Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №08 за 2005 рік

16 s. · 49 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału. 1 z 49 wpisów jest wyświetlanych po ukraińsku, dopóki tłumaczenie jest aktualizowane.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

nr 8 (281) 24 lutego – 2 marca 2005 r.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWITA» imienia TARASA SZEWCZENKI

VOX POPULI TETIANA KAPELUSZNA, 20 lat: — Jak dla mnie, zasady i system mianowania na stanowiska nie zmieniły się. Podzielili terytorium kraju na części (w tym przypadku — na cztery) i “posadzili” tam potrzebnych ludzi. Dziel i rządź! Jeśli chodzi o Gabinet Ministrów, to tutaj wszystko było bardziej zrozumiałe, a nawet bardziej przewidywalne. Ale rzecz w tym, że zbyt szybko W. Juszczenko i “kompania” zapomnieli o swoich pomarańczowych obietnicach dotyczących gruntownej zmiany władzy. Taki stan rzeczy po prostu irytuje. Starzy urzędnicy mieli możliwość coś zmienić, wdrożyć swoje własne projekty, ale tego nie zrobili. Czyżby tacy “fachowcy” byli nadal potrzebni ukraińskiemu narodowi? Co więcej, średniego wieku ministrów w żaden sposób nie można uznać za średni… Na Majdanie obecnego Prezydenta najpierw poparła młodzież, później dołączyli już rodzice i przedstawiciele starszego pokolenia. Ale o co walczyli nasi rodzice? Pytając kogokolwiek w tamtych dniach, najczęściej można było usłyszeć odpowiedź: “Żeby chociaż dzieci żyły lepiej niż my”. A jak można osiągnąć lepsze życie, jeśli nowo mianowani ministrowie w swojej większości wykonywali mniej więcej te

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Dzisiaj w numerze: Nowa władza: znane twarze

same funkcje czy też styczne do nich za, tak zwanego, „starego” życia? O zmianie w relacjach „władza-naród” po niespełna dwóch tygodniach trudno mówić. Dla obiektywnych wniosków trzeba, zapewne, doczekać się „stu dni Juszczenki”. A jeśli chodzi o te kierunki działalności parlamentu i rządu, których należałoby przestrzegać, to, rzecz jasna, najpierw powinno nastąpić polepszenie ukraińskiego ustawodawstwa, wniesienie konstruktywnych zmian, a co najważniejsze — usunięcie dwuznaczności. Szczerze mówiąc, o gospodarkę Ukrainy się nie martwię, wszak W. Juszczenko nieźle się na tym zna. Bardziej interesują mnie zmiany w dziedzinie edukacji, ochrony zdrowia. Mówią, że wiedza i zdrowie nie są na sprzedaż, a co za tym idzie — kupić ich nie można, ale wszyscy doskonale wiedzą, że na Ukrainie wszystko jest możliwe. Można kupić egzamin końcowy, można kupić pierwsze miejsce na olimpiadzie, można, gdy ma się „okrągłą sumkę”, uratować życie bliskiej osobie lub urodzić zdrowe dziecko... Ale teraz najbardziej kontrowersyjnym jest aspekt polityki zagranicznej. Przypomnijmy, początkowo nigdzie nas nie brali, powoli przyzwyczailiśmy się do tego, że aby wstąpić do jakiejś organizacji międzynarodowej, potrzebujemy jednego, drugiego, trzeciego, a wtedy, być może, pomyślimy… Obecnie wszystko radykalnie się zmieniło: już prawie nas „zapisują”. Odnosi się wrażenie, że nastał czas euforii, kiedy dokładnie nie wiemy, czego chcemy naprawdę. Przypomina mi to pierwszy tydzień Pomarańczowej rewolucji, kiedy ze sceny na Majdanie wykrzykiwano do ludzi patriotyczne słowa, nawet nie mając pojęcia, co dalej robić z taką liczbą ludzi, nie mając jasnych planów nie to że na miesiąc czy rok, a nawet na jeden dzień. Dlatego i w NATO jest ładnie, i w UE — dobrze, a i bez bratnich narodów nie można… Warto określić, co jest najbardziej znaczące. HAWRYLUK Mychajło, 18 lat: — Uważam, że Prezydent Juszczenko naprawdę wybrał tych ludzi, którzy będą pracować dla dobra Ojczyzny i robić wszystko dla podniesienia poziomu życia. Wydaje mi się, że Wiktor Andrijowycz jeszcze przed wyborami przygotował listę takich specjalistów. Myślę, że naród stał się bliższy władzy, a władza stała się bliższa narodowi. Ludzie zaczęli ufać władzy. Miejmy nadzieję, że rządzący spełnią swoje obietnice. Moimi pierwszymi rozkazami jako Prezydenta byłyby wycofanie wojsk z Iraku, stworzenie armii kontraktowej. Zapewnienie bezpłatnej medycyny i edukacji. Priorytet nadawany byłby polityce zagranicznej, w szczególności wstąpieniu do NATO. HOŁOWKO Marija, 19 lat: — Brałam udział w Pomarańczowej rewolucji i mam nadzieję, że wszystkie dane obietnice zostaną spełnione, a Wiktor Juszczenko, zostawszy Prezydentem, drogi na Majdan nie zapomni. Uważam, że całkowicie pozbywać się starych kadr nie warto. Niepokoi mnie fakt, że Prezydent mianował wielu młodych ludzi na tak odpowiedzialne stanowiska. Zakończenie na s. 4. Dzisiaj społeczeństwo nie tylko czule reaguje na każdy krok władzy, ale i aktywnie włącza się w dyskusję nad najważniejszymi inicjatywami Prezydenta i Rządu, nominacjami kadrowymi w państwie. W jednym z wystąpień Wiktor Juszczenko zaznaczył, że w swojej działalności prezydenckiej będzie orientował się na młodzież. Swoją kolejną ankietę przeprowadziliśmy wśród studentów Kijowskiego Uniwersytetu Narodowego, prosząc ich o przeanalizowanie zmian, które już się zarysowały w relacjach „władza-naród”, a także o zaznaczenie tego, za co warto zabrać się w pierwszej kolejności, wymieniając pięć głównych kierunków pracy. str. 2—3 Łazarenko będzie sądził Kuczmę? str. 4 Wiec czytelniczy str. 6—7 „Proświta” idzie na zjazd str. 8—9 Minister na naszym święcie str. 10 Jabłko od Symyrenki str. 11 W. Wowkun o całym nieszczęściu str. 12—13 Kąpiel w słowie str. 14—15

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

twardo deklaruje, że do własności państwowej zostaną zwrócone przedsiębiorstwa strategiczne, które zostały sprywatyzowane z naruszeniem obowiązującego prawa, ale nie będzie to całkowita reprywatyzacja, a ich lista ograniczy się do trzydziestu. Prawie w tym samym czasie premier Julia Tymoszenko kategorycznie twierdzi, że „sprywatyzowano” i trafiło w nieuczciwe ręce 3000 obiektów i wszystkie one zostaną zwrócone państwu. Taka stanowczość wielu się podoba, ale niespójność stanowisk najwyższych władz po pierwsze podważa instytucje ukraińskiej władzy; po drugie zwiększa liczbę niezadowolonych kosztem średniego biznesu; a po trzecie sieje wątpliwości wśród potencjalnych inwestorów i może odrzucić przez nich dokonane działania oraz sprawiedliwość podjętych kroków. DRUGA, a pod względem znaczenia pierwsza, siła opozycyjna, która kryje się w głębi ukraińskiego społeczeństwa i raz po raz przypomina o sobie, to prorosyjsko nastawiona część ludności, zwłaszcza w obwodach wschodnio-południowych i na Krymie, oraz różne pro-moskiewskie organizacje społeczne, które stanowią tak zwaną piątą kolumnę. Do nich zawsze mogą dołączyć komuniści (czy nawet stanąć na ich czele), a także wspomniani już postępowi socjaliści. Pobudzone i rozdrażnione wyraźnym europejskim kursem Prezydenta i jego Rządu, siły te w każdej chwili mogą potężnie wyłonić się (pod warunkiem zjednoczenia i stymulowania zarówno od wewnątrz, jak i z zewnątrz) na polityczną arenę, a zagrożenie, którego zaistnienie zadeklarowała nowa władza, jest całkowicie realne. Najwyraźniej trzeba przeciwstawić mu nie tylko wolę narodu, którą wyraził w referendum w 1991 roku, ale w razie potrzeby zademonstrować także siłę narodu, jak to zrobiono podczas Pomarańczowej Rewolucji. TRZECIE, czego powinien wystrzegać się Prezydent, to przekształcenie się w siłę opozycyjną zwolenników spikera parlamentu Wołodymyra Łytwyna, który w ostatnim czasie poświęca wiele uwagi własnemu wizerunkowi i wiele osiągnął w sprawie jego wzmocnienia. W porę zauważył skazanie na zagładę reżimu Kuczmy i zdołał, nie zrywając z samym Kuczmą, podgrywać frakcjom opozycyjnym Wiktora Juszczenki i Julii Tymoszenko. I dzięki temu stał się takim wyważonym politykiem i rozjemcą, przy okazji wzmacniając własną frakcję agrarystów w Radzie Najwyższej, liderem partii których został niedawno wybrany. Kto uważnie śledzi rozpad byłej większości rządzącej po zwycięstwie Juszczenki, ten zauważył, że znaczna liczba deputowanych, którzy masowo uciekli ze swoich frakcji, dołączyła nie do „Naszej Ukrainy” i nie do Bloku Julii Tymoszenko, a do tej siły parlamentarnej, która wspiera spikera. Warto wziąć pod uwagę także oświadczenie Łytwyna, że nie jest demokratycznie (?!), aby tworzyć w parlamencie nową większość, że taka większość może zostać stworzona tylko po nowych wyborach, które mają odbyć się według list partyjnych. Prawdziwą istotę takiego stanowiska można zrozumieć jednoznacznie: spiker nie chce stworzenia nowej większości nie tyle dlatego, że świeże są w pamięci metody nacisku, szantażu i przekupstwa, dzięki którym została stworzona i trzymała się była pro-kuczmińska większość, ile dlatego, że boi się stracić spikerskie krzesło, a wraz z nim i polityczną wagę w społeczeństwie. Tym bardziej, że wielu dobrze wie, iż Wołodymyr Łytwyn to człowiek Kuczmy, do tego jeszcze figurant afery kasetowej, zwłaszcza w sprawie Gongadzego, śledztwo w sprawie zabójstwa którego nie zostało jeszcze doprowadzone do końca. Całkiem niedawno Przewodniczący Rady Najwyższej złożył jeszcze jedno oświadczenie, które rzekomo związane jest z próbą Prezydenta i Rządu „przemagnesowania” na swoją stronę najwyższych instytucji sądowych – Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego. Konkretnych faktów na potwierdzenie spiker nie przedstawił, przynajmniej dla prasy, jednak znów naciągnął na siebie togę niezłomnego bojownika o demokrację z nową władzą; z byłą w tej sprawie nie walczył. CZWARTA groźba dla nowej władzy kryje się wewnątrz niej samej. Nie zdążył rząd przyjąć postanowienia o zakazie reeksportu ropy, jak minister sprawiedliwości Zwarycz oświadczył o swoim sprzeciwie i zagroził dymisją. Jak poinformowały środki masowego przekazu, istota rozbieżności rzekomo polega na tym, że uchwała dotyczy biznesu, którym zajmuje się żona ministra – Switłana. Jeśli to rzeczywiście prawda, to co wtedy warte jest przysięganie przedstawiciela nowej władzy, że zawsze i we wszystkim będzie wychodził z interesów państwa ukraińskiego i narodu ukraińskiego, a nie ze swoich partykularnych? Znane są wymagania Juszczenki wobec nowych członków rządu: rezygnacja z własnego biznesu i z przywództwa w strukturach politycznych. Ale nagle, wbrew Prezydentowi, Szefowa jego rządu oświadcza, że nie zostawi kierownictwa partią „Batkiwszczyna”. Czyżby Julia Tymoszenko, którą zwycięstwo koalicji Juszczenki wprowadziło na krzesło premiera, zamierzała grać samodzielną rolę z dalekim celowaniem w następne wybory parlamentarne? Czyżby to, że Julia Wołodymyriwna, która tak zdecydowanie występowała przeciwko reformie konstytucyjnej, mającej ograniczyć funkcje władcze Prezydenta, nagle, zostawszy Premierem, pogodziła się z nią, bo to wzmocni jej władzę premierowską? Jeśli dodać, że publiczność Szefowej rządu – cecha, która sama w sobie charakteryzuje otwartość i demokratyzm – przekształca się w ciągłe miganie na ekranach telewizorów i w prasie – czyż nie świadczy to o znacznym nalocie populizmu i nadmiernej uwadze poświęconej utrwaleniu w masach własnego pozytywnego wizerunku? Stąd u wielu pojawia się przykre przypuszczenie, w jakim celu to wszystko jest robione. Te polemiczne notatki, natchnione niektórymi realnymi spostrzeżeniami nie tylko autora, ale i innych ludzi, w żadnym wypadku nie pretendują do miana prawdy ostatecznej. Jednak są one warte tego, aby ci, którzy powinni, zastanowili się nad nimi, trzeźwo przeanalizowali pierwsze kroki nowej władzy i wyciągnęli odpowiednie wnioski. Witalij KARPENKO Zdjęcie Oksany CEACURY

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

NOWA WŁADZA: PIERWSZE TRUDNOŚCI I PRZESZKODY

UKRAIŃSKIE WIZJE Uwaga ukraińskiej społeczności — a także międzynarodowej — przykuta jest do pierwszych kroków nowej władzy. Czas euforii, kiedy hasło “Nas jest wielu, nas nie pokonać!”, które zmusiło dawny reżim do drżenia i dawało wielu nadzieje na lepszą przyszłość, minął. Teraz kolej na praktyczne urzeczywistnienie tych nadziei. Lecz, jak można było przewidzieć, u różnych warstw ludności, u różnych grup politycznych i elit biznesowych te nadzieje i oczekiwania okazały się bardzo różne, a nierzadko — i przeciwstawne. Zadanie nowej władzy polega na tym, aby po pierwsze, wypełnić choćby najgłośniejsze własne obietnice, dane narodowi podczas wyborów i Pomarańczowej rewolucji; po drugie, skonsolidować społeczeństwo nie tylko według regionalnych, ale przede wszystkim według ekonomicznych i socjalnych interesów. Oponentami nowej władzy nie stali się, wbrew logice i głośnym oświadczeniom, dawni przeciwnicy z kampanii wyborczej. Bo, jak wyjaśniło się przy bliższym spojrzeniu, przedwyborcze obietnice przeciwnych stron w wielu kwestiach, zwłaszcza socjalnych, mało czym się różniły; zatem oponować nie ma czemu, przynajmniej dopóki nowa władza nie da ku temu konkretnych powodów. Co więcej, szeregi oponentów po porażce wyraźnie przerzedziły się: wielu wpływowych ludzi postanowiło spróbować zaspokoić własne interesy w ramach polityki nowej władzy, na wszelkie sposoby demonstrując lojalność wobec niej; inni — przycichli, oszołomieni goryczą przegranej, wyczekując, co będzie dalej. Dlatego miejsce zwolenników Janukowycza w opozycyjnym szyku zajęły różne ekstremalno-radykalne grupy w rodzaju symbiozy owianego złą sławą bractwa Dmytra Korczynskiego oraz najbardziej postępowych socjalistów pod wodzą niestrudzonej Natalii Witrenko. Komuniści Petra Symonenki tradycyjnie pozostają opozycyjni, chociaż wobec reżimu Kuczmy ta opozycyjność była sztuczna, w większości słowno-propagandowa, ponieważ w zasadniczych kwestiach neobolszewicy w osobie swojego kierownictwa zawsze szli na współpracę z ówczesną władzą. Oczywiście, nie brać pod uwagę istnienia takich sił, pomimo ich nieznaczności, byłoby błędem. Jednak nowa władza ma inne, bardziej realne zagrożenia i przeszkody. Ich korzenie należy szukać w nowym przeformatowaniu elit politycznych w wyniku nowej sytuacji społeczno-politycznej w kraju oraz w pierwszych krokach różnych odgałęzień nowej władzy, która nijak nie może kroczyć w jednym tempie. Na czym polegają te zagrożenia i przeszkody? PRZEDE WSZYSTKIM, na niespójności stanowisk i działań samej władzy. Jak dotąd minęło mało czasu, by poważnie oceniać jej pierwsze kroki, zwłaszcza w wykonaniu szeroko rozreklamowanych obietnic programowych. Tak, na przykład, Prezydent Wiktor Juszczenko REFLEKSJE Jedna z możliwości samodzielnego zarabiania pieniędzy — wpływy z reklamy — dla nowicjuszy ratunkową słomką jeśli nawet stanie się, to bardzo niedługo. Choćby minimalnego doświadczenia w tej dziedzinie oni nie mają, także dlatego, że wydawnictwom drukowanym, które utrzymywane są kosztem budżetu państwa, zabroniono świadczyć usługi reklamowe. Już nie wspominając o takich szczegółach, jak dawno podzielony rynek reklamy. Dotąd na państwowym wikcie mediom obławiać się nie udawało. To nawet wtedy, gdy pieniądze z budżetu wpływały na czas, a nie z dwumiesięcznym opóźnieniem, jak zazwyczaj. Dlatego średnia pensja dziennikarska w rejonowych “wistnikach”, “kurierach” i “głosach” rzadko przekracza 300 hrywien. Całkowicie nierealne jest teraz wyjście na świat nielicznych ukraińskojęzycznych wydawnictw społeczno-politycznych w rosyjskojęzycznym Charkowie czy pchnąć je, w szczególności zagraniczne, co negatywnie odbije się na inwestycjach w ukraińską gospodarkę. Zatem, jeśli mówić o realnej opozycji wobec władzy, to należy jej szukać wśród uczestników biznesu, przede wszystkim wielkiego, których dotknie zaprowadzenie praworządności w procesach prywatyzacyjnych i którzy mogą stracić tę część własności, która zdobyta została nieuczciwie, ale którą już zdążyli przyzwyczaić się uważać za swoją własną. Przy słabym obecnie rozwoju średniego i drobnego biznesu może to przerodzić się w poważne nieprzyjemności, ponieważ oligarchom trudno pogodzić się z nieuniknionymi stratami. Tym bardziej, że działania opozycyjne, biorąc pod uwagę znaczne możliwości finansowe tych grup, mogą przysporzyć niemałego kłopotu. Oto dlaczego władzy należy, opierając się na rozwoju tak zwanego średniego klasy, udowodnić obrażonym nowobogackim amonową mapę Ukrainy. Przy tym oni zupełnie nie biorą pod uwagę jasnych i zrozumiałych oświadczeń Juszczenki, że Rosja — to nasza sąsiadka, że ona zawsze będzie naszym partnerem, ale relacje z nią będą budowane pragmatycznie, na zasadach parytetowych z uwzględnieniem interesów obu krajów. Całkowicie zrozumiałe, że tutaj nie można pominąć możliwych działań Moskwy na rzecz wsparcia ukrainofobicznych tendencji, o możliwości których rosyjscy politycy już deklarują. Zważywszy na to wszystko, zagrożenie separatyzmem pod maską federalizacji, aktywnego przeciwstawiania się ukraińskim interesom, od-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

ODPAŃSTWOWIENIE PRASY NA CEŚĆ NIENARODZONEJ DEMOKRACJI

Wicepremier ds. humanitarnych obiecał państwowym mediom obcięcie budżetu i uprywatnienie w niedalekiej przyszłości. Alternatywą dla finansowania z budżetu jest nauka samodzielnego przetrwania. Państwowi dziennikarze krzyczeliby „hurra!” i rzucali w powietrze sprzęt biurowy, gdyby warunki do przetrwania pojawiły się od razu po wypowiedzi wicepremiera. Krymu. Oni prawdopodobnie najbardziej liczyli na wsparcie państwa, gdy do władzy dojdzie nowa ekipa. I nie tylko dlatego, że starali się obiektywnie relacjonować jej działalność jeszcze wtedy, gdy władza była opozycją. Chodzi o elementarną ochronę prasy drukowanej w języku państwowym tam, gdzie jego status państwowy jest czysto nominalny. Mykoła Tomenko, nawiasem mówiąc, w czasie swojego przewodzenia parlamentarnemu Komitetowi ds. wolności słowa i informacji troszczył się, owszem, o niezazdrosny los zupełnie nielicznej ukraińskiej prasy okresowej na Ukrainie. Problem nie stracił na aktualności także dzisiaj, choć słowo „narodowy” całkowicie zniknęło z leksykonu wicepremiera. On również kiedyś obiecywał przejrzeć więcej niż korzystne warunki istnienia rosyjskich gazet na Ukrainie. Jak choćby „Московский комсомолец в Украине” i tym podobne. Wciąż chce się wierzyć, że pan Mykoła nie zapomniał swoich dawnych słów. Wątpliwe, czy pamiętał o tym, że państwowe media drukowane są czasem jedynym źródłem informacji na zapadłej prowincji, gdy ogłaszał ich nieuniknioną prywatyzację. W związku z tym przeciętny emeryt, na przykład z odległej wsi na Putylszczyźnie w obwodzie czerniowieckim, gdzie telewizor jest równie rzadkim zjawiskiem jak Internet, ma wszelkie szanse pozostać w całkowitej próżni informacyjnej. Bo komu, poza państwem, potrzebna jest „rajonka” zupełnie niegęsto zaludnionego rejonu? Takie gazety po prostu znikną. Z drugiej strony demokracja wymaga ofiar. Czemu nie mieliby nimi zostać państwowe gazety, które służyły jako „kółeczka i śrubki” propagandowej maszyny państwowej? Powielając nudny oficjalny przekaz lub zamówioną dezinformację o wczorajszej opozycji i w ogóle mając bardzo pośredni związek z dziennikarstwem. Co prawda, w regionach tradycyjnie sympatyzujących z narodowymi demokratami przedstawiciele lokalnej opozycji nierzadko występowali na łamach gazet, a nie wszystkie wydawnictwa państwowe spieszyły się, by przyłączyć się do chóru prześladowców mediów W. Juszczenki czy J. Tymoszenko. Ci, którzy uważają takie zachowanie za nie wiadomo jaką zasługę, oczywiście mają rację. Choć i im nie zaszkodziłoby zapytać każdego kierownika gazety rejonowej czy obwodowej o przedwyborcze codzienności i powyborcze nadzieje. Gdy w 2004 roku władza groziła zwolnieniem za niewystarczającą lojalność, a w 2005 daje do zrozumienia, że pracy może i nie być z czysto obiektywnych przyczyn. Chociaż demokracja, dla której składa się ofiary, oznacza także ochronę socjalną dla wszystkich — również dla tych, którzy kiedyś byli „kółeczkami i śrubkami”. z Ludmiła PUSTELNYK

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Pomimo tego, że przedstawiciele „Pory” wielokrotnie deklarowali, iż po wyborach i zakończeniu pomarańczowej rewolucji organizacja zakończy swoją działalność, okazało się jednak, że „Pora” zniknąć dzisiaj nie może. Zamiast tego pojawia się coraz więcej projektów i ruchów społecznych związanych z marką „Pory”. Umownie można uznać, że obecnie na Ukrainie konkurują dwie najbardziej znane struktury z tą marką — „czarna Pora” i „żółta Pora”. Również umownie uważa się, że „żółta Pora” to nie tylko ustrukturyzowany i wyraźnie hierarchiczny ruch społeczny, ale także udany projekt komercyjny (granty USA itp.), który może przekształcić się w siłę polityczną przed wyborami parlamentarnymi. Z kolei „czarna Pora” to ruch o „strukturze poziomej”, bez wyraźnych liderów, jak i bez normalnego finansowania. Jednocześnie obie struktury brały aktywny udział w pomarańczowej rewolucji, obie dążą do zmiany starego systemu władzy i są gotowe nawet stać się opozycją wobec nowej władzy, jeśli ona tego systemu nie zmieni. Zatem o zaprzestaniu istnienia tego ruchu społecznego nie ma już mowy. Co więcej, obie „Pory” aktywizują swoją działalność. Niedawno przeprowadziły szereg konferencji prasowych, akcji politycznych i artystycznych. Między innymi tak zwana „żółta Pora” ponownie przypomniała o swoim projekcie „Czarna lista”. być gwarantem odnowienia władzy. Ta lista jest otwarta, znajduje się na oficjalnej stronie internetowej „Pory” i obejmuje zarówno tych, którzy zostali już odsunięci od władzy, jak i tych, którzy reprezentują „nową twarz władzy”. Spójrzmy na byłego ministra edukacji Kremenia, który symbolizuje nową twarz władzy. Tutaj zebrano wystarczająco dużo informacji, począwszy od działań, które mają znamiona czynów korupcyjnych, dotyczących towarzystwa „Znannia”, jego powiązań w systemie planetariów na Ukrainie. Chodzi o przekroczenie uprawnień i o wykonywanie przestępczych rozkazów, w szczególności rozkaz o połączeniu sumskich uczelni, który wywołał wybuch społeczny w obwodzie sumskim. Znana jest historia z tuszowaniem przez Kremenia znamion czynów korupcyjnych w Kijowskim Technikum Gospodarki Hotelarskiej. To udokumentowana informacja, są kontrole Głównego Zarządu Kontroli (KRU). Wierzymy, że realizując projekt „czarnej listy”, utwierdzimy praworządność i równość wszystkich wobec prawa”. Jeden z liderów „Pory” Jewhen Zołotarow zaznaczył, że „pracujemy nad wieloma dokumentami i zbieramy bazy danych, w szczególności dotyczące Kiwałowa i innych członków CKW minionej kadencji — Ochendowskiego, Stawnijczuk, Donczenki. To potencjalni figuranci listy, ale trzeba zebrać odpowiednie dowody. Również na liście obowiązkowo pojawią się przewodniczący administracji rejonowych Kijowa, w pierwszej kolejności przewodniczący administracji Podolskiej i Szewczenkowskiej. Dotarła do nas informacja, że niektórzy wysokiej rangi urzędnicy prowadzą negocjacje z przewodniczącymi administracji państwowych, aby otrzymać pomieszczenia biurowe dla swoich partii i obiecują, że ci ludzie pozostaną na swoich stanowiskach. Nalegamy, aby zmieniła się władza wykonawcza wszędzie, w szczególności w Kijowie. Również podłączamy ekspertów, aby na czarnych listach znaleźli się Bakaj, Kałenski (do tej pory kieruje służbą celną i jest informacja, że kontrabanda znów przekroczy nasze granice)…”. Jeśli chodzi o perspektywy działalności „Pory”, to i tutaj jest niemało projektów. Wkrótce zaprezentowany zostanie projekt „Białe listy”, na których znajdą się ludzie poddani represjom ze strony starej władzy, w szczególności urzędnicy państwowi, którzy odmawiali wykonywania przestępczych rozkazów. Istnieje projekt rezerw kadrowych dla nowej władzy, który jest opracowywany w środowisku aktywistów „Pory”. O. S. minister spraw wewnętrznych. Takie samo pismo otrzymał Tomenko. Rozumiemy zajętość tych ludzi, ale jeśli nie uświadamiają sobie ważności i znaczenia tego wydarzenia… Do usunięcia tego problemu nie trzeba wiele zrobić, wystarczy powiedzieć rejonowemu milicjantowi: „Prawo musisz przywrócić”. To oznacza wprowadzenie poszkodowanych z powrotem do pomieszczenia i zgodnie z wnioskami pana Swerstiuka i pana Szewczenki przeprowadzenie czynności śledczych… Gdybyśmy przeprowadzili po ludzku lustrację, w organach państwowych i w środowisku religijnym, być może takie problemy by nie powstawały. Dlatego że działania dokonane przez Kudriakowa to klasyczna prowokacja w ubeckim stylu”. P. S. 18 lutego na nasze pytanie o sytuację wokół „Naszej wiary” wicepremier ds. humanitarnych Mykoła Tomenko powiedział: „Mówił mi Jurij Bojko o tym, wiem, że była konferencja prasowa, ale nie rozbierałem się w sprawie, pozwólcie, że się rozeznam…”. Dzisiaj z odpowiedzi na zapytanie deputowanego ludowego Kosiwa staje się jasne, że Gabinet Ministrów „zrzucił” sprawę na kijowską miejską administrację państwową. Bez komentarza. Ołeksandr SOŁONEC

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

«PORA» ZAWSZE AKTUALNA

RUCH SPOŁECZNY Koordynator projektu Wołodymyr Łesyk zaznaczył, że „celem projektu „Czarna lista” jest przede wszystkim oczyszczenie organów władzy, instytucji państwowych oraz przedsiębiorstw państwowych z urzędników i funkcjonariuszy, którzy podczas sprawowania swoich urzędów popełniali przestępstwa. Wpisujemy na listę ludzi, co do których mamy udokumentowane informacje, że podczas sprawowania swoich urzędów dopuszczali się przestępstw. Społeczeństwo aktywnie bierze udział w tworzeniu tych list, przekazuje nam informacje. Na dzień dzisiejszy na listach znajduje się około 150 osób. W przyszłym tygodniu informacja ta zostanie przekazana do Administracji Prezydenta z żądaniem do Wiktora Juszczenki, jako gwaranta Konstytucji, podjęcia przede wszystkim decyzji politycznej i zwolnienia tych osób ze stanowisk, które do tej pory zajmują. Drugim naszym żądaniem jest wszczęcie przeciwko nim spraw karnych w związku z faktami popełnionych przestępstw”. Wśród znanych osób wpisanych na „Czarną listę” są: eksprezydent Ukrainy Łeonid Kuczma, były szef SBU Łeonid Derkacz, deputowani ludowi Ołeksandr Wołkow i Łeonid Krawczuk, były minister spraw wewnętrznych Jurij Krawczenko, były przewodniczący CKW Serhij Kiwałow, Mychajło Potebenko, Wiktor Janukowycz. Są też figuranci, którzy pozostają u władzy do dziś — Swiatosław Piskun, Wasyl Kremen i inni. Do projektu jako prawnik i ekspert zaangażowany został znany adwokat Andrij Fedur. Ogólnie pan Fedur chciałby widzieć zwolnionymi „ze stanowisk natychmiast takich dobrodziejów, jak Piskun, Wiktor Kudriawcew (zastępca Prokuratora Generalnego Ukrainy), Ołeksij Bahanec (mianowany prokuratorem obwodu donieckiego i zastępcą Prokuratora Generalnego)”. Jego zdaniem, to nie są ludzie, którzy zaprowadzą porządek: „Mówią, że Piskun podniósł się z kolan, stał się innym człowiekiem, ale co robił pan Piskun? Podam przykład z oficjalnych dokumentów: wniosek o zastosowanie środka zapobiegawczego w postaci aresztu tymczasowego. To 23 sierpnia 2001 roku. Obywatela Ukrainy, znanego Borysa Feldmana chcą po raz kolejny aresztować, byłem jego adwokatem. Dokument ten jest podpisany z jednej strony przez Piskuna (kierował wtedy śledztwem w Podatkowej), a z drugiej — przez Bahaneca, który wtedy był zastępcą Prokuratora Generalnego Ukrainy. I oni w uzasadnieniu tego, że Feldmana trzeba trzymać w areszcie, piszą: „Podczas prowadzenia sprawy karnej wielokrotnie wyrażał brak zaufania do ukraińskich organów ścigania i sądu, a także to, że sprawę powinien rozpatrywać tylko europejski sąd i że w tym celu musi przebywać poza granicami Ukrainy, o czym świadczą raporty funkcjonariuszy operacyjnych z przeprowadzonych działań operacyjno-poszukiwawczych”. Czyli obywatela Ukrainy trzeba uwięzić za to, że wyraża brak zaufania do organów ścigania i zamierza zwrócić się do europejskiego sądu. I dzisiaj ci „demokraci” mówią, że będą bronić interesów obywateli Ukrainy!.. Dalej, na przykład, w kwestii Bahaneca. Kierował on prokuraturą z punktu widzenia nadzoru nad śledztwem w sprawie zabójstwa Gongadzego, a ja jestem adwokatem Łesi Gongadze. Ołeksij Bahanec jest właśnie tą osobą, która uchyliła postanowienie śledczego o uznaniu Myrosławy Gongadze za poszkodowaną. Łesi Gongadze wtedy nie dopuszczano do udziału w sprawie w charakterze poszkodowanej. Byliśmy zmuszeni składać pozew do sądu. 9 lutego 2001 roku Peczerski Sąd Rejonowy wydał decyzję o uznaniu działań zastępcy prokuratora generalnego Ołeksija Bahaneca za bezprawne, czyli uznano go za sprawcę naruszenia prawa. I ta „nowa twarz” teraz będzie bronić naszych praw. Nigdy! Mam decyzję Sądu Apelacyjnego obwodu kijowskiego z 15 czerwca 2001 roku, która przeszła wszystkie instancje sądowe, włącznie z Sądem Najwyższym Ukrainy, gdzie działania zastępcy Prokuratora Generalnego Kudriawcewa również uznano za bezprawne. To właśnie ten Wiktor Kudriawcew, który 27 września 2001 roku wydał nakaz Łowoczkinowi, by nie wykonywał orzeczenia sądu o zwolnieniu człowieka z aresztu… Mówią: nowa władza. Dlaczego więc starzy ludzie są u władzy?”. Jako eksperta i konsultanta „Pora” zaangażowała także byłego prokuratora generalnego Wiktora Szyszkina. Ocenia on ten projekt pozytywnie i nie widzi w nim nic niezgodnego z prawem: „To główne prawo obywateli — kształtować sobie władzę. Dzisiejsza władza, w tym ta z Majdanu, ogłosiła trzy „P” przy formowaniu korpusu kadrowego aparatu państwowego: patriotyzm, przyzwoitość, profesjonalizm. Patriotyzm i przyzwoitość albo są, albo ich nie ma, jeśli rodzice i społeczeństwo nie wychowali człowieka. Dzisiaj naród jako nosiciel władzy chce zrealizować tę zasadę. Zrodziła się formuła osiągnięcia tego celu — „czarne listy” tych osób, które nie odpowiadają tym trzem „p”. Uważam, że jest to pożyteczna działalność społeczna”. Ołeksij Tołkaczow, przewodniczący społecznego komitetu bezpieczeństwa narodowego Ukrainy, ze swojej strony zaznaczył: „Kiedy jeszcze tworzyła się „Pora” (od grudnia 2003 roku), stawiano dwa zadania: przeprowadzenie demokratycznych wyborów i gruntowna zmiana systemu władzy. Pierwszy cel został osiągnięty w ramach Pomarańczowej rewolucji. Pojawiło się kolejne zadanie: gruntowna zmiana systemu władzy. Wątpię, by było tu jakieś „polowanie na czarownice”. Na „czarne listy” wpisani są urzędnicy państwowi i funkcjonariusze, którzy mają zostać odsunięci od władzy w związku z tym, że nie są uczciwi, dopuszczali się nadużyć i przestępstw. Niestety, dzisiaj odbywa się przemalowywanie starej wierchuszki władzy na nowy pomarańczowy kolor po to, by pozostać u władzy i kontynuować swoją przestępczą praktykę. „Czarna lista” ma stać się ŚLADAMI NASZYCH WYSTĄPIEŃ Minęło prawie dwadzieścia dni od czasu, gdy do redakcji gazety „Nasza wira”, której redaktorem naczelnym jest znany szestdziesiatnyk, prezydent Ukraińskiego PEN-Clubu, doktor filozofii Jewhen Swerstiuk, wtargnęli ludzie w sutannach na czele z panem Kurdiukowem (metropolitą UAOC Metodym) i wyrzucili pracowników redakcji wraz z szestdziesiatnykami Swerstiukiem i Olesiem Szewczenką na ulicę. Od tamtej pory pierwsza religijno-kulturoznawcza gazeta na Ukrainie, która drukowała się za różnych reżimów, nie wychodzi, w pomieszczeniu pod osłoną milicji gospodarują napastnicy, a nowa władza w żaden sposób nie reaguje. „Ci, którzy przechodzą obok pomieszczenia Patriarchatu UAOC, widzą, jak na ulicy zbierają się ludzie na Mszę Świętą, zamiast zbierać się w cerkwi” — zaznaczył Jewhen SWERSTIUK. W oświadczeniu dla prasy powiedział również, że z faktem zaprzestania wydawania gazety do historii „wejdą imiona tych, którzy wiedzieli i nie zatrzymali przestępstwa. To imię Premier-minister J. Tymoszenko, ministra spraw wewnętrznych J. Łucenki, wicepremiera M. Tomenki. Brak danych, czy otrzymał informację nasz Prezydent.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

NOWE ZASADY — STARE BUKŁAKI?

Jeśli nie otrzymał, to nie jest to honorem dla jego Kancelarii…” „Od rządu i Sekretariatu Prezydenta wymagano niewiele: powstrzymać napastników, zwrócić właścicielom bibliotekę i wystawę ikon, szkołę dziecięcą i Instytut Bizantynistyki, oczyścić redakcję „Naszej wiary”, a następnie przekazać pozwy do sądu. Czy nie dla ustanowienia prawa dokonała się rewolucja, której wy przysięgaliście?” — zwraca się pan Swerstiuk do nowej władzy. Wołodymyr STRETOWYCZ, przewodniczący komisji Rady Najwyższej ds. walki z korupcją i przestępczością zorganizowaną, a także przewodniczący Chrześcijańsko-Demokratycznego Związku, z kolei powiedział: „Moment cywilnoprawny polega na tym, że nikt nie może wejść do pomieszczenia, jeśli nie życzą sobie tego ci, którzy tam mieszkają lub pracują, z wyjątkiem przypadków przewidzianych prawem — dotyczących przeszukania, przerwania przestępstwa lub innych działań. Tymczasem samowolnie wdarto się do pomieszczeń Patriarchatu i dopuszczono tam się rozboju. Jest jeszcze moment karnoprawny, gdyż od napaści ucierpieli ludzie, za których ciągnięto za włosy, za ubranie, wyciągano z pomieszczenia. Po raz kolejny władza milczy. Jestem tym bardzo zaniepokojony, bo możemy utracić zdobycze Majdanu i wszystko pozostanie tak, jak było. Dlatego dążymy do obywatelskiego przebudzenia i jako przedstawiciele pozarządowej organizacji społecznej „Obywatelskie Stanowisko” oświadczamy, że władzy czas zejść na ziemię z przestworzy, z pagórków peczerskich, i przyjrzeć się, jak „mały Ukrainiec”, według słów Prezydenta, odczuwa zmiany, które nastąpiły po Pomarańczowej Rewolucji. Inaczej podniesiony Majdanem naród może powiedzieć swoje słowo po raz drugi. Obywatele mają prawo bronić swoich praw. Ktoś sprowadza to do wewnątrzcerkiewnego konfliktu. Rzekomo jedni duchowni przyszli i wysiedlili innych, aby zająć to pomieszczenie. Istnieje jednak takie pojęcie, jak dwustronna restytucja. Jeśli zdarza się podobny konflikt, to trzeba przywrócić wszystkich do stanu wyjściowego, a następnie mechanizmem prawnym ustalić, kto ma rację… W 1991 roku popełniliśmy jeden metodologiczny biblijny błąd — wlaliśmy młode wino do starych bukłaków. Bardzo martwię się tym, byśmy znów młodego wina rewolucji nie wlali do starych bukłaków i wszystko nie pozostało po staremu”. Ołeksandr SUHONIAKO, przewodniczący komitetu organizacyjnego OPS „Obywatelskie Stanowisko” oraz prezes Stowarzyszenia Ukraińskich Banków uważa, że to, co wydarzyło się 4 lutego, po powołaniu nowego rządu, ma zbyt wiele symboliki: „Nie odważyli się tego zrobić za Kuczmy, bo byłby to rozgłos na całą Europę. To prowokacja bardzo głębokiego planu, gdy dwóch z tych szістдесятників odważono się fizycznie wyrzucić z pomieszczenia, nie mając ku temu żadnych podstaw prawnych. 9 lutego rozmawiałem z Wasylem Prysiażniukiem, prokuratorem Kijowa. Obiecał, że porozmawia z prokuratorem rejonu szewczenkowskiego Serhijem Niecziporenkiem, ale ten prokurator nie przyjął nawet zawiadomień poszkodowanych następnego dnia. Osobiście 10 lutego przekazałem zawiadomienie Jewhena Swerstiuka premierowi Ukrainy. Z trzech źródeł otrzymałem informację o tym wydarzeniu

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

roku Pawło Łazarenko chciał powrócić na Ukrainę i zwrócił się do deputowanych, aby usunęli z uchwały słowa o jego aresztowaniu, i jak tylko ta kwestia miała być wniesiona pod obrady, Kuczma znów zaczął szantażować deputowanych, a zastępca prokuratora generalnego Obychod zwołał u byłego prezydenta Kuczmy, Potebenki oraz Obychoda w przeddzień przyjazdu na Ukrainę prezydenta USA Billa Clintona sfabrykować sprawę karną przeciwko liderowi „Hromady” dotyczącą zabójstwa deputowanych Hetmana i Szczerbania. Potem Prokuratura Generalna w 2003 roku zamówiła w TRK „Alternatywa” 4-odcinkowy film dokumentalny, prawdziwy kryminał, przeciwko Łazarence, w którym Obychod oraz kierownik wydziału prokuratury generalnej Drobyniak oskarżają Łazarenkę o zlecenie zabójstwa Hetmana i Szczerbania. Ten opus transmitował kanał „Inter”. Między innymi, w ostatnich dniach Szewczenkowski sąd Kijowa uznał, że informacja w filmie jest nieprawdziwa i zobowiązał kanał „Inter” do udzielenia Pawłowi Łazarence 30 minut na sprostowanie. Także liderzy „Hromady” oraz adwokaci Łazarenki na Ukrainie poinformowali, że informacja o tym, iż pierwsza instancja sądowa USA uznała za winnego i skazała pana Łazarenkę, jest nieprawdziwa. Żadnego wyroku nie było, a proces wciąż trwa, oświadczyli oni. Także adwokaci są przekonani, że sprawy dotyczące zabójstwa Szczerbania i Hetmana wciąż wymagają śledztwa i wykrycia prawdziwych zabójców oraz zleceniodawców. „Mamy nadzieję, że dzisiaj, kiedy pojawiła się możliwość przedstawienia wielu nowych dowodów dokumentalnych na korzyść Pawła Łazarenki, sąd w USA uniewinni lidera „Hromady”. Jednocześnie jesteśmy zaniepokojeni, że nowa władza na Ukrainie nie inicjuje pociągnięcia do odpowiedzialności kierowników zbrodniczego reżimu Kuczmy. W pozwie do sądu żądamy od Kuczmy, Potebenki, Obychoda i Drobyniaka publicznego przeproszenia Łazarenki oraz partii „Hromada”, prosimy także o wszczęcie przeciwko nim sprawy karnej” — podsumował Jurij Filak. z „Ukradzione szczęście” jest. „Plusy” mają jednak nie lada poczucie humoru, skoro wszystkie jego odcinki pokazali właśnie w dniu inauguracji Prezydenta. Sugerowali coś?.. Przypomniała się brodata historia od Romana Wiktiuka, kiedy to przypisał on wystawienie tego samego spektaklu w Moskwie do 60-lecia ZSRR. Napisał na afiszu: jubileuszowi, powiedzmy, dedykuje się „Ukradzione szczęście”. I potem całe życie śmiał się z ograniczonych radzieckich urzędników, którzy nie zauważyli jawnego sarkazmu. Mniejsza z tym, „1+1” nie zauważyli, jak wbijają widzowi do głowy naftalinową prawdę o niedalekich chochołach i z masochistyczną przyjemnością kontynuowali serdiuczkizację masowego teleproduktu. Mówicie, że on też jest powołany do pracy na rzecz podniesienia ukraińskiego statusu? Oj, nie gawaritie... z Ludmiła PUSTELNYK podlegają reformowaniu w celu zbliżenia się do europejskich wymogów. „Tylko jedno martwi nas: plan działań musi otwierać jakiś horyzont — powiedział Juszczenko. — A tego horyzontu nie ma. On nie jest określony” — i przy tym dodał, że wolałby, aby w nim było wyraźnie zaznaczone, że negocjacje o wstąpieniu do UE zaczną się po wykonaniu przez Ukrainę tego planu, pisze „The Financial Times”. Gazeta odnotowuje, że w planie działań, który został oficjalnie przyjęty w Brukseli w poniedziałek, proponuje się zwiększyć kwoty UE na ukraińskie produkty stalowe oraz przyspieszyć proces uznania statusu rynkowego ukraińskiej gospodarki, co pozwoli Unii Europejskiej szybciej znieść cła antydumpingowe na towary, które mają szczególnie ważne znaczenie. z Przygotował Bohdan HDAŁ konferencję prasową, gdzie oświadczył, że przeciwko Łazarence otwarto jeszcze jedną sprawę karną i jak tylko pojawi się on na Ukrainie, zostanie aresztowany” — powiedział Jurij Filak. W 1999 roku, kiedy Pawła Łazarenkę wysunięto jako kandydata na stanowisko prezydenta, władza przeszkadzała zbierać się wyborcom, przeprowadzać zjazd partii… Rozszyfrowania nagrań majora Melnyczenki potwierdzają zmowę Ołeksandr SOŁONEC

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

O NARODOWEJ DUMIE GOSPODYŃ

KUCZMĘ — ZA KRATY Okazało się, że to jeszcze nie wszystko, z czym wtargnęli w przestrzeń informacyjną „hromadiwcy”. Jak oświadczył pierwszy zastępca przewodniczącego partii Jurij Filak, 15 lutego 2005 roku „Hromada” zwróciła się do Prokuratury Generalnej Ukrainy z wnioskiem o wszczęcie spraw karnych przeciwko byłym Prezydentowi Ukrainy Leonidowi Kuczmie, Prokuratorowi Generalnemu Mychajle Potebence, zastępcy prokuratora generalnego Mykole Obychodowi oraz innym urzędnikom „w związku z zaistnieniem w ich działaniach znamion przestępstw, przewidzianych Kodeksem Karnym Ukrainy”. W ten sposób „Hromada” stała się pierwszą, która złożyła wniosek z żądaniem pociągnięcia do odpowiedzialności karnej eksprezydenta Leonida Kuczmy. 15 lutego „hromadiwcy” złożyli również pozew w Szewczenkowskim sądzie rejonowym Kijowa o ochronę czci, godności i reputacji zawodowej, gdzie powodami występują partia „Hromada” i jej przewodniczący Pawło Łazarenko, a pozwanymi — Kuczma, Potebenko, Obychod oraz Drobiniak. Jakie motywy i dowody przestępczej działalności byłych pierwszych osób państwa będą figurować w tej sprawie? Według wypowiedzi pana Filaka, „reżim Kuczmy przez siedem lat konsekwentnie i metodycznie prześladował oraz niszczył opozycyjną wobec niego partię polityczną „Hromada”, jej lidera Pawła Łazarenkę, czym wyrządził mu, a także partii i jej autorytetowi niepowetowaną szkodę”. Według jego słów, żadna z partii politycznych i żaden z liderów politycznych nie poddawali się tak bezprecedensowym prześladowaniom na Ukrainie. Współpracownicy Pawła Łazarenki zebrali niemało dowodów dokumentalnych i faktów prześladowania „Hromady”, jej lidera i członków frakcji parlamentarnej o tej samej nazwie, a także struktur biznesowych, które wspierały partię polityczną. „We wniosku do Prokuratury Generalnej przytaczamy i uzasadniamy 92 najbardziej znaczące przykłady i fakty, chociaż w rzeczywistości mamy ich do dyspozycji znacznie więcej” — zaznaczył pierwszy zastępca Łazarenki. Również wyjaśniło się, że „reżim Kuczmy przez siedem lat prześladował Pawła Łazarenkę, grożąc mu fizyczną likwidacją i fabrykując przeciwko niemu sprawę karną”, — aby usunąć najbardziej realnego w tamtym czasie opozycyjnego kandydata na stanowisko Prezydenta Ukrainy. Tak, jeszcze podczas wyborów parlamentarnych w 1998 roku została rozwinięta bezprecedensowa kampania przeciwko „Hromadzie” mająca na celu dyskredytację jej lidera. Produkcja agitacyjna „Hromady” była nielegalnie konfiskowana i aresztowana, dokonywano pogromów w biurach oraz w magazynach, które wynajmowała. (Przypomnijmy, że Łazarenko zdobył ponad 81% głosów w okręgu na Dniepropietrowszczyźnie i został deputowanym ludowym, a „Hromada” przekroczyła 4% próg i stała się partią parlamentarną z trzecią pod względem liczebności frakcją w parlamencie). „W 1999 roku O. Potebenko wprowadził w błąd deputowanych ludowych, oskarżając Łazarenkę o działania, które według obowiązującego ustawodawstwa nie były karalne, i nielegalnie ujawniając dane śledztwa przygotowawczego. Leonid Kuczma wywierał nacisk na parlament, grożąc odebraniem deputowanym immunitetu poselskiego… Kiedy we wrześniu 1999 PRZESTRZEŃ INFORMACYJNA Transformacja wizerunku „chochoła”: od tępego głąba-żarłoka słoniny do agresywnego neobanderowca z „Brata-2” i, wreszcie, bystrej na język Wiki z serialu „Moja piękna niania” na „1+1”. Tak by rzec, Wierka Serdiuczka z ludzką twarzą — jak jej poprzednicy, hojnie obdarzona kompleksem niższości. Historia stosunkowo młodej dziewczyny pochodzenia mariupolskiego na służbie. On, ona, jego dzieci, jej przygłupia mama. Niania — dziewczyna jak się patrzy (brwiami zrośnięta, kształtami wybitna), jeszcze do tego kocha troje cudzych potomków. U normalnego konsumenta telewizyjnego mydła wywołuje oczekiwane ślinotoku, wcale nie w tym znaczeniu, kiedy „od takiego kina chce się pluć”. Serial jest popularny — bo rzeczywiście całkiem sympatyczny główny personaż, czasem zdarzają się śmieszne mizansceny, choć nie zawsze pozbawione prymitywnego „gagu”. Mimo wszystko obecność amerykańskich nazwisk w napisach zobowiązuje. Jednym słowem, „pipl chawajet”, jak powiedziałby znany w niedalekiej przeszłości działacz rosyjskiej popkultury z ukraińskimi korzeniami. I widz, nie rozpieszczony różnorodnością seriali „do wspólnego oglądania”, „chłonie” dowcipy w wykonaniu apetycznej niani. Taka to głupota, dzieciaki, — bernardyn i Bernard Shaw — jeden, wybaczcie, pies. Nie kończyła Wika uniwersytetów. Dekoltowana dama z AKAPITEM MY NIE MÓWIMY „JUTRO”, UE NIE MÓWI „NIGDY” Wicepremier Ołeh Rybaczuk, przebywając w Belgii, podpisał Plan działań Ukraina—UE, który przewiduje ramy stosunków z Unią Europejską do 2007 roku. Ze strony Unii Europejskiej umowę podpisał Jean Asselborn, minister spraw zagranicznych Luksemburga — kraju, który obecnie przewodniczy w UE. Rybaczuk zaznaczył: „Macie bardzo odpowiedzialną ukraińską władzę, bardzo odpowiedzialnego partnera, i jeśli składamy podpis pod czymś, bez wątpienia zamierzamy to osiągnąć”. Odnośnie perspektyw członkostwa w UE, wicepremier nie chciał mówić o konkretnych terminach wstąpienia. „Umówiliśmy się z Europejczykami: my nie mówimy „jutro”, oni nie mówią „nigdy” — powiedział. Według słów Rybaczuka, „jeśli pokażemy, że jesteśmy zdolni dotrzymać ustaleń, to będą znacznie bardziej konkretne propozycje ze strony Unii Europejskiej”. Natomiast przedstawiciel UE Asselborn w swoim wstępie powiedział, że „plan działań jest ucieleśnieniem ram Polityki sąsiedztwa UE”. Dodał, że strony osiągnęły „decyzję o szybkim rozpoczęciu konsultacji w sprawie nowej wzmocnionej umowy między Ukrainą a UE”. Rybaczuk, ze swojej strony, powiedział, że „między zakończeniem Planu działań a następnym etapem nie będzie ani jednego dnia bezczynności” — donosi „Ukraińska Prawda”. UKRAINIE W NATO BYĆ CZY NIE BYĆ Minister obrony Ukrainy Anatolij Hrycenko na antenie kanału telewizyjnego ICTV prognozował wstąpienie Ukrainy do NATO do 2009 roku. Minister zaznaczył, że wstąpienie Ukrainy do NATO obejmuje 2 aspekty: wojskowy i niewojskowy. Jeśli aspekt wojskowy Partia „Hromada”, wydawało się, po głośnych sprawach karnych przeciwko jej liderowi Pawłowi Łazarence i po jego wyjeździe za granicę, zniknęła z ukraińskiego politycznego krajobrazu. Jednak jak tylko nowa władza ogłosiła, że reżim Kuczmy odszedł w przeszłość, „Hromada” jednak wyszła z wymuszonego podziemia i oświadczyła, że przez te wszystkie siedem lat nie straciła ani jednego oddziału regionalnego, „zachowywała wierność swojemu liderowi Pawłowi Łazarence”, i nawet więcej — wszystkie sprawy przeciwko Łazarence są czysto politycznymi zamówieniami reżimu Kuczmy. „nowych ruskich” chwali się rodowodem „od Rurykowiczów”, na co niania, śmiejąc się: „A my — od chanuryków!”. Nieskomplikowany humor serwuje się widzowi i drugi, i trzeci raz, nie przejmując się tym, że tę samą serię pokazywano jakieś dwa miesiące temu. Każdy powtarzany po raz n-ty fragment dodaje jeszcze szereg żartów na temat ograniczenia jednostki personelu obsługującego w mieszkaniu wpływowego moskiewskiego producenta. Dyktując nienachalny serialowy przekaz: choć i przebiegli ci chachły, to jednak głupi. I zupełnie nieprzejęci wysokimi materiami o godności narodowej, kiedy cieszą się własnym „chanuryctwem”. Niby nie wypada, jak zapewne myślą twórcy serialu i właściciele kanału, który go pokazuje, oburzać się — czyż można poważnie traktować pretensje do gatunku komediowego „mydła”? Ale najprawdopodobniej nic takiego w ogóle nie przychodziło im do głowy — jaki tam u diabła ukraiński wizerunek, kiedy ukraińska dziewczyna w Moskwie po prostu zobowiązana jest być chachłuszką, raz po raz powtarzając „ta szo wy gawaricie?”. I żeby „1+1” tego nie pokazał? — „Ta Bożie ż moj!”, jak mówi Wika. Na tle braku rodzimego „mydła” lud wszystko przełknie, dobrze, choć na aspekt pozwala naszemu państwu wstąpić do NATO już za 2—3 lata, to niewojskowy o wiele dłużej przeciąga ten proces, bo, według słów ministra, główne pretensje do Ukrainy ze strony NATO dotyczyły właśnie niewojskowego aspektu, który obejmuje rozwój demokracji w kraju. We wtorek, otwierając posiedzenie Komisji Ukraina—NATO, Sekretarz Generalny de Hoop Scheffer oświadczył, że kraje NATO udzielą wsparcia Prezydentowi Ukrainy Wiktorowi Juszczence w przeprowadzeniu demokratycznych reform, podaje RIA „Nowosti”. Scheffer przy tym odnotował „solidną, efektywną i zaawansowaną współpracę”, jaka ukształtowała się między NATO a Ukrainą. Według słów sekretarza generalnego sojuszu, Ukraina wnosi znaczący wkład w bezpieczeństwo na Bałkanach, a także w walkę z międzynarodowym terroryzmem. „Dzisiaj — powiedział Scheffer — omówimy osiągnięty postęp we współpracy Ukraina—NATO i perspektywy jej euroatlantyckiej integracji”. De Hoop Scheffer poinformował także o utworzeniu przez NATO specjalnego funduszu powierniczego na wsparcie realizacji reform na Ukrainie. Sekretarz generalny sojuszu nazwał Ukrainę częścią składową wolnej i zjednoczonej Europy. Wiktor Juszczenko w kwestii wstąpienia do NATO zaznaczył, że będzie potrzebował czasu na przezwyciężenie rozbieżności po kampanii wyborczej, podczas której jego oponent wykorzystał antyzachodnie nastroje w społeczeństwie. Jak wiadomo, przeważająca część ludności na Ukrainie występuje przeciwko wstąpieniu do tego sojuszu. JUSZCZENKO PROSI O JASNOŚĆ PLANU DZIAŁAŃ UKRAINA—UE Prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko oświadczył, że jest zadowolony z nowego planu działań UE—Ukraina, w którym wyznaczono główne dziedziny, które

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

CHCEMY BYĆ USŁYSZANI!

VOX POPULI. Zakończenie. Początek na s. 1. Jeśli chodzi o zmiany — musi upłynąć czas. Gdybym była Głową państwa, przede wszystkim zreformowałabym sektor edukacji, stymulowała gospodarstwa farmerskie, rozwój przemysłu. Potrzebne są zmiany także w ustawodawstwie, w szczególności w dziedzinie wydawnictw książkowych. ŁUKIANENKO Jurij, 18 lat: — Spodziewałem się tego, co się stało. Dla mnie nie było zaskoczeniem nazwisko Premiera. A jeśli chodzi o inne nominacje, uważam: jeśli już zmieniać, to trzeba zmieniać wszystkich. Wiktorowi Juszczence opłacała się bliskość z narodem w kampanii wyborczej. A to, jak zachowa się Prezydent teraz, zobaczymy. Dzisiaj Ukraina potrzebuje jakościowych zmian w sferze gospodarczej, przemyśle, oddzielnych dotacji wymaga sektor naukowy, ukraińska kinematografia. NEKRASOWA Julia, 19 lat: — Nominacje Prezydenta mnie nie rozczarowały. Szczególnie jestem dumna z Pani Premier. Ukrainie dawno potrzebna była kobieta „w gospodarstwie”. Osobiście mnie zmiany w polityce nie dotknęły. Jednym słowem — trudno mówić o nominacjach obiektywnie. Można mówić o zmianach w świadomości uczestników wydarzeń na Majdanie. Ludzie chcą ufać i wierzyć władzy. Finansowanie państwowe należy skierować na wsparcie rolnictwa, turystyki międzynarodowej, przemysłu ciężkiego, branży filmowej, wydawnictw książkowych. ZANINA Jewhenija, 21 lat: — Ogólnie nominacje kadrowe mnie nie rozczarowały. Jeśli stare kadry radzą sobie ze swoimi obowiązkami, niech pracują na dobrobyt państwa. Jedyne — nominacja na stanowisko Premiera Julii Tymoszenko, moim zdaniem, nie jest wyważona, ponieważ aktywny udział w wiecach nie jest obowiązkowym składnikiem kwalifikacji zawodowych. Dzisiaj urzędnicy składają sprawozdania na konferencjach prasowych, próbują stać się bliżsi narodowi. Na przykład członkowie rządu bez specjalnej ochrony jeździli na łyżwach, aby na własne oczy przekonać się o potrzebach tego sportu, a minister ochrony zdrowia samodzielnie postanowił sprawdzić ceny w aptekach. Gdybym była Prezydentem, to przede wszystkim poświęciłabym uwagę problemom socjalnym, a mianowicie: podniesieniu wynagrodzeń, przeznaczyłabym środki na remonty muzeów, udzieliłabym wsparcia rodzimej kinematografii i teatrowi. Warto byłoby zadbać także o jakość obsługi medycznej, wsparcie agrokompleksów i przemysłu. CAP Pawło, 19 lat: — Tylko sam Prezydent może dać charakterystykę tym ludziom, których mianował. Jedyne, co nam pozostaje, to wierzyć w W. Juszczenkę i nowych kierowników. Nastąpiła zmiana władzy, obiecywano nam, że z tą zmianą życie stanie się lepsze i jaśniejsze. Pożyjemy — zobaczymy. Ale powiem jedno: słowa muszą być poparte czynami. Zmiany? Do radykalnego odnowienia potrzeba czasu. Być Prezydentem — to wielka odpowiedzialność, a jeszcze bardzo trudne zadanie — do końca uświadomić sobie, co oznacza nim być. Ja nie jestem politykiem, nie jestem ekonomistą, ale tak bardzo chciałbym, żeby na Ukrainie nie było żebractwa, biedy, bezrobocia. Trzeba stworzyć nowe miejsca pracy, edukacja i leczenie powinny być na koszt państwa, emerytura taka, żeby nie wstyd było nazywać ją emeryturą. Ale są jeszcze kwestie natury moralnej. Nimi przede wszystkim należy się przejmować. W Rosji, na przykład, kwitnie antysemityzm, sami deputowani wszczynają waśnie narodowościowe. Niestety, także w naszej świadomości żyje takie upokarzające zjawisko. Proponuję skończyć z tym raz i na zawsze. Na Ukrainie, gdzie ludzi nie dzieli się według narodowości, koloru skóry czy wyznania — w takim kraju chcę żyć. PARCHOMENKO Hanna, 19 lat: — Pierwsze wrażenia — duma z siebie, ze swojego narodu, zrozumienie tego, że ogólnospołeczne wysiłki poprzednich miesięcy nie poszły na marne. Jestem zadowolona z tego, że nastąpiła absolutna zmiana władzy. I bardzo dobrze, moim zdaniem, że szeregi rządowe zasiliły młode twarze bez stereotypów i uprzedzeń. Patrząc na ich zapał, odnosi się wrażenie, że sytuacja na Ukrainie już wkrótce się poprawi. Jeszcze za wcześnie, najwyraźniej, by zauważyć jakieś zmiany. Trzeba dać naszym władzom trochę czasu i zrozumienia (zrozumienia tej sytuacji, która pozostała po poprzedniej władzy). A to, co dokładnie i zauważalnie się zmieniło — to stosunek i uwaga do Ukrainy ze strony innych państw. Jeśli chodzi o relację „naród-władza”, to wydaje się, że do ludzi powraca wiara we władzę, nie boją się mówić, krytykować. Uwagę warto poświęcić sektorom medycznemu i edukacyjnemu, poprawić usługi transportowe, wspierać wydawnictwa ukraińskojęzyczne, projekty narodowe, na wszelkie sposoby zachęcać do przeprowadzania takich akcji. DYBAŃ Fedir, 18 lat: — Wszystkie nominacje Prezydenta były oczekiwane. Stanowiska otrzymali ci, którzy wspierali W. Juszczenkę. Stare kadry? W. Kremiń, na przykład, mi odpowiada, prawda, jako minister edukacji mi się nie podobał. Póki co władza zbliżyła się do narodu. Przynajmniej lepiej niż za czasów L. Kuczmy. Reformowania wymaga rolnictwo, sfery socjalne, przemysł. Otwartym jest problem czarnobylski. Należy zadbać o podniesienie dumy narodowej, ideowe zjednoczenie zachodu i wschodu Ukrainy. BAŁACANOWA Ołena, 19 lat: — Rządem jestem całkowicie zadowolona. Szczególnie Panią Premier. Stare kadry, które dzisiaj znowu są z teczkami, pracowały za starej władzy. Być może za nowego rządu zobaczymy je w nowym świetle. I wreszcie, co nie może nie cieszyć, w rządzie pojawiły się kobiety. Pomarańczowa rewolucja zbliżyła naród i władzę. Prezydent Juszczenko okazał szacunek, wychodząc po inauguracji do narodu na Majdan. Pięć głównych kierunków pracy, które wyróżniam: medycyna, edukacja, sfera socjalna, stymulowanie ukraińskojęzycznej produkcji filmowej. Szczególną uwagę warto zwrócić na tworzenie budżetu. BRIAZGUNOW Taras, 19 lat: — Do nominacji Prezydenta Juszczenki odnoszę się normalnie. Julia Tymoszenko — najlepszy Premier. A Ołeksandr Zinczenko jest o wiele lepszy niż Wiktor Medwedczuk. Swoje stanowisko zasłużył. Prawda, nie podoba mi się W. Kremiń. „Naród-władza”? Lepiej niż było. A na stanowisku Prezydenta siebie nie wyobrażam. SZUTSKA Alina, 19 lat: — Nowe nominacje z hasłem „Będziesz kradł? — Nigdy. — Przechodź” jeszcze trochę trącą rewolucją. Głośno rozpoczęte sprawy śledztw w sprawie zabójstw politycznych i dziennikarskich, sprawy dotyczące prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, ziemie deputowanych w strefie chronionej. Sprawa rozpoczęta dobrze, ale póki co nie doprowadzona do końca. Póki co nie czynem, a słowem. Niektóre nominacje były znane od dawna. Nie na darmo przecież w drogich marynarkach marzli na rewolucyjnej scenie politycy opozycyjni. Na przykład pani Julia, która, nawiasem mówiąc, nie marzła, a otulała się futerkami, tak od razu i oświadczyła: „Juszczenko obiecał”. Nie wiadomo, ilu ludziom on w ten sposób obiecał jeszcze przed inauguracją, ale niemało widzimy w nowym rządzie także starych twarzy. Za nieprzemyślany uważa się krok z mianowaniem gubernatorów. Chmielnicki gubernator podał się do dymisji, czernihowski — kilka lat temu przejechał samochodem chłopca, a doniecki (powinien być dobierany ze szczególną skrupulatnością) — w ogóle kilka lat na Ukrainie nie mieszkał. Ale przynajmniej ziomek, za to „dziękuję”. Po zakończeniu Pomarańczowej Rewolucji pozostał smutek za półgodzinnymi wydaniami wiadomości, bezpośrednimi transmisjami z sali Sądu Najwyższego i Rady Najwyższej. Obywatele znów zaczęli kupować gazety, które jeszcze miesiąc temu nie nadążały za wydarzeniami w kraju. Pozdejmowano już pomarańczowe wstążki, zostały plecione czapki i szaliki, rozmowy w towarzystwie i zespołach znów popłynęły na codzienne tematy. Lecz pozytywne momenty rewolucji dają o sobie znać. Rozmawiając w Internecie z zagranicznymi rozmówcami, mówisz: „Jestem z Ukrainy”. „Skąd?” — „No,.. Juszczenko — tak”. — „A! Tak! Tak! Nas nie pokonać! Ukraina!”. Co będzie dalej — nie wie nikt. Ale dzisiaj władza już wie, że przy rozwiewaniu mitu o uczciwości i przejrzystości na Majdan wyjdzie o wiele więcej ludzi, niż podczas rewolucji. Dewiza „moja chata z kraja, ja nic nie wiem” już nie odzwierciedla naszego stosunku do władzy. Gdybym była Prezydentem, przede wszystkim interesowałyby mnie zmiany w sferze socjalnej. Jak mówił mój znajomy: „Niech W. Juszczenko udowodni, że byłem w błędzie, głosując na W. Janukowycza”. Dlatego niech w pierwszej kolejności ludzie odczują troskę. Bardzo ważną sferą jest polityka wewnętrzna — mądre, przemyślane nominacje, przejrzyste podejmowanie decyzji zwrócą narodowi chociaż cząstkę zaufania do władzy. Polityka zagraniczna — ważne, by dążyć do „wzorowych uczniów”. Często słyszę: „Nie jesteśmy potrzebni Europie”. A komuż my w ogóle jesteśmy potrzebni z taką przestępczością, korupcją? Żeby „położyć się pod Putina”, nam tego wystarczy, ale żeby najpotężniejsze światowe zjednoczenia miały za zaszczyt zaprosić Ukrainę do siebie — trzeba długo i żmudnie wykorzeniać negatywne momenty polityczne. Także bardzo ważnym czynnikiem byłyby zmiany w sferze kultury — jej odrodzenie i rozpowszechnianie. KUDINA Oksana, 19 lat: — Po to jest Prezydentem, żeby samemu decydować, kogo mianować na główne stanowiska w państwie. Jestem zadowolona z podziału miejsc między członków rządu. Ale oczywiście nie można pominąć tego, że w niektórych branżach zostali mianowani niespecjaliści. Chociaż jestem pewna, że nawet oni osiągną wysokie wyniki. A co do Kremenia, to chodzą słuchy, że on nawet pomagał Juszczence podczas kampanii wyborczej. Póki co nie odczułam na sobie żadnych zmian. Chyba jeszcze za wcześnie mówić o czymś konkretnym. Musi upłynąć pewien odcinek czasu, zanim naród odczuje na sobie te zmiany, o których w szczególności deklaruje Prezydent i rząd. Uważam, że pewne wnioski o stosunkach władzy i narodu można wyciągać po 2—3 miesiącach, o czym twierdzi i sam Prezydent. Jak dla mnie, głównymi są: 1. Reformy socjalne. 2. Walka z korupcją. 3. Wsparcie krajowych producentów. 4. Rolnictwo. 5. Przyciąganie inwestorów zagranicznych. Wypytywała i fotografowała Olga SKRYPKINA

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

FLUGEROGRAFIA BRAKU ODPOWIEDZIALNOŚCI

PUNKT WIDZENIA Do redakcji nadszedł list od ob. W. I. Derkacza ze wsi Szyroke w obwodzie dniepropetrowskim, który publikujemy w całości. Być może teraz wydaje się to staroświeckie, jednak trzymam się zdania: człowiek to nie wiatrowskaz, a zatem powinien być konsekwentny w słowach i czynach. Do czego zmierzam? Jeszcze na długo przed wyborami prezydenckimi, występując na forum sił demokratycznych w Dniepropetrowsku, W. Juszczenko wyrzucał ówczesnemu Prezydentowi to, że nie spełnił swojej przedwyborczej obietnicy nadania językowi rosyjskiemu statusu państwowego. Z tego można było zrozumieć: w przyszłości trzeba to naprawić. A już gdy został kandydatem na prezydenta, w jego programie przedwyborczym zapisano, że w razie zwycięstwa dołoży niemałych starań w celu rozszerzenia sfery używania języka sąsiedniego państwa. Najwyraźniej, w rozwinięcie tej programowej zasady obecnego gwaranta, jego sojusznik i współpracownik O. Moroz wniósł do Rady Najwyższej projekt ustawy nr 3410 o nadaniu językowi rosyjskiemu statusu państwowego. Czy zatem logicznie i etycznie jest podnosić w tej sprawie hałas? W. DERKACZ, weteran pracy i przewodniczący Szyrokiwskiej komórki P.S. Między innymi, w swojej książce „Ukraina — to nie Rosja” były prezydent Ł. Kuczma ostrzega nas wszystkich przed tym nieodwracalnym, nawet zabójczym krokiem. W epoce doprowadzania pluralizmu do absurdu, niestety, nie brakuje przykładów demokratycznej anomalii, WIECZNA PAMIĘĆ albo dokładniej — anomalnej demokracji. Wszyscy o wszystkich mówią; przy czym, wszystko co chcą. Obecnie nazywa się to już nie banalnym plotkarstwem, a różnorodnością sądów, co uzasadnia się prawem do wyrażania własnych opinii. Można by to jeszcze ścierpieć, gdyby żółciowe krytykanctwo jako poboczny pienisto-pleśniowy produkt, który pojawił się obok czystej pomarańczowej fali, nie stał się ostatnio modnym środkiem oblewania nowej, młodej, kilkutygodniowej władzy, jeśli nie błotem, to przynajmniej wątpliwościami i podejrzeniami. Jak wiadomo, gazeta „Słowo Proświty”, zaczynając od 15 lipca 2004 r., jako pierwsza z ukraińskich (i światowych!) mass mediów opublikowała programy W. Janukowycza, P. Symonenki, O. Moroza, W. Juszczenki. Warto zwrócić uwagę czytelników na publikacje „Nie wszystkie programy są programami” (nr 29 i 30 „SP”) oraz „Czym bogaci są kandydaci” (nr 31 „SP”). Program kandydata na prezydenta W. Juszczenki szczegółowo przedstawialiśmy w rozszerzonych materiałach pod nagłówkami „Wiktor Juszczenko: Nam potrzeba tylko jednego…” (nr 31 „SP”) oraz „Program, w którym wyraźnie widać końcowy rezultat” (nr 32, 33, 34 „SP”). Wyrazistość końcowego rezultatu jest uwarunkowana w programie kandydata W. Juszczenki dziesięcioma krokami nowej władzy naprzeciw ludziom: 1. Stworzyć pięć milionów miejsc pracy. 2. Zapewnić priorytetowe finansowanie programów socjalnych. 3. Zwiększyć budżet kosztem zmniejszenia presji podatkowej. 4. Zdecydowanie niszczyć korupcję, zmusić władzę do pracy na rzecz ludzi. 5. Stworzyć bezpieczne warunki dla życia ludzi. 6. Chronić wartość rodziny, szacunek do rodziców i prawa dzieci. 7. Sprzyjać duchowości, wzmacnianiu wartości moralnych. 8. Sprzyjać rozwojowi ukraińskiej wsi. 9. Podnieść zdolność bojową wojska, szacunek do ludzi w mundurach. 10. Prowadzić politykę zagraniczną w interesach narodu Ukrainy. Powtarzam: ten program Wiktora Juszczenki — kandydata na stanowisko Prezydenta Ukrainy — został szczegółowo wydrukowany w „Słowie Proświty” w ciągu lipca—sierpnia 2004 r. Wtedy jeszcze nikomu nie mogło przyjść do głowy, że wydarzy się choćby coś podobnego do następnych pomarańczowych wydarzeń. Ale obecnie każdy chętny może samodzielnie porównywać realne kroki nowej władzy z założeniami programowymi i wyciągać własne wnioski. Szczerze mówiąc, na wnioski jeszcze nie nadszedł czas. Nowa władza dopiero zaczęła rozgrzebywać „stajnie Augiasza” oraz obsadzać nowymi ludźmi stanowiska kierownicze w głównych gałęziach gospodarki narodowej. Nowa władza dopiero zaczęła rozgrzebywać to, co gromadziło się latami. Nie ma żadnych podstaw, by porównywać obecne kierownictwo Ukrainy z wiatrowskazem. Nie ma choćby dlatego, że ekipa W. Juszczenki nie poszła za rozdmuchanym przez poprzedników wiatrem kłamstwa i korupcji, a zgodnie wystąpiła przeciwko temu „wiatrowi”. Całkowicie oczywista jest ta-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

NASZA PRZESTRZEŃ MA BYĆ NASZA!

Nadawane są audycje krótkofalowych stacji radiowych: „Autoradio”, „Melodia”, „Русское радио”, szanson różnych formatów i inne. Dwa razy na dobę Radio „Melodia” nadaje audycję „Chronograf” — „O wybitnych ludziach i wydarzeniach naszej epoki”. Autorzy audycji dają pierwszeństwo znanym przedstawicielom epoki carskiej i sowieckiej, postaciom światowym, a dość rzadko Ukraińcom. Gdyby autorzy byli bezstronni, to na kartach „Encyklopedii ukrainoznawstwa” znaleźliby wiele nazwisk Ukraińców i wydarzeń, które zasługują nie tylko na wspomnienie, ale i na szacunek. Prawną przeszkodą w ochronie bezpieczeństwa narodowego pozostaje anonimowa Umowa między Gabinetem Ministrów Ukrainy a Rządem Federacji Rosyjskiej o współpracy w dziedzinie telewizji i radiofonii z 23 października 2000 roku. Kto i kiedy udostępni wszystkie zapisy tej umowy szerokiemu ogółowi? Audycje ukraińskiego kanału telewizyjnego „Kultura” (UT-1) ukryto przed widzami daleko po północy (od 3:00 do 5:00 w każdy poniedziałek). Przez całą dobę nadaje po rosyjsku kanał „Ukraina”, odzwierciedlając poglądy separatystów i prorosyjskie interesy. Wszystkie sale koncertowe, filharmonie, teatry i inne placówki widowiskowe są całkowicie opanowane przez rosyjską popkulturę. W rezultacie kultura ukraińska została zepchnięta na margines. Nikt nie kontroluje płacenia podatków przez tych nieudolnych gastrolerów, a oni bezkarnie wyprowadzają z Ukrainy ogromne sumy pieniędzy, natychmiast konwertują je na dolary i euro, wyczerpując zasoby twardej waluty. Celowo zniszczono bazę materialną kinematografii. Częstuje się nas ograными sowieckimi filmami. Czasem rozcieńcza się je „Jarmarkiem soroczińskim” dubbingowanym językiem Wierki Serduczki. Na ekranach telewizyjnych przeważają jednak współczesne zagraniczne filmy, dalekie od „utrwalania w dziełach kinematografii idei humanizmu, wartości ogólnoludzkich, narodowo-kulturowych i duchowych”. Według monitoringu Ministerstwa Kultury Ukrainy filmy narodowe zajmują zaledwie 10 procent z 30 przewidzianych normatywami. A aby choć jakoś zamaskować ukrainofobię, tubylcom zamiast dubbingu filmów w języku ukraińskim podaje się napisy po ukraińsku. To poniża naszą godność narodową. Reżim polityczny L. Kuczmy skutecznie pogrzebał trzy państwowe programy wdrażania i rozwoju języka ukraińskiego. I zdążył zatwierdzić czwarty na lata 2004–2010; 20 kwietnia br. Rada Najwyższa Ukrainy ma rozpatrzyć nie stan kultury ukraińskiej, lecz politykę kulturalną, a o przestrzeganiu ustawodawstwa z jakiegoś powodu nie ma nawet wzmianki w odpowiedniej uchwale parlamentu. Środowisko językowe, budowa języka — to prerogatywa państwa. Obietnice budowy prawdziwie niepodległej, demokratycznej Ukrainy z mocnymi i materialnymi fundamentami na ruinach kultury ukraińskiej, według naszego poglądu, pozostają jedynie „dobrymi intencjami”. O. DUBOWYK, przewodniczący Związku Patriotów Ukrainy i jeszcze 13 podpisów przewodniczących lokalnych organizacji społecznych, m. Sumy z

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

GORZKIE ROZCZAROWANIA

Ukraińcy, ukraińscy patrioci mieli wielkie nadzieje na to, że wraz ze zwycięstwem W. Juszczenki w wyborach w 2004 r. Ukraina wreszcie stanie się ukraińska. Z jakimi wielkimi trudnościami zwyciężył W. Juszczenko w tych wyborach — wiedzą wszyscy. Jak przeżywaliśmy za J. Tymoszenko i jak byliśmy radośni, kiedy na tablicy w Radzie Najwyższej wyświetliła się cyfra 373. Ale, niestety, na tym nasze radości się skończyły i nadszedł czas gorzkich rozczarowań. Wiadomo, że na poziom patriotyzmu w państwie, na poziom korzystania z języka państwowego najbardziej wpływają edukacja młodzieży i pracownicy MSW. I oto właśnie na stanowiska ministrów tych resortów mianuje się ludzi Moroza, który oręduje za drugim językiem państwowym na Ukrainie. Co to jest? Wschodnich i południowych PODWÓJNE DNO każda sekwencja poleceń Prezydenta w słowach i działaniach, w szczególności dotycząca zaprowadzenia porządku w trzech kluczowych czynnikach rozwoju gospodarki: własność i inwestycje, finanse i budżet, kadry i system zarządzania. I jest całkowicie oczywiste, w jakim celu się to robi — w celu tworzenia nowych miejsc pracy i priorytetowego finansowania programów socjalnych. Biorąc pod uwagę list korespondenta p. Derkacza W. I., jeszcze raz uważnie przeczytałem założenia programowe W. Juszczenki, jego wystąpienia i komentarze. I nie znalazłem tam nawet cienia tezy, którą postuluje p. Derkacz wobec Narodowego Prezydenta („dołoży niemałych starań w celu rozszerzenia sfery używania języka państwa sąsiedniego”). Oskarżanie Prezydenta Wiktora Juszczenki o prorosyjskie sympatie (w tym na gruncie językowym) — to, co najmniej, naprawdę nielogiczne i nieetyczne. A tym bardziej nielogiczne i nieetyczne jest przedstawianie kolejnego wyskoku O. Moroza jako „rozwinięcia założenia programowego” W. Juszczenki. Tym bardziej, że „założenie programowe” prawdopodobnie zostało wyssane z palca korespondenta. W każdym razie wszyscy musimy z poczuciem wielkiej odpowiedzialności uświadomić sobie, że między kategorycznym emocjonalnym przekonaniem a prowokacyjnością jest bardzo mała odległość. Chociaż, być może, dla niektórych nie ma wielkiej różnicy między robieniem hałasu a zdecydowanym szlachetnym wystąpieniem w obronie ojczystego języka przeciwko cudzoziemskim zakusom. Jewhen HOLYBARD MYŚL PATRIOTY obwodach Ukrainy, gdzie patriotyzm ludzi i miłość do języka ukraińskiego nie są na zbyt wysokim poziomie, tam na stanowiska przewodniczących administracji obwodowych mianuje się ludzi, którzy nawet nie władają językiem ukraińskim. Co wtedy mówić o ich patriotyzmie wobec Ukrainy i wszystkiego, co ukraińskie? Nic nie rozumiem! W. JURCZAK, wieś Dublanka, obwód charkowski. REZONANS ną ukraińskie deklaracje i dekoracje naszego państwa — szyldy, reklama, oficjalne dokumenty w języku ukraińskim. Chociaż obraz stanie się „przejrzystszy”, ale szkoda rozstawać się z iluzją, że żyjemy w państwie ukraińskim. Moim zdaniem o państwowym statusie języka rosyjskiego na Ukrainie warto będzie mówić dopiero wtedy, gdy Ukraina osiągnie faktyczną, a nie formalną równość z nim — na Ukrainie w końcu. Wydaje mi się, że w razie nadania językowi rosyjskiemu statusu drugiego państwowego, szybko stanie się on pierwszym, bo wtedy część chochołów i Ukraińców powróci do „wsiem poniatnowo i moguczewo”… Rozpocznie się ewolucja obniżania rangi języka ukraińskiego w urzędach państwowych, przedsiębiorstwach, wojsku i pozostanie on w małych miasteczkach i wsiach, tak jak jest to teraz w kilku regionach Wschodniej Ukrainy. Stepan BOJKO, miasto Iwano-Frankiwsk

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

O dwujęzyczności lepiej nie wspominać…

Pojęcie dwujęzyczności u nas w paradoksalny sposób przejęli zwolennicy monolingwizmu — ci, którzy nie znają i nie chcą znać języka ukraińskiego, podczas gdy ci, których oni nazywają nacjonalistami, właściwie są dwujęzyczni, bo władają obydwoma językami i się nimi posługują. Chcecie dwujęzyczności — proszę bardzo, opanujcie również język ukraiński, a nie rozbijajcie społeczeństwa według kryterium językowego. Jeśli zaś mówić o dwujęzyczności w szerokim aspekcie, to trzeba dostrzec zasadniczą różnicę między kulturowym bilingwizmem a ideologicznie zaprogramowaną dwujęzycznością typu sowieckiego, której przypisywano rolę etapu przejściowego do triumfalnej jednojęzyczności. Ta kwestia u nas jest niedostatecznie zbadana, podobnie jak szereg mniej ważnych: wpływ niszczenia języka narodowego na duchowo-psychologiczne i społeczne parametry społeczeństwa; funkcjonowanie i rozwój języka w parametrach elitarnego myślenia i powszechnego użytku; funkcjonowanie języka jako kardiogramu historycznego bytu narodu; możliwości i formy wpływu narodowo-kulturowej polityki państwa na praktykę językową różnych warstw społeczeństwa; wreszcie miara wpływu państwowego statusu języka ukraińskiego na rzeczywistość językową. Co do żądań nadania językowi rosyjskiemu statusu drugiego języka państwowego, warto by najpierw przewidzieć konsekwencje. Moim zdaniem taki krok nie zmieniłby pozycji języka rosyjskiego, ponieważ przestrzeni, której on jeszcze nie zajmuje, prawie nie zostało, za to już drugiego dnia zniknął-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

SPOCZYJ, PANIE, DUSZĘ MYKOŁY SAJENKA

Mikołaj Iwanowicz jest nam znany jako konsekwentny bojownik o Ukraiński Kościół, stały czytelnik i współpracownik „Słowa Proświty”. Wierny syn Ukrainy, pociągał za sobą innych własnym przykładem, słowem i czynem, nigdy nie pozostawał obojętny wobec niesprawiedliwości. Chore serce nie wytrzymało nadmiernych przeżyć. W ostatnią drogę odprowadzali go przyjaciele, wdzięczni mieszkańcy Połtawy. Redakcja wyraża kondolencje najbliższym i bliskim Mykoły Sajenki. Wieczna mu pamięć, puch rodzinnej ziemi.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

O ANTYUKRAIŃSKIM STANOWISKU UKP PM

RESONANS Niedawne wybory Prezydenta Ukrainy po raz kolejny potwierdziły zdecydowane dążenie narodu ukraińskiego do pokoju i zgody, jego naglącą potrzebę życia w państwie prawa typu europejskiego. Masowe akcje przeciwko próbom fałszerstw wyborczych stały się dowodem na to, że na Ukrainie kształtuje się społeczeństwo obywatelskie, w którego rozwoju wielką rolę odgrywają organizacje społeczne i inne masowe zrzeszenia. Zauważalny wpływ na proces odrodzenia narodu ukraińskiego, który podnosi się z kolan, może wywierać religia i struktury kościelne. Wiele wyznań pokazało swoimi działaniami, że będąc poza polityką, są zdolne podnosić świadomość społeczną, kształtować zasady ogólnoludzkiej moralności, tolerancji i szacunku. Na tym tle głębokie niezrozumienie, zaniepokojenie, a czasem i ludowe oburzenie wywołują antyspołeczne w swojej treści akcje, zorganizowane przez poszczególnych duchownych i aktywistów świeckich Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego. Brutalnie ignorując ustawodawstwo Ukrainy, Kościół ten nie tylko samowolnie ingerował w walkę przedwyborczą po stronie prorządowego kandydata na Prezydenta Ukrainy, ale także, spekulując na religijnych uczuciach wierzących, groził kościelnymi „sankcjami” oraz „Bożą karą” parafianom w przypadku ich wolnego wyboru. Działacze UKP PM organizowali procesje krzyżowe na poparcie wspomnianego kandydata, którego portrety noszono obok ikon Zbawiciela, co nie może być rozpatrywane inaczej niż świętokradztwo. Ideolodzy UKP PM rozpowszechnili w pomieszczeniach kultowych i miejscach publicznych mnóstwo literatury agitacyjnej (ulotki, broszury, plakaty, czasopisma itp.), w której „uświęcano” na prezydenturę daleko nie bezgrzesznego świeckiego, a jednocześnie dyskredytowano imię obecnego Prezydenta W. Juszczenki. W UKP PM i dziś rozpowszechniane są wezwania do ogłoszenia „anatemy” na patriotów Ukrainy, prowadzona jest polityka rusyfikacyjna, demonstrowana jest pogarda dla tradycji narodowych, podczas gdy, zgodnie z licznymi danymi, same struktury organizacyjne UKP PM od wewnątrz toczy korupcja i niemoralne przejawy wśród duchowieństwa, całkowita komercjalizacja procesu zaspokajania potrzeb duchowych mas, utwierdzana jest ukrainofobia i nietolerancja religijna. Wszystko to jest brutalnym naruszeniem fundamentalnych zasad nauki chrześcijańskiej i boskich przykazań, a naruszenie to wyrządza niepowetowaną szkodę duchowemu zdrowiu społeczeństwa. Dostrzegając w takich działaniach ekstremistycznych kręgów UKP PM zagrożenie dla pokoju i stabilności w społeczeństwie, próbę dyskredytacji ukraińskiej państwowości i podważenia duchowych fundamentów narodu, potępiamy kościelne politykierstwo i wzywamy wierzących do poddania go głębokiemu osądowi. Szanując jednocześnie przekonania wiernych UKP PM, prosimy kierownictwo kościelne w osobie Jego Świątobliwości Metropolity Kijowskiego i całej Ukrainy Włodzimierza (Sabodana) o położenie kresu antyspołecznym działaniom kierowanego przez niego Kościoła i niezwłoczne przeniesienie jego działalności na grunt prawny. W przeciwnym razie będziemy stawiać kwestię anulowania świadectwa rejestracyjnego UKP PM oraz jej struktur terytorialnych i zaprzestania funkcjonowania wspomnianego Kościoła na terytorium Ukrainy. I. MOZGOWY, przewodniczący Sumskiej Obwodowej Organizacji Ukraińskiego Stowarzyszenia Wolności Religijnej, doktor nauk filozoficznych, profesor, B. MANŻELA, przewodniczący Sumskiej Obwodowej Organizacji Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

NIE MARNUJCIE NASZYCH PIENIĘDZY!

Całkowicie podzielam stanowisko pana Borysa Kyryczoka („Dlaczego wyrosła broda u Wołodymyra Wielkiego” — „Słowo Proświty”, nr 5, 3—9 lutego 2005). Oprócz wymienionych przez autora, na banknotach pojawiły się także inne „wpadki”: zniknęło słowo „Ukraina”. Narodowe ornamenty w dużej mierze zastąpiono jakimiś konstruktywistycznymi kompozycjami z trójkątów i arabskich loków. Jeśli trzeba było je odnowić, to czy naprawdę brakuje pięknych wzorów w naszym haftzie, rzeźbie, ludowym malarstwie, na pisankach? Dlaczego na banknocie o nominale 2 hrywien zamiast sławetnej Sofii Kijowskiej pojawił się rysunek jej makiety? Obecny „strój” Sofii to także arcydzieło, to niepowtarzalny, czysto nasz styl — ukraiński barok. Po co więc lekceważyć go do tego stopnia, by zamiast prawdziwej katedry przedstawiać jej rekonstrukcję wymyśloną przez uczonych? Jeśli już udoskonalać nasze pieniądze, to warto chyba dać pierwszeństwo także portretowi Tarasa Szewczenki, który namalował Wasyl Łopata (zob. książkę W. Łopaty „Nadzieje i rozczarowania, czyli Metamorfozy hrywny”, s. 91, 94). To obraz geniusza Ukrainy, mądrego i natchnionego poety o wysokiej i jasnej duszy. A na wydrukowanych hrywnach nasz wielki duch z jakiegoś powodu ma wyraz skrzywdzonego dziecka… z RĘKA MOSKWY Zirka Menzatiuk, pisarka

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

WSPIERAM PROFESORA PONOMARIWA

Przede mną leży świeże wydanie waszego tygodnika „Słowo Proświty”, nr 5 z 3 do 9 lutego bieżącego roku. Bardzo ciekawe i potrzebne wydanie. Czytać je powinien każdy, kto ceni ukraiński naród, jego język. Szkoda, że nakład jest mały. Obowiązkowo, jak mówiono kiedyś, przeprowadzę pewną pracę organizacyjną i wyjaśniającą w kwestii jego prenumeraty. Przykro mówić, szanowni państwo, jaki cel stawiają sobie ci urzędnicy oraz szanowany przez wszystkich socjalista Ołeksandr Moroz, którzy proponują ogłosić język rosyjski oficjalnym na całym terytorium Ukrainy. Przecież to śmieszne. Po co nam tacy „patrioci Ukrainy”, którzy znieważają swoje ojczyste słowo, swój język. Uważam za konieczne omówienie tej kwestii we wszystkich kolektywach pracowniczych, zwłaszcza w szkołach, średnich i wyższych uczelniach, oraz zwrócenie się z żądaniem do nowo wybranego Prezydenta państwa, Gabinetu Ministrów, aby stanęli w obronie ojczystego języka, państwowości narodu ukraińskiego. Za oręż należy przyjąć list otwarty do Ołeksandra Moroza autorstwa doktora nauk filologicznych, pisarza, proświcianina Ołeksandra Ponomariwa. Mnie, jako obywatela Ukrainy, byłego nauczyciela języka i literatury ukraińskiej, głęboko niepokoi problem języka ukraińskiego w naszym państwie. Dlaczego cały czas musimy chylić głowy przed cudzym, dlaczego wypieramy się swojego, czyich rodziców jesteśmy dziećmi? Wszystko to należy rozstrzygnąć w wyższych szczeblach władzy, a szczególnie wierzymy nowemu Prezydentowi Wiktorowi Juszczence, Gabinetowi Ministrów na czele z Julią Tymoszenko. Do nich należy decydujące słowo. Ukraina była, jest i będzie. Dopóki jest język, dopóty istnieć będzie naród. Josyp PALATYNSKYJ, m. Kicmań obw. czerniowieckiego. z KADRY

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Frankowską radością

Postępowa opinia publiczna Charkowa jako pierwsza w Ukrainie uroczyście i dostojnie uczciła stulecie jubileuszu „Mojżesza” Franki — „od krwawego 1905 roku do Pomarańczowej”. Przy afiszu jubileuszowej imprezy — ze wstępnym słowem deklamator-wykonawca, profesor Charkowskiego Narodowego Pedagogicznego Uniwersytetu im. H. Skoworody, honorowy przewodniczący Charkowskiej Organizacji Kongresu Inteligencji Ukraińskiej Kim Bałabucha. z Nina CZERNOWA

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

DALEJ ZOMBIFIKUJĄ

Dzisiaj słuchałem rosyjskiej „Swobody”. Pisarz Aleksiej Berger próbował ze wszystkich swoich nieczystych sił oczernić Juszczenkę. Jego starania wsparli liczni radiosłuchacze, którzy dzwonili do studia. Tylko jeden słuchacz z Moskwy spróbował obronić Wiktora Andrijowycza. Niezbyt wyszło. A kiedy pani z Nowosybirska zapytała, czy mogą W. Juszczenko i M. Saakaszwili, „nielegalnie doszli do władzy w swoich krajach”, zostać laureatami Pokojowej Nagrody Nobla, — pan Berger odpowiedział, że gdyby to się stało, oznaczałoby to tylko jedno: Europa zwariowała. Wybaczcie pismo, bo mama, która zawsze pisze pod moje dyktando, odmówiła tym razem pisać (zwolenniczka Janukowycza), więc jako inwalida męczyłem się sam. Jakow ZINCZENKO, wieś Iskra w obwodzie donieckim. z INNA OPINIA

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

SAINT-SAËNS, KIVAŁOW I PROCENTY

Dlaczego kocham niemowlęta? A dlaczego miałbym ich nie kochać? Bezbronne. Za co je kocham? Bo one, nowo narodzone, są niemoralne: czyste — niezaśmiecone chwastami rodzicielskich mitów. Kocham je właśnie za tę świętą amoralność. Bo kiedy ich rodzice klęczą — niechby i przed Orantą, niechby i w samej Sofii Kijowskiej, niechby i po inauguracji — one żyją swobodnie, podrośnięte, biegają bez strachu. Jeszcze nieme, ale szczęśliwe. Za co pokochałem Saint-Saënsa? Za darmo — nie za królestwo niebieskie. Starzec potrafił kochać, nie czekając na odpowiedź — jak małe dziecko. I zdołał powiedzieć o swojej umiejętności bez słów. Dlaczego wspomniałem właśnie o Saint-Saënsie? Zawsze zaczynam słuchać jego wyrafinowanych wiolonczel, kiedy za moimi plecami moi koledzy z branży budowlanej zaczynają się rozczulać, reagując na telewizyjne kazania duchownych. Zatem dalej wsłuchuję się w rytm brzmienia miłości bez odpowiedzi, bo pozycja numer dziesięć w tabeli obliczeń ogólnych kosztów produkcji każdego kosztorysu brzmi tak: „Składki i obowiązkowe płatności”. Dlaczego składki, a nie haracze? Nie ziarno. Jednak zatrzymam się właśnie na haraczach. Nie zamierzam z nikim walczyć, ale podatki od nowego roku na usługi budowlane są jednak niemoralne. Oszukują naszego brata. Oj, GDYBYM BYŁ... oszukują! Znowu oszukują. Wydatki na wybory rekompensują, czy co? Sto hrywien przed rozpoczęciem pracy, osiemdziesiąt hrywien na fundusz emerytalny, a jeszcze nikt nic nie zarobił i pracy budowlanej zimą jak na lekarstwo — prawosławni świętują, biesiadują… A spróbuj w takim świątecznym, rewolucyjnym, zwycięskim czasie zapłacić trzeźwo i z głębi serca daninę, spróbuj. I obliczaj uczciwie zapłatę innym, nie jak księgowy-dobroczyńca Kіwałow, a bez ani jednego kawałeczka dopisków, bezpłatnie; a i pieniędzy w budżecie rejonu jeszcze nie ma: początek roku. Gdybym był premierem, a nie marnym przedsiębiorcą, to zniósłbym tę urzędniczą darmochę i wprowadziłbym prawdziwy podatek jednolity i pobierałbym go — w jednej chwili z pobraniem utargu — z każdego rachunku przedsiębiorcy ze wszystkimi odsetkami bankowymi od razu, żeby nie kusić go, niemocnego, i mnie, bogatego do nieprzyzwoitości — żeby nawet nie myślał, czy płacić, czy nie płacić jakichś dziesięciu czy piętnastu faraońskich procentów. Otrzymałeś swoje ciężko zarobione przy kasie — i od razu wiesz, że z państwem się rozliczyłeś i sam nie jesteś pokrzywdzony. Ołeksandr KOWTUN, wieś Słoboda Szarhorodśka

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

TRZEBA DAĆ SZANSĘ

Pod połtawskim „Białym Domem” stali pomarańczowi pikieciarze z Hadziacza, którzy usłyszeli, że socjalista Stepan Bulba rzekomo zamierza zarekomendować na stanowisko przewodniczącego Hadziackiej rejonowej administracji państwowej swojego partyjnego kolegę. Dla rejonu, w którym za Wiktorem Juszczenką oddano głos prawie 85 procent wyborców, byłaby to zbyt wielka próba. Tym bardziej że w koalicji „Siła Narodu” jest tu godna kandydatura — Iryna Hulej, którą dobrze znają jeszcze z pierwszych lat walki o niepodległość. Najwyraźniej pikietowanie pomogło kierownictwu różnych partii politycznych osiągnąć w Hadziaczu konsensus, bo w swojej „tronowej” mowie Stepan Bulba zaznaczył, że zarekomenduje prezydentowi powołanie na przewodniczącą tej RPA właśnie Iryny Hulej. Jakoby właśnie tak zamierzał zrobić, więc protestować nie było potrzeby. Z nieoficjalnych źródeł stała się znana fraza, że ta nominacja będzie eksperymentem: czy kierowniczka przedszkola zdoła rządzić rejonem. W odpowiedzi na to można zauważyć, że to jeszcze szczęście, iż za kuczmowskich burbonów pani Iryna zdołała utrzymać się na stanowisku kierowniczki. Takich ludzi z niewykorzystanym potencjałem twórczym mamy u nas tysiące i tysiące. Trzeba dać im szansę. Trzeba dać szansę krajowi. z Hanna DENYSKO, m. Połtawa

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

POMNIK SZEWCZENKI W ISKRZE BĘDZIE!

Od razu zaznaczę, że mieszkańcy Iskry, niestety, w większości głosowali na Janukowycza. Wtedy właśnie zacząłem się zastanawiać: dlaczego duch narodowo-patriotyczny moich współmieszkańców znajduje się na tak niskim poziomie? A co najważniejsze — jak go podnieść? Przypomniałem sobie, że na terenie naszego rejonu do tej pory nie ma pomnika Kobziarza. Dlatego też postanowiłem zabiegać o jego powstanie w naszej Iskrze. Napisałem list do Wiktora Juszczenki. Wszyscy, których pytałem, odnoszą się do mojego pomysłu z pomnikiem bez zastrzeżeń. Według stanu na 9 lutego wyniki ankiety przeprowadzonej wśród siedmiu osób są następujące: „za” — 2 osoby, „wszystko jedno” i „obojętne” — 5 osób, przeciw — 0. Zatem nie mam jawnych oponentów. Jakiw ZINCZENKO, wieś Iskra, obwód doniecki. Od redakcji. Jakiw Zinczenko jest niewidomy. Jednak pomimo wszystkich trudności związanych z tym stanem, pan Jakiw odznacza się niezwykle wysoką aktywnością społeczno-patriotyczną. Zazwyczaj dyktuje mamie swoje listy do „Słowa Proświty”. Jednak ostatnio pisze do nas samodzielnie, po omacku, korzystając z szablonu do długopisu.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

MILIONY JUSZCZENKI

Moim zdaniem pomarańczowa apoteoza zwycięstwa kosztowała nas bardzo drogo. Jestem przekonany, że została udanie rozegrana zakulisowa gra (bójka) ukraińskich milionerów Juszczenki z ukraińskimi miliarderami Kuczmy. Przeciętni ludzie w podeszłym wieku, emeryci-żebracy dzwonią do mnie i pytają, dlaczego czasopismo „Słowo Proświty”, które prenumeruję jako jedyny w całym naszym osiedlu, nie jest prenumerowane chociażby przez miejscową bibliotekę czy szkołę im. Bohatera ZSRR Jelcowa, który powtórzył wyczyn A. Matrosowa. Nie prenumeruje tego czasopisma także rada osiedlowa… Zrozumiałe, że przy takiej „aktywności” miejscowego aktywu jeszcze długo będziemy szukać prawdy w stolicy. Fedir FEDOSENKO, osiedle typu miejskiego Zatoka, obwód odeski.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

SIEWCY NA SPOŁECZNYM POLU

Wołodymyr ZAREMBA, Dniepropetrowskie Obwodowe Zrzeszenie: Posiedzenie Rady Głównej przebiegło pomyślnie, w sposób przemyślany, dzisiaj Pawło Mowczan przedstawił nie tylko sprawozdanie, ale wskazał, co mamy robić, jak wcielać w życie te projekty, które wysunął Prezydent Juszczenko. Dzisiaj trzeba mniej mówić, mniej występować, a wykonywać ciężką, konkretną pracę. Czym zawsze zajmuje się „Proświta”. Świadczy o tym także nasza działalność podczas wyborów. Jeśli chodzi o pracę naszego oddziału, to wydajemy gazetę „Siczewśkyj kraj”, staramy się pracować z ludźmi zrusyfikowanymi, przeprowadziliśmy dzień pamięci Bohaterów Krut, mamy ruch młodzieżowy. Często stykamy się z agresją wobec nas, przeważnie ze strony ludzi starszego pokolenia. Można powiedzieć, że ściągamy ogień na siebie, ale nie trzeba się bać. Kim jest proświcianin? To ten, który chce i może działać. Praca proświciańska to nie odpoczynek czy rozrywka, jak niektórzy ją postrzegają. To ciężka praca, ciągła, codzienna… Leonid FIŁONOW, Winnickie Obwodowe Zrzeszenie: — Uważam, że „Proświcie” należy nadać status społeczno-oficjalny, ponieważ ta organizacja skupia inteligencję naukową i twórczą. Ze środowiska prośwician mogłoby wyjść niemało urzędników, którzy bezpośrednio zajmowaliby się kwestiami kultury czy sprawami humanitarnymi, które dzisiaj stoją przed każdym regionem, byliby doradcami w obwodowych, rejonowych administracjach państwowych. Anatolij KINDRATENKO, Charkowskie Obwodowe Zrzeszenie „Proświty”: — „Proświta” odegrała znaczącą rolę w zwycięstwie Pomarańczowej rewolucji. Jeśli chodzi o Charkowszczyznę, to tam, gdzie istnieją silne rejonowe oddziały „Proświty”, tam Wiktor Andrijowycz zdobył najwięcej głosów. „Proświta” powinna pełnić rolę ideologiczną w budowaniu państwa. I może to robić. Chcielibyśmy, aby nowa administracja nie ignorowała „Proświty” (a już obserwujemy takie fakty), lecz wykorzystała nasz potencjał twórczy i organizacyjny do budowy zamożnego, kwitnącego ukraińskiego państwa. Ołeksandr PTAŚCZENKO, Odesskie Obwodowe Zrzeszenie: — W Odessie sytuacja jest taka sama, jak w innych obwodach. To znaczy, ani proświcianie, ani nawet sztab Juszczenki nie mają póki co swoich miejsc w administracji. Stworzyliśmy w Odessie radę ukraińskich organizacji narodowo-patriotycznych (jestem przewodniczącym tej rady), chcemy sformułować nasze żądania wobec nowego przewodniczącego obwodowej administracji. Chodzi zarówno o lokal dla „Proświty”, jak i o „zieloną ulicę” dla „Proświty” w każdej wyższej uczelni, oraz o kwestię językową. Musimy od razu postawić pewne ramy, które pokazałyby: czy jest z nami, czy przeciwko nam. Chcemy, aby był z nami i chcemy z nim konstruktywnie współpracować — z pozycji ukraińskiej organizacji patriotycznej. Wasyl WORON, zastępca przewodniczącego Wołyńskiej Organizacji Krajowej: — Dzisiaj zostały wyznaczone ciekawe, ważne punkty orientacyjne na najbliższą perspektywę. Popieram moich kolegów w tym, że mamy jeszcze jedną bardzo konkretną i bardzo ważną szansę historyczną nie tylko dla „Proświty”, ale i dla wszystkich naszych sił narodowo-patriotycznych, aby wykorzystać tę nową falę ukraińskiego odrodzenia narodowo-kulturowego. Rozumiem, jak ważne są te konkretne projekty, o których mówił dzisiaj Pawło Mowczan, bo pamiętam, jak pozytywnie wpłynęły na sytuację społeczno-polityczną na przełomie lat 80. zrealizowane przez nas wtedy przedsięwzięcia, takie jak festiwal piosenki autorskiej i poezji śpiewanej „Oberih”. Obecnie dojrzała u nas idea szeregu projektów regionalnych, wśród których jest festiwal ukraińskiego humoru i satyry, poświęcony pamięci Żurawnyćkiego, festiwal spektakli według sztuk Łesi Ukrainki. Wasyl FOLWAROCZNYJ, członek Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy: — „Proświta” i pisarze — to nierozerwalne: wszyscy jesteśmy nosicielami słowa. Jeśli nie będziemy gromadzić się wokół języka, słowa, to gospodarki u nas nie będzie. Już na początku lat 90., kiedy zdobyliśmy tak zwaną niepodległość, niektórzy mówili, że najpierw stworzymy gospodarkę, fundament, a potem… I widzimy, że nie mamy ani gospodarki, ani duchowości… Trzeba zaczynać od słowa, słowa Bożego, od prawdy: nie kradnij, nie okłamuj. I kiedy te duchowe postulaty, na których zawsze bazowała „Proświta”, dzisiaj zadziałają, to będzie postęp. Jednocześnie, w porównaniu z minionymi czasami, „Proświta” nabywa nowe funkcje, jakości. Powinna być ponad partiami i większa niż jakakolwiek najbardziej globalna partia. Swiatosław WASYLCZUK, Żytomierskie Obwodowe Zrzeszenie „Proświty”: — Jakoś niedawno na spotkaniu w jednej ze szkół nauczyciel powiedział mi: „A po co dzisiaj »Proświta«? Ot, kiedyś za Austro-Węgier, za Imperium Rosyjskiego broniła języka, państwa, kultury. Teraz jest państwo, wszystko już jest usankcjonowane oficjalnie, to po co »Proświta«?”. Odpowiedziałem im, że te wartości duchowe u nas nie są chronione do dzisiaj. Tak jak wcześniej, stawiamy pytanie o ochronę języka ukraińskiego, o drukarstwo książek, o podnoszenie naszych tradycji, zwyczajów, duchowości narodu. A dlatego zadanie „Proświty” nie tylko nie maleje, a wręcz przeciwnie, rozszerza się. W każdej miejscowości, gdzie działa „Proświta” — tam jest ośrodek ukraińskości. Marija OLIJNYK, zastępczyni przewodniczącego Donieckiego Obwodowego Zrzeszenia: — Biorąc pod uwagę sytuację, która dzisiaj zaistniała, myślę, że „Proświcie” na Doniecczyźnie będzie żyło się łatwiej w tym sensie, że będą się z nią liczyć. Do tej pory było bardzo ciężko cokolwiek zrobić. Na przykład w Doniecku spośród 170 szkół tylko 4 są ukraińskie — to po 15 latach naszej działalności. Na otwarcie każdej szkoły szły około 3 lata. Teraz myślę, że ten proces pójdzie łatwiej, mam nadzieję, że nowa władza uświadomi sobie, czym jest państwo, czym jest budowanie państwa, czym jest język państwowy i co najważniejsze — że trzeba przestrzegać praw Ukrainy. Bo do dzisiaj, zwłaszcza w kwestii językowej, te prawa były brutalnie ignorowane, łamane, nawet wyśmiewane. Bardzo mam nadzieję, że nadejdą lepsze czasy. A jeśli nie nadejdą, to znowu będziemy walczyć z władzą. Prezydent Ukrainy przedstawił nowego szefa obwodowej administracji państwowej Wadyma Prokopowycza Czupryna. I Wadym Prokopowycz w swoim zwróceniu do ogółu powiedział, że będzie wcielał w życie wszystko to, co było w przedwyborczych propozycjach Prezydenta. Ponieważ władza u nas nie jest jeszcze uformowana na szczeblu zastępców, szczególnie interesować nas będą stanowiska zastępcy ds. humanitarnych, szefów zarządów kultury i oświaty. Myślę, że kandydatury na te stanowiska będą uzgodnione z „Proświtą”. Do tej pory byli to ludzie, którzy mieli bardzo mgliste pojęcie o ukraińskiej kulturze. I wszystkie nasze propozycje po prostu odrzucali, ignorowali. Myślę, że to już w przeszłości i że będziemy odgrywać rolę proświatową już nie przed przedstawicielami władzy państwowej, a będziemy mogli nieść idee proświatowe na szczeblu stanowisk. Ołeksandr PONOMARIW, Zarząd Centralny Wszechukraińskiego Towarzystwa „Proświta”: — Naradzaliśmy się. Mówiliśmy o obecnym momencie. Niestety, zaczyna potwierdzać się to, że rewolucję robią jedni, a jej owocami korzystają inni. Byliśmy aktywnymi uczestnikami Pomarańczowej rewolucji. Wszechukraińskie Towarzystwo „Proświta” brało najefektywniejszy udział w kampanii przedwyborczej i wyborczej — a teraz w wielu obwodach przedstawicieli „Proświty” ignorują. I zamiast prawdziwych zwolenników Juszczenki biorą do struktur zarządczych ludzi, którzy w porę się przefarbowali. Myślę, że „Proświta” będzie bronić swoich praw i prawa Ukrainy do bycia ukraińską. Rozpytywała Łesia TKACZ Po wysłuchaniu i omówieniu podsumowania pracy Towarzystwa „Proświta” podczas wyborów Prezydenta Ukrainy w 2004 roku, sesja Rady Głównej Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki odnotowała, że ostatnie wydarzenia na Ukrainie świadczyły o aktywnym udziale proświtian po stronie sił narodowo-demokratycznych w Pomarańczowej rewolucji. Stało się to możliwe dzięki wzrastającej świadomości narodowej. I w tym jest wielka zasługa Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki, którego głównym zadaniem zawsze była i jest ochrona języka ukraińskiego, kształtowanie świadomości narodowej i godności narodowej Ukraińców. Sesja stwierdziła, że w państwie nie są realizowane zalecenia przesłuchań parlamentarnych oraz Uchwała Rady Najwyższej Ukrainy z dnia 22 maja 2003 roku w sprawie problemów funkcjonowania języka państwowego. Pomarańczowa rewolucja otworzyła nowe możliwości dla umocnienia ukraińskiej Ukrainy. Należy skoncentrować pracę oświatową na wcielaniu w życie Programu Państwowego „Naprzeciw ludziom”, najpełniejszej realizacji statutowych zadań „Proświty”. Rada Główna uchwaliła: 1. Prezydentowi Ukrainy, Premierowi, Radzie Najwyższej Ukrainy zapewnić wykonanie Uchwały Rady Najwyższej Ukrainy z dnia 22 maja 2003 roku na podstawie przesłuchań parlamentarnych „O funkcjonowaniu języka ukraińskiego na Ukrainie”. 2. Związkom „Proświty” opracować konkretne środki dotyczące prowadzenia wyjaśniającej pracy oświatowej na Ukrainie w zakresie realizacji w życie Programu Państwowego „Naprzeciw ludziom”. 3. Bronić języka ukraińskiego jako jedynego państwowego (urzędowego) na Ukrainie, przeciwdziałając próbom antyukraińskich sił narzucenia języka rosyjskiego, języka byłej metropolii, jako drugiego państwowego (urzędowego). 4. W związku z nowym kursem Ukrainy na wejście do Unii Europejskiej przeprowadzić pełną dekomunizację Ukrainy (usunąć pomniki przywódców totalitarnego reżimu, przywrócić ukraińskie nazwy miejscowościom, zmienić nazwy ulic, placów, prospektów, a także nazwy przedsiębiorstw, które mają nazwy związane z totalitarnym reżimem). 5. Wymagać od Prezydenta Ukrainy, Premiera, wszystkich szczebli władzy dotrzymania obietnic wyborczych, w szczególności dotyczących mianowania na stanowiska kadrowe wszystkich szczebli specjalistów-patriotów Ukrainy, a nie przypadkowych ludzi. Niektóre nominacje, w szczególności Wasyla Kremenia, Hennadija Moskala i in. — nie tylko dziwią, ale oburzają społeczeństwo Ukrainy. 6. Pociągnąć do odpowiedzialności karnej ludzi, którzy przez 14 lat dyskredytowali ukraińską ideę narodową, fałszowali wybory, podżegali do separatyzmu, inicjowali rozłam Ukrainy, w szczególności byłych gubernatorów obwodów charkowskiego, donieckiego, ługańskiego. U C H W A Ł A NR 2 sesji Rady Głównej Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki W związku z tym, że w lutym 2005 roku mijają cztery lata od czasu przeprowadzenia 6. zjazdu „Proświty”, sesja Rady Głównej Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki na podstawie art. 5. 2. Statutu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki u c h w a l a: 1. Przeprowadzić 7. zjazd Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki 22 kwietnia 2005 r. 2. Określić normę przedstawicielstwa — po 10 delegatów z każdego obwodu Ukrainy, Autonomicznej Republiki Krymu, miast Sewastopol i Kijów. 3. W ciągu miesięcy lutego-marca br. przeprowadzić obwodowe konferencje sprawozdawczo-wyborcze (przekazać do Sekretariatu protokoły z ich przeprowadzenia) oraz wybrać delegatów na 7. zjazd „Proświty”. 4. Wnieść pod obrady 7. zjazdu „Proświty” następujące kwestie: 4. 1. Sprawozdanie z działalności Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki za okres od 2001 do 2005 r. 4. 2. Sprawozdanie z pracy Inspekcji za okres od 2001 do 2005 r. 4. 3. Wniesienie zmian i uzupełnień do Statutu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki. 4. 4. Wybory organów kierowniczych Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki. 4. 5. Przyjęcie uchwał i apeli. 12 lutego 2005 r. m. Kijów 12 lutego w pomieszczeniu Ukraińskiego Domu w Kijowie odbyła się sesja Rady Głównej Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki. Większość omawianych problemów, zarówno czysto oświatowych, jak i ogólnoukraińskich, nie jest nowa. Są one dawne i, niestety, aktualne: kwestie funkcjonowania i rozwoju języka ukraińskiego, problemy oświatowe, problemy ukraińskiego wydawnictwa książkowego itp. To tematy, z którymi należy wychodzić na konferencje prasowe, do mediów — uważa przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” Pawło MOWCZAN. Mówcy, przewodniczący związków proświtiańskich z całej Ukrainy, mówili także o osiągnięciach na swoich terenach regionalnych, o stosunkach z innymi organizacjami społeczno-politycznymi, poruszali tematy małych miast, zabytków historycznych i inne, żywotne — z wieloaspektowej sfery pracy proświtiańskiej. Ale głównym akcentem była kwestia roli i miejsca „Proświty”: na poprzednich etapach walki o umocnienie idei ukraińskiej, w dzisiejszych powyborczych realiach i w przyszłej historii Ukrainy. Myśl przewodnia: organizacja proświtian obecnie musi być szczególnie aktywną, działającą siłą. Czy „Proświta” jako organizacja, która wiele zrobiła dla umocnienia państwowości, zajmie należne miejsce wśród podmiotów procesów społeczno-politycznych? Czy stanie się figurantem w kontekście nominacji kadrowych nowej władzy? Czy wreszcie znajdzie zrozumienie i wsparcie władzy — nie w pojedynczych przypadkach, nie jako wynik udanie przeprowadzonych kroków taktyczno-dyplomatycznych, a na poziomie konstruktywnej umotywowanej współpracy, oznaczonej i uregulowanej ustawą o organizacjach społecznych, której przyjęcie, zdaniem uczestników zebrania, dawno dojrzało? Zrozumiałe, że „Proświta”, ta dawna organizacja z silnymi tradycjami, jest zmuszona obecnie wyjść na pole społeczne w nowej jakości i zadeklarować, że zasłużenie pretenduje na swoje miejsce pod słońcem. Bo ma sławną historię, bo posiada potężny potencjał intelektualno-twórczy. W każdym razie posłuchajmy żywego słowa uczestników sesji.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Dzień Matki to nie jednorazowe święto, powinno ono koncentrować myśl wokół triadycznego obrazu Matki — Matki Boskiej, Matki Ukrainy i Mamy, która nas zrodziła. Po prostu deklarować, że „Proświta” ma być w każdej wsi, to jedno. A sprawić, by w każdej wsi była ona działająca, by kształtowała świadomość, uczucia patriotyczne, podnosiła duchowość, kulturę, by była tą komórką społeczeństwa obywatelskiego, która kształtuje opinię publiczną, postawę — to o wiele trudniejsze. I to jest właśnie nasze zadanie. — Czym charakteryzował się miniony rok? — Kiedy mówimy o minionym roku, nie sposób pominąć udziału, czy będzie prowadzić pracę przedwyborczą, czy już została wykluczona z procesu… Tego samego dnia nasze pięć grup wyjechało do różnych rejonów, ja osobiście miałem trzy spotkania w Starym Samborze. Podczas drugiej tury „Proświta” wysłała do obwodu dniepropetrowskiego pierwszy desant obserwatorów z obwodu lwowskiego, 400 osób — naukowców, wykładowców, studentów, nauczycieli — przedstawicieli potężnego środowiska intelektualnego, dobrze przygotowanych, gdyż przeprowadziliśmy specjalne szkolenie. I w tych komisjach, gdzie nasi ludzie pracowali, wyniki były znaczące. Na ponowne głosowanie wysłaliśmy już do 800 osób do obwodu dniepropetrowskiego. I będąc przekonanymi, że wykonują nadzwyczajną przestrzeń informacyjną. Sama gazeta tego nie zrobi. Mieliśmy swoją stronę w Internecie, a teraz tworzymy jej nowy model, aby „podciągnąć się” do czytelnika, by ludzie, zwłaszcza młodzież, mieli potrzebę jej otwierania. Witamy połtawską „Proświtę”, która ma ciekawą stronę internetową. To nasza perspektywa. Prawie przygotowaliśmy otwarcie strony telewizyjno-radiowej — „Drukarska, 6” (przy ul. Drukarskiej 6 — nasze biura). W tej audycji będą spotkania z ciekawymi ludźmi. Takie przedsięwzięcia organizujemy, ale chcemy, by była ich wersja telewizyjno-radiowa. Bo mało jest prowadzić lokalne działania z udziałem określonej liczby ludzi — trzeba uczynić je dostępnymi dla jak najszerszych kręgów społecznych. Zrobić to może tylko profesjonalny i oddany człowiek: profesjonalista, który ma chęć oddawania części swojego czasu i intelektu wspólnej sprawie. Tacy ludzie są. Za ten projekt wziął się Wiktor Neborak z kilkoma osobami o podobnych poglądach. Oczywiście liczymy na pomoc Zarządu Głównego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta”. Otworzyliśmy w pierwszej kolejności Centrum Kulturalno-Oświatowe. To pomieszczenie otrzymaliśmy ponad 2 lata temu w zarząd operacyjny na 50 lat. Zacięta walka o budynek trwała nawet po przekazaniu go „Proświcie”, ponieważ położony jest on w jednym z najbardziej prestiżowych miejsc w centrum Lwowa. Obroniliśmy go, częściowo przeprowadziliśmy remont. (Właśnie w wyremontowanej części znajdowała się publiczna recepcja Wiktora Juszczenki w obwodzie lwowskim, której kierownikiem jestem ja). Teraz część pomieszczenia należy do Oddając należne stowarzyszeniom proświtańskim na całej Ukrainie, gdyż za każdą komórką stoi własna, szczególna droga afirmacji i walki, własne osiągnięcia, doświadczenie, mimo wszystko nie sposób nie wyróżnić jednego ze stowarzyszeń, które zawsze było, a pod wieloma względami jest i do dziś w awangardzie ruchu proświtańskiego. Bez wątpienia mowa o Lwowskim stowarzyszeniu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta”, któremu przewodniczy Jarosław Mychajłowycz PITKO. Niedawno przewodniczący lwowskiej „Proświty” obchodził urodziny. Precyzowanie wieku nie ma sensu. Bo rozmawiając z p. Jarosławem, rozumiesz, że zwycięskiego ducha, idei i zapału do ich wcielenia w życie temu człowiekowi wystarczy jeszcze na długo — na rzecz rozwoju narodu i afirmacji wartości proświtańskich.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

BYĆ PARTNERAMI Z PAŃSTWEM

OSOBOWOŚĆ — Panie Jarosławie, jak ocenia Pan stan spraw w ruchu proświtańskim w ogóle, a na Lwowszczyźnie w szczególności? — „Proświta” to potężna organizacja intelektualna. Zawsze podkreślam, że nasza siła jako organizacji polega na tym, że jest ona ustrukturyzowana: od komórki wiejskiej aż po centralę — to jeden organizm. I to krążenie musi być zapewnione. Ważne, aby proświtańcy nie zamykali się w środowisku regionalnym, lecz wzmacniali kontakty z kolegami z innych obwodów, ponieważ w każdej komórce robi się wiele ciekawych rzeczy, są dobre pomysły, które warto od siebie zapożyczać. Dlatego wyjście do szerszego ogółu, nie tylko w ramach obwodu, ale i poza granice Lwowszczyzny, jest jednym z naszych zadań. Nastąpiła zmiana władzy. A ludowa demokratyczna władza musi rozumieć, że budować demokratyczne społeczeństwo obywatelskie można tylko poprzez oparcie się na aktywności swoich obywateli, i tutaj należy wykorzystywać potencjał organizacji społecznych. Nie musimy cały czas być petentami: wypraszać pomieszczeń, ulg na czynsz — musimy być z państwem partnerami: państwo daje część zabezpieczenia materialnego, a organizacje społeczne, w szczególności „Proświta”, zapewniają aktywność oraz intelekt swoich członków. I właśnie połączenie wsparcia państwa z możliwościami pracy wolontariackiej organizacji społecznych przyniesie rezultat. Wtedy władza będzie miała kontakt z narodem, będzie się na nim opierać i będzie mogła mówić, że jest wyrazicielem i przedstawicielem narodu. — Co wyróżnia pracę organizacji lwowskiej dzisiaj? — Razem z Centrum Odrodzenia Narodowego im. Stepana Bandery zapoczątkowaliśmy święto Bohaterów, które obchodzimy w trzecią niedzielę maja. Początkowo święto odbywało się we Lwowie, teraz przeniosło się do wszystkich centrów rejonowych. Chcemy, aby ta tradycja rozszerzyła się także na wsie. W tym roku planujemy połączyć święto Bohaterów i finałowy koncert festiwalu pieśni patriotycznej „Surmy zwytiah”. Już trzeci rok w muzeum architektury w Szewczenkowskim Gaju na Polu Śpiewaczym prowadzimy Dzień Matki, na który zbieramy ponad 10 tysięcy ludzi. Do prowadzenia takich świąt włączamy też inne organizacje. Ideą i istotą naszej pracy jest to, aby wydarzenia, które prowadzimy we Lwowie, rozszerzały się na cały obwód. Przecież każde święto utwierdza pewną ideę. Nie narzucamy formy prowadzenia — każdy ma swoje myśli, swoje warunki. Ale, na przykład, OŚWIADCZENIE Jak poinformowały media, na Ukrainie założono nową organizację społeczną „Kongres Obrony Języka Ukraińskiego”. Status jej jest „międzynarodowy”, forma publicznego ogłoszenia — „manifest”, który został wydrukowany w kilku gazetach. Bezsprzecznie: język ukraiński, doprowadzony przez reżim Kuczmy do upadku już w niepodległej Ukrainie, należy bronić. Państwo sprzyjało dalszej rusyfikacji kraju, a kwestię językową rozgrywało jako kartę polityczną. W takich okolicznościach stan języka ukraińskiego, jego zachowanie i rozwój stały się główną sprawą ukraińskiej patriotycznej społeczności — Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki, którego głównym statutowym obowiązkiem jest właśnie ochrona i utwierdzanie naszego języka. Obok „Proświty” aktywnie broniła „Proświty” w procesach politycznych. „Proświta” była aktywna w wyborach w 2002 roku, była niezwykle aktywna jeszcze na długo przed wysunięciem Wiktora Juszczenki jako prezydenta ludowego: chcieliśmy takiego prezydenta i dla tego konsekwentnie pracowaliśmy. Proświtańcy masowo byli członkami komisji obwodowych, obserwatorami na wyborach, aktywnymi i wytrwałymi agitatorami. Jeszcze przed pierwszą turą określiliśmy słabe punkty w poszczególnych rejonach, gdzie szczególnie umocnili się socjaldemokraci i władza ostro wykorzystywała zasoby administracyjne. Opracowywaliśmy wsie, wysyłaliśmy grupy naszych znanych aktywistów. Cały nasz aktyw dzień po dniu pracował na wsiach. W szczycie tamtych batalii do biura „Proświty” wrzucono granat bojowy. Sądzę, że po to, by nas zatrzymać, zastraszyć. Był to bezprecedensowy przypadek we Lwowie w czasach Niepodległości. Korespondenci pytali, czy „Proświta” nadal niezwykle ważną i odpowiedzialną sprawę, mając odpowiedni poziom intelektu i przygotowania, oni nie tylko śledzili przestrzeganie prawa o wyborach, ale też zostawili dobry ślad i nawiązali kontakty z mieszkańcami Dniepropietrowszczyzny, którzy zobaczyli, że ludzie z zachodniej Ukrainy nie są tacy, jakimi pokazują ich kanały Janukowycza. — Ostatnio proświtańcy często mówią o własnej niszy w przestrzeni informacyjnej… — Od 1988 roku wydajemy gazetę „Proświta”. Były różne etapy jej rozwoju: wzlot, duży nakład, potem spadek, ale nie przestała wychodzić. Już piąty rok gazeta wychodzi regularnie, ma ogólnoukraińską prenumeratę. Sformowany został potężny zespół redakcyjny. Gazeta przysłużyła się wspólnej sprawie na wyborach: wychodziły wydania specjalne, które wskazywały jasno określony kierunek polityczny. Bardzo ważne jest wlanie się w in- „Proświcie”, część to własność miasta, więc kontynuujemy „wojnę” z władzami miejskimi o przekazanie nam pomieszczenia w całości. Chcemy zrobić tutaj kino, aby demonstrować ukraińskie kino, aby przeprowadzać prezentacje, akcje innych organizacji społecznych, z którymi współpracujemy. — Jeśli szczegółowiej o tej współpracy… — Kiedy mówimy o demokratycznym społeczeństwie obywatelskim, musimy uświadamiać sobie: a co jest wyrazicielem i katalizatorem tego społeczeństwa obywatelskiego? To organizacje społeczne. Jeśli chodzi o rolę „Proświty” w stosunku do innych organizacji społecznych, to „Proświta” zawsze była czynnikiem jednoczącym. 2 lata temu stworzyliśmy zrzeszenie organizacji społecznych „Ukraińska Alternatywa”, któremu przewodniczę ja jako prezes „Proświty”. Ustanowiono dobre tradycje współpracy ze wszystkimi ustrukturyzowanymi organizacjami Lwowszczyzny. Myślę, że to unikalne zjawisko. Nie tworzyliśmy żadnej nadbudowy, zarządów, ponieważ każda organizacja ma własne zadania, zajmuje swoją niszę. Tutaj konkurencji nie może być: dzisiaj na niwie kulturologicznej, duchowej miejsca wystarczy dla wszystkich, byle wystarczyło wytrwałości i entuzjazmu. Ale kiedy połączyć wysiłki organizacji, to efekt wspólnej pracy jest znacznie lepszy. Dzisiaj do zrzeszenia wchodzi ponad 20 organizacji społecznych. Z nimi mamy nie tylko epizodyczne kontakty, ale stałą, planową pracę: spotykamy się dwa razy w miesiącu, opracowujemy perspektywy, rozwijamy kierunki działalności i konkretne wydarzenia, łączymy wysiłki i ingerujemy w pewne procesy społeczno-polityczne, problemy życia obwodu i miasta. Na przykład zasługą „Ukraińskiej Alternatywy” jest to, że wreszcie we Lwowie wydzielono pomieszczenie na stworzenie muzeum walk narodowowyzwoleńczych. Ta kwestia nie była rozwiązywana latami, ale nasza wytrwała, twarda pozycja doprowadziła tę sprawę do końca. Nawiasem mówiąc, to pomieszczenie przy ulicy Łysenki 23a jest historyczne i bardzo znaczące, bo właśnie w nim 136 lat temu stworzono „Proświtę”. Mam nadzieję, że razem z organizacjami społecznymi „odwojujemy” to pomieszczenie dla centrum kulturalno-oświatowego „Proświty”. Jest niemało innych problemów, które wspólnie rozwiązywaliśmy, i właściwie to są przejawy społeczeństwa obywatelskiego. Rozmawiała Lesia TKACZ stawiać pytania — jak, po co to się robi i czyje to polityczne zamówienie? Wystarczy wspomnieć: kiedyś z jednego RUCH-u zrobiły się trzy; z Ukraińskiego Kozactwa powstało 12—16 organizacji; zaledwie niedawno odparto próbę rozłamu NSPU; na naszych oczach mnoży się liczba partii, które biorą do swojej nazwy „narodowa”… W tym widać kuczmowską tendencję „dziel i rządź”. Jeśli chodzi o język ukraiński, to — jesteśmy głęboko przekonani — święta sprawa jego ochrony nie może wiązać się ani z ambicjonalnością, ani, tym bardziej, z wyliczonym naprzód praktycyzmem.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

CZYJE TO POBUDKI — POWIERZCHOWNE CZY UKRYTE? Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki i Narodowy Związek Pisarzy Ukrainy są zaniepokojone kolejną próbą narzucenia społeczeństwu równoległej struktury — rzekomo w sprawie obrony słowa ukraińskiego.

rodzimy język Narodowy Związek Pisarzy Ukrainy, przyłączały się inne organizacje społeczne i partie polityczne, szerokie warstwy inteligencji. Wystarczy wymienić choćby takie znane postacie, jak D. Pawłyczko, W. Zachar­czenko, P. Mowczan, A. Pohrebnyj, A. Mokrenko, O. Ponomariw, P. Kononenko, W. Jaworiwski, J. Muszkietyk, S. Płaczynda, I. Juszczuk i inni. A oto — nowa organizacja, którą Ministerstwo Sprawiedliwości w niezrozumiały sposób zarejestrowało, zanim odbyły się odpowiednie zjazdy w obwodach. Pojawia się pytanie: dlaczego ani „Proświta”, ani NSPU, ani też nikt z wymienionych wyżej ani innych, znanych na Ukrainie autorytetów w sprawach obrony naszego języka, nie został włączony do jej tworzenia — ani w stolicy, ani w obwodach? Dlaczego już głośno reklamowany kongres ujrzał światło dzienne nie za dawnego reżimu, który tak bardzo znęcał się nad naszym językiem, lecz właśnie teraz, gdy nad Ukrainą i jej językiem zaczęło świtać? I wreszcie, dlaczego inicjatorami kongresu stały się osoby takie jak jego przewodniczący W. Striłko, których działania raczej nie kieruje altruistyczna, bezinteresowna idea? Inicjatywa, niestety, jest pozbawiona trwałych podstaw moralnych; rachuba opiera się na „przejęciu” środków, choćby niewielkich, które władza przeznacza na wspieranie języka ukraińskiego, oraz na ofiary diaspory ukraińskiej, niektórzy przedstawiciele której, nie wykluczone, będą nawet wzruszeni pojawieniem się takiego kongresu. My zaś, w żaden sposób nie pretendując do monopolu w kwestii obrony języka ukraińskiego, chcemy przestrzec ukraińską opinię publiczną: w tych przypadkach, gdy do już istniejących struktur (i to jeszcze o tak wielkich tradycjach jak „Proświta”) „wciska się” jakaś nowa, koniecznie warto

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane

НАША. КРЕВНА І РІДНА!

СВЯТО 21 лютого в столичному Будинку вчителя Центральне правління ВУТ “Просвіта” імені Тараса Шевченка приймало гостей з нагоди Міжнародного дня рідної мови. Така вже вдача просвітянська: навіть на святі пам’ятати й говорити про буденні справи та несвятошні проблеми, які вдалося якщо й не перебороти, то принаймні зрушити з місця. З отих маленьких іскорок-перемог і складаються вогні яскравого свята. Міжнародний день рідної мови Україна святкує вп’яте, — відтоді, як у 1999 році було прийняте рішення ЮНЕСКО, аби привернути діяльну увагу до мов, яким загрожує зникнення. А саме: народи мають збагнути, що втрата мови, — то втрата самобутності, тож підтримка розвитку мови та збереження мовних традицій є ознакою культури й духовності носіїв цієї мови. Мова — це як свобода, — втративши її хоч частково, повністю втрачаєш цілісність натури, вдачі, долі. Мова — це як успадкований від батька-матері скарб — можна його зберегти й примножити, поділившись із власним родом і передати дітям, а можна розтринькати й розгубити, залишившись із убогим грошем та заздрістю до ощадних сусідів… Переповнений зал та балкони Будинку вчителя, де зібралися просвітяни та їхні гості-кияни, — найкраще свідчення того, що проблеми рідної мови нам не байдужі. Здається, в повітрі витали питання, які сьогодні хвилюють всіх: чи шануватиме нова влада українрадянські часи державної мови не існувало, а офіційною була російська як мова міжнаціональних зв’язків. Українська мова офіційно не була заборонена, та що ми мали? Скрізь: у промисловості, науці, освіті, установах, на вулиці тощо панувала єдина — російська, видавалися час від часу постанови компартії на підтримку й поширення функцій російської мови (що означало: на русифікацію національних меншин). Українська мова на нашій споконвічній землі зазнавала дискримінації та неухильного відмирання. Вже вираховували, коли яка мова загине. Пригадую, як директор середньої школи, українець, після двомісячних курсів підвищення кваліфікації із задоволенням сказав: “Товариші, у Києві нам сказали, що української мови вже не буде, ще рік—два, — і вона зникне”. Вчителі-українці були шоковані цими словами, і лише один із педагогів заперечив: “Цього ніколи не буде!” І не сталося, як того хотіли русифікатори-шовіністи й українці-яничари. Народ зберіг себе як націю і зберіг свою мову. Навіть тепер антиукраїнські сили і, в першу чергу, дехто з компартійців, стверджують, що Україна — зовсім не українська держава, а конґломерат націй, отже, українцям нічого претендувати на власну національну державу. Згадаймо хоча б виступ одного з депутатів-комуністів у Верховній Раді 31 січня цього року. До речі, доки депутати-комуністи носитимуть значки неіснуючої держави?! Доки вперто виступатимуть на засіданнях ВР чужою мовою?! Час поставити все на свої місця: має бути одна державна, вона ж і офіційна, українська мова. Не можна допустити узаконення законопроекту ч. 3410-8 “Про внесення змін до Закону України “Про мови в Українській РСР”, згідно з яким українська мова, як і раніше, є державною, та впроваджується статус офіційних мов, що ними на всій території України мають бути українська і російська. Але чому саме російська мова, мова окупантів, які винищували українство 350 років? Тепер ську мову як єдину державну і офіційну, чи не продовжуватимуться політичні ігри навколо мовного питання, чи піде Президент на поступки тим, хто вимагає надання російській мові статусу другої державної? У вступному слові голова ВУТ “Просвіта”, народний депутат Павло Мовчан укрупнив названі проблеми та означив шляхи їх вирішення. Вони в тому, аби, не втомлюючись, бути сівачем і женцем на ниві рідного слова. А підтверджували слова чільника “Просвіти” два стенди, виставлені на святковій сцені: видання “Просвіти” з різними видавництвами та збірки на компакт-дисках і касетах “Українська колекція. Етнічна музика України”. Саме до свята “Веселка” здійснила видавниче диво (яке ж свято без сюрпризів!) — за сприяння “Просвіти” та Держкомінформу побачили світ подарункові видання “Українські билини” та “Слово о полку Ігоревім” із високохудожніми ілюстраціями. Їх продемонстрував учасникам свята директор, письменник, лауреат Національної премії Ярема Гоян. Міністрові освіти Станіславу Ніколаєнку випало не лише вітати просвітян із Міжнародним днем рідної мови, але й відповідати на їхні запитання: чи будуть відкриватися українські школи на Луганщині й Донеччині, чи підтримує він Олександра Мороза з його проектом про статус російської мови як офіційної? Станіслав Микола-деякі антиукраїнські сили галасують, що треба узаконити той стан умовному питанні, який існує, мовляв, так склалося історично, що половина України русифікована. Пригадаймо, як “складалось історично”. Про це чітко й переконливо сказав народний депутат, академік Борис Олійник у своїй промові в Європарламенті у Страсбурзі. З картини Анатолія Буртового Яскравим прикладом того, як люди вміють відстоювати свою мову, є країни Балтії. Вони русифікаторів поставили перед фактом: на нашій землі шануйте наші закони, нашу мову. Зокрема в Естонії жила лише половина корінних мешканців, і вони поставили вимогу: знати естонську мову всім без винятку. Не подобається — щасливої дороги, повертайтеся додому. Намагалися протестувати “русскоязичниє”, — та затихли. У парламентах світу такого нейович, який ще не склав депутатських повноважень, дипломатично відповів, що варто припинити розігрувати мовну карту на кожних українських виборах… А потім розпочався великий літературно-мистецький вечір. Кожен вихід артистів на сцену вітався оплесками, а проводжався оваціями. Адже й академічний фольклорно-етнографічний ансамбль “Калина”, і гурт “Козацькі забави”, і заслужені артисти України Тетяна Піскарьова, Олег Марцинківський, Самая-Т, ансамбль “Благовість”, квартет тенорів “Солов’ї України” не просто виступали, — вони святкували неповторність і чарівність співаного українського слова. Про це подбав режисер дійства, народний артист України Валентин Козаченко. А народна артистка Ада Роговцева, блискуче прочитавши вінок української поезії, означила й цікаву, варту окремого обговорення проблему: колись на українському телебаченні була “година поезії”, згодом — “п’ять хвилин поезії”, нині — ні секунди… І все ж день рідної мови, хай навіть і Міжнародний, ніколи не замінить свята, яке завжди з тобою, — глибокого, дзвінкого, норовливого, лагідного, бурхливого моря рідної мови. Не висохне воно, не зміліє, якщо кожен українець серцем відчує: це мова, дана йому Богом. Кревна і рідна. z Л. ВАСИЛЬКО має, щоб депутати виступали чужою мовою. А у Верховній Раді деякі “представники народу” нахабно ігнорують державну мову і символи України, розставили на столах ВР червоні прапорці. Ми рішуче виступаємо проти указу “Про захист прав громадян на використання російської мови й мов інших націй України”, який зобов’язує чиновників знати російську мову (ст. “Помаранчевий апофеоз перемоги” В. Карпенко, “Слово Просвіти” ч. 4, 27.01.05 р.). Їх треба зобов’язати знати українську мову, бо російську і так знають. Комуністи і російськомовні громадяни галасують про порушення їхніх прав, “утиски” і т. ін. Мають російські школи, дитячі садочки, половина викладачів читають лекції російською мовою, прилавки крамниць завалено російськими книжками, газетами, журналами, на каналах українського телебачення НАРОД НЕРВУЄ Нарешті, з’явилася можливість покласти край приниженню національної гідності українців, нищенню їхньої мови й культу% ри. Абсолютно поділяємо турботу визначного політичного й гро% мадського діяча, видатного вченого проф. Анатолія Григоровича Погрібного про становище української мови, про її майбутнє, а, значить, українців як нації (стаття “Законодавча ініціатива чи палиця в державне колесо?”, “Слово Просвіти” ч. 4, 27 січня 2005 р.). Досить зневажати нас усілякими жириновськими та ін% шими ворогами українства.
Strona · s. 10strona oryginału ↗

ZNOWU MROZY CHOŁODEM WIJUTŁ

Ledwie odważnie i szczerze powiedzieliśmy „Tak!” nowej ukraińskiej władzy, a tym samym Ukrainie, której nie można wyobrazić sobie bez ojczystego języka, — a na powierzchnię już wypłynął zarejestrowany w Radzie Najwyższej „mroźny” projekt ustawy (wniósł go socjalista Mороз), od którego rzeczywiście wieje chłodem. Projekt ustawy przewiduje wprowadzenie zmian do obowiązującej obecnie ustawy „O językach w Ukraińskiej SRR”, nadanie statusu języków urzędowych językowi ukraińskiemu i rosyjskiemu oraz wprowadzenie innych językowych „nowinek”, ukierunkowanych, bez cienia wątpliwości, na to, by uzakonić kolonialne dziedzictwo Ukrainy — rusyfikację, konsekwentnie prowadzoną w epoce caratu i w czasach komunistyczno-radzieckiego totalitaryzmu. Według świadectw historyków i językoznawców, w ciągu długiego okresu naszego poniewierania przeprowadzono blisko 240 zakazowych „salw” wymierzonych w język ukraiński, sankcjonowanych przez okupacyjne reżimy. Lecz on, jako najdroższy skarb, jako podstawę duchowości, tradycji, sztuki i samego życia, strzegł naród. Dlatego nie tylko przetrwał, ale też się rozwinął i stał się jednym z najdoskonalszych języków świata. Nasz język i dziś jest najważniejszym czynnikiem konsolidacji społeczeństwa. Uważa go za ojczysty prawie 70 procent obywateli. Obywatele innych narodowości nie doznają w naszym państwie żadnych upokorzeń na tle językowym. Niestety, wielu z nich przez dziesięciolecia zamieszkiwania w Ukrainie tak i nie zdołało nauczyć się nawet mówić po ukraińsku. Czy zatem trzeba nam swoimi ustawami dostosowywać się do ich lekceważenia nas i wyniosłości, a w końcu do czyjegoś ciemnoty? A projekt O. Mороза, najwyraźniej, właśnie taki cel ma. Dziś, gdy świat patrzy w rozjaśnione oczy Ukrainy, warto przypomnieć, że inne państwa na wszelkie sposoby bronią swojej suwerenności językowej przed tzw. procesami globalizacyjnymi. Każdy naród bowiem wie: istnieje tak długo, jak żyje jego język. Kto nie wie, na przykład, jaki konglomerat etnosów i języków charakteryzuje USA? Tymczasem w ustawie amerykańskiego Senatu powiedziano, że jedyny język urzędowy (państwowy) „skupia naród”. Biorąc pod uwagę znaczenie ojczystego języka dla państwa i kształtowania narodu, państwowość którego zapisana jest w Konstytucji Ukrainy, proponujemy i domagamy się zwrócenia O. Mорозowi jego projektu ustawy, którego główna treść jest absolutnie nie do przyjęcia dla przeważającej większości obywateli kraju: nadania statusu urzędowego, a więc państwowego, jeszcze jednemu językowi oprócz ukraińskiego. Co zaś do udoskonalenia ustawodawstwa językowego, uważamy za konieczne opracowanie i uchwalenie nowej ustawy o językach, która nie tylko regulowałaby używanie języków w różnych sferach życia państwa, ale przede wszystkim utwierdzała państwowość języka ukraińskiego — języka narodu tytularnego, języka wielkiego europejskiego narodu. Wasyl Hej, przewodniczący Wołyńskiej Organizacji Narodowej Spilki Pisarzy Ukrainy, Wasyl Woron, zastępca przewodniczącego obwodowej organizacji Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki, Oksana Kuczynko, przewodnicząca „Proświty”, m. Łuck

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

PYTANIA DO OŁEKSANDRA MOROZA

Byliśmy głęboko oburzeni Pańskim projektem ustawy o nadaniu językowi rosyjskiemu statusu oficjalnego. Na jednym ze spotkań w Mariupolu bronił Pan statusu państwowego języka ukraińskiego, zapewniając, że językowi rosyjskiemu nic nie zagraża. Co się zatem stało? Nawet antyukraiński reżim Ł. Kuczmy nie odważył się wprowadzić drugiego języka państwowego. Część ludności Ukrainy mówi po rosyjsku, ponieważ dają o sobie znać skutki wieloletniej rusyfikacji naszego narodu. Ale dlaczego do tej pory uczelnie wyższe, technika i szkoły zawodowe uczą nasze dzieci w języku sąsiedniego państwa? A kogo wychowują stacje radiowe FM i kanały telewizyjne Rosji, których mnóstwo jest w naszym eterze? Czyż obecnie język rosyjski na poziomie regionalnym, zarówno ustnie, jak i pisemnie, nie jest wykorzystywany w pełnym zakresie? Czy jest Pan pewien, że jutro szczerzy Ukraińcy nie zaczną pisać wniosków o zwolnienie swoich dzieci z nauki języka ukraińskiego? Czyż niczego nie nauczyło nas doświadczenie Białorusi, gdzie (w Mińsku) zamknięto ostatnią białoruską szkołę? My, proświcianie, wzywamy Pana do wycofania Pańskiego projektu „Ustawy o językach”. M. K. WOROŻBYT, m. Mariupol ŚLADAMI NASZYCH WYSTĄPIEŃ brzmi przeważnie język rosyjski. Ukraińców obrażają, znieważają, — a oni mają milczeć? W Rosji mieszka prawdopodobnie tylu Ukraińców, ilu Rosjan na Ukrainie, jednak nie ma w FR ani jednej ukraińskiej szkoły, ani jednego teatru, ani jednej gazety czy czasopisma. Nawet Ołeksandr Moroz, który posługuje się językiem ukraińskim, domaga się statusu oficjalnego dla języka rosyjskiego, kanonicznego (czytaj Moskiewskiego) kościoła. Gdyby jego żądania się spełniły, to byłoby tak, jak powiedział urzędnik z Krymu: „…na ichnią cholerną mowę będziemy pluć i oficjalnie”. Wrażenie robi fotografia w „Słowie Proświty”, na której uwieczniono napis „Rosjanom — miasta, chochołom — wsie”. Oto jaki jest prawdziwy stosunek do Ukraińców! Naszym zdaniem potrzeba, aby Rada Najwyższa, rząd Ukrainy i Prezydent zapewnili takie wymagania wielu Ukraińców: anulować istniejący paszport — powinna być wskazana narodowość, zapisy prowadzić w języku państwowym (może być dublowany alfabetem łacińskim); w armii, milicji, sądownictwie, oświacie, handlu, telewizji, Radzie Najwyższej — język państwowy; wprowadzić zmiany do Konstytucji Ukrainy (art. 10) w takim brzmieniu: „Każdy urzędnik musi swobodnie władać językiem ukraińskim i posługiwać się nim w służbie”. Wielką sprawę w obronie prawnych pozycji języka ukraińskiego prowadzi prof. A. Pohribny. Już dawno pora uhonorować jego działalność Nagrodą im. Szewczenki, co da poważne wsparcie w jego szlachetnej działalności. Domaga się tego już trzeci rok nasza rejonowa „Proświta”, a do tego trzeba zmienić skład kuczmowskiego Komitetu ds. Nagrody im. T. Szewczenki. Wierzymy W. Juszczence i J. Tymoszenko i mamy nadzieję na istotne zmiany nie tylko w życiu społeczno-politycznym, ale i w języku oraz kulturze. Dmytro FEDYK i Jadwiga FEDYK, członkowie „Proświty” i UNP

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

W zachowanym w czerkaskich archiwach spisie chłopów płci męskiej hrabiny Aleksandry Wasiliewny Branickiej znajduje się zapis o rodzinie Stepana Andrijowycza Symyrenki, mieszkańca miasteczka Horodyszcze w powiecie czerkaskim guberni kijowskiej. Miał on trzech synów — Chomę, Fedora i Oksentija. Fedir Symyrenko — człowiek utalentowany, energiczny i niezwykle przedsiębiorczy, zdołał wyzwolić się sam i wykupić z pańszczyźnianej niewoli całą swoją liczną rodzinę oraz zapoczątkować samodzielną działalność handlową. Wkrótce przedsiębiorca spowinowacił się z byłym poddanym hrabiego Samojłowa ze Śmiły — Kindratem Jachnenką. Syn Fedora, Płaton Symyrenko, zdobył błyskotliwe wykształcenie ekonomiczne w Rosji i ukończył najbardziej prestiżowy w tamtym czasie Instytut Politechniczny w Paryżu. Stał się mózgiem „Domu Handlowego braci Jachnenków-Symyrenki”, skierował działalność firmy na handel cukrem. Przyszły światowej sławy uczony-ogrodnik i pomolog Łewko Płatonowycz Symyrenko urodził się 6 (19) lutego 1855 roku we wsi Mlijów (na chutorze Płatonowym) w powiecie czerkaskim guberni kijowskiej, w dobie rozkwitu firmy braci Jachnenków-Symyrenki. Właśnie dzięki nim na chutorze Płatonowym w tamtym czasie na pełnych obrotach pracowała ogromna siedmiopiętrowa cukrownia w Horodyszczu, zbudowana z uwzględnieniem najnowszych osiągnięć europejskiej techniki i technologii produkcji cukru. Obok znajdowała się nowoczesna fabryka maszyn, w której produkowano nie tylko wyposażenie dla cukrowni, ale także uruchomiono produkcję pierwszych w Rosji całkowicie metalowych parowców i silników parowych dla cukrowni. W pewnej odległości od strefy przemysłowej wybudowano niezwykłe miasteczko mieszkalne z domkami-kottage’ami dla specjalistów i urzędników. Miasteczko było oświetlone latarniami gazowymi (w tamtym czasie były one rzadkością nawet w rosyjskich stolicach). Działały w nim bezpłatna szkoła techniczna i szkoła przyfabryczna, biblioteka, szpital, sklep i stołówka. Administracja fabryczna formowała się z doświadczonych zagranicznych i krajowych specjalistów, a w szkole i szkole technicznej wykładali nauczyciele z wykształceniem uniwersyteckim. W fabryce panowała atmosfera życzliwego stosunku do ludzi pracy. Praca robotników była dobrze opłacana, czas pracy był normowany, a ten, kto uległ kalectwu, otrzymywał dobrą emeryturę. Można bez przesady stwierdzić, że horodyszczańskie i inne fabryki firmy braci Jachnenków-Symyrenki stały się w Rosji pierwszymi jaskółkami postępowego kapitalizmu ludowego, w nurcie którego w XIX wieku zaczęły rozwijać się przodujące kraje świata. Niestety, śmiały horodyszczański eksperyment społeczno-ekonomiczny w strasznych warunkach samodzierżawia i pańszczyzny był skazany na zagładę, ponieważ podważał fundamenty Imperium Rosyjskiego… Na ostatnim roku Uniwersytetu Noworosyjskiego (Odeskiego) Łewko Płatonowycz Symyrenko wykonał dużą naukową pracę kursową z chemii organicznej. Rada Naukowa wydziału przyrodniczo-matematycznego nadała za nią utalentowanemu studentowi stopień naukowy kandydata nauk przyrodniczych. Jednak wiadomość ta zastała Łewka Symyrenkę już w więzieniu etapowym w Mceńsku. Przyszły znany uczony, ozdoba i duma ukraińskiej oraz światowej nauki, Łewko Symyrenko w policyjnym państwie rosyjskim figurował w bardzo wielkim i szeroko znanym na świecie „procesie 193-ch”. Trasa „przestępców państwowych” wiodła barką po Wołdze i Kamie do Permu, skąd droga do Syberii wiodła traktem tiumeńskim. Z Tiumeni dalej przewożono ich syberyjskimi rzekami przez Tobolsk i Tomsk. 600-kilometrowy odcinek drogi z Tomska do Krasnojarska aresztowani pokonywali pieszo. Byli w drodze przez miesiąc. Średnio na dobę aresztanci przechodzili 35—40 km. We wrześniu 1880 roku partia więźniów politycznych przybyła do punktu końcowego — miasta Krasnojarsk, gdzie 22 z nich pozostawiono na osiedlenie. Wśród nich byli także Łewko Symyrenko i jego przyszła żona, znana polska rewolucjonistka Aldona Grużewska. Znany przedsiębiorca złota Kuzniecow, który mieszkał w Krasnojarsku, zaproponował młodemu uczonemu miejsce ogrodnika w swoim gospodarstwie szklarniowym. Dla Łewka Płatonowycza okazało się to prawdziwym darem losu. Z głową zanurza się w projektowaniu oraz

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

PROMETEUSZ OJCZYSTEGO OGRODNICTWA W 150. rocznicę urodzin i 85. rocznicę tragicznej śmierci klasyka ojczystego ogrodnictwa L. P. SYMYRENKI

budowa najnowocześniejszych szklarni i oranżerii. Najróżniejsze rośliny pojawiły się w oranżeriach Kuzniecowa. Były tu palmy i winogrona, ananasy, różne warzywa, liczne kwiaty. Symyrenko zaczął uprawiać w Krasnojarsku okrywne sady karłowate. Latem 1882 roku Symyrenkę oskarżono o przynależność do grupy „Czerwony Krzyż” — rewolucyjnej organizacji „Narodnej Woli”. W pojedynczej celi strasznego więzienia w Krasnojarsku przesiedział ponad rok, tutaj ciężko zachorował na tyfus i o mało nie umarł. Zaostrzył się także reumatyzm, którego nabawił się w więzieniach i podczas etapów. W krasnojarskim więzieniu L. P. Symyrenko wziął ślub z Aldoną Emilówną Grużewską, która również odbyła swój wyrok więzienia. Wkrótce małżonkowie zmuszeni byli wyjechać na nowe miejsce zesłania, do najbardziej oddalonego i najbardziej nieuporządkowanego rejonu Wschodniej Syberii — miasteczka Bałagansk w guberni irkuckiej, gdzie Lew Płatonowycz kontynuował zajmowanie się badaniem miejscowej flory. Rok 1887 ma wejść do historii jako rok narodzin ukraińskiej nauki ogrodniczej. Szkółka mlijowska L. P. Symyrenki stała się szeroko znana na świecie jako wiodąca placówka naukowa w dziedzinie sadownictwa. Wysoka jakość materiału szkółkarskiego, znaczny wybór odmian roślin owocowych i ozdobnych w szkółce zapewniły uczonemu sławę i powszechny szacunek. Uprawiając w szkółce śliwy, brzoskwinie, morele i migdały, L. P. Symyrenko szeroko wykorzystywał jako podkładki ałyczę, dziką morelę (żerdzielę), migdał i tarninę. Doszedł do wniosku, że ałycza jest wspaniałą podkładką dla moreli i śliwy, ale nie nadaje się dla brzoskwini. Tarnina, według jego danych, okazała się dobrą podkładką dla moreli, brzoskwini i śliwy przy uprawie roślin karłowatych do uprawy doniczkowej. W zakresie szczepienia zimowego w szkółce L. P. Symyrenki nie tylko zgromadzono ogromny materiał eksperymentalny, ale także opracowano i wykonano pierwszą maszynkę do szczepienia. L. P. Symyrenko wniósł znaczący wkład w badanie mrozoodporności i zimotrwałości roślin owocowych oraz podkładek. Analizując przyczyny zamierania podkładek w surową zimę 1896—1897 lat, uczony udowodnił, że pierwszorzędne znaczenie przy uszkodzeniach roślin miał stan gleby: „Jeszcze raz potwierdziła się stara prawda, że przy spulchnionej powierzchni gleby głębokość przemarzania jest słabsza niż przy zbitej, a dlatego u jednorodnych roślin przy jednakowych innych warunkach, w jednym przypadku system korzeniowy pozostaje nieuszkodzony, a w innym bardziej lub mniej odczuwalnie cierpi” — zaznaczał uczony. W szkółce mlijowskiej po raz pierwszy wprowadzono także zielone pikowanie siewek. Do tego zabiegu uczony doszedł w wyniku licznych, czasem nieudanych doświadczeń. Jedynie wyjątkowe zajęcie badaniami pomologicznymi nie pozwoliło L. P. Symyrence przygotować kapitalnej pracy ze szkółkarstwa. Jej napisanie i wydanie wchodziło w skład wielkich planów twórczych uczonego. Zrealizować marzenie ojca pod koniec lat 20. zdołał dopiero syn, profesor Wołodymyr Lwowycz Symyrenko. Opierając się na przebogatym doświadczeniu zgromadzonym w szkółce mlijowskiej oraz na podstawie swoich wieloletnich badań, na krótko przed aresztowaniem przygotował i wydał wielką pracę monograficzną „Szkółka owocowa” o objętości 24 arkuszy autorskich. Aresztowanie Wołodymyra Symyrenki w 1933 roku wiązało się z usuwaniem z księgozbiorów i niszczeniem dorobku twórczego wybitnego uczonego. Sady przemysłowe nie tylko na Ukrainie, ale i w większości rejonów przedrewolucyjnej Rosji biorą swoje początki ze szkółki pomologicznej L. P. Symyrenki. Wiele z przebadanych i rekomendowanych przez uczonego odmian roślin owocowych mocno weszło do asortymentu przemysłowego Ukrainy i innych państw. Wśród nich należy wymienić odmiany gruszy Bon Chrétien Williams, Faworytka (Klapsa), Bere Ligela, Reneta szampańska, Rozmaryn biały, Reneta kanadyjska, Parmena zimowa złota, Reneta landsberska. Reneta Symyrenki jest obecnie główną odmianą handlowo-przemysłową w wielu rejonach Ukrainy, Rosji, Mołdawii, krajach Zakaukazia i Azji Środkowej. Tylko w Azji Środkowej udział Renety Symyrenki w sadach przemysłowych sięga 35%. Na Ukrainie odmiana ta uważana jest za jedną z najbardziej rozpowszechnionych i najbardziej lubianych przez ludność. Bez przesady można ją nazwać narodowym jabłkiem i wizytówką naszego państwa. Smutny los spotkał wszystkich uczniów i naśladowców ojca i syna Symyrenków. W latach 30.—50. „symyrenkowszczyzna”, podobnie jak „wejsmanizm”, „mendelizm” i „morganizm”, stały się obelżywymi słowami w leksykonie partyjnych ideologów i pseudonaukowych ortodoksów agrobiologii miczurinowsko-łysenkowej. Tylko za przechowywanie prac naukowych L. P. i W. L. Symyrenków w tamtych czasach można było otrzymać dziesięcioletni wyrok, a nawet „czapę”. Lewko Płatonowycz Symyrenko został podstępnie zamordowany we własnym mieszkaniu na Płatonowym Chutorze w święta Bożego Narodzenia 1920 roku, miesiąc po ustanowieniu reżimu bolszewickiego w Horodyszczu. Jak zaświadcza wnuczka uczonego, Tetiana Wołodymyriwna, przebogate archiwum rodowe Symyrenków enkawudziści spalili na oczach rodziny w mieszkaniu profesora Wołodymyra Symyrenki podczas rewizji w noc wigilijną 1933 roku. Uczeń i syn Lewka Płatonowycza, wybitny uczony-ogrodnik i pomolog, organizator nauki ogrodniczej w kraju, kierownik naukowy pierwszego Wszechzwiązkowego Instytutu Południowych Upraw Owocowych i Jagodowych Wołodymyr Symyrenko — po pięcioletnich mękach w więzieniach i łagrach GUŁAG-u został rozstrzelany we wrześniu 1938 roku. Rękopis „Pomologii” zachował się dzięki dzieciom Lewka Płatonowycza. Jeszcze w 1933 roku profesor W. L. Symyrenko, przeczuwając nieuchronność aresztowania, przekazał na przechowanie siostrze bezcenny rękopis ojcowskiej „Pomologii” oraz najcenniejsze materiały archiwum rodowego. Zostały one starannie zamurowane w wewnętrznej ścianie kijowskiego mieszkania Tetiany Lwiwny. Dom ocalał podczas wojny i rękopis dobrze się zachował. Wydobyto go ze schowka dopiero po 1956 roku. Petro WOŁWACZ, doktor filozofii w dziedzinie biologii, akademik. Na zdjęciu: Lewko Symyrenko w różnych latach swojego życia. Symyrenkowie — dawny ród kozacki. To nazwisko uwiecznione jest w pierwszym pełnym rejestrze Wojska Zaporoskiego z 1649 roku. W sotni wilszańskiej pułku korsuńskiego spotyka się imię Feska Semerenki, a w sotni śmiańskiej pułku czehryńskiego znajdujemy imię kozaka Wasyla Semerenczenki. Jeszcze za czasów Katarzyny II założyciele rodu Symyrenków, wolni kozacy Andrij i jego syn Stepan, odmówili złożenia przysięgi imperatorowej, przez co rodzina popadła w poddaństwo.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

ziemi i wznieść się w niebo, aby poprowadzić za sobą naród. Dla mnie świętością świętych jest stosunek do sztuki ludowej. Przygotowując na inaugurację właśnie taki koncert, w żadnym wypadku nie chciałem przekreślać tego, co ludowe. U podstaw koncertu akademickiego, który się odbył, leżał ludowy melos. Proszę przypomnieć sobie, ile pieśni ludowych śpiewano, tylko w akademickiej manierze. Po prostu była inna prezentacja, której wymaga właśnie ten obrzęd, aby był on dostępny nie tylko nam, a żebyśmy mogli pokazać się światu — wszak przybyło wiele delegacji zagranicznych, koncert transmitowano w różnych krajach. Podczas przygotowań do ceremonii inauguracyjnej kierowano się nie tylko własnymi ambicjami reżyserskimi — przestudiowano wiele materiałów europejskich: jak ceremonia przeprowadzana jest u nich; przypomniano sobie także własną historię — jak to było w czasach książęcych, w epoce kozackiej. Oprócz tego nie można było nie brać pod uwagę osobowości Wiktora Andrijowycza Juszczenki — on nie znosi nieorganiczności, to głęboko kulturalny, inteligentny człowiek i wokół niego nie można stworzyć środowiska wymuszonego czy sztucznego. To znaczy, brano pod uwagę wiele czynników. Na przygotowania było bardzo mało czasu. Ja sam dzisiaj dziwię się, jak udało się to zrobić w zaledwie 15 dni. Wydaje mi się słuszne, że postawiono na młodych, to też, być może, metaforyczne, bo młodzież ma mniej szablonów, mniej. Zdjęcie Mychajła Kojfmana hrabia, ulubieniec narodu, nazywają go nadzieją narodu, jego dewiza to „Władza dla narodu, naród dla władzy”. Lepszego hasła podczas kampanii wyborczej nie da się wymyślić — wprost harmonia narodu i władzy. Lecz według fabuły spiskowcy przygotowują na hrabiego zamach i w wyniku różnych perypetii (w tym także miłosnych) zabija go na balu maskowym najlepszy przyjaciel. Na czym polegała istota tego spektaklu dla mnie? To filozofia dobra i zła, przeplatanie się tego, co osobiste i społeczne. Jak byśmy nie chcieli wyodrębnić z tego, co społeczne, tego, co osobiste — u nas, Słowian, moim zdaniem, to się nie uda. Bo nas wszystko boli i ono cały czas będzie się u nas przeplatać. Oczywiście są szczęściarze, którzy potrafią się od tego odizolować. Dobro często bywa naiwne, nie tworzy tak przebiegłych planów jak zło. A jakim bywa zło, zobaczyliśmy na przykładzie kampanii wyborczej. Ten temat obecny jest także w spektaklu, ale nie w sposób bezpośredni, a na podświadomym, znakowym poziomie. W operze nie tak często próbuje się osiągnąć oddźwięk z dzisiejszym dniem, aktualnymi wydarzeniami, bo to akademicka, stara forma sztuki, można nawet powiedzieć, jedna z najbardziej fałszywych. Więc dopiąłem swego, aby była ona organiczna i odpowiadała dzisiejszemu dniu. Chyba w tym tkwi jej aktualność. — Pracował Pan w wielu gatunkach jako reżyser… — Tak, to moje szczęście. Autentyka, muzyka akademicka i współczesna, opera, widowiska postmodernistyczne, cykle wieczorów poświęconych „rozstrzelanemu odrodzeniu”. To były bardzo ważne dla mnie wieczory, bo w nich obecne jest połączenie słowa, plastyki, muzyki, scenografii, śpiewu. Do tego zaliczam wieczory poświęcone Skoworodzie, Tyczynie — to najjaśniejsze karty. Bo mimo kameralnej formy, możliwa była w nich teatralizacja, a wraz z nią — atmosfera i język podtekstu. Takie rzeczy bardzo lubię i z przyjemnością do nich wracam. — Co jest dla Pana interesujące w twórczości — eksperyment, synteza gatunków, wynajdywanie nowego? — Eksperyment bez syntezy nie istnieje, brakuje mu wtedy instrumentarium. A w syntezie istnieje niebezpieczeństwo, bo łatwo zejść na dosłowność. Ale w tym niebezpieczeństwie są też interesujące rzeczy. W Europie i na świecie istnieje obecnie wyraźne dążenie do syntezy. — Dzisiaj jest Pan znanym reżyserem, wcześniej pracował Pan jako aktor, pisał prozę. Czy nie chciałby Pan spróbować swoich sił w jeszcze jakimś gatunku artystycznym? — Ten rok upłynie mi pod znakiem opery. Po „Balu maskowym” planuję wystawić „Bohdana Chmielnickiego” Dankiewycza w Donieckim Teatrze Operowym, kameralną operę „Dokręcanie śruby” B. Brittena na scenie Akademii Muzycznej, prowadzone są już rozmowy z Konserwatorium Lwowskim na temat wystawienia „Carmina Burana” K. Orffa w eksperymentalnym kluczu. Czego bym chciał? Obecnie mam potrzebę opery. Być może będzie to musical — ile razy ten gatunek był zapowiadany na Ukrainie, ale do prawdziwego musicalu nigdy się nie zbliżył. Jeśli rodzi się pomysł lub projekt, ważne, aby były one organiczne. Jeśli pojawia się epatowanie — to już jest sztuczność, pewne niebezpieczeństwo. Obecnie przygotowuję „Expo-2005” w Japonii, byłoby ciekawie zrobić coś w Korei (póki co prowadzone są rozmowy). A w ogóle chce się tworzyć właśnie tutaj, na Ukrainie. Zakończenie na s. 13

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

«CAŁE ZŁO POCHODZI Z BRAKU KULTURY»

— Skąd u Pana zainteresowanie folklorem? Jest Pan reżyserem festiwali i koncertów folkowych, kolekcjonuje Pan ludowe koszule, malarstwo naiwne… — Jeśli brać pod uwagę jakikolwiek rodzaj sztuki — poezję, prozę, sztuki plastyczne, plastykę, a zwłaszcza sztukę muzyczną, która dziś jest bardzo aktualna — to jednak podstawą dla nich jest autentyka. Po zwycięstwie Pomarańczowej Rewolucji musimy myśleć nie o tym, kto dokąd nas zaprosi, a o desancie, nawet agresywnej ekspansji kulturowej w Europie, w świecie, ponieważ naprawdę mamy co pokazać. Nad tym pracowaliśmy jeszcze w 1989 roku, zaczynając od pierwszego festiwalu „Czerwona Ruta”. Koncepcję pierwszych pięciu „Czerwonych Rut” budowaliśmy na tym, że zapraszaliśmy najlepszych folklorystów i kompozytorów, którzy na bazie autentyki tworzyli nowoczesną i jednocześnie oryginalną muzykę, bo każdy naród ma swoje, mentalnie wypracowane rytmy. Właściwie to połączenie dało, być może, pierwszy rozwój ukraińskiej kultury muzycznej pod koniec XX — na początku XXI wieku. Niestety, festiwal „Czerwona Ruta”, jak mi się wydaje, był świadomie wypychany z rynku, aby tych eksperymentów dalej nie kontynuować. Kiedy robiłem dni Ukrainy we Francji, oprócz kina, muzyki akademickiej, nawet rockowej (woziłem tam zespół „Mertwyj piweń”), zaprezentowane zostało trio „Zołoti kluczi”. I Francuzi starali się to trio w każdej wolnej chwili prowadzać do przedszkoli i szkół, aby swoim dzieciom zaszczepić miłość do folku. Bo we Francji przez długi czas równolegle rozwijały się kultury świecka i ludowa. Kultura świecka była niezwykle silna, a na cały folk mówiło się „fe”. Ale kultura świecka nie daje podstawy dla rozwoju całej sztuki. Swój folk oni zgubili i obecnie odnawiają go po ziarenku. Uważam, że w XXI wieku folklor stanie się sztuką elitarną. Nasza autentyka to wielkie bogactwo, jeśli tylko je zachowamy. U nas w Instytucie Folklorystyki im. M. Rylskiego przechowywany jest ogromny fundusz nagrań ukraińskiego folkloru. Znajduje się on na taśmach audio, które się rozsypują, utrwalone są na nich ludowe skarby, które kiedyś zbierały Łesia Ukrainka, Ołena Pcziłka, znani kobziarze. Już nie mówię o zbiorach regionalnych. Bo, na przykład, wiem, jakie zbiory są w Charkowie… Kiedy słyszałem te próbki folkloru… To zdumiewające rzeczy! Takie bogactwo trzeba przenieść na nośniki elektroniczne, aby na wieki pozostało dla potomnych. Moje credo artystyczne: „Spojrzenie w przyszłość — poprzez głębokie przemyślenie czasu przeszłego i dzisiejszego”. Oto dlaczego folklor pomaga mi w każdej pracy. — Wiele osób było mile zaskoczonych przeprowadzeniem ceremonii inauguracji… — Z łaciny słowo „inauguracja” oznacza poświęcenie kapłana w wyższy stan, gdzie wyrzeka się on własnego życia i poświęca swoje życie wspólnocie. Prezydent to nie po prostu piękny urząd. To poświęcenie. Dlatego nie chciało się robić show, które nie jest właściwe istocie Ukraińca. Bo w tym obrzędzie człowiek przechodzi pewien rytuał oczyszczenia, wewnętrznej koncentracji, przemyślenia wartości, psychologiczne przejście. Według filozofa Helvetiusa, lider z jednej strony musi być z masą, czyli z narodem, z drugiej strony — musi oderwać się od tradycyjności. Wowkun jako reżyser lubi odkrywać nieznane. Podczas kampanii wyborczej z Wiktorem Juszczenką przejechałem całą Ukrainę, pracowałem w jego sztabie, byłem tam koordynatorem programów artystycznych, potem zostałem też reżyserem inauguracji. Po niej chciałbym, aby Wowkun nie był postrzegany tylko jako jej reżyser, ponieważ jest to przejściowy etap, który powstał organicznie. W tym samym czasie jestem szczęśliwy, że los twórczy podarował mi, mimo trudności wyborów, wystawienie opery G. Verdiego „Bal maskowy”, która odbyła się w nowy sposób, została przyjęta przez widzów i krytyków. Więc nie chciałbym często być, że tak powiem, „dworskim”, „usługowym” reżyserem, bo każdy prawdziwy artysta zawsze jest w opozycji do polityki. Wielka bieda, że hasło „sztuka należy do narodu” pozostaje aktualne. Sądzę, że jest ono niebezpieczne. Zaczynając od polityka, a kończąc na przeciętnym obywatelu — wszyscy uważają, że znają się na kulturze. A to zawód, wielka nauka. Nie tak łatwo rozeznać się w tych procesach, które były i które będą. — A Panu wcześniej często zdarzało się być w opozycji? — Zaczynając od 1979 roku. Problemy u mnie zaczęły się jeszcze w instytucie teatralnym, kiedy z żoną podczas ślubu złożyliśmy kwiaty pod pomnikiem Tarasa Szewczenki. Przeprowadzenie w 1989 roku w Czerniowcach „Czerwonej Ruty” było aktem podobnym w swoim twórczym wybuchu do Pomarańczowej Rewolucji. A przez lata niepodległości miałem takie wrażenie, jakby śledziła cię jakaś substancja, i jeśli rozumie, że oddajesz wszystkie siły swojemu, narodowemu — spychają cię na dalszy plan. Zdejmowano mnie z koncertu rządowego nawet na trzy dni przed jego rozpoczęciem. „Wowkun jest utalentowany, ale nie poddaje się wpływom i kierowaniu” — mówiono w gabinetach rządowych. Ale dla mnie za późno na kompromis, już pozostanę taki, jaki jestem. W 2000 roku odwołano premiera Juszczenkę i zaczął się ostry nacisk — słów „Juszczenko” lub „Gongadze” nie można było wypowiedzieć, w prasie — próżnia. I wtedy narodziła się idea i nazwa projektu — „Niezależne milczenie”. Niech nie dawano nam głosu, ale nawet w milczeniu wyraźne są nasze myśli i poglądy. Ten projekt składał się z trzech części — prezentacji mojej książki prozą „Freski”, wystawy prywatnej kolekcji sztuki ludowej (ukraińskie koszule, malarstwo naiwne) i przedstawienia folk-opery Wołodymyra Pawlikowskiego „Ci, którzy pochodzą od słońca” (stworzonej według mojego libretta). To wielkie trzyczęściowe widowisko odbyło się w Ukraińskim Domu w 2000 roku. Sześć razy wysuwano mnie do tytułu, ale dokładnie wiedziałem, że go nie będzie, i dopiero po operze-oratorium „Król Edyp” otrzymałem go, ale nie przez Ministerstwo Kultury, a przez Ministerstwo ds. Rodziny i Młodzieży. — Proszę opowiedzieć o Pana ostatniej inscenizacji we Lwowie — operze „Bal maskowy” G. Verdiego. — To dzieło uważane jest za bardzo prestiżowe dla każdego teatru operowego, wymaga wielkiej orkiestry symfonicznej i chóru. Lwowski teatr operowy posiada ogromny potencjał, zwłaszcza wykonawczy. Inscenizację omawiano ze dwa lata. Przede wszystkim trzeba było znaleźć sponsora (została nim Lwowska Kolej). Chociaż pracowałem równolegle nad operą i inauguracją, nie przeszkadzały sobie nawzajem, a wręcz przeciwnie, zaczęły się uzupełniać. Główny bohater opery — Zadziwiające, jak Wasylowi Wowkunowi udaje się tworzyć w najróżniejszych kierunkach artystycznych — wszak znany jest nie tylko jako reżyser o niezwykle oryginalnym myśleniu i szerokim zakresie gatunkowym (warto wspomnieć, że zrealizował ponad 200 inscenizacji — świąt państwowych, festiwali, konkursów, dni kultury ukraińskiej za granicą, koncertów alternatywnych, oryginalnych widowisk, wieczorów poświęconych komuś, działań postmodernistycznych), ale także jako pisarz (autor sztuk, dwóch książek prozy), aktor (pracował w Czerniowieckim Teatrze Muzyczno-Dramatycznym oraz Kijowskim Teatrze-Studiu „Budźmo!”), kolekcjoner (zbiera ukraińskie wyszywane koszule i malarstwo ludowe). W jego śmiałych eksperymentalnych inscenizacjach na równych prawach spotykają się współczesne światowe tendencje artystyczne oraz ukraińskie narodowe bogactwo kulturowe. Stąd też pierwsze pytanie do pana Wasyla — o rolę folkloru w jego twórczości.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

strategii rozwoju kultury w nowoczesnych warunkach. Jeszcze za premierostwa Juszczenki powstał projekt ustawy o ochronie ukraińskiej przestrzeni informacyjnej. Ale tamtemu systemowi nie był on potrzebny. Ja i teraz będę nalegać, że potrzebna jest ta ustawa, która musi zostać przyjęta w parze z koncepcją rozwoju ukraińskiej kultury. Muszą znaleźć się pozabudżetowe środki na finansowanie kultury. Na przykład w Niemczech na renowację zabytków kultury pewien procent oddają hotele, na Węgrzech 1% na rozwój kultury oddają z własnej woli obywatele — i sfera kulturalna otrzymuje miliony. We Francji robią specjalną składkę na kino, i tak dźwięku. „Jesteśmy bardzo zadowoleni z rezultatu, bo wszystko brzmi właśnie tak, jak nam się chciało” — komentują muzycy. Wszystkie kompozycje są bardzo ciekawe same w sobie: rytmiczne i wesołe „Dzień narodzin” oraz „Co wiesz ty o dziewczynach”, smutne „Życie w moll” oraz czarujące „Łzy”. Także tutaj jest znana „Lataj”, którą muzycy znacznie przerobili. No, a największą niespodzianką stała się niezwykle stylowa i energetyczna „Gorąca i gorzka”, która została wybrana pierwszym singlem z albumu (do niej także nakręcono wideoklip, który można obejrzeć prosto na płycie, jeśli przewinąć). Prawdziwy hit z niezapomnianą hipnotyczną atmosferą! Czego tylko warte wykwintne a-la jazzowe solo wewnątrz piosenki! A nazwa albumu i tytułowej piosenki nie jest przypadkowa — wszak chodzi o oświadczyli, że do ich planów wchodzi: po pierwsze, stworzenie „Państwowego komitetu do spraw kina” jako osobnego organu; po drugie, wniesienie poprawek do ustawy o mecenacie i sponsorowaniu, w szczególności uniknięcie podwójnego (!) opodatkowania; po trzecie, sformułowanie ulg dla systemu kinowego. Za 2005 rok planuje się zdobyć przynajmniej 30 milionów hrywien na rozwój tego potrzebnego gatunku sztuki. A już całkiem za górą marzeniem pozostaje potrojenie sumy i już do 2007 roku zdobycie środków (150 milionów hrywien) z rocznego budżetu. Oczywiście, to daleko niepełna lista tego, co trzeba zrobić, aby ukraińskie ki- można przytoczyć wiele przykładów. Potrzebna jest pełna reorganizacja naszych związków. To anachroniczne zjawisko w nowoczesnych warunkach. Potrzebna jest konceptualna strategia rozwoju kultury na wsi, dlatego że wieś zawsze była donorem miasta. Ja póki co tego od nikogo nie słyszałem. — Czy nadejdą wreszcie pozytywne zmiany w kulturze, bo mamy potężny potencjał? — Mam wielką nadzieję na inteligencję i osobisty charakter Prezydenta, któremu kultura nie jest obojętna. Dlatego że jakichś innych sygnałów ja póki co nie odczuwam. Wszak zmiany w kulturze muszą być rewolucyjne. Bo obecnie jeszcze nie zostały wypracowane konceptualne zasady jej rozwoju. Wszak od bezkultury byłej władzy poszło całe zło, — wtedy cierpi i polityka, i moralność. Każdy grzech — od bezkultury. To przede wszystkim trzeba, żeby ta władza stała się kulturalna, a żeby to się stało, ona powinna uświadomić sobie siebie jako polityków w kulturalnej mentalności środowiska, w którym się znajduje. Robiłem dni kultury Ukrainy w Niemczech, Chinach, Słowacji, Polsce, Czechach, Mołdawii, Białorusi i wszędzie słyszałem zachwycone opinie. A u nas cały czas cudze ciągną do siebie, a swoje zostawiają na poboczu. Potrzeba, żeby ukraińska kultura weszła w kontekst europejskiej — to ważny moment integracji z Europą. A my mamy co pokazać. Rozmawiała Kateryna TARCZEWSKA z „gorącą i gorzką” kawą — ulubionym napojem solistki grupy Julii Miszczenko. MY JESTEŚMY! Grupa „Wij” razem z muzykami-jednomyślnikami przygotowała do wydania składankę, która ma stać się alternatywną do wielu „pomarańczowych” składanek, które zaczęły się pojawiać niby grzyby po deszczu. Ostateczna nazwa płyty — „My jesteśmy”. Do niej wejdą piosenki wykonawców, którym nie wypadło często wychodzić na główną scenę Pomarańczowej rewolucji na Majdanie Niepodległości w Kijowie i którzy w większości występowali na alternatywnych scenach koncertowych, na przykład w miasteczku namiotowym. Uczestnicy składanki reprezentują tzw. „nieformatową” scenę, chociaż są dość znani daleko nie w wąskich kręgach. Wśród nich — „Wij”, „Komu Wnyz”, „Rutenija”, „Perkałaba”, „Orkiestra Janky Kozyr”, „Arachnofobija”, Eduard Dracz i inni. Wszyscy uczestnicy składanki dobrowolnie zrezygnowali z wynagrodzeń, dlatego płyta będzie miała przystępną cenę. Przygotowała Kateryna TARCZEWSKA (według danych stron www.fdr.com.ua i www.observer.sd.org.ua) z nematograf (zgodźcie się, brzmi dumnie!) przynajmniej — zmartwychwstał, a jako maksimum — rozkwitał! 23 lutego w Radzie Najwyższej odbędą się przesłuchania parlamentarne, które nazwą wszystkie kinematograficzne problemy, zdiagnozują zdolność władzy do ich rozwiązania. Pawło Mowczan dodał: „Dzisiaj ktoś już pospieszył się pochować nasz kinematograf i powiedzieć, że w nim nawet nie czuć pulsu. Niezbędne są po prostu zdecydowane, kardynalne środki po to, aby tę branżę podnieść”. Wszak potencjału do tego nie brakuje. z Tetiana TRETIAK

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

CZY BĘDZIE KINO?

Zakończenie. Początek na s. 12 — Co jest dla Pana interesujące właśnie w zawodzie reżysera? — Cokolwiek bym nie robił: czy z kimś rozmawiam, czy jadę w transporcie, to i tak są myśli i rozmowy o sztuce. Tworzysz swoje życie w jakimś równoległym świecie. Jak pojawiło się auto, jest marzenie przejechać całą Ukrainę — po prostu według przewodnika, żeby można było zatrzymać się w polu, przy rzece. Pojawia się potrzeba poczucia tej harmonii z naturą, rozszerzenia swojego zakresu komunikacji, i to nie tylko z artystami. Kiedyś lubiłem chodzić na rynek po zakupy i rozmawiać tam z prostymi babciami, bo w tym też jest wielki sens — jak w kadrze Dowżenki — uchwycić prawdę. Ale tego, niestety, jest coraz mniej. — Jest Pan założycielem i dyrektorem artystycznym agencji artystycznej „Art Weles”, która znana jest ze swoich ciekawych inscenizacji artystycznych… — Wszystko zaczęło się w 1994 roku, kiedy zrozumiałem, że do ministerialnych przedsięwzięć mnie tak po prostu nie dopuszczą. Pozostawało jedyne wyjście — stworzyć coś swojego. Wszyscy wróżyli nieżywotność nowego projektu. Zacząłem zbierać ludzi z różnych regionów, z którymi poznałem się jeszcze na „Czerwonej rucie”. Początkowo wypracowaliśmy program, koncepcję. Cztery filary, na których budował się „Art Weles” — profesjonalizm, narodowa określoność, indywidualność, nowoczesność. W „Art Welesie” nie ma podziału na hierarchie, nie ma jakichś zebrań — jest planowanie pracy i jej podsumowanie. Każdy człowiek zna trzy-cztery kierunki: co to jest dźwięk, światło, praca organizacyjna, reżyseria. Pociesza mnie, że na dzień dzisiejszy każdy w „Art Welesie” to samodzielna osobowość. „Art Weles” zajmował się wieloma ukraińskimi projektami, początkowo wszyscy pracowaliśmy na „Czerwonej rucie”, potem razem robiliśmy „Króla Edypa”, stworzyliśmy festiwal „Rock-egzystencja”, zrealizowaliśmy projekt „Barwy” (wydanie płyt kompaktowych z folklorem). W istocie nikt nie zajmował się tragedią pod Krutami, dlatego powstał pomysł „Koncertu dla aniołów”. Przeszliśmy całą kampanię wyborczą — to były nie tylko koncerty na „scenie wolności”, ale i projekty „Pieśni wolności”, „Małe miasta przyszłej Ukrainy”, „Polityczny wertep”. „Art Weles” w pełni odpowiadał za techniczne zabezpieczenie spotkań naszego Prezydenta z wyborcami w ciągu całej kampanii wyborczej, które często odbywały się w ekstremalnych warunkach. Ale wytrzymaliśmy, bo to była praca z nakazu duszy. — Czy można mówić po Pomarańczowej rewolucji, że nastąpiła pewna rewolucja kulturalna? — Nie. Jakie są podstawy dla rewolucji kulturalnej? Weźmy lata 20.—30. XX wieku: prawdziwy wybuch energii ukraińskości — trwa ukrainