego z gwałtu i niewoli, żebraka ducha, robaka, który wypełzł z imperialnego gnojowiska. Prorok powiedział jeszcze pół tysiąca lat temu: „A synowie Borystena uratują świat”. Nikt nie pojął tych proroczych słów i nie dał im wiary. One zaś spełniają się w te dni. Obecnie usłyszeli je wszyscy. Świat usłyszał i zobaczył synów Borystena-Dniepru, którzy ratują świat od hordy srogiej, dzikiej, przerażającej, posłanej na ludzkość przez diabła w ludzkim podobieństwie. Ukraińskimi Synami i Córkami zachwyca się cały świat. Oni stali się wojskiem samego Archanioła Michała i znoszą głowy temu wielogłowemu smokowi stoicko i heroicznie. Bo prowadzi ich niezłomna miłość do Ojczyzny, duch wolności i sprawiedliwy gniew. Biblijny Dzień Gniewu nastał. Hordzieniec swoimi trupami ściele naszą ziemię, legionami idzie do piekła. Ten ogień, który bulgocze w duszach naszych wojowników i we wszystkich Ukraińcach, przeniesie się nie tylko na ich liczne hordy, ale i na ich miasta i wsie, na ich domostwa i lasy. Płonąć będą nawet ich rzeki i morza i nie będzie komu tego ugasić. Popiołem i pustką obróci się ziemia tej srogiej nienasyconej hordy! Więc usłysz, Panie, nasz gniew i nasz ból. Niech płonie pod ich nogami ziemia. U wszystkich, którzy zabijają nasze dzieci, niszczą naszą ziemię, wygładzają naród nasz, niech w pogorzelisko zamieni się ich kraj. I nawet niebo nad nimi niech ciska im ogniste kamienie i obraca ich domostwa w wypaloną pustynię. Za naszych zabitych niemowląt, małoletnich aniołów, u których dopiero rozpoczął się świt życia, za wszystkich zabitych i katowanych, za położnice, w łonach których zgasło życie, za te piersi, które spływały mlecznymi rzekami i nie stały się miodowymi rzekami macierzyństwa, za tego sześciolatka, który osiwiał, kiedy kaci gwałcili jego matkę, a potem na jego oczach zabili, za wszystko, za całe złoczyństwo niech sto przekleństw spadnie na ich głowy! Niech zgasną życia w łonach ich „bab”, które również pragną ukraińskiej krwi. Ci, którzy się narodzą, niech brną po świecie jako nieprzytomni kalecy, pokonując głód, chłód i poniewierkę. Sto przekleństw na was, diablice, które wołacie w te dni „zabijaj Ukraińców i więcej gwałć”. Tysiąc przekleństw na was za zbezczeszczone łona naszych podrostków, dziewcząt, dzieciątek, kobiet tą dziką, przerażającą i wstrętną nawałą. Niech przeistoczą się w psy, dzikie pole bez żadnego ziela wasze rody. Niech pustką i zdziczeniem staną się wasze domostwa. A wam wszystkim istniejącym każdego dnia niech zsyła te odczucia, tę szaloną grozę, którą przeżyli nasi katowani, zgwałceni i wrzuceni jeszcze żywymi do dołów. Za naszych wojowników światła, których ziemska droga urwała się, za każde urwane heroiczne życie – tysiąc żyć orków i tysiąc przekleństw waszej hordyńskiej ciemności! Za nasze matki w czarnych chustach – niech schodzą nekropolią, mnożą się groby i cmentarzyska, gdzie butwieć będą hordyńskie szczątki. Niech w czerń przyodzieje się całe liczne imperialne niewolnictwo, które obecnie raduje się z naszego nieszczęścia i tego boiska. Za wykradzione i osierocone dzieciątka nasze, w niewolę wywiezionych Ukraińców, niech zejdzie w każdym hordyńskim domostwie głód, zguba i niech skrócą się dni średniowiecznego tego zbiegowiska do wieku średniowiecznych. Niech w ich domostwa nie zagląda słońce, niech nie świecą im gwiazdy, niech odwrócą się od nich ciała niebieskie, pogodne dni obrócą się w wichury i nieszczęścia, i oni zapomną co to radość, szczęście i na każdego i każdą, kto rozkazuje zabijać Ukraińców, spadnie sto nieszczęść i przekleństw. Niech ta radość, że giną Ukraińcy, będzie odtąd jedyną ich pociechą. I jeszcze niech radują się kęsowi chleba, który zdobędą w wyczerpujących kolejkach, i butelce szmurdyjaka z pustych po-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

„O świcie przestraszyłam się nie »gradów«, a ciszy”

Walentyna MASTIEROWA, pisarka, obwód czernihowski. 3.03.2022 r. Mówię do niego: – Synku, będziesz wracał do domu – kup po drodze gdzieś kawy, bo u nas już się kończy. A on tylko się uśmiechnął, milcząc, objął mnie i poszedł. 10.03.2022 r. Dzisiaj o świcie przestraszyłam się nie „gradów” i pocisków, a ciszy. Takiej niespodziewanej, jakby rzeczywiście martwej. I tutaj już nie schowasz się ani do piwnicy, ani nigdzie indziej przed tym bólem, który w takiej ciszy nadciąga dziewiątą falą i rozdziera duszę za każdą śmierć dziecka, żołnierza, rodziny… Nie umiem ratować swojej duszy. Nigdy nie umiałam – wszystko, czym Bóg ją obdarzył, oddałam słowu. Tam dzisiaj znalazłam kropelkę uspokojenia. 12.03.2022 r. Wczoraj wieczorem świat po raz kolejny rozpadł się nad głową: i nie było od tego ratunku. Ziemia drżała, drżało i samo niebo, zapłonęła sąsiednia wieś naprzeciwko mojego domu, zaledwie przez niewielkie pole. Zapewne ten pożar było widać z daleka. Odrętwienie minęło dopiero nad ranem, a zapachu spalenizny wiatr do tej pory nie rozwiał. 13.03.2022 r. Psu ugotowałam wszystkie swoje zapasy kasz – owczarka byle czym nie nakarmisz. A jeszcze sąsiedzka ze szczeniętami. Zmarł mąż tych ludzi, którzy są odpowiedzialni za to zwierzę. A co nieść, kiedy już i swojemu Wulkanowi niedługo nie będzie co dawać. Podzieliłam. Mało. Wyjęłam kawałek chleba, pokruszyłam – będzie bardziej sycące. Jutro ugotuję ziemniaki. A z czym? 14.03.2022 r. Minęła piekielna noc. Nastał taki sam piekielny poranek, a potem i dzień. Pół kilometra dalej, za gajem, gdzie lubiłam zbierać grzyby, trwają walki. Ziemia raz po raz drży, drży i moja chata, i moja dusza. Wydaje się, że wszystko żywe wokół wisi na cieniutkim włosku. Jak tylko Siły Zbrojne Ukrainy ustąpią – wróg wejdzie do wsi. I wtedy koniec. Już wiadomo, że w pierwszej kolejności rosyjscy faszyści rozstrzeliwują inteligencję, rolników, patriotów. Chowam swoje archiwa. 15.03.2022 r. W nocy było kilka silnych uderzeń. Zapewne armaty gdzieś całkiem blisko, bo wydawało się, że o świcie ktoś pod samymi oknami włączył trarak. Zadzwonił syn – martwi się. Mówi, że wczoraj mocno bombardowali Czernihów. 16.03.2022 r. Chociaż jedną noc przespać bez ostrzałów. 19.03.2022 r. Dzisiaj nie przestaję myśleć o tym pilocie, który o świcie zrzucił bomby na moją wieś. Zabił człowieka, zostawił bez syna i bez domu 90-letnią leżącą kobietę. W głowie tak wiele pytań i żadnej odpowiedzi. 21.03.2022 r. Nauczyłam się rozkładu nalotów wrogich samolotów: wieczorem od 11 do 12 w nocy, a rano bywało i o 3.30, potem o 4, a w ostatnich dniach około 5 godziny. Ten, który pierwszy leciał bombardować Kijów, leciał prosto nad moją chatą. Wtedy wydawało mi się, że poniesie za sobą nie tylko chatę, ale i kawał naszego świata. Leciał, łajdak, bardzo nisko. Dzisiaj o 4.45 byłam już na ulicy (w chacie zostawać niebezpiecznie), przesłuchałam wszystkich wiejskich kogutów, a on nie przylatywał. Ucieszyłam się, myślałam, że wieczorem, kiedy przylatywał bombardować nasze wsie – wylatał się, aż tu o 5.15 rano zahuczało, jakby z piekła. Strzelali do niego nasi, ale nie trafili, a on zrzucił czy to rakietę, czy to bombę (nie znam się) niedaleko, pod wsią, i poleciał w stronę Czernihowa. Stałam wciśnięta w cegłę swojego domu i obserwowałam, jak na niebie, nad moim podwórkiem jedna po drugiej wybuchały i gasły wielkie iskry, jak spadające gwiazdy. I co ciekawe, po tym uderzeniu nie było słychać ani psów, ani kogutów. Taka cisza nastała, jak przed czymś niewyobrażalnie strasznym. Aż tu nie. Dzisiaj Bóg oszczędził. 23.03.2022 r. Najstraszniej jest, kiedy znasz czas i wiesz dokładnie, że on przyleci cię zabić. Przyleci, jak przylatywał wczoraj i dzisiaj. Przyleci jutro. Nasłuchujesz dźwięków, aż dopóki znowu według zegarka twój słuch wyłapuje dźwięk tego, co leci cię zabić. Ty wiesz i on wie. On ma rakiety i bomby, a ty masz mały skrawek ziemi, w który się wbijasz, boleśnie bezbronny z jedną myślą, żeby i tej nocy Pańska siła uchroniła cię i żeby usłyszeć, jak cichnie w oddali ryk twojego zabójcy. A rano wschodzi słońce. Jak wschodziło wczoraj i jak wzejdzie jutro. Ogromne słońce, którego światła i ciepła starcza dla wszystkich. I cieszysz się tym światłem, cieszysz się nowym dniem, przebiśniegami, które jak żołnierzyki stoją w dwóch rzędach w twoim ogrodzie i tak kwitną… I z przerażeniem myślisz o nocy, kiedy znowu przyleci twój zabójca. 24.03.2022 r. Miniona noc okazała się bardzo ciężka. Pole przed moim domem przez dwie godziny było pod krzyżowym ogniem. A jeszcze „gradami” wróg bił po wsi 5 km za moją, gdzie zatrzymała się kolumna wojskowa, w której (wiem) jest i mój syn. Wydawało się, że wszystko, co zabija i pali, ryczało, wybuchało i rozrywało na kawałki ziemię. Tuliłam się do cegły swojego domu, a on drżał raz po raz, jak żywa istota. Okna same się otwierały, a w sąsiednich domach wypadały prosto z ramami. I trudno było zrozumieć, czy to huczy pocisk (rakieta), czy wyje niedaleko pies. Niebo wybuchało, jakby od gigantycznych błyskawic. I światło było krwistoczerwone, od ziemi do gwiazd. A one świeciły, jak nigdy! Modliłam się i cały czas patrzyłam na gwiazdy, nie będąc w stanie pojąć tego, co dzieje się na ziemi. I w tym momencie nade mną zakrzyczały dzikie gęsi! Leciały w samo piekło, tam, gdzie płonęła nie tylko ziemia, ale i wybuchało niebo. Już nie modliłam się, wołałam do ptaków i do Boga, aby zawróciły w inną stronę. Wołałam w rozpaczy – wszystko we mnie krzyczało do Nieba! Nie wiem, kto usłyszał mój krzyk-modlitwę, ale ptaki zawróciły i poleciały w przeciwnym od ognia kierunku. Poranek 24.03.2022 r. Ten tekst pokażę dopiero po naszym zwycięstwie. W zaroślach, niedaleko od mojej chaty, całą noc stał nasz sprzęt wojskowy. A sami wojskowi nocowali u sąsiada. Bieda dzisiejszej lodówki zasmuciła. Ale niedawno piekłam naleśniki i wszystko upieczone włożyłam do zamrażarki na wypadek, gdyby niespodziewanie wrócił z wojny syn. Kilka dni temu Ola Nykonenko, nasza wiejska listonoszka, przyniosła mleka i śmietany – roznosi współmieszkańcom za darmo. Mleko rozeszło się, a śmietana teraz bardzo się przydała. Podgrzane naleśniki pachniały, jakby dopiero co upieczone. A jeszcze przydało się wszystko, co najsmaczniejsze z konserw, co przechowywało się w piwnicy dla przyjaciół na poczęstunek. Chociaż nie wolno mi podnosić ciężkich rzeczy, ale niosłam ciężką torbę i jakby to nie niosłam ja. Synkowie na podwórku pili kawę, o czymś żywo rozmawiali, żartowali i śmiali się. Ja sąsiadowi przekazałam torbę i szybko poszłam, żeby nie przeszkadzać, chociaż bardzo chciałam podejść do każdego, pokłonić się i objąć. Już kiedy wyszłam z uliczki, zatrzymałam się, przeżegnałam to podwórko i poprosiłam za wszystkich Boga. I tak mi się zrobiło radośnie, tak ciepło, jakbym zobaczyła się i poczęstowała swojego syna. 24.03.2022 r. Zadzwonił syn. Powiedział, że ich kolumnę w nocy bardzo nakryli rosyjscy faszyści, bo ktoś z miejscowych, tam gdzie się zatrzymali, wydał ich. Dwusetnych, dzięki Bogu, nie ma, ale są trzystudni, których wywieźli na Kijów. Co bym zrobiła z tym zdrajcą – nie wiem. Dzisiaj nie mam w ogóle siły. 25.03.2022 r. Wreszcie udało się wyspać. Nie żeby jakoś bardzo, ale nic nie przylatywało, a ostrzał zaczął się dopiero po 4. godzinie rano. 25.03.2022 r. Czekam na choćby jakąkolwiek wiadomość od syna. Wczoraj z oburzeniem powiedział, że kiedy stał na granicy jednego z niemałych miast, widział, ile prywatnych samochodów wyjeżdżało z miasta i jechało dalej trasą. Kolumny. A we wszystkich mężczyźni w wieku poborowym. Dziwił się ich zwierzęcemu instynktowi – ratować własną skórę, a nie swoją ziemię i swój kraj. 25.03.2022 r. Odrobina humoru dla poprawy nastroju dla was, drodzy facebookowi przyjaciele. Wczoraj mój owczarek i kot ogłosili bojkot tego pożywienia, którym obecnie zmuszona jestem karmić. Oboje usiedli przy lodówce – pies milczy, a kot, bezczelny podrzutek, głośno domaga się smakołyków. Zezłościłam się, mówię: „Jedzcie to, co jest, bo niedługo i tego może nie być”. Nikt nie zabrał się do jedzenia. No i dobrze. A rano Umka (tak nazywa się kot), jeszcze zanim świtało, poprosił się na dwór. Już gdy bardziej się rozwidniło, wyprowadzam psa, a na progu leży ogromna mysz polna. Mówiąc: paniusiu, nie bój się, ze mną z głodu nie pomrzemy. 27.03.2022 r. Burza. Całą noc. I chociaż początkowo wszystko w środku ściskało się przy każdym podmuchu, bo trudno było rozróżnić, czy to huczy wiatr, czy gdzieś niedaleko – pociski, mimo wszystko udało się pospać. I przyśniło mi się, jakobym w sklepie kupowała chleb. 27.03.2022 r. No więc, przyjaciele, i pierwsza próba literackiego przemyślenia wojny. Dwunastu apostołów. Tak żartują chłopcy, bo jest nas dwunastu i dowódca – Kozak: i z pseudonimu, i z charakteru. Jesteśmy niewielką grupą bojową do oczyszczania żywej siły wroga. Tej nocy napiera na nas ogromna kolumna ciężkiego sprzętu. Dowódca ostrzegł, że będzie gorąco, ale trzeba zatrzymać wroga. Za wszelką cenę. Cena jest tu jedna – nasze życia. Zanim rozeszliśmy się i okopaliśmy, w milczeniu wszyscy się objęliśmy. Dwunastu apostołów. Wśród nas dwóch żółtodziobów – mają po dziewiętnaście lat. Jestem tu wiekiem prawie dziadkiem. Tylko dziadek ze mnie nie wychodzi, bo chłopcy zapuszczają brody, a ja przy pierwszej okazji się golę. Gwieździście. Tak gwieździście, że z oddali widać sylwetki chat nieznanej wsi. Wydaje się, że i chaty przyczaiły się, wbijają w ziemię i przestraszone patrzą na nas ciemnymi oknami. A jeszcze czuję, jak pachnie rozgrzana przez dzień na słońcu ziemia. Jaki słodki jest ten zapach! Moi towarzysze broni też napięci wsłuchują się w ciszę. Żółtodzioby na pewno myślą o swoich matkach, chociaż i ja teraz myślę o tobie, mamo. Jeśli szczerze, bardzo się boję. Chce się zerwać na nogi i czmychnąć od tej trasy i narastającego drżenia ziemi. Ale ty się nie bój – nie pobiegnę, bo nauczyłaś mnie wytrwałości. Ta twoja nauka teraz bardzo się przydała. Mamo, wybacz mi, bo wczoraj ci skłamałem, że nie strzelałem i jeszcze nikogo nie zabiłem. Mamo, strzelałem. Jeszcze chwila – i zadziałają nasze sokoły. To taka nowa broń. Właśnie nie ma kiedy wyjaśniać. Ty, najważniejsze, nie bój się, jeśli jutro się nie odezwę – po prostu w polu nie ma elektryczności, mamo. 28.03.2022 r. Dzisiaj, kiedy chodziłam dokarmiać sąsiedzkiego psa, bo przecież ze szczeniakami, obserwowałam obrazek: szczeniaki powypadały z budy i też próbowały liznąć to, co w garnku. Lecz gdy zaczynało bardzo grzmieć, piszczały i biegły chować się do budy. Ich mama tylko zerkała w ślad za nimi i starała się szybko wszystko zjeść. Przy tym strasznie drżała, a kolanka się uginały. 29.03.2022 r. Bywa, przyjaciele, powiesz nie to, zrobisz nie tak, wyjdziesz nie w porę, a potem wyrzucasz sobie. Ja też dzisiaj sobie wyrzucam – wyszłam nie w porę. Dwa duże szare zajączki jadły, jeszcze wciąż zieloną, jakąś szczególną kapustę na sąsiedzkiej grządce. Ta grządka obok mojego ogrodu. A ja dzisiaj wyczyściłam kocioł z sadzy i nieczysta siła skłoniła mnie wynieść tę sadzę na ogród. Jak one się przestraszyły, jak biegły te dwa szare piękności! Jak uciekały, jakby od wściekłego wroga, a ja przecież tę kapustkę dzisiaj obejrzałam i ucieszyłam się, że zające będą miały jeszcze czym się podkarmić. Ech… Powiecie – wojna, nie o tym piszę. Może i tak. 29.03.2022 r. Jedzie wroga technika drogą olyszewską na trasę Kijów – Czernihów. Jakby trochę z boku zagrzmiało (tam stoją nasze sokoły) i już zza drzew widać słupy dymu: jeden, dwa, trzy, cztery… A jeszcze kiedy płonie tyle i na trasie kijowskiej – na duszy robi się świątecznie. I dlaczegoś cały czas przypominają się słowa z ukraińskiej bajki ludowej „O kotku i koguciku”: „Cok i w łepek, i w pisaną torbę”. A dzisiaj od samego rana wróg ostrzeliwuje pozycje ZSU. A w odpowiedzi ani dźwięku. Za to rosyjscy faszyści walą w ten odcinek bez ustanku, a jeszcze tak, że moja chata chodzi w tę i z powrotem. I ja chodzę, nie znajduję sobie miejsca. Nie wytrzymałam, poszłam do męża, który wie więcej ode mnie. Mówię: „Coś, zapewne, się stało – w naszych tyle czasu biją, a oni nie odpowiadają”. Mąż obojętnie machnął ręką: „Niech biją – naszych tam już dwa dni jak nie ma”. 30.03.2022 r. Uderzyło równo o 12 w nocy. Byłam ubrana i obuta, dlatego od razu wyskoczyłam na ulicę, żeby zrozumieć, skąd biją i w którą stronę biec. Całą godzinę stałam na kolanach za bezpieczną ścianą swojej chaty, na głos się modliłam i na głos płakałam. A kiedy trochę ucichło, usiadłam na ławce na podwórku i długo patrzyłam na krwawą łunę nad Czernihowem. I błyski na całe niebo przy każdym uderzeniu wroga. Całkowite wyczerpanie i odrętwienie nie opuszczało nawet wtedy, kiedy całkiem blisko słychać było serie z automatu – wróg próbuje przebić się do wsi, która stała się progiem, przez który raszystom nie udaje się przejść, żeby ruszać dalej na Kijów – wszystkie pięć poprzednich wsi zajętych, rozstrzelanych i spalonych. Nocny chłód mimo wszystko zmusił wstać i wejść do chaty. Ale nie na długo. O świcie najpierw zobaczyłam błyski w swoim oknie, a dopiero potem usłyszałam wybuchy. Tym razem wybiegłam bez wierzchniego ubrania i boso – była nadzieja trochę pospać. To, co dzieje się z ciałem człowieka w

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

takie momenty – trudno opisać. Bywa różnie. I nie zawsze można się kontrolować. A dusza… Dziś moja dusza zakrzyczała małym wierszem: W moim sercu stygną lata I smuci się pora wieczorna. Odlatuje życie, odlatuje… I nie czekaj – nie wróci znowu. Ktoś wypala moją ścieżkę I zasnuwa chmurami niebo. A ja dniem i nocą modlę się: „Pokoju, Panie, pokoju nam trzeba!” 31.03.2022 r. Poduszeczka Nazarczyka W pierwszych dniach wojny we wsi ogłoszono zbiórkę ciepłych rzeczy dla naszej armii. Syn był wtedy w domu, więc zabrał się do pakowania koców, które leżały w jego szafie, a ja przeglądałam ciepłe rzeczy. Pod rękę cały czas wpadała mi mała poduszeczka, którą w zeszłym roku kupiłam wnukowi Nazarczykowi w Charkowskim Wydawnictwie Książkowym „Klub Rodzinnej Rozrywki” – ich pracownicy regularnie „nękali” swoim: „Mamy dla Pani specjalnie ciekawą propozycję…” Tym razem kupiłam poduszkę. Okazała się poduszeczką znacznie mniejszą, niż zapowiadano, ale miękką i wygodną. Wnuk od razu ją upodobał i kiedy przyjeżdżał, spał tylko na niej. I oto ta poduszeczka dosłownie wchodziła mi w oczy. Włożyłam ją też do wybranych rzeczy. „Mamo, no po co? – oburzył się syn. – Komu na wojnie potrzebna twoja poduszeczka!” – Zapakuj ją – poprosiłam – nie przyda się, to wyrzucą. A może czołgista położy ją pod głowę, kiedy będzie miał chwilę odpoczynku. Czy i tak komuś się przyda pod głowę, albo i nie pod głowę. Syn, choć „ze zgrzytem”, jednak ją zapakował. A wczoraj zadzwonił: – Mamo, wiesz, na czym ja dziś spałem? – Pewnie na pięści – cieszę się, że słyszę jego głos. – Nie na pięści. Na poduszeczce Nazarczyka. – Co? – No i masz tobie „co?”. Dziś po ciężkiej pracy (dzięki Ezopowi za jego język) mieliśmy odpoczynek. Pojawiło się trochę nowych maszyn – wsiadłem do kabiny jednej, bo zimno, a kierowca podaje mi poduszeczkę, dokładnie taką, jak ty przesłałaś, choć już przybrudzoną. Mówi: „Połóż pod głowę. Choć mała, to bardzo wygodna. Nic, że taka – wiesz, ilu chłopaków się na niej wyspało…” 3.04.2022 r. Całą noc prawie nie spałam. Nie z powodu ostrzałów, lecz z niepokoju o syna. Przyjaciele, u nas wojna się nie skończyła, tylko w niektórych rejonach i miastach wróg się cofnął i ciszy przybyło. Proszę wszystkich, kto może, – módlmy się dalej za naszych wojowników, módlmy się za wszystkich i za każdego, módlmy się do Zwycięstwa, aż ostatni „asvabadiciel” nie opuści naszej ziemi. 5.04.2022 r. Przez ostatnie dwa dni modliłam się w milczeniu, coś w milczeniu robiłam, w milczeniu ocierałam łzy, piłam korvaloł. W nocy wychodziłam na dwór – tej nocy było bardzo gwieździście. Boję się gwieździstych nocy, ale to osobny temat. W milczeniu patrzyłam na gwiaździste Niebiosa. A o świcie, kiedy stanęłam do modlitwy, wszystko, co milcząco krzyczało w środku, wybuchnęło, zawołało na głos, jęknęło męką zakatowanych, rozstrzelanych, zgwałconych dzieciątek, zamordowanych w Buczy i Irpieniu. Krzyczałam. Po raz pierwszy w życiu tak krzyczałam. 6.04.2022 r. Dziś o świcie wyszłam z domu. Niebo zasnute chmurami wydawało się nie po wiosennemu ponure, zimne i nieprzyjazne. Stałam i wpatrywałam się w miejsce, gdzie leżało moje miasto, poranione wojną. Zdziwiłam się, bo nad Czernihowem aż lśniło czyste, czyściutkie błękitne niebo. Taki ogromny jasny przerwa między ciemnymi i niezgrabnymi chmurami. 7.04.2022 r. Podczas wojny charaktery ujawniły się nie tylko u ludzi, ale też u zwierząt. Niektóre podczas ostrzałów zrywały się z łańcuchów. U niektórych nie wytrzymywało serce. Niektóre wyły na całą wieś, aż włosy na głowie jeżyły się. Mój kot Umka zawsze uciekał z domu przed piekielnym ostrzałem albo przed nalotem wrogiego samolotu. Orientowałam się według niego, jak według barometru przed burzą. Natomiast Wulkan (pies) nie dawał żadnego znaku trwogi, zwłaszcza gdy byłam obok. Na wszelki wypadek w lodówce leżała duża kość, którą miałam zwabić owczarka do piwnicy. I oto ten przypadek – wrogi samolot zrzuca bomby na wieś. Wydaje się, jakby świat od ziemi do nieba z hukiem pękał. Natychmiast założyłam Wulkanowi smycz i chwyciłam z lodówki kość. Pies pobiegł za kością i nawet zszedł w dół trzy stopnie. A potem uparł się jak ten osioł, a ciągnąć psa, wzrostem jak cielę, zupełnie nie miałam siły. Na próżno krzyczałam, prosiłam, machałam przed jego nosem tą ogromną kością, a w rezultacie on i ja znaleźliśmy się na powierzchni. Ledwie udało się wepchnąć go do domu. W złości coś krzyknęłam i sama pobiegłam chować się do piwnicy. A kiedy spadła bomba (to była ostatnia – resztę przepracowałam z psem), kiedy piwnica zachwiała się, zatrzeszczała i zaczęła sypać się cegła, pomyślałam, że to koniec. Dopiero wtedy zrozumiałam, dlaczego Wulkan nie dał się zaprowadzić – jeszcze jedna bomba w pobliżu i piwnica mogła stać się dla niego i dla mnie grobem. 9.04.2022 r. Rozumiem, że takie teksty nie są teraz na czasie, ale czymś trzeba ratować duszę przed codziennym piekielnym bólem. Dziś otworzyłam paczkę kawy, podarowaną przez wiejskiego wolontariusza. Jego imię i podziękowania za ogromne wsparcie napiszę po wojnie. I nie tylko jemu. Ale lokalnym władzom nie ma za co dziękować. O tym też później. A teraz o kawie. Kiedy niebezpieczeństwo okupacji wsi stało się realne, schowałam jak najdalej swoje książki, archiwa, laptop, dokumenty i tę paczkę kawy. Nasz wolontariusz zapytał kiedyś: „No i co, dobra kawa?”. Odpowiedziałam: „Jeszcze boję się ją otworzyć, więc schowałam ją dalej”. A on się roześmiał: „E tam, ci… nie wszyscy wiedzą, czym jest kawa. Oni będą szukać wódki, a nie waszej kawy. Pijcie na zdrowie”. Dziś ją zaparzyłam. Kawa pachnie i smakuje. Chciałoby się cieszyć wiosną. Nie cieszy się. 10.04.2022 r. Ostatnio łapię się na tym, że ciągle płaczę. Wypłakane oczy zaczęły boleć i odczucie jest takie, jakby do każdego wsypano piasku. Staram się nad sobą panować. Nie zawsze mi to wychodzi. Wczoraj w naszej wsi wolontariusze z daleka rozwozili pomoc humanitarną. Podwieźli mi ją pod samo podwórko. Dziękowałam: od niektórych rzeczy odmawiałam, bo już mam, a jakoś się cieszyłam. A potem zobaczyłam na ubraniu jednego z wolontariuszy naszywkę „Mariupol”. Myślałam, że się powstrzymam, i nie udało się. Wolontariusze dziwili się, dopytywali, czy coś jest nie tak. Gdybym tylko mogła to wyjaśnić... 20.04.2022 r. Wieczorem zadzwoniła córka z Kijowa i ostrzegła, że jej aplikacja w telefonie pokazuje, iż teraz cała Ukraina jest czerwona, to znaczy istnieje zagrożenie ostrzałem i bombardowaniem na całym naszym terytorium. Jako pierwsze zareagowało ciało – mdłości podeszły do gardła, tak jak wtedy, gdy wrogi samolot przylatywał bombardować wieś (wsie). Strach i rozpacz, i niechęć do wiary, że wszystko znów się powtarza. Trzeba było szybko się ubrać, wyjść z domu i gdzieś się ukryć. Ubierałam się, a ręce drżały, guziki nie chciały się zapiąć. I wtedy znów zadzwoniła córka: „Mamo, odwołano alarm. Jesteś jeszcze w domu?” Byłam w domu. Ale to już jakby nie byłam ja. Moje własne „ja” skuliło się w małą bezbronną istotę, która po raz kolejny została sam na sam z wszystkim, co pali i zabija. 27.04.2022 r. Dziś obudziłam się i poczułam, że nie chcę wracać do rzeczywistości. Nie chcę swojej niemocy, fizycznego bólu i bólu duszy. Nie chcę wiadomości o śmierci dzieci, o zamęczonych, o bohaterskiej śmierci ukraińskich żołnierzy, o zniszczonych domach… Kielich goryczy jest przepełniony. Ranek zaczyna się od własnej bezradności, poczucia własnej nicości i rozpaczy.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Założycielka Dnia Wyszywanki Łesia Woroniuk: o filmach-ostrzeżeniach, wojnie i nowym projekcie

Pani Łesiu, Pani miłość do ukraińskiej kultury, języka, naszego bogatego dziedzictwa narodowego jest imponująca. Przy tym wyczuwa się Pani szczególny stosunek do sztuki ukraińskiego haftu. Proszę opowiedzieć, co on dla Pani oznacza i jak trudno było zwykłej studentce założyć Światowy Dzień Wyszywanki? To nie był jakiś specjalny pomysł, stało się to zupełnie przypadkowo, kiedy zobaczyłam swojego kolegę z roku Ihora Żytariuka, również wtedy studenta, w wyszywanej koszuli. Czasami on ubierał się tak na zajęcia, czasami ja, czasami ktoś z naszych przyjaciół. Zaproponowałam, żeby wybrać na to jeden dzień i tak się stało. Na pierwszy Dzień Wyszywanki w odpowiednim stroju przyszło tylko kilkudziesięciu studentów, ale z czasem święto zaczęło nabierać znaczenia. Pracowaliśmy nad tym z roku na rok i dzisiaj do świętowania dołącza ponad 100 krajów – to światowe ukraiństwo, a także obcokrajowcy, którzy solidaryzują się z Ukrainą. Pani nowy projekt, związany z haftem, to Muzeum Ukraińskiej Wyszywanki, które zostanie otwarte w Czerniowcach. Proszę podzielić się swoimi planami: jakie ono będzie. To nasz flagowy projekt, muzeum relikwii i technologii, w którym będziemy opowiadać o osiągnięciach naszej tradycyjnej kultury. Na przykład będziemy eksponować starodawną koszulę, a dzięki monitorom, projektorom, touchpadom jednocześnie opowiadać historię o niej. Z jakiego jest regionu, jakie jeszcze były podobne ornamenty, kroje, kto tę koszulę nosił, jaka jest jej historia. Jest bardzo wiele historii związanych z wybitnymi Ukraińcami! Planujemy nawet przedstawić w Muzeum osobny projekt pod tytułem „Haft w ubiorze wybitnych Ukraińców”. Chcemy opowiedzieć o koszulach naszej elity: Łesi Ukrainki, Iwana Franki, Tarasa Szewczenki, rodziny Skoropadskich. Chcemy pokazać nie tylko estetykę wyszywanej koszuli jako dzieła sztuki, etnoregionalną różnorodność haftu, ale także to, że ukraińska koszula była obecna w garderobie różnych warstw ludności. Dla ukraińskich elit każdego okresu była ona także markerem ukraińskości. W świetle dzisiejszych wydarzeń nie możemy nie poruszyć tematu wojny w Ukrainie – proszę opowiedzieć, jak wpłynęła ona na Panią osobiście? Co zmieniło się w światopoglądzie, jakie myśli pojawiły się w pierwszej kolejności? Zrozumiałam, że trzeba być jeszcze bardziej kategorycznymi w swoich poglądach. Przecież to, o czym ostrzegaliśmy wiele razy: że Rosja to wróg, że nie można zajmować „środkowej” pozycji, tolerować rosyjskiej propagandy – to wszystko, niestety, sprawdziło się i doprowadziło do wojny. Dzisiaj każdy Ukrainiec powinien jasno deklarować, że my już nie negocjujemy. Nie odwiedzamy koncertów rosyjskojęzycznych artystów, kategorycznie odmawiamy jakichkolwiek przejawów rosyjskiej kultury i tego „ruskiego miru”, który zaczyna się od języka rosyjskiego. Odmawiamy rosyjskich filmów, rosyjskiej muzyki pop, przecież za tym wszystkim potem przychodzą rosyjskie czołgi. Jaką widzi Pani przyszłość naszego kraju? Myślę, że po naszym zwycięstwie wszyscy skoncentrujemy wysiłki na odbudowie utraconego. Ukraina stanie się jednym z krajów-liderów w Europie, z najsilniejszą armią na świecie. Będziemy mogli stać się wzorem tego, jak wygląda kraj z wysokim poziomem bezpieczeństwa. Czerniowiczanka Łesia Woroniuk opowiada o ważności wartości kulturowych, ich głębokim znaczeniu i odkryła swoją wizję wojny. Już dzisiaj Ukraina jest swoistą tarczą, zbroją nie tylko Europy, ale i ogólnie całego cywilizowanego świata. Właściwie właśnie dlatego w tym roku slogan Dnia Wyszywanki brzmi tak: „Wyszywanka – duchowa zbroja Ukraińców, a Ukraina – zbroja świata”. Tradycyjnie Dzień Wyszywanki obchodzony jest w każdy trzeci czwartek maja (w 2022 roku ta data przypada na 19 maja). Jakim będzie święto podczas wojny w Ukrainie? W tym roku nie planujemy żadnych masowych wydarzeń, co jest związane z bezpieczeństwem. Ale jednocześnie za granicą planowane są liczne, wielkoskalowe wydarzenia naszej diaspory na wsparcie Ukrainy, aby jeszcze raz przypomnieć światu o wojnie w naszym kraju, a także opowiedzieć o historii i kulturze Ukraińców: kim jesteśmy i o co walczy cały świat razem z nami. W tym roku wznowiliśmy akcję z 2015 roku, która nazywa się „Podaruj wyszywankę obrońcy”. Zbieramy i przekazujemy wyszywane koszule naszym wojskowym, przecież oni wierzą w to, że wyszywanka jest amuletem. Ta akcja jest niezwykle ważna, przecież chodzi o najcenniejsze, co mamy – życie Ukraińców, a tym bardziej ludzi, którzy bronią dzisiaj całego kraju. Łesia Woroniuk wraz ze swoim zespołem stworzyła już kilka wspaniałych filmów dokumentalnych o naszym kraju. Opowiadają one o tradycyjnych ukraińskich rzemiosłach i ich nieocenionym znaczeniu („Spadok naciji”, „Tkackyj szlach”), a także podnoszą kwestię totalnej rusyfikacji Ukrainy („Sołowiej spiwaje”). Proszę opowiedzieć o nich bardziej szczegółowo. Wszystkie filmy, które tworzyliśmy, to były takie sobie filmy-ostrzeżenia. Próbowaliśmy powiedzieć: jeśli nie zrozumieć historycznych lekcji, w przyszłości znów czekać będzie walka. Jak by nie nazywał się wróg – czy to Imperium Rosyjskie, czy Związek Radziecki, czy Federacja Rosyjska – sens pozostawał jeden: próba pokonania i podbicia Ukrainy. Ale ani razu te próby nie zakończyły się sukcesem! Nawet po okresie radzieckiej okupacji zdobyliśmy niepodległość i teraz po raz kolejny ją potwierdzamy, po raz kolejny o nią walczymy. Każdy z naszych filmów poprzez komponent kulturowy wyjaśnia wartości polityczne: czym jest wolność, swoboda, niepodległość. Rosyjska hybrydowa propaganda zawsze na wszelkie sposoby próbowała poniżyć czy umniejszyć wartość języka ukraińskiego, ukraińskiej wyszywanej koszuli, wybitnych ukraińskich bohaterów, bojowników o niepodległość. A my staramy się poprzez projekty kulturalne wyjaśniać, dlaczego takie rzeczy są fundamentem, który pozwoli przetrwać. Od 24 lutego uwaga na nasze filmy wzrosła. W tym czasie liczba wyświetleń obrazu „Sołowiej spiwaje” zwiększyła się z 80 tys. do ponad miliona! To mówi o tym, że ludzie zaczynają aktywnie zastanawiać się, kto jest wrogiem, jakie jest jego oblicze, jaką rolę w tym kontekście pełni język rosyjski. Jak rozumie Pani pojęcie „rosyjskojęzyczny Ukrainiec”? Trzeba rozumieć, że formułę „rosyjskojęzyczny Ukrainiec” wymyśliła również rosyjska propaganda. Przecież chodzi w rzeczywistości nie o rosyjskojęzycznych Ukraińców, a o zrusyfikowanych Ukraińców. I my mówimy o tym, że trzeba nie „przechodzić” na język ukraiński, a wracać do języka ukraińskiego. Przecież bardzo wielu z tych, którzy dzisiaj mówią po rosyjsku, to drugie czy trzecie pokolenie tych zrusyfikowanych Ukraińców, i to są bardzo ważne akcenty i argumenty. Rozmawiała Wiktorija CZORNIJ, dla strony „Twij Swit”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Mychajło Hruszewski: „To kontynuacja tego samego zadania wyniszczenia ukraińskości…”

Wołodymyr MELNYCZENKO, doktor nauk historycznych, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki Tak się złożyło, że mój artykuł „Taras Szewczenko: „Przyszło się napić z moskiewskiej czaszy moskiewskiej trucizny!””, napisany na początku tego roku, ujrzał światło dzienne w „Słowie Proświty” 24 lutego, kiedy naród ukraiński z rana chłeptnął z historycznie nowej moskiewskiej czaszy, po brzegi napełnionej śmiercionośnym rakietowym smutkiem… Przypomnę, że w tamtym artykule mowa była o moskiewskich kajdanach, które Kobziarz zalecał Ukraińcom koniecznie zerwać, tym bardziej oświadczając, że „polecę / Do samego Boga” dopiero po tym, „Jak poniesie z Ukrainy / W sine morze / Krew wrogą…” Podkreślałem, że „Taras Szewczenko zawarł w „Testamencie” znacznie więcej proroczego sensu, niż dotąd uważaliśmy…” Wreszcie Szewczenkowski „Testament” Ukraina usłyszała i przyjęła w pełni i dosłownie, a krew wroga to potwierdza… Czekałem z niecierpliwością na kolejne wydanie drogiego mi Ogólnoukraińskiego tygodnika „Słowo Proświty”, bo to właśnie czas, aby krótko i mocno przypomnieć zapomniane wnioski i mądre przestrogi jeszcze jednego wielkiego Ukraińca – Mychajła Hruszewskiego, gęsto nasycone dramatycznymi realiami minionego stulecia. Półtorej dekady (2001–2015) przyszło mi kierować Narodowym Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie, które w istocie było ostatnią duchową próbą wymarzonej przez Hruszewskiego, niepodległej, cywilizowanej, europejskiej Ukrainy, by pokazać Moskowszczyźnie jedyną możliwość pokojowego, kulturalnego współistnienia dwóch absolutnie różnych państw. O tym można powiedzieć poetyckimi wersami Dmytra Pawłyczki z jego bezlitosnego dla Moskali wiersza „Pamięć” (2002): My was nie kochamy, lecz żyć Trzeba tak, by wrogość Nas nie spaliła… Rosja po raz kolejny wybrała wrogość, co więcej, wojnę przeciwko Ukrainie… Przeszedłem wszystkie ścieżki moskiewskiego zesłańca, ustaliłem wszystkie adresy pamięci i miejsca związane z Hruszewskim, zdobyłem w państwowym archiwum Federacji Rosyjskiej bezcenną sprawę „O kierowniku ruchu mazepińskiego profesorze Uniwersytetu Lwowskiego Mychajle Serhijowyczu Hruszewskim i in.”. Wydałem w języku ukraińskim w Moskwie książki o pobycie w mieście Mychajła Hruszewskiego, dobrze wiem, jak boją się i nienawidzą tam ukraińskiego geniusza – uczonego i działacza politycznego. Nieprzypadkowo, zapoznawszy się z książką „Moskwa Mychajła Hruszewskiego”, wielki Ukrainiec Dmytro Pawłyczko pisał do mnie w czerwcu 2014 roku: „Współczesna moskiewska władza za taką encyklopedię-chronoskop o najwybitniejszym ukraińskim nacjonaliście powinna by Pana zamknąć na wiele lat do kryminału…” Tablica pamiątkowa ku czci Mychajła Hruszewskiego, z wielkim trudem ustawiona przez nas w 2003 roku na budynku, w którym mieszkał i pracował w czasach radzieckich (ul. Pogodinska 2/3), została zniszczona jeszcze w 2014 roku. Jego poglądy, myśli i wnioski są tabuizowane w Moskwie od ponad 100 lat, ale my nie powinniśmy o nich zapominać… Tak więc wiadomo, że Mychajło Hruszewski długo występował za narodowo-terytorialną autonomią Ukrainy w składzie federacyjnego państwa rosyjskiego. Nie mędrkując, badacze pisali wcześniej po prostu o tym, że dojście bolszewików do władzy w 1917 roku przyspieszyło krach federalistycznych iluzji Hruszewskiego i jego kolegów – ukraińskich socjalistów. Jeśli w III Uniwersale Centralnej Rady w listopadzie 1917 roku mowa była o Ukraińskiej Republice Ludowej, która zachowywała federacyjny związek z Republiką Rosyjską, to IV Uniwersał w styczniu 1918 roku ogłosił samodzielność i niepodległość URL jako wolnego suwerennego państwa narodu ukraińskiego. Wszakże ustalone, zwyczajowe i uproszczone poglądy na pozycję i działalność Mychajła Hruszewskiego są rewidowane przez współczesnych historyków, w szczególności znanego ukraińskiego uczonego Władysława Werstiuka. Zaznaczając, że w literaturze historycznej można spotkać wyrzuty i zarzuty wobec Hruszewskiego za „autonomizm” i niedocenianie haseł niepodległościowych, uczony w sposób uzasadniony oświadczył, że kurs obrany przez Mychajła Hruszewskiego był najbardziej wyważonym i najbardziej realistycznym na tamte czasy. Władysław Werstiuk pokazał, że jesienią 1917 roku pojęcie „autonomii” dla Hruszewskiego w ogóle „stało się środkiem maskującym, pod osłoną którego rozwinęła się energiczna praca nad opracowaniem podstaw ukraińskiej państwowości”. Według słów uczonego, już pod koniec 1917 roku Przewodniczący Centralnej Rady „uznał, że faktycznie Ukraina po ogłoszeniu Ukraińskiej Republiki Ludowej stała się suwerennym państwem”. Rzeczywiście, otworzywszy artykuł Hruszewskiego „Rocznica ukraińskiej niepodległości”, napisany na początku 1920 roku, przeczytamy, że „faktycznego federacyjnego związku między Ukraińską Republiką a innymi republikami byłej Rosji nie było… i tym samym Ukraińska Republika była państwem samodzielnym i niezależnym”. W ten sposób, według wniosku uczonego, „federalizm, jak i autonomia, dla M. Hruszewskiego nigdy nie były zaprzeczeniem niepodległego państwa ukraińskiego, raczej był to niezbędny i konsekwentny krok do jego budowy”. Hruszewski dobrze rozumiał, że na stworzenie niepodległego państwa na Ukrainie wtedy było, z jednej strony, za mało sił, a z drugiej – wezwanie do natychmiastowego oddzielenia w warunkach niezakończonej wojny światowej zostałoby wykorzystane przez stronę rosyjską do zniszczenia zalążków ukraińskiej państwowości. „Możemy uznać, że w tamtym momencie polityka M. Hruszewskiego była sztuką tego, co realne”. Ostatecznie spłonęła idea federalizmu w ogniu bolszewickiego pochodu na Ukrainę na początku 1918 roku. Wszakże, jak wiadomo, Charków bolszewickie wojska zajęły już w dwudziestych dniach grudnia 1917 roku, a w styczniu następnego 1918 roku w mieście rozbrojono pułki Ukraińskiej Republiki Ludowej. Lecz w kwietniu do Charkowa znów wkroczyły wojska URL, utwierdziła się władza hetmana Skoropadskiego, w mieście stacjonował też niemiecki garnizon. W Charkowie bywali też denikinowcy, za których Ukraińców „nie było i być nie może”… Więc w rozkazie Trockiego w grudniu 1919 roku jezuicko twierdzono, że rzekomo czerwonoarmiści idą nie podbijać, a wyzwalać Ukrainę, w której Charków stał się stolicą… Krótko wspomniałem właśnie Charków, bo w wielostronnym, niepokonanym mieście, któremu 6 marca 2022 roku przyznano honorowe odznaczenie „Miasto-bohater Ukrainy”, obecnie mężnie pracuje pod rakietowymi ostrzałami mój przyjaciel, wybitny ukraiński artysta, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki Wiktor Kowtun. Pamiętam, że w przeddzień 208. rocznicy urodzin Kobziarza rozpoczął rozmowę telefoniczną ze mną słowami: „Stoi Taras!”. Chodziło o majestatyczny pomnik Tarasa Szewczenki w sercu Charkowa, który przetrwał także podczas niemiecko-faszystowskiej okupacji. Następnego dnia, 9 marca 2022 roku, Wiktor Kowtun rozpoczął pracę nad obrazem „Stoi Taras!”, uwieczniając następnie na płótnach także proces ochrony kompleksu monumentalnego workami z piaskiem… Ukraiński artysta podjął się bezprzykładnej pracy artystycznej dokumentacji zbrodniczego niszczenia i unicestwiania przez rosyjskie wojska pięknego, słonecznego, kwitnącego Charkowa i stale przesyła mi fotografie poruszających obrazów – jest ich już wiele dziesiątek… A 17 kwietnia do przywi- M. Hruszewski. Zdjęcie. 1916 powitanie z okazji Niedzieli Palmowej dodał jeszcze fotografię ogromnego odłamka, który wpadł przez okno do jego pracowni w centrum Charkowa i poszarpał niemało bezcennych płócien, stworzonych już podczas wojny. Ale Wiktor Kowtun kontynuuje tworzenie wyczynu i nie wątpię, że jego obrazy nie tylko zajmą godne miejsce w muzeach, ale też staną się dokumentalno-artystycznymi świadectwami w przyszłych procesach przeciwko rosyjskim barbarzyńcom… A teraz, i niezwłocznie, należy zrobić tak, aby płótna wielkiego Ukraińca, zebrane w potężną wystawę, ludzie zobaczyli we wszystkich stolicach Europy. I nie tylko… W XXI wieku w swojej sumie tym dziełom przeznaczony jest historyczny los „Guerniki” wielkiego Hiszpana Pabla Picassa… Lecz powrócę o wiek wstecz do Mychajła Hruszewskiego, który w artykule „Oczyszczenie ogniem” (4 lutego 1918 roku) oświadczył, że dla wojsk sowieckich „zadaniem tej wyprawy (na Ukrainę – W. M.) – „bić chochołów”, którzy po 250-letnim zniewoleniu odważyli się podnieść głowy i zrzucić z siebie moskiewskie jarzmo… To kontynuacja pod kłamliwymi demagogicznymi bolszewickimi hasłami tego samego zadania na wyniszczenie ukraińskości…”3. Ten niewielki artykuł warto byłoby przeczytać obecnie każdemu Ukraińcowi, bo mowa w nim o tym, że w bolszewickim najeździe na Ukrainę spalały się historyczne, kulturowe, ekonomiczne i wszelkie inne związki narodu ukraińskiego z narodem wielkoruskim: „Teraz w najbardziej oczywisty sposób mamy walkę samych narodów – wielkoruskiego i ukraińskiego. Jeden napada, drugi się broni”. Taka dokładna lapidarna analiza sytuacji historycznej jest jeszcze bardziej stosowna do obecnej wojny rosyjsko-ukraińskiej, która ujawnia mentalną niekompatybilność dwóch narodów w kontekście niezmiennej w wiekach imperialnej polityki Rosji. Między innymi, widać także, jak uczony Hruszewski, który wyrósł z korzenia Szewczenki, wpływał na polityka Hruszewskiego, który zmuszony był uwzględniać konkretne realia historycznego momentu. Wszak to właśnie on wskazał na to, że „federalistami Leninowie i Troccy uważają się, a pod tym „federalizmem” leży w rzeczywistości najbardziej podły, terrorystyczny centralizm”. Jak to zabójczo brzmi w tym czasie, kiedy „stary moskiewski centralizm” wojuje z Ukrainą! Mówiąc słowami Mychajła Hruszewskiego, rosyjscy wrogowie ukraińskości już wtedy dawali „generalną bitwę naszemu narodowemu życiu”: „Ukraińskość koniec końców ją wygra, to wiemy. Ale straty jej będą wielkie, to widzimy. I rozstrzeliwują się w niej nie tylko ludzie, ale i idee. Niszczą się nie tylko miasta, ale i tradycje. Wiele spłonęło już w tym wielkim ogniu, jeszcze spłonie. Ludzie wyjdą z niego nowi i nowymi oczami spojrzą na świat”. Wrażenie jest takie, że to napisane dosłownie w naszych czasach… Zatem, proroctwo? Nie bez tego. Wprawdzie jest i prostsze wyjaśnienie – uczony oceniająco dokładnie utrwalił zarys agresywnej wojny Rosji przeciwko Ukrainie, której my wtedy nie wygraliśmy, ale ostatecznie obowiązkowo wygramy… W historycznie nowych warunkach Mychajło Hruszewski sformułował imperatyw Nowej Ukrainy: „Pierwsze, co uważam za przeżyte i odżyte, …to nasza orientacja na Moskowszczyznę, na Rosję, narzucana nam długo i uparcie siłą, i koniec końców, jak to często bywa – rzeczywiście przyswojona sobie przez znaczną część ukraińskiego społeczeństwa”. Zdaniem Hruszewskiego, dawna orientacja była najpierw podważona przez rosyjską rewolucję, która osłabiła ten moskiewski przymus, który ciążył za starego reżimu nad Ukrainą. Początkowo tylko osłabiła, ale nie zniszczyła. Wojna bolszewików z Ukrainą ostatecznie postawiła krzyżyk na tej ideologii, rozwiązała jakiekolwiek moralne węzły, które jeszcze mogły w czyichkolwiek oczach wiązać Ukraińca z moskiewskim obywatelstwem oddzielnie, specjalnie. Ona jakby zdjęła z Moskowszczyzny zwykłe i znudzone prawa „szczególnie uprzywilejowanego” narodu i dała Ukraińcom możliwość kierowania się w relacjach z nią tylko dobrem własnego narodu, a nie jakimiś interesami wspólnej rewolucji, wspólnej kultury, wspólnej ojczyzny itp. Ważne, że w tych historycznie nowych warunkach Hruszewski przeprowadził analizę wielowiekowego prorosyjskiego zwyrodnienia wierzchołkowej części ukraińskiego społeczeństwa, któremu obecnie należy się uważnie przyjrzeć. Początki tego zwyrodnienia, zdaniem uczonego, korzeniły się w korzyści i strachu. Według jego uszczypliwie dokładnych słów, po włączeniu Ukrainy do Moskowszczyzny „poszły wysługiwania się przed moskiewskim rządem dla swojej prywatnej korzyści – dla nadań majątkowych, dla żołdu… Jeszcze dalej – zabieganie koło urzędów w kozackim wojsku, którym faktycznie zaczął rozporządzać moskiewski rząd, a potem – z wprowadzeniem moskiewskiego urzędowania, cała ta nieutulona „ochota do urzędów, a zwłaszcza do żołdu”, która całą ukraińską

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

inteligencję przekształciła w jedną masę kandydatów na carskie posady, zalała Petersburg chmurą ziomków-łotrów, opisanych przez Szewczenkę w jego „Śnie”...”. Jednocześnie, „od pierwszych swoich spotkań z ukraińską ludnością moskiewski rząd terroryzował ją niezwykle”. Rzecz w tym, że system karny na Ukrainie nie odznaczał się surowością, i takie moskiewskie kary jak „bezlitosne bicie” batami lub kijami za różne, w tym nieznaczne przewinienia, przymusowe okaleczanie, zsyłka na Sybir z odebraniem całego majątku „na rzecz cara” były niewymownie straszne dla Ukraińców i rodziły strach. „Z pokolenia na pokolenie wychowując się w panicznym strachu przed tym terrorem, psychologicznie niezrozumiałym i organicznie wstrętnym ukraińskiej naturze, ukraińska ludność traciła w końcu wszelką psychiczną odporność przed nim i wykazywała niezwykłą podatność na wymagania moskiewskiej polityki, za którymi stał ten system kar. I oto, postawione przed wyborem między moskiewskim katowaniem a moskiewskim żołdem, ukraińskie społeczeństwo wyrabia u siebie ten haniebny typ „samozapartego” sługusa, chama moskiewskiego, który nie tylko służy do samozapomnienia, gotów oddać każdą narodową pozycję, każdy narodowy interes moskiewskiej polityce, ale i podbudowuje pod to ideologiczne podstawy”. Pewne jest, że z czasem można pogłębić, uściślić i uzupełnić tę analizę, ale bezspornie przyczyny ukraińskiego „chłopstwa”, potępionego przez Hruszewskiego, leżały „w motywach samych nieidealnych: korzyści i strachu”. Niestety, te przyczyny działają do dziś wśród części Ukraińców... Wielki Ukrainiec ostro pisał o tym, że uważa wyzwolenie od „psiego obowiązku” wobec Moskiewszczyzny za niezwykle ważne i cenne. I dlatego, według słów Hruszewskiego, nie na darmo przelała się krew tysięcy rozstrzelanych ukraińskich inteligentów i młodzieży, bo przynieśli oni duchowe wyzwolenie naszego narodu od najcięższego i najbardziej szkodliwego jarzma – dobrowolnie przyjętego duchowego czy moralnego zniewolenia przez Moskwę: „Wszystkimi tymi paradoksami i naciągnięciami, powtarzanymi tak długo, że zaczynali w nie naprawdę wierzyć ci, którzy je powtarzali, zamazywano, maskowano, zasłaniano tę wielką historyczną, kulturową, psychologiczną, jaką tylko chcecie, granicę, która od wieków oddzieliła Ukrainę od Moskiewszczyzny, naród ukraiński od moskiewskiego. Nie dostrzegać jej mogli tylko ludzie w klapkach na oczach, zaślepieni i ogłuszeni tymi fałszywymi, stuleciami powtarzanymi frazami. Realne fakty na każdym kroku mówiły o głębokiej antytezie tych dwóch bliskich krwią, a odmiennych duchem narodów, i, być może, dopiero dzisiejsze „wielkie wstrząśnienie”, ten krwawy napad bolszewików na „chochołów” i ogień ruiny zniszczy te klapki, te opaski, które leżały na oczach ukraińskich obywateli i nie dawały im orientować się w realnych faktach”. Na czele nowego państwa Mychajło Hruszewski ogłosił „orientację zachodnią” Ukrainy. Po pierwsze, oświadczył, że „w porównaniu z narodem wielkoruskim ukraiński jawi się narodem kultury zachodniej... podczas gdy wielkoruski, choć i europeizowany, stoi w pełni we władzy orientalnego ducha i żywiołu”. Po drugie, Hruszewski odkrył w związku z tym „nowe perspektywy” ukraińskiego państwa: „Kiedy ukraińskie życie zrywa narzuconą mu przez moskiewską politykę, przez moskiewską przemoc orientację północną, może ono z nową siłą, z nową energią odnowić swoje związki z zachodnim światem. To dyktują nie tylko jego stare tradycje, stare nawyki, ale i to duchowe pokrewieństwo, które bez wątpienia istnieje między ukraińskim narodowym, etnicznym elementem a życiem zachodnioeuropejskim”. Te ważne tezy oraz konkretne wytyczne, które już stały się historią, porażają swoją bolesną spójnością z obecnym czasem. Szczególnie bolesną tym, że nie zostały w pełnej mierze zrealizowane w ubiegłym stuleciu. Przypomnę, pochodzą one z pracy Hruszewskiego „Na progu Nowej Ukrainy. Myśli i marzenia”, napisanej w lutym-kwietniu 1918 roku. Współcześni badacze zaznaczają, że w tamtym czasie ona

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Pamięci Leonida Makarowycza Krawczuka

Sprawa z archiwum była bardziej podobna do utopii niż do programu najbliższych działań. Ale przecież sam Hruszewski ostrzegł na początku swojej pracy, że wiązał swoje myśli nie z bieżącymi sprawami i problemami, a „ponad nimi zwracał się ku przyszłości”. Mychajło Serhijowycz, który, według jego słów, „przyszedł do polityki przez historię”, świadomie przejrzał w przyszłość i pozostawił dla Ukrainy i Ukraińców prawdziwie strategiczne drogowskazy, i historyczna racja należy do niego… Bez wątpienia współczesnemu społeczeństwu obywatelskiemu niezwykle ważne jest znać i pamiętać o prawdziwie fundamentalnych wnioskach Mychajła Hruszewskiego dotyczących budowy ukraińskiego państwa i jego orientacji w świecie, które obecnie gwałtownie nabrały nowej wagi i niebywałej aktualności. Przecież po stu latach znów jesteśmy na progu, którego wcześniej nie przekroczyliśmy w pełni. Heroiczna walka narodu ukraińskiego przeciwko rosyjskiej zbrojnej inwazji nie pozostawia wątpliwości, że tym razem Ukraina nie zadowoli się tylko myślami i marzeniami… Jeśli spróbować wyraziście i porywająco sformułować dewizę ukraińskiej teraźniejszości, to moim zdaniem jednoznacznie trzeba wziąć przejmujące strofy narodowego klasyka Dmytra Pawłyczki z jego wiersza „My z Moskalami – nie jeden naród…”, opublikowanego w „Słowie Proświty” jeszcze siedem lat temu: My z Moskalami – nie jedno prawo, My na swojej ziemi, oni – przybłędy, Oni – katusze, morderstwa i niewola, A my – powstańcy i sztandary wolności. Ukraino, aniele z trąbą, Bądź dzisiaj nam za trębacza! Ukraino, idziemy do boju – Daj nam śmiercionośnego miecza! My z Moskalami – nie jedna wojna, Była sto pierwsza – będzie jeszcze sto druga, Kiedy upadnie kremlowski Szatan, A my od broni wrócimy do pługa. 1 Melnyczenko W. Mychajło Hruszewski: „Ja osnuwawsia w Moskwie, Arbat 55”. M., 2005. 448 s.; Tegoż. Taras Szewczenko i Mychajło Hruszewski na Starym Arbacie. M., 2006. 655 s.; Tegoż. Moskwa Mychajła Hruszewskiego: autorska encyklopedia-chronoskop. M., 2014. 568 s. 2 Werstiuk W. Epoka Centralnej Rady w publicystycznym dziedzictwie M. Hruszewskiego // Hruszewski M. Utwory w 50 tomach. T. 4. Ks. I. Lwów, 2007. S. IX–X, XIV, XV. 3 Hruszewski M. Utwory w 50 tomach. T. 4. Ks. I. Lwów, 2007. S. 89. W tym tomie znajdują się wszystkie prace M. Hruszewskiego, do których zrobiono odniesienia w artykule. Jurij SZCZERBAK, pisarz, Nadzwyczajny i Pełnomocny Ambasador Ukrainy Kilka godzin po wiadomości z Monachium o śmierci pierwszego Prezydenta niepodległej Ukrainy Leonida Makarowicza Krawczuka pewien mój dobry znajomy i pod wieloma względami człowiek o podobnych poglądach, posiadający wiele wyrazistych talentów politycznych i publicystycznych, napisał pełen pasji wpis, w którym najczarniejszymi słowami scharakteryzował zmarłego, oskarżając go o wielkie zbrodnie popełnione przeciwko Ukrainie. Nie neguję prawa tej osoby do negatywnej oceny L. M. Krawczuka, tym bardziej że autor postu znajdował się na początku lat 90. XX wieku w samym epicentrum nieprzejednanego starcia politycznego nacjonał-demokratów z komunistami, których czołową postacią był Krawczuk. Od tamtego czasu ciągną się skrajnie krytyczne oceny zmarłego. Rozumiem, że życie polityczne ma swoje okrutne prawa „walk bez zasad”, zwłaszcza w epoce postmodernizmu i wojen zastępczych: tutaj nie działa chrześcijańska zasada „o zmarłym dobrze albo wcale”. A jednak – zbyt znaczącą postacią w historii Ukrainy i świata pozostanie Leonid Makarowicz, by położyć przed jego trumną tylko żelazny, z drutu kolczastego, czarny wieniec nienawiści. Wiadomość o śmierci L. M. Krawczuka napełniła moje serce, zmęczone wieloma nieszczęściami lat 2020–2022, nowym bólem: znałem i szanowałem Leonida Makarowicza, choć nie zawsze się z nim zgadzałem, rozumiejąc: każdy człowiek, a tym bardziej tej skali, jest złożonym, sprzecznym, wielowymiarowym dziełem Boga i Diabła, genetyki i historii, tradycji rodzinnych oraz osobistych cnót, wad i upodobań. Był czas, kiedy Krawczuk – prosperujący nomenklaturowy komunistyczny bonza – wydawał się (i był) bezgranicznie daleki ode mnie – samotnego kijowskiego inteligenta-niekomunisty, brata represjonowanego członka OUN. Ale stał się cud – i siłą nieodwracalnych okoliczności historycznych Krawczuk z biblijnego „Szała” przemienił się w ewangelicznego „Pawła”, przekształcił się z jednego z ideologów ukraińskiego radzieckiego komunizmu okresu agonii w umiarkowanego „nacjonalistę”, budowniczego państwa narodowego. I już pierwsze spotkanie z nim pokazało, że łączy nas wspólna troska o los Ukrainy, jej bezpieczeństwo polityczne i ekologiczne. Nie na darmo L. M. Krawczuk, który rekomendował mnie na stanowisko pierwszego ministra ochrony środowiska Ukrainy, zgodził się stanąć na czele Narodowego Komitetu Ochrony Dniepru. Widziałem Leonida Makarowicza w różnych sytuacjach: podczas jego dyskusji z ideologami Ludowego Ruchu Ukrainy, w trakcie jego negocjacji na Kremlu, kiedy związek radziecki znikał jako podmiot prawa międzynarodowego i rzeczywistość geopolityczna, podczas międzynarodowych wizyt Krawczuka w USA, Polsce i Izraelu – gdzie w pełni ujawnił się jego talent dyplomatyczny, bezwarunkowe bronienie przez niego interesów narodowych nowo narodzonego państwa ukraińskiego. Pracowałem z nim w Ukraińskiej Radzie Pokoju, kiedy Krawczuk nie piastował już najwyższego stanowiska i fala pochlebców oraz żądnych władzy ludzi odpłynęła z jego poczekalni. Nierzadko razem z Dmytrem Pawłyczką zachodziliśmy do biura Leonida Makarowicza, mieszczącego się przy Hruszewskiego obok budynku Gabinetu Ministrów, i prowadziliśmy długie, szczere rozmowy o życiu i polityce. Nie próbował ukrywać swojej komunistycznej przeszłości, nie przedstawiał się jako większy „patriota”, niż był. Tak, wyszedł z leninowskiego frenczu, formował się i działał w czasach Breżniewa-Susłowa, był blisko związany z gauleiterem Ukrainy Szczerbyckim, pracował na rzecz wzmocnienia totalitarnego reżimu. Ale jednocześnie nosił w swoim sercu Ukrainę, testamenty swoich rodziców i rodaków, pieśni i język swojej ziemi. Przeszedł szkołę nacjonał-komunistów typu P. J. Szełesta i F. D. Owczarenki, dobrze znał „Testament dla bojowników o wyzwolenie” Wołodymyra Wynnyczenki, który proroczo przewidział w 1949 r., że właśnie na Ukrainie wybuchną idee niepodległości i zrealizują je właśnie komuniści, „a nie kto inny, nie jakieś siły z zewnątrz, a tym bardziej nie maleńka garstka emigrantów”. I w odpowiednim momencie – w 1991 roku, w odpowiednim miejscu – w Kijowie i Puszczy Białowieskiej – dokonał głównego czynu swojego życia, którym odkupił wszystkie swoje przeszłe i przyszłe grzechy: stał się „terminatorem” Imperium Zła – ZSRR – oraz ojcem nowej ukraińskiej państwowości. …Czy wiecie, jak pracował nocami Leonid Makarowicz (a ja to widziałem), przygotowując tylko krótkie tezy swoich wystąpień, bo wyróżniał się błyskotliwą pamięcią, głębokim szachowym (strategicznym) umysłem, zdolnością dialektyka-polemisty; był człowiekiem ostrożnym i chodził „między kroplami”, ale zdesperowanym w swoim głównym wyborze – kiedy zdecydowanie, ryzykując życie, stanął po stronie Ukrainy, jej wyzwoleńczego zrywu. Kiedy zrozumiał, że rosyjski imperializm i mesjanizm – to główny wróg Ukrainy. Od wieków i do dzisiaj. I w przyszłości też. O tym były jego ostatnie słowa i myśli… Aby zrozumieć Krawczuka, trzeba przeczytać jego książki, zwłaszcza ostatnią – „Pierwszy o władzy”, w której szczerze opowiada o tajemnicach władzy, daje bezkompromisowe oceny wielu wyższym postaciom ukraińskiej sceny politycznej, odczarowuje mitologiczne fantazje, nagromadzone przez lata niepodległości. Za to można i trzeba wybaczyć grzechy L. M. Krawczuka, prawdziwe i wymyślone przez jego wrogów. Pokój jego duszy i Królestwo Niebieskie. Tam spotka się z Jelcynem i Szuszkiewiczem i omówi z nimi wstępne podsumowania rozpadu sowieckiego sojuza i perspektywy nadchodzącego krachu raszystowskiej federacji. Cześć Jego pamięci.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Tata: urodzony w 33-m

Inna BIŁOUS, Naddnieprze Mój ojciec, Ołeksij Semenowycz Jakymenko, urodził się w 33-m, w najbardziej głodną wiosnę na Naddnieprzu, 25 marca – martwy. Starsza siostra Nadijka tego samego dnia zagrzebała w popiele jego sine ciałko, bo nie oddychał. Nie miała siły go zakopać – była już spuchnięta. Tak jak ich mama, moja babcia – Domacha, której nigdy nie widziałam… Ludzie go uratowali, „bo stękał”, jak mówił, później nazywając siebie „powstałym z popiołów”. W tym gorzkim żarcie – cała jego istota, los i życie – wbrew, na przekór, mimo wszystko… Całe życie uprawiał chleb, choć był „jak artysta” – mówili we wsi… I nie tylko z wyglądu. Śpiewał niczym słowik. Znał setki ludowych pieśni: miał „dwie robocze oktawy” i sięgał górnego „do”, kiedy zaczynał „Owce moje, owce…. Kto was będzie pasł… Jak mnie nie stanie…”. Dobrze śpiewały też jego siostry: Hala i Ola (i jakie były piękności!). A kiedy we trójkę – to serce zamierało, człowiek znajdował się w innej rzeczywistości, choć mnie tylko kilka razy udało się usłyszeć to drogie trio – tak ułożył się ich los. Czy to ból ich wielkiego kozackiego rodu, rozdartego-poszarpanego głodem, rozkułaczaniem, wojną, nędzą, czy ból całej Ukrainy, którą kochał ponad wszystko – przelewał się w te pieśni, które do dziś brzmią we mnie… …Równiej od mojego ojca w polu wytyczyć pierwszą bruzdę nie potrafił nikt w okolicy, i już po niej wjeżdżały na zagon inne traktory. Potrafił wyskoczyć z kabiny i nabrawszy powietrza w pełne piersi, na cały step zaśpiewać: Oj steeeeeep, ty, mój steeeeeep, Steeeeep – rozleeeeegłość moja! I dalej według tekstu (w mojej pamięci z dzieciństwa): …Biegnijże ty, mój koniu, Do ojca w podwórze, Uderzże ty, koniu, O gęsty częstokół… Zarżyjże ty, koniu, Żałośnie. Oj i wyjdzie ojciec, Wyjdzie i matka mojaaaa…. „No, czysty ci Gnatiuk!” – z miłością mówiła nasza sąsiadka, babcia Swystunka (Hnatiuk Dmytro, wiadomo), kiedy tak samo na całe podwórze w dźwięczny wieczór ojciec, doglądając gospodarstwa, żartobliwie zaczynał: „Oj, wiedzieć-wiedzieć, a kto nieżonaty…” Ojciec był jeszcze tym żartownisiem – ludzie wokół niego roili się, choć jego oczy pozostawały prawie zawsze smutne i głębokie… Nie był jak wszyscy – był wolny i rozpościerał skrzydła, nawet kiedy nie dawano mu wzlecieć. Był „poza” tamtym systemem, był samowystarczalny, niepokorny i niepokonany, zachował w sobie osobowość, integralność natury, spalając się od wewnątrz – jak już później zrozumiałam… Nosił wyszywaną koszulę, objeździł, nie żałując pieniędzy, „pół świata” – Kirgizię, Kazachstan, Nadbałtyk, Ural, Karpaty, a nawet (w tamtych czasach!) Bułgarię… Odszedł szesnaście lat temu. Byliśmy z nim wielkimi przyjaciółmi, byliśmy na jednej fali, i cała planeta oderwała się w mojej duszy i poleciała w niebyt wraz z jego odejściem w inny wymiar. Ojciec, chyba nigdy nie mówił słowami, jak mnie kocha, ale tego nie trzeba było… On po prostu mówił „Córeczko”, po prostu kiedy trzeba, był obok, po prostu był mężczyzną, opiekował się, chronił… W każdą niedzielę o 4 rano, kiedy autobus z naszej wsi odjeżdżał do Dniepru – on zawsze, jak żołnierz, odprowadzał mnie, zanosił nie do udźwignięcia torbę z jedzeniem aż do siedzenia i dawał „trójaka” (cały skarb!) na taksówkę, żartując: „Jak jest komu torbę donieść, to możesz i przepić…” I tak samo o każdej porze roku w sobotę wieczorem witał z autobusu. I przyjeżdżał – koniecznie! – do akademika, kiedy mnie w jakiś weekend nie było, bo „dziecko przecież głodne”. Moje dziewczyny-przyjaciółki w pokoju czekały na niego z niecierpliwością – jego aksamitny głos i nasz dźwięczny śmiech rozchodziły się po piętrze i wszyscy wiedzieli, kto u nas gości. Potem spacerowaliśmy z nim po mieście, on opowiadał-opowiadał, czas leciał błyskawicznie, bo ojciec bardzo dobrze znał historię, był mądry, oczytany (dziesięciolatkę skończył w czterdziestym dziewiątym), choć z jego pokolenia nie wszyscy (nawet mądre dzieci) mieli i siedem klas, i z nim nigdy nie było nudno. Pisał wiersze, dużo czytał, lubił wszystko wiedzieć… Wiele rzeczy też nie potrafił – podlizywać się, zginać karku, „dorabiać się majątku”. Ale dał to, co najcenniejsze (to oprócz wyższego wykształcenia nam z bratem) – głęboką mądrość, która i dziś „pracuje”, przydaje się. Ojciec mawiał: „Jeśli nie można w połowie umrzeć, to tak samo, chyba, nie można i w połowie żyć, i kochać – w połowie…” Przeżył na całego – niełatwe i nieproste swoje życie, bo urodził się nie w porę… Zmarł w sześćdziesiąt siedem lat… Ksiądz, którego przywieziono odprawić pogrzeb, z podziwem oglądając „wiejski pogrzeb” (ludzi było kilkuset), zapytał mnie: „Więc kogo chowamy? Wy przecież” Oleksij Jakymenko mówili – emeryt, dziadek… A ludzi o, ile!” A kim on właściwie był, mój drogi tato? Był PRAWDZIWYM Ukraińcem – takim, jakich niszczono fizycznie i moralnie, bo nieśli w sobie kod genetyczny narodu: pięknem, talentem, pracowitością, poczuciem humoru, przywództwem, odwagą i niezłomnością – gdziekolwiek ich rzuć i jakąkolwiek pracę daj. Spłonął w tej atmosferze, ale przekazała się i pozostała jego narodowa czystość i autentyczność – w jego wnukach, tak jak w wnukach i prawnukach jego sióstr, którymi zachwycam się dzisiaj… Bo to ród, w którym to, co narodowe, jest zakodowane w genach, nie da się go pokonać, wykorzenić ani zabić! I takich są setki, tysiące w naszej Ukrainie! Naszą chatę budowali „tołoką”, jak i wszystkie wiejskie chaty w latach sześćdziesiątych. I tynkowali „tołoką”. Dziad Semen zrobił końmi zaczyn z gliny i słomy – pierwszy, a potem z plewami – drugi: przed chatą i akurat pośrodku przyszłego podwórza. „Na grubość cegły suszonej (lampaczu) pomazane wewnątrz” – wyjaśniał tato wszystkim, którzy mówili, że chata nasza jest sucha i ciepła. Znanych tynkarek we wsi było nie więcej niż dziesięć. Tych, które umiały i kąty wyrównać, i ściany „gładzić” łokciami „wszelkiej maści”. Wszyscy inni też tynkowali porządnie, ale tylko „pod ręką” u tych tynkarek – a zwłaszcza kiedy chata! Nowa! Mój tato był tak wdzięczny wszystkim, którzy pomogli mu postawić chatę – zawsze o tym mówił. I „odrabiał” potem ludziom po wsi, kiedy kładli „stropy”, mieszali zaczyny, stawiali ściany. I wyśpiewywał przecież od serca, kiedy naprędce obmywszy się, siadali gromadnie obiadować po ciężkiej pracy. Tak w koło chodzili po budowach wszyscy, odwdzięczając się współmieszkańcom – nie tylko mój tatuś. Ale tynkarki... Dopóki żył, szanował każdą, wspierając w biedzie i radości, bo „ona przecież nam chatę tynkowała!”. A kiedy tato kupił swoje pierwsze auto, to „do Petrykiwki na bazar” woził „dziewczyny-tynkarki” od razu – wystarczyło ich słowo! Bazar w moim dzieciństwie był najlepszy w niedzielę w Petrykiwce, bo tam można było kupić wszystko: od prosiąt, koźląt, kurcząt, cieląt, królików, rozsad, sadzonek, gliny i szczotki, łopaty i trzonka – po ogromne bochny chleba, znane na całe Naddnieprze i smaczne oraz piękne, jak słońce! Jakże ja kochałam te wyjazdy na bazar! Tato mnie brał zawsze – nie trzeba było nawet prosić. Mniejsza o to, że bardzo wcześnie trzeba wstawać – w samochodzie siedziałam pierwsza! Zabieraliśmy z tatą jedzenie i picie, zajeżdżaliśmy do ciotki Natalki Jacenczychy, dalej drogą „podchwytywaliśmy” Syzonenczychę, Dugenczychę, Borysenczychę, albo Polkę Harkuszychę, czy Kozaczkę, czy tatową kumę Halkę Łytwynkę i – „w drogę”! Tatuś lubił jechać stepami, polnymi drogami. Znał je dobrze, bo chodził po wojnie do Chutoryjskiej szkoły do dziewiątej-dziesiątej klasy. „Co, dziewczyny, kto na przełaj jeździ – w domu nie nocuje?” – żartował, a wszystkie chórem zaczynały śpiewać! Okna w samochodzie były otwarte, wiatr upajał aromatami traw i kwiatów, a radość moja była tak samo bezgraniczna, jak dziecięce lato! W Petrykiwce na bazarze tatuś zawsze kupował petrykiwskie pierniki – dwa ogromne kulki, zawinięte w szary gruby „sklepowy” papier. Pierniki były twarde, niezbyt słodkie, ale biała pomada słodka i pachnąca, topniała w ustach, i smak ten dla mnie już nie powtórzył się nigdy! Jak oni je wyrabiali? Ale smaczniejszych od tych pierników łakoci dla mnie nie było! Czy może dlatego, że kupował je tato? I że smakowaliśmy je razem z ciotkami-tynkarkami – wielkimi pracownicami – pod ich „po!-wieee-czerzuję saaaamaaa, bo!-jużeeej i miłego nieee-maaaa!” I – „Inko, podśpiewuj!”. Nie ma nikogo z nich... Tylko ta polna droga do Petrykiwki! I pieśń... I pierniki – których już nie pieką. Zresztą nie kupi mi ich nikt. Bo to tylko tatowe podarki... Żniwa... Kombajny huczą, jak trzmiele – uparcie, wytrwale, nieustępliwie! To tu, to tam obok wsi! Wieczór gęsto nasycony zapachem rozpalonej ziemi, przesuszonej słomy, zboża, kurzu! Trasą jedziesz – a ich cztery „prowadzą” zagon jeden za drugim... Ustawiły się na skraju pola, jak pod linijkę, ciężarówki do przewozu ziarna. Chłopcy-kierowcy zbili się w gromadkę i dzielą na wszystkich skąpy cień od najbliższej akacji. Upał! A po tamtej stronie pola dwa ogromne „Case’y” już czerwienią się – łuszczą ściernisko, dyskują. Obrazek – idealny do telewizyjnego reportażu. Pewnie i ja powiedziałabym: wielkość, piękno! Gdybym nie znała ceny tego piękna! Ale wszyscy we wsi znają tę cenę! Bo niezaangażowanych w żniwa, w step tutaj nie bywa... Jak kiedyś, tak i teraz. Tylko gdy zboże płowieje – ja wspominam swojego tatę. „Wchodzimy w żniwa!” – mówił przy kolacji, i to oznaczało, że nie będziemy go widywać „dobami”! Tęsknię za tatą strasznie! Wtedy jadę rowerem na klepisko, zostawiam rower „na wadze”, a wujek Siniawski – wagowy, pyta: „Co, mała, do taty?”. – Kto od taty wiezie? – pytam pierwszego z brzegu kierowcy, który właśnie wysypał pszenicę na pryzmę. – Wskakuj! Podwiozę! – tutaj wszyscy swoi! I dla mnie, i dla taty! I między sobą. Dojeżdżamy do pola – i wypatruję taty kombajn. I poznaję go zawsze! Nie muszę pytać – gdzie mój tata? Wstydzę się pytać – gdzie mój tata! Ja go widzę! I lecę naprzeciw, na przełaj, w pole! Tata z daleka trochę zwalnia, macha do mnie z kabiny – zawsze! I podaje z góry rękę, kiedy jestem już na pierwszym stopniu! Tata – cały w pyle, zmęczony, i ja to widzę. Ale jest zadowolony, uśmiecha się i mówi: „Córeczko, całować się nie będziemy, bo pobrudzę!”. W stepie długo nie mogę być. „No, nie wolno dzieciom w stepie!” – tata tak każde żniwa mówi. Ale udaje nam się z nim posiedzieć w cieniu pasa leśnego, póki któryś z jego młodych pomocników sam przejedzie zagon. Tata nalewa mi zimnej wody ze swojego ogromnego metalowego traktorskiego termosu z białą „zakrętką”, odłamuje niemały kawał pieczonego chleba! A sam zdąży zjeść parę jabłek „papierówek”, które przyniosłam mu w prezencie z domu. Inne zabiera ze sobą do kombajnu. „Odwieziesz”, – mówi tata do kogoś z kierowców, a mnie tak bardzo chce się do tatusia przytulić! Tak bardzo chce się! Jak teraz... W pamięci wieczory, kiedy tatę, bywa, podwożą wcześniej z pola prosto do domu – to jeśli żniwiarzy przegoni deszcz, albo „dobili” jedno pole do wieczora, a na inne przeniosą się już jutro rano. Siada na ławeczce na podwórku pod młodą gruszką – zakurzony, biedny i zmęęęczony – i tak siedzi minutę, dwie, pięć. „Tato, woda nagrzała się, żebyś się wykąpał!” – nie wytrzymuję ja. A on milcząc pali swojego papierosa, aż mruży oczy: „Poczekaj, córeczko, daj odetchnąć. W głowie mi jeszcze wszystko huczy!”. I jeszcze przypomina się, jak na dożynkach mój tata – przystojny, postawny, w białej koszuli – zawsze prosił: „Tylko nie zakładajcie na mnie tego wieńca z kłosów! Te ości tak mnie pokłuły podczas żniw!”. Kiedy już jako dorosła robiłam dziennikarski reportaż z kolejnych dożynek i jeden szanowany kombajnista powiedział słowo w słowo tę „tatową” frazę – aż wzdrygnęłam się! Bo taty już nie było... My z tatą kochamy chleb! Bardzo... Tatuś mój jadł go dużo i zawsze był szczupły jak trzcina! Bo ciężko pracował! Żaden z mechanizatorów jego pokolenia z naszej wsi nie przeżył długo, praca rolnika jest naprawdę ciężka i wyczerpująca. Nawet teraz, kiedy kombajny mają „klimy”, drzwi w nich są hermetyczne, a siedzenia bardzo wygodne. A praca ciężka! Młodzi chłopcy-mechanizatorzy dziwią się: „Pani tak sprawnie wchodzi na kombajn!”. A ja im dumnie odpowiadam: „Bo ja jestem córką kombajnisty, chłopcy!”. Teraz już nie lubię, kiedy podają mi z góry rękę, jak kiedyś robił mój tata... I nie lubię, kiedy dewaluuje się pracę rolnika. Pracę wiejską! Kiedy znieważa się wieś. Bo za chleb drogo zapłacono – uwierzcie!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

„Oto i nasza ciemność”

Ołeksandra MANDROWSKA, dziennikarka W tym roku 86 lat mógłby świętować Łeonid Prokopowycz Patyczuk – muzyk, nauczyciel, dyrektor Iwankowskiej Szkoły Muzycznej, a dla mnie – kochający dziadek. To naturalne, że dziadek Łeonid nie mógł w pełni zastąpić mi ojca. Ale stał się dla mnie kimś nawet większym – przykładem w życiu, mądrym doradcą, przyjacielem. Dziadek urodził się 13 lipca 1936 roku we wsi Ripky w rejonie izjasławskim w obwodzie chmielnickim. W rodzinie, oprócz niego, byli jeszcze bracia i siostry (dokładnie nie wiem, ile dzieci mieli moi pradziadkowie Wasylina i Prokip. A zapytać teraz już nie ma kogo). Najbardziej opiekował się młodszą Niną – pomagał odrabiać prace domowe, przygotować się do egzaminów do kolegium pedagogicznego. Ciocia Nina (tak ją nazywałam) całe życie przepracowała jako wychowawczyni w przedszkolu w Izjasławiu. Łeonid Patyczuk z przydziału trafił do osiedla Iwanków w obwodzie kijowskim, gdzie zaczął pracować w zawodzie. Tam spotkał moją babcię, Ołenę Feszczenko. W tamtym czasie samotnie wychowywała córkę Ludmyłę, a mój dziadek zdołał nie tylko zaakceptować dziewczynkę, ale i stać się dla niej ojcem – zawsze troszczył się jak o własną i dał swoje nazwisko. Przez jakiś czas młode małżeństwo mieszkało w mieście Inhułeć w rejonie krzyworoskim (obecnie – dzielnica Krzywego Rogu). Tam moim dziadkowi i babci urodziło się wspólne dziecko – moja mama. Dziadek zajmował się ukochaną pracą – zawodowi oddawał się całkowicie. Po pewnym czasie powrócił w rodzinne strony swojej Switłana (Reszotko) MYCHALUK Tak się złożyło, że ja, jak i wielu współczesnych Ukraińców, urodzonych w czasach byłego ZSRR, nie znam swojego rodowodu dalej niż do pradziadka i prababci. Więcej udało mi się dowiedzieć o swoim rodowodzie po linii mojej matki, a po ojcu znam i pamiętam tylko babcię. Niestety, z powodu pewnych okoliczności historii rodzinnej, nie mogłam wypytać taty mamy – mojej babci o jej korzenie. I teraz, kiedy minęło już ponad 12 lat, odkąd mój tata Anatolij Reszotko odszedł z życia, niewysłowiony ból i żal ściskają moje serce i przychodzi spóźnione zrozumienie tego, że powinnam była wypytać go (a był małomówny, jak wszyscy prawdziwi mężczyźni) o jego ród. Właśnie dlatego teraz, jak rzadkie perły, staram się wyławiać ze swojej pamięci dziecięce wspomnienia, fragmenty opowieści moich bliskich i innych starszych ludzi o przeszłości oraz w jakiś sposób uporządkować je na papierze, bo czuję dług wobec pamięci swoich przodków i uważam za swój moralny obowiązek podzielić się tymi wspomnieniami ze swoimi dziećmi i wszystkimi, którym nie jest obojętna historia każdej ukraińskiej rodziny, jako cząstki wspólnej historii narodu ukraińskiego. Rodzina mojego taty pochodzi z osiedla Lubecz w rejonie ripkyńskim w obwodzie czernihowskim. To staroruskie miasteczko, które ma ponad wiekową chwalebną historię i niezbyt radosną teraźniejszość, jest moją małą ojczyzną. Mój dziadek po linii ojca Reszotko Dmytro Mychajłowycz (1900–1962) zmarł jeszcze przed moim żony i objął Iwankowską Szkołę Muzyczną, kierował orkiestrą dętą. Po konflikcie z partyjnym kierownictwem osiedla został bezpodstawnie skazany w sfabrykowanej sprawie i odbywał karę w miejscach pozbawienia wolności. Odszedł w marcu 2011 roku. W starej chatce coś stało się z elektryką – zadymiło się okablowanie, wybuchł pożar. Z ostatnich sił starszy, 75-letni mężczyzna próbował wydostać się na ulicę. Kiedy rano wyważono drzwi, leżał przed progiem. Na pogrzeb nie pojechaliśmy – babcia jeszcze prawie nie stawała na operowaną nogę, nie było z kim jej zostawić. Nie wiem, gdzie jest jego grób – nie zapytałam w swoim czasie babci, z powodów rodzinnych zerwały się relacje z jego siostrą – ciocią Niną. A dziadka tak bardzo brakowało… Jest w zaświatach już ponad dziesięć lat. A mnie wciąż stoi przed oczami duszny letni wieczór. Lipcowo pachną floksy przy drzwiach naszego starego domu. Pod oknami w zaroślach bzu cykają cykady. A w ogrodzie, pokrytym lekkim wieczornym oparem, turkoczą niewidzialne turkucie. Nasza mała rodzina – siedmioletnia Sasza, babcia Ołena i dziadek Łeonid – siedzą przy telewizorze. Na ekranie puszczają jakiś koncert. Jestem oczarowana widowiskiem na scenie. Babcia nieuważnie patrzy w ekran jednym okiem, bo cała jej uwaga skupiona jest na rudym berecie dziadka, do którego przyszywa podszewkę. W przeciwieństwie do niej, dziadek patrzy uważnie. I komentuje. Czasami złości się na nieprofesjonalizm występujących, a nawet zrywa się, by odsunąć krzesło i wyłączyć telewizor. – Siedź – babcia pojednawczo kładzie mu rękę na kolanie. Nasza mała rodzina przygotowuje się do snu. Jako wyjątek, będę spać dzisiaj z babcią, bo w „moim” pokoju pościelą dziadkowi. Babcia wyjmuje z żółtawej lakierowanej szafy z matowym lustrem białą czystą pościel. Pościel pachnie rozgrzanym żelazkiem, świeżym wiatrem i trochę piołunem (posypywali, żeby nie dostały się mole i jeszcze jakieś wstrętne, nikomu nieznane czarne robaczki). Macha prześcieradłem w powietrzu, rozprostowując je. A mnie wydaje się, że babci nagle wyrosły skrzydła, jak u wielkiego jasnego anioła. Ktoś cichutko skrobie w szybę. Dziadek poprawia na ostrych ramionach rozciągnięty podkoszulek i idzie otwierać. Na progu stoi mama. – Dobranoc, tato! – gwałtownie obejmuje dziadka, tuli się do niego całym ciałem. Na kilka sekund zastyga i nie chce wypuszczać ojca z objęć. Ma 29 lat (moja mama z tamtej letniej nocy i ja dzisiejsza – jesteśmy rówieśniczkami). Ale po latach wydaje mi się, że w tamtym momencie czuła się małą siedmioletnią Lilą, która biegnie objąć „tatę Lonię” przed snem. ...Babcia wciąż jeszcze kombinuje z pościelą. Dlatego kładzie mnie do łóżka dziadek. – Dziadku, nie wyłączaj światła, boję się ciemności! – Ooooo, a my teraz zrobimy inaczej. Ty się kładź, a ja zaraz coś przyniosę. Dziadek znika w przedpokoju. Leżę i staram się nie patrzeć w dwa ciemne kwadraty okna. Kto wie, co się za nimi czai. Mrok niespodziewanie rozrywa żółty snop światła. To dziadek przyniósł i włączył swoją ręczną latarkę ze srebrzystego metalu i z „wypukłą” rączką. – Oto i nie ma ciemności – bardziej niż ja sama cieszy się dziadek. – Dziadku, poczytaj! – Późno już, dziadka oczy bolą. Daj, ja ci lepiej bajkę opowiem. – Jaką? Ja nie chcę o kurce Rjabie czy o szarym wilku! – Nie, nie o kurce. Bajka o Szusziku. – To kto, dziadku? Czy takie coś w ogóle istnieje? – A teraz połóż się, przykryj kocykiem, zamknij oczka, a ja opowiem. których skutkiem były kalectwa górników, a nawet przypadki śmiertelne. Po jednej z takich awarii, kiedy w szybie na przodowników, którzy rąbali węgiel, zawaliła się skała – ucierpiał także mój ojciec. Po tym, jak nieprzytomnego wyciągnięto go spod zwałów, przeleżał bez świadomości w szpitalu prawie 5 dób, tylko, być może, dzięki Bożej opatrzności i naturalnym siłom organizmu, udało mu się wyzdrowieć. Po tym wydarzeniu postanowił na kopalnię więcej nie wracać i wyruszył z powrotem do domu – do Lubecza. Po powrocie do domu mój tata zatrudnił się jako kierowca w Lubeckich warsztatach remontu statków. W 1967 roku mój tata wziął za żonę moją mamę Marię Fedź, którą po ukończeniu technikum weterynaryjnego skierowano jako felczera weterynarii do Lubeckiej lecznicy weterynaryjnej, obsługującej kilka kołchozów z okolicznych wsi. Rok później, w 1968 roku, urodziłam się ja. Całe życie ojciec przepracował na nielekkich pracach, był ślusarzem, hydraulikiem, prostym robotnikiem, monterem, szoferem i spawaczem elektrycznym w tych samych warsztatach, pracował w Lubeckim kołchozie rybackim – wszędzie był niezawodny w pracy. Pamiętam, jak mama często kłóciła się z tatą, mówiąc, że dla przyjaciół ostatnią koszulę z siebie zdejmie, jakoby oni często to nadużywali. Być może w tym twierdzeniu była duża część prawdy, ale takim był mój tata, a przyjaciele byli ważną częścią jego życia. Dla mnie zawsze był i pozostaje uosobieniem tego typu mężczyzn, którzy potrafią własnymi rękami zrobić wszystko: podłączyć elektryczność i przygotować przepyszne zrazy ziemniaczane; naprawić rower i zaszczepić jabłoń; kosić trawę i kłaść cegły… Nawet nie wiem, jakiej pracy nie potrafiłby wykonać. Przypominam sobie taki epizod. Jak większość w osadzie, nasza rodzina przez kilka lat z rzędu hodowała wieprza, żeby na Boże Narodzenie mieć świeżynę. Z reguły do bicia wieprza ojciec prosił swojego starszego brata Siemiona, a mnie, małą, w tym dniu wysyłano do babci. I oto pewnego roku, z jakichś przyczyn wujek Siemion nie mógł pomóc mojemu ojcu i musiał on sam bić tego wieprza. Już po kilku dniach od tego usłyszałam, jak ojciec w rozmowie z sąsiadem skarżył się, że do tej pory widzi oczy tego biednego wieprza i jakoś nieswojo mu z tego powodu. Pamiętam, że te jego słowa niezwykle mnie wtedy poruszyły. Miałam wtedy gdzieś około 10 lat i ojciec zawsze wydawał mi się takim surowym i silnym mężczyzną, który niczego się nie boi, a tu takie jego słowa. To już teraz, składając do kupy puzzle wspomnień, rozumiem, że ta ojcowska surowość była bardziej podobna do ochronnej zbroi, pod którą próbował ukryć swoją wrażliwą duszę i serce. Nawiasem mówiąc, po tamtym przypadku w gospodarstwie więcej świń nie trzymaliśmy. Kiedy ojciec przeszedł na emeryturę w 2005 roku ze względu na stan zdrowia, będąc już inwalidą II grupy w wyniku chorób spowodowanych awarią w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej – jego staż pracy wynosił 47 lat. A mnie mojego Taty brakuje i teraz, kiedy mam już 50 lat i sama zostałam babcią. „W pewnym wielkim domu na samej wielkiej ulicy pewnego wielkiego rudego miasta mieszkała sobie dziewczynka Ola. Dziewczynka miała zielone oczka i dwa długie warkoczyki. Takie same, jakie miała twoja mama w dzieciństwie. Była u dziewczynki najbardziej troskliwa na świecie Mama i najbardziej pomysłowy na świecie Tata, czarno-biała kotka i lalka w jaskrawym zielonym sarafanie...” Głos dziadka powoli cichnie, staje się coraz cichszy. Przekształca się w słaby szelest bzowych liści za oknem. Przed moimi zamkniętymi oczami płyną tęczowe koła. Koła zakręcają się w spirale. Masywna stara kanapa zmienia się w lekką łódeczkę. I ta łódeczka zaczyna łagodnie kołysać się na ciepłych falach snu. A na brzegu siedzi dobry strażnik mojego snu – dziadek Lonia – i sygnalizuje mojej łódeczce latarką-latarnią. Pedagog Leonid Patyczuk z uczniami szkoły muzycznej. Iwangorod, 1977 rok

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Pamięci mojego taty

urodzenia z powodu zapalenia otrzewnej. Wiadomości o nim mam niezwykle mało, ze słów taty wiem, że miał bardzo surowy, ale sprawiedliwy charakter, może dlatego w kołchozie powierzono mu niemałe, zaszczytne „stanowisko” magazyniera. Znając jego surowy charakter, moja babcia – jego żona Reszotko Ołeksandra Mykołajiwna (1903–1991) nawet nie odważała się zbliżać do kołchozowego magazynu, jedynie wysyłała tam synów (tata miał dwóch braci: starszego Semena i młodszego Ołeksandra). Oni, jak mogli, pomagali ojcu i czasami po kryjomu zamiatali z podłogi trochę plew do koszuli. Dzięki tym plewom, z których piekli placki, ratowali się w głodne lata, zwłaszcza w 1947 roku. Mój tata, Reszotko Anatolij Dmytrowycz, urodził się w Lubeczu 19 lutego 1942 roku. Trwała wojna i pierwsze lata życia, jak i całe dzieciństwo taty, to nieustanna walka o przetrwanie, kiedy moja babcia – mama taty – bywało, całymi dniami bała się wyjść z piwnicy razem z dziećmi z powodu nieustannych bombardowań – zarówno radzieckich, jak i niemieckich. Ojciec miał sprawne ręce, zawsze był „na ty” z różnymi urządzeniami technicznymi, umiał naprawić każdy sprzęt gospodarstwa domowego – nauczył się tego jeszcze w wojsku. Służył w Witebsku, na Białorusi, w pułku lotniczym, pełnił obowiązki technika – przeprowadzał przygotowanie samolotów do lotów. Umiał kierować zarówno motocyklem, jak i traktorem oraz ciężarówką.Możliwe, że gdyby los był dla niego bardziej przyjazny, on z jego naturalnym ciągiem do techniki wstąpiłby do jakiegokolwiek technikum i zdobył średnie specjalistyczne wykształcenie techniczne. Lecz nie zdążył wrócić z wojska, jak nagle umiera jego ojciec, a matka zostaje sama z niepełnoletnim młodszym bratem. Aby jej nie obciążać, próbując jakoś pomóc, mój tata decyduje się „zwerbować” do kopalń Donbasu, dokąd wiejską młodzież brawurowo wzywają jechać za komsomolskimi skierowaniami, obiecując „wielkie” pensje i różne przywileje socjalne. W praktyce ta górnicza rzeczywistość okazuje się nie taką znów różową. Zakwaterowano nowo przybyłych „górników” po 30-40 osób w zimnych barakach, bez najmniejszych oznak cywilizacji, które były naprędce zbite z desek i przewiewane przez stepowe wiatry ze wszystkich stron. Praca przodowego w kopalni była nie tyle ciężka, co każdy dzień był faktycznie próbą „wytrzymałości”. I chociaż mój ojciec fizycznie zawsze był wytrzymały, dla niego – młodego dwudziestoletniego chłopaka, jak i dla większości takich jak on, rąbanie węgla ręcznie, praktycznie przy braku jakiegokolwiek wyposażenia technicznego, było tym samym, co pracować codziennie po 12 godzin na granicy swoich możliwości fizycznych. O żadnym bezpieczeństwie pracy nie było mowy, w kopalni niemal co tydzień zdarzały się wypadki, których skutkami

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

podczas ojcowskiego koszenia świerszcze – uciszają jeden drugiego, by podsłuchać naszą rozmowę. Ojciec otwiera swoją polową czarną brezentową torbę, gdzie razem z różnym sprzętem – nasz obiad. Zaczyna się najulubieńsza procesja – wieniec każdego z ojcem naszego koszenia. Jego grube, poobijane palce nacierają czosnkiem rumianą skórkę pieczonego chleba, smarują z wierzchu kawałkiem słoniny. Niepowstrzymanie dławię się śliną. Kartofle w mundurkach, gotowane pisanki, zielona cebula – obiadujemy! Zmęczony pracą, jedzeniem i słońcem – ojciec podkłada spracowane ręce pod siwą głowę. Jest młody, ale już siwy. W jego rodzie wszyscy tacy wcześni. I w śmierci też. Dziwi się sam i mnie przyucza do kontemplacji otaczającego piękna: oto po niebie, jak po rzece, płyną splecione w wieńce ptasie stadka; a oto w zielonych dłoniach liści zamieszkała poziomka; ten śpiew z lasu – szczygła, a tamten, co z głębi ogrodu – sójki. „A to – „ojojojowe gniazdeczko”! – chytrze uśmiecha się ojciec, mrużąc jedno oko na pokrzywę (taka u niego moda). I zieleń jego spojrzenia utrzymuje jeszcze tę nieskoszoną świeżość. Bo tutaj, wśród przyrody, on jest taki, jakim jest – natchniony, uskrzydlony, nietykalny. Nie Dżus Mychajło, „który lubi wypić” (to wiejskie gadki), a współtwórca tego piękna i myśli, których wstydziłby się wyrazić przed umazanymi solidem i gnojem chłopami. Nie zrozumieją. Wyśmieją. ...Na godzinkę odrywamy się od koszenia w ogrodzie, żeby odwiedzić Ognistą Łatkę. To na skraju lasu. Błogosławiona świeżość, wsparta czystym ptasim świergotem i skupiskiem grzybowego zapachu, śmiało wstępuje w piersi. Pospieszne młode kłębiące się listowie chłodzi dotykami rozpalone słońcem policzki i już będąc przy uniwersytecie Franki, też spotkałam go (bez sombrero) i zdołałam sfotografować się razem. Potem tę fotografię tata trzymał w schowku auta i przy okazji pokazywał wszystkim znajomym. „Trzeba było mu podarować swoją książkę” – zawsze mówił mi. „Trzeba było mu podarować tatową książkę” – myślę ja teraz. Zresztą swoją poezję tata często deklamował. Najczęściej o „Znanym we wsi pasterzu”, który „za każdym cielątkiem biegł przez łąkę”. Albo o tym, jak „Pili wódkę, czytali wiersze, odbierało się wszystko tak blisko”. Te teksty niemal wyryły się w pamięć, a jego poetycki zbiór „Zwiastowanie” my z siostrą nawet zilustrowałyśmy – takie prymitywne dziecięce rysunki, na większości których przedstawione są kilka grubych tomów i świecznik – charakterystyczne symbole pisarskiego, według naszego ówczesnego wyobrażenia, rzemiosła. Rysunek krowy przerysowałyśmy z tatowego zbioru prozy, bo nijak nie mogłyśmy narysować czegoś podobnego. A jeszcze u nas w domu zawsze były jamniki. Pierwszego tata kupił za duże jak na tamte czasy pieniądze. Na polowanie z nimi chodził nieczęsto, bo uciekały i musieliśmy biegać za nimi. Jamniki czasem chorowały i leczyliśmy je różnymi ludowymi sposobami, na przykład wódką. Jeden z jamników, Richard (o nim tata napisał opowiadanie), przeszedł nosówkę i przeżył dzięki temu, że całą chorobę przespał pod alkoholową narkozą przy kaloryferze. Jamniki, które umierały, tata wywoził w worku i chował za miastem. Czasami wydaje mi się, że między ludźmi, zewnętrznie i wewnętrznie podobnymi, jest jakaś dystancja. Tak było i u mnie z ojcem. I sprawa nawet nie w braku komunikacji, który staje się szczególnie odczuwalny, kiedy rozumiesz, że okazji by mówić-słuchać więcej nie będzie; nie w nawyku-fobii reagowania na sygnał cudzego auta z zewnątrz, kiedy mięśnie nóg automatycznie napinają się, żeby szybko dobiec do korytarza i otworzyć drzwi. Wszystko, być może, sprowadza się do dziwnego prawa nieobecności-obecności w domu, przy naruszeniu którego, łamie się cały system rodzinnego ogniska. Tata zmarł w Święto Jordanu, kiedy zdawałam jakieś egzaminy we Lwowie. Tego roku była bardzo długa i zimna zima, a portier w akademiku nie chciał wypuszczać mnie o szóstej rano. Marszrutki jeszcze nie jeździły, i szłam oświetloną ulicą, aż dopóki nie udało się złapać którejś, żeby dojechać na dworzec. Dalej nie pamiętam nic...

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Kopanka w brzezinie (fragment powieści)

Walentyna KOWALENKO, pisarka, literaturoznawczyni, p.o. dyrektora generalnego Szewczenkowskiego Narodowego Rezerwatu, m. Kaniów. Ojcu Mychajle Fedorowyczowi Czujczence na jasne słoneczne miejsce pamięci. ...Przez jakieś pięć lat moi rodzice żyli niby nie najgorzej. Urządzali się, dobudowywali, gospodarowali z Bożą pomocą oraz dziadkową i babciną. Powoli wychowywali nas dwoje – mnie i siostrę. Jakoś sobie radzili. Ojciec pracował jako kierownik klubu, matka początkowo na chlewni, a potem przeszła do krów. Żyli skromnie. Sprawili sobie własną krówkę, bo w kołchozie się nie wzbogacisz, a zarobek – płakać się chce. Kiedy wieczorem kobiety wracały z fermy, to dusza drżała jak osika przy każdej kołchozowej furtce – podglądają, obmacują podwiązane pod piersiami „grzałki” z mlekiem i tą garścią śruty; donoszą do zarządu, „piłują” i karzą bez przerwy. Ech, milcz, głucha – będzie mniej grzechu! A sami – wozami, workami, bunkrami... To się nazywa sprawiedliwość społeczna. I ot, kto jest najbardziej gorliwy we wsi – ten i „ochroniarz”, bo wiedzą, że ze skóry wyjdzie, a swojego nie przepuści, żeby nie dogryźć prostemu kołchoźnikowi i nie wysłużyć się przed zwierzchnictwem. A trzeba było jakoś przeżyć. Ojciec miał dobrą rękę do spraw budowlanych. Miał swój domowy warsztat – „średnią” szopę. Czego tam tylko nie zobaczysz, począwszy od gwoździ i śrubek, aż po własnoręcznie zrobione maszyny. I wszystko to w pudełeczkach poukładane, na gwoździach powieszone. Nie przejdzie, bywa, drogą obok jakiejś zgubionej śrubki czy kawałka drutu – w gospodarstwie się przyda. A oto zajmowanie się przy inwentarzu. Natalia PASICZNYK. Często można usłyszeć, że stare mieszkania chowają w szczelinach ścian głosy swoich zmarłych mieszkańców, ich twarze, postacie, a nawet zbrodnicze tajemnice, starannie przemilczane za życia. Nasz dom wzniesiono w 1958 roku, a mój ojciec Iwan Pasicznyk, urodzony w tym samym roku, gdzieś po ćwierć wieku przekształcił go w dwupiętrowy. Ot, właśnie ta dobudowana część – trzy pokoje – swego czasu służyła mi za własny kąt, osobny świat, strefę wykluczenia, nieuniknioną, jak i moje dorastanie oraz wymyślone podróże, które z czasem jednak stały się realne. Po ukończeniu szkoły miały tendencję do przechodzenia jeden w drugi i wydaje się, że na zawsze straciły oznaczenie początku, a wraz z tym – możliwość powrotu do domu. Nie wiem, czy w innych rodzinach panuje zwyczaj nazywania pokoi, ale oprócz zwykłych „salonu”, „sypialni”, „dziecięcego”, u nas był „Chinarii”, nazwany na cześć importowanego telewizora, który się tam znajdował. Ot, właśnie w nim tata pisał początkowo swoje opowiadania i wiersze, a już później oglądał program telewizyjny „Nasze pozdrowienia”. Chyba – to nie było jego, dlatego często trzonki wideł i skrobaków pękały na świńskich grzbietach, a te darły się, jak nieprzytomne, na całe podwórko. Jakby umyślnie, żeby usłyszała matka. Wtedy zaczynała się kłótnia. Nie było we wsi, zapewne, ani jednej chaty, do której ojciec nie przyłożył ręki. Za dorywcze prace pieniędzy przeważnie wstydził się brać, zostawiał „zarobionych” ludzi na później. A zaczął jednak zaglądać do kieliszka. Małe dzieci i ciężka praca rozmywały matczyne uczucia, i każde kolejne ojcowskie kaca nieubłaganie niszczyło ją. I jego. Dalej – wyrzuty, zazdrość, kłótnie. I, co najgorsze, bójki. „Żeby cię nieszczęście o suchą drogę obiło!” – krzyczała matka, a my podczepialiśmy się, zalewając się tym żalem. Trzeba było i po strychach nocować, i u dziadka z babcią, i wyczekiwać pod oknami jego głębokiego chrapania, żeby potem jakoś przetrwać w chacie do rana tę nieprzespaną noc. Dopiero teraz mogę zrozumieć swojego ojca i obronić go. Bo nie we wszystkim jest winny. Boję się, że matczyna litość tak i nie przerodziła się w coś więcej i na jego wielką męską miłość nie odpowiedziała. My, dzieci, oczywiście też przyjmowaliśmy stronę matki, matczyna rodzina go ganiła. Ojcowscy – obojętnie milczeli. Znajdowali się chciwi ludzie, którzy kupowali jego pracę tylko za wódkę, a potem jeszcze się naśmiewali, dokuczali... Stawał się samotny i przez nikogo nie zrozumiany. A jakże wielka była jego dusza! ...Jeszcze zagonów ze trzy – i ojciec „wypędzi zająca” do sąsiedniego rzędu jabłoni. Zroszona kosa słonecznie dzwoni w gęstej trawie – chwytnie wykasza zieloną soczystą ciszę aż przy samej ziemi. Ja zaś w ślad za nim otrząsam te łysiny i mało nie mdleję od przywiędłej zapachowości dzikiej koniczyny, czepka, włośnicy, wilczomlecza, piołunu i bylicy. Przed nami jeszcze zieleni się luksusowa kępa trawy, gdzie złotym zbożem rosy zasiany jest czerwcowy poranek. Jeszcze. Bo ojcowska radość mocno dojrzewa w kosie, niecierpliwi się, by zadowolić się tym żartem. „Na dobry pokos, – chwali się, podostrzając osełką kosę. – A tam jeszcze do Diedowego na parę dni skoczymy, a i na Marcincowym jest do czego przyłożyć rękę. Będzie!” Ostatnie słowo wypowiada jakoś uspokojony. Bo to „będzie” – to nabite sianem aż pod same belki strychy w szopie i chacie. To jedyne, czego za życia ojca zawsze wystarczało. Jeszcze i z nawiązką. Wszystko inne trzeba było czymś dopełniać, łatać... Takie życie wiejskie. Robisz, robisz, jak mówią, – a tu ani ładu, ani składu. I czy to od ojcowskiego natchnionego koszenia, czy od chęci przyspieszenia obiadu, proszę się i ja, by przejść choć pół rączki kosy. Ale kosisko ciężkie, kosa jak umyślnie zacina się w ziemię – nie udaje się przed ojcem popisać – i my nie w kij dmuchał! Jednak później, w klasie szóstej-siódmej, ja jednak nabrałam wprawy w tej sprawie. Powoli zastępowałam i jego. ...Parzy. Chowamy się w jeżynowy chłód pod starą jabłoń-cygankę. Obok kołchozowego sadu sąsiaduje liściasty las, szlochając świeżym powiewem. Niebieska niebiańska głębia łaskocze się jaskółkami. Zatem deszczu nie przewiduje się. Wokół nas ożywiają się przestraszone

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Znana w wiosce

w każdym obwodowym kanale telewizyjnym jest taka. O tym, że tata jest pisarzem, dowiedziałam się w 1996 roku, kiedy opublikował zbiór opowiadań „Таке життя” w wydaniu samizdatowym. Wtedy jeszcze nie zdawałam sobie sprawy, że samizdat to nie do końca prawdziwe wydanie, ale sam fakt pojawienia się książki w Terebowli, do tego z ilustracjami miejscowego artysty Mykoły Pysznego, wydawał mi się fantastyczny. Pamiętam, jak tata podpisał po jednym egzemplarzu dla mamy, siostry i dla mnie, a ja jeszcze się martwiłam, czy mój egzemplarz jest ładny. Inne wspomnienie: pewnego lata tata wrócił z pracy (pracował jako weterynarz) z dużym pakunkiem. Była to jego druga książka, zbiór „Стара стежка”, również wydrukowany w terebowelskiej drukarni. Książek zachowało się tak wiele, że już ucząc się we Lwowie, zabierałam ze sobą po kilka i rozdawałam znajomym. Jedną z pierwszych czytelniczek opowiadań taty, która otrzymała je w ten sposób, została poetka Marianna Kijanowska. W liście do mnie pisała, że „twój ojciec ma wielkie serce”. Potem tata jeszcze żartował, kiedy dowiedział się, że u niego ono jest powiększone: „Jednak odgadłaś”. Tata uwielbiał Hemingwaya. Będąc w wojsku gdzieś pod Leningradem, przeczytał jego wielotomowe wydanie i często męczył nas z siostrą pytaniami: „Jak nazywał się chłopiec z opowiadania »Stary i morze«?” albo „Dlaczego krewni małego nie pozwalali im łowić ryb we dwoje?”. Niezmiennymi atrybutami postaci Hemingwaya w opowieściach taty były kurtka pisarza, którą, zdobywszy ją gdzieś, po kryjomu wieczorami nosił redaktor czasopisma „Ogoniok”, safari (tata też miał strzelbę, ale nie odważę się nazwać go poważnym myśliwym), hemingwayowski alkoholizm i prostota stylu: „– Kochasz mnie? – Tak”. Przypomniałam sobie – chłopca nazywał się Manolin. Dmytra Pawlyczka tata również lubił. Często czytał jego wiersze na głos. Chyba właśnie ze słuchu i ja trochę się ich nauczyłam: „Weszła i stanęła pośrodku pokoju – była tu gospodynią”, albo „Mając na uwadze twoją urodę, wiedz: mam czarną, czarną duszę”. Podczas studiów w Lwowskim Instytucie Weterynaryjnym tata pewnego razu widział Pawlyczka w sombrero. Po trzydziestu latach od spotkania taty ja, błąkając się...

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Sicziesławska „Proświta”: centrum wolontariackie na rzecz ukraińskiego zwycięstwa

Od pierwszych godzin nowej i straszliwej fazy rosyjsko-ukraińskiej wojny Sicziesławska „Proświta” działa jako centrum mobilizacyjne, koordynacyjne i wolontariackie. Odwiedziliśmy siedzibę „Proświty” w Dnieprze i rozmawialiśmy z zespołem wolontariuszy. Nasi rozmówcy to ludzie, którzy jeszcze wczoraj planowali wykłady historyczne i kluby literackie, pokazy filmowe, kursy językowe i dysputy filozoficzne, a dziś są aktywnymi wolontariuszami i pomagają zarówno przesiedleńcom, jak i jednostkom wojskowym na linii frontu. – Proszę powiedzieć, jak wpadliście na pomysł przekształcenia pracy organizacji proświtiańskiej w centrum wolontariackie? Serhij Tiutiunnyk, Sicziesławska „Proświta”: – Odpowiedź jest w rzeczywistości bardzo prosta i logiczna. Jesteśmy jedną z najstarszych organizacji społecznych na Ukrainie (mamy prawie 170 lat!), założoną na zasadach patriotycznych. Obok nas lub razem z nami działają prawdziwi patrioci i nacjonaliści. Tak, łączą nas bardzo dobre stosunki i współpraca z dnieprzańskimi organizacjami „Prawy Sektor”, WO „Swoboda”, NIC im. Dmytra Doncowa. Oczywiste jest, że scenariusz prawdopodobnej inwazji Moskwy rozważaliśmy jeszcze PRZED 24 lutego. Postanowiliśmy, że Sicziesławska „Proświta” w razie potrzeby przekształci się w centrum mobilizacyjne dla DUK PS (14. Oddzielna Rezerwowa Setnia) oraz w sztab wolontariacki i koordynacyjny, który ma zaspokajać pilne potrzeby zarówno wojskowych, jak i cywilów potrzebujących pierwszej pomocy w zakresie żywności, lekarstw, odzieży itd. Dokładnie tak, od godziny ósmej rano 24 lutego rozpoczęliśmy działalność wolontariacką naszej organizacji. – Jeden dzień z życia „Proświty”. Jak by Pan go scharakteryzował? Czym ona żyje i jak konkretnie przybliża najważniejsze marzenie wszystkich Ukraińców – pokój? Serhij Tiutiunnyk: – Otóż główny cel wszystkich Ukraińców to ukraińskie zwycięstwo, tej, która przyniesie nam pokój i zakończy tę wojnę. Nasz dzień trwa 24 godziny, bo czasami transporty humanitarne przyjeżdżają z daleka i witamy je nocą. Obecnie dobrze współpracujemy z organizacją wolontariacką „Razom” (m. Uman), ruchem wolontariackim „Zimna woda” (m. Lwów). Chcemy szczególnie podkreślić rolę Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego, w osobie ojca Ołeha Ładniuka, który jest prawdziwym motorem naszej działalności wolontariackiej i ratownikiem ukraińskich ludzi, ostrzeliwanych przez moskiewskie siły wroga: wywozi ich spod bomb do Dniepru, a my już tutaj się nimi opiekujemy: zapewniamy rzeczy, produkty, środki higieny, lekarstwa. Staramy się jednak pomagać nie tylko przesiedleńcom i uchodźcom, których obecnie jest bardzo wielu z Charkowa, Mariupola, Enerhodaru, Siewierodonecka i innych miejsc. Współpracujemy z kilkoma jednostkami wojskowymi: DUK PS (14 oddzielna rota rezerwy) (Dniepr), „Karpacka Sicz”, WGO „Sokił” (Kijów), 93 OBMP (Charków) i inne. Oczywiście nie zapominamy także o miejscowej Obronie Terytorialnej, regularnie wysyłamy jej lekarstwa, siatki maskujące, produkty spożywcze i słodycze. Geografia naszej działalności – od Dniepru do Kijowa, od Charkowa do Łysyczańska i Siewierodonecka. Zbieramy zamówienia, a potem albo kupujemy, jeśli jest taka możliwość, albo kontaktujemy się z tymi, którzy mają, i pracujemy: rozładowujemy, załadowujemy, dostarczamy! Dla nas nie ma nic niemożliwego! – Czy w ostatnich dniach działy się jakieś ciekawe momenty lub wydarzenia? Maksym Dorofiejew, WO „Swoboda”: – U nas każdego dnia zdarzają się jakieś cudowne historie i ciekawe momenty! To ciężarówka 20 ton, która ze względu na gabaryty nie mogła wjechać na podwórze naszego Centrum i byliśmy zmuszeni rozładować ją „z kół” prawie na drodze w godzinie policyjnej, pod nadzorem życzliwych policjantów. To niewiarygodna ilość gotowych pierogów, które przyjechały z Umania. To dziecięce opowieści dzieci z Mariupola, od których chciało się krzyczeć. To dziewczęce oczy, które zastygły w lodowatym bólu i grozie, a które ogrzewaliśmy swoją uwagą i pomocą. To wesoła młodzież z Siewierodonecka, dla której „grady” są „w zasadzie normalne”. To dwie miłe, „szalone” swobodzianki, które samochodem ze Lwowa wyruszyły ratować muzeum w Słowiańsku i odwiedziły nas w Dnieprze z dobrymi zamiarami i prezentami. To radość ludzi, którzy objechali całe miasto z nadzieją znalezienia na przykład „czegoś” i gotowi byli zapłacić jakiekolwiek pieniądze, a otrzymali u nas to „coś” za darmo i z uśmiechem! A jeszcze był wspaniały ładunek medyczny ze Lwowa pod nasz adres, zorganizowany przez nacjonalistkę i swobodziankę Marinę Danyłową, który przekazaliśmy do Służby Medycznej Sił Zbrojnych Ukrainy. – Czy Centrum Wolontariatu Dniepropetrowskiej „Proświty” ma jakieś szczególne potrzeby lub życzenia? Serhij Tiutiunnyk: – Przede wszystkim jest to możliwość zapewnienia procesowi wolontariackiemu niezbędnych rzeczy technicznych: paliwa, samochodów. Naprawdę, jeśli coś jest bardzo potrzebne, to albo kupony na benzynę, albo sam benzyna, albo pieniądze na nią. Przyjmujemy produkty spożywcze, wodę, odzież, środki higieny, lekarstwa, które obecnie w 80% idą na zaopatrzenie przesiedleńców, których w mieście jest już bardzo wielu. Są pojedyncze zamówienia od naszych wojskowych, których bez pieniędzy nie da się zrealizować, na przykład zakup kamery termowizyjnej dla oddziału. Zbieramy i realizujemy. Więc kto ma możliwość pomóc finansowo – my i wojskowi będziemy tylko radzi. Takich zamówień jest wiele. Robimy, co możemy. Walentyna Polońska, NIC im. Dmytra Doncowa: – Nasze jedyne pragnienie to jak najszybciej pokonać odwiecznego wroga i wrócić do normalnego życia. Odbudowywać miasta, tworzyć nowe projekty kulturalne i robić wszystko, aby Ukraina była Wielką Ukrainą! Krajem, w którym w pokoju i zgodzie, dobrobycie i porządku żyją szczęśliwi obywatele wolnego państwa ukraińskiego.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Jednoczymy się i łączymy innych

Minęły dwa miesiące od początku krwawej, zaborczej wojny, rozpętanej przez nieludzi. W tym czasie, gdy na mojej Bogu chronionej ziemi wróg niszczy miasta, wypala ogniem ziemię, zabija moich rodaków, każdy pragnie jak najszybszego zwycięstwa. Od pierwszego dnia orczej nawały każdy chce przybliżyć zwycięstwo i zakończyć rozlew krwi. Młodzież i studenci Iwano-Frankiwska, Narodowego Uniwersytetu Medycznego oraz innych uczelni miasta zjednoczyli się wokół swojego profesora filozofii, a zarazem przewodniczącej miejskiego Towarzystwa „Proświta”, prawdziwej liderki i niepodważalnego autorytetu, Marii Iwanowny Hucoł. Od pierwszego dnia wojny w „Proświcie” sortuje się otrzymane leki, które następnie są wysyłane do adresatów. Pod hasłem „Jednoczymy się razem i łączymy innych” nieprzerwanie działa silny zespół wolontariuszy-jednomyślnych, którzy nie liczą swojego czasu osobistego. Dzięki wielkiej pracy i autorytetowi Maria Iwanowna zdołała włączyć do działalności wolontariackiej także studentów-cudzoziemców, którzy wielokrotnie dostarczają leki. Trzeba zaznaczyć, że wiele nazw leków różni się od znanych w Ukrainie, ale nasza wykształcona młodzież z Proświty doskonale radzi sobie z tymi problemami. Patriotyzm, profesjonalizm, człowieczeństwo i ofiarność – takimi cechami obdarzeni są młodzi wolontariusze z Proświty. Ponadto chciałabym wyróżnić ich wysoką zorganizowanie i odpowiedzialność, dobre wychowanie i skromność. Taka oto młoda „Proświta” działa u nas. Od pierwszych dni wojny. Codziennie. Bez zmęczenia i narzekania. A do tego chłopcy i dziewczęta zdążają się uczyć, a niektórzy nawet pracują zawodowo. Wszystko zdążają, ci niestrudzeni. Szczególnie chciałabym wyróżnić Walentynę Kostiak, Bohdana Lewoniuka, Oksanę Hanczak, Mariannę Bobyk, Stanisława Łapkowskiego, Emilię Loktionową, Jarosławę Ławrenczuk, Jarosława Bojko, Pawła Konowała, Wiktorię Tymkiw, Zofię Dzidzio. Do młodzieży przyłączyła się także inteligencja: Ołeksandr Hucoł, Natalia Kuzmyk, Oksana Jaremko. Dziś to prawdziwa drużyna jednomyślnych, która wnosi swój udział w zwycięstwo nad wrogiem. Jestem wdzięczna losowi, że zetknął mnie z wami. Chwała Ukrainie! Ludmyła JANCH, wolontariuszka

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Każdy na swoim miejscu

Te tygodnie pokazały, że nasze państwo i społeczeństwo są mężne i zahartowane. Umiemy walczyć, potrafimy zaopatrzyć naszą armię, umiemy zorganizować ruch wolontariuszy i stanąć w szeregu. W ciągu kilku dni członkowie Proświty scentralizowali rozwinięcie obrony terytorialnej, sztab, ruch ochotniczy i pomoc wolontariacką na całej Ukrainie. I w Dniepr, i w Odessie, i w Krzywym Rogu, i w Łucku… Tylko telefony od przyjaciół przerywają ten patriotyczny przenośnik, i podnoszą ducha, ducha ukraińskiego, jednego, dumnego, niezłomnego… W budynku obwodowej „Proświty” całą dobę trwa niezbędna praca, pomoc dla zwycięstwa. Nie zauważasz godzin, czasu, tylko w oknie – już się ściemniło… Dziś chcę wyrazić swój podziw dla niestrudzonych naszych kobiet, dziewcząt, studentek uczelni: Iwano-Frankiwskiego Narodowego Uniwersytetu Medycznego, Prykarpackiego Narodowego Uniwersytetu im. W. Stefanyka, Uniwersytetu Nafty i Gazu. Dziewczęta, jesteście najlepsze!.. Wasza pracowitość, życzliwość, współczucie, uprzejmość poruszają wszystkich, którzy pracują przy pakowaniu towarów pomocy humanitarnej. Dziękujemy lekarzom, którzy fachowo sortują leki, kucharzom, którzy przygotowują posiłki dla wolontariuszy i uchodźców. Szczególnie uderza niestrudzony duch prawdziwych patriotek Ojczyzny, członkiń Proświty. W świetlicy miejskiej „Proświty” bezinteresownie dla zwycięstwa Ukrainy pracują: odpowiedzialna sekretarz miejskiego zjednoczenia Natalia Synycia, która, wypełniając zawodowe obowiązki, chętnie wspiera, doradza, inspiruje, dzieli się doświadczeniem minionych lat, wspomnieniami z proświtiańskiej niwy w walce o Niepodległość Ukrainy. Przewodnicząca miejskiej „Proświty” Maria Hucol zorganizowała sortowanie, pakowanie i dostarczanie medycznej pomocy humanitarnej w różnych kierunkach. Iwano-frankiwszczanie przekazują tę pomoc w niebezpieczne rejony Ukrainy. Przywożą uchodźców, dzieci, pomagają ich zakwaterować w wygodnych, wyspecjalizowanych pomieszczeniach. Nasi lekarze udzielają fachowej pomocy uchodźcom i wszystkim potrzebującym. Członkinie Proświty i mieszkanki Iwano-Frankiwska, niezależnie od wykształcenia, stanowiska, po prostu nieobojętne, mając niegasnący płomyk miłości do rodzinnego kraju, Ojczyzny, robią wszystko zarówno dla pomocy na froncie, jak i tutaj. „Tylko reżim godzin policyjnej godziny przerywa pracę, a inaczej szyłabym nawet w nocy” – mówi Olena Chytra, która zorganizowała szycie niezbędnych rzeczy w warunkach wojennych. Pomagają jej Halina Nakonecznа, Natalia Drozdowa, Switłana Hładka, Hanna Howera, Maria Wujanko, Maria Turczyn, Olha Synycia. Iwanna Bandura, mając własny zakład krawiecki, za własne pieniądze kupuje i szyje niezbędny sprzęt dla Sił Zbrojnych Ukrainy. A jak smacznie gotują i karmią wolontariuszy oraz przesiedleńców życzliwe, piękne ukrainki w kuchni tymczasowo umieszczonej w Narodowym Domu „Proświta” – Maria Uliaszkewycz, Liubow Solomon, Switłana Keller, Halina Syvaczuk. Zgodnie z wymogami udzielania pomocy medycznej, wykwalifikowani specjaliści sortują i pakują preparaty medyczne. To Ludmyła Janch, Natalia Kuźmyk, Walentyna Kostiak, Bohdan Lewonniuk… Każdy na swoim miejscu organizowanie robi wszystko, co niezbędne dla zwycięstwa… z zdrowym, dumnym fanatyzmem… Tak, walka jest trudna, wyczerpująca, są straty. Cena wolności jest bardzo wysoka… Ale społeczeństwo ukraińskie jest tak samo mocne jak nasza armia. W te dni jakby mówimy całemu światu: „Schowaj swój miecz na jego miejsce, bo wszyscy, którzy miecz dobywają, od miecza zginą” (Mt 26, 52) i jeszcze: „Jeśli kto na niewolę skazuje, sam pójdzie do niewoli; jeśli kto mieczem zabija, sam od miecza zginie. Tu jest wytrwałość i wiara świętych” (Ap 13, 10). Maria HUCOŁ, przewodnicząca Iwano-Frankiwskiej Organizacji Miejscowej Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Muzeum Iwana Marczuka musi powstać!

Heorhij ŁUK’JANCZUK Zdjęcie z otwartych źródeł Koncepcję kompleksu muzealno-kulturalnego stworzyła Pracownia projektów muzealnych Ołeksandra Antoncza z Sum. W Kijowie powstanie muzealno-kulturalne centrum sztuki współczesnej genialnego ukraińskiego malarza. Muzeum Iwana Marczuka zostanie urządzone w dawnym budynku ambasady USA przy ulicy Wołodymyra Wynnyczenki 10. Zgodnie z dekretem, Ministerstwo Kultury ma zapewnić wykonanie niezbędnych prac dla należytego urządzenia centrum, Wizualizacja koncepcji muzeum, zapewnić jego efektywne funkcjonowanie i rozwój. Obecnie budowla jest zakonserwowana i odłączona od sieci inżynieryjnych. Jednocześnie dodatkowych pieniędzy, które miały być przewidziane w budżecie państwowym na rekonstrukcję budynku, nie będzie. Oczywiste jest, że cała nadzieja w dobroczynnych mecenasach... W styczniu tego roku genialny ukraiński artysta Iwan Marczuk na swojej stronie na Facebooku opublikował projekt koncepcji designu centrum kulturalnego: dawny budynek ambasady ma zostać rozszerzony i nadbudowany o piętro. Sam budynek muzeum planuje się wykonać w nowoczesnym stylu – łącząc betonową fasadę z rzędem kolumn. Wewnątrz przyszłe muzeum będzie składać się z przestrzennych sal wystawowych oraz specjalnych pokoi, gdzie obrazy Marczuka będą „ożywać” za pomocą technologii cyfrowych. Przyszłe centrum może stać się ośrodkiem sztuki współczesnej. Tutaj będą mogli zbierać się zarówno przedstawiciele bohemy, jak i mieszkańcy oraz goście stolicy. 86-letni ukraiński artysta już od wielu lat marzy o własnym muzeum w Kijowie. Iwan Marczuk skończył 86 lat Przez dziesięć lat działało muzeum Marczuka w jego rodzinnej wsi Moskaliwka w obwodzie tarnopolskim, ale latem ubiegłego roku autor zabrał stamtąd swoje obrazy, ponieważ uważa, że stan opieki nad obrazami jest niewłaściwy. P. S. Iwan Marczuk – znany na cały świat malarz, laureat Narodowej Nagrody imienia Tarasa Szewczenki, ludowy artysta Ukrainy, członek rady naukowej Międzynarodowej Akademii Sztuki Współczesnej w Rzymie, honorowy obywatel Tarnopola, Kijowa i Kaniowa. W czasach radzieckich doznawał prześladowań ze strony oficjalnych władz. W latach 1989–2001 mieszkał w Australii, Kanadzie i USA. W 2007 roku trafił do rankingu „100 geniuszy współczesności” brytyjskiej gazety The Daily Telegraph. Dorobek artysty liczy około 5 tysięcy dzieł, przeprowadził ponad 150 wystaw indywidualnych i około 50 zbiorowych. Na jego płótna „polują” kolekcjonerzy na Ukrainie i za granicą. Prezydent Wołodymyr Zełenski z żoną Ołeną na wystawie Iwana Marczuka. 12 maja 2021 r. Zdjęcie ze strony Prezydenta PRZEDPŁATA — 2022 Koszt przedpłaty (z dostawą i kosztami pocztowymi):

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

ZAPOWIEDŹ

Redaktor naczelny Pawło MOWCZAN Odpowiedzialna za wydanie Lubow HOŁOTA K o l e g i u m r e d a k c y j n e Lubow HOŁOTA (przewodnicząca), Pawło MOWCZAN, Mykoła TYMOSZYK, Heorhij FILIPCZUK Zastępczyni redaktora naczelnego ds. produkcji Natalia SKRYNNYK 278-01-30 (tel./faks)

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Jesteście ze „Słowem Proświty”, bo to jest Wasza gazeta!

Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK Dział kultury Eduard OWCHARENKO 279-39-55 Redaktorka literacka Hałyna DACIUK Korektorka Ołena HŁUSZKO Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK, Wołodymyr ŻYHUN Dyżurny redaktor Eduard OWCHARENKO Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy wykorzystywaniu naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617 Wydrukowano w spółce z o.o. „Mega-Polihraf”, 04073 m. Kijów, ul. Marka Wowczka 3.

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn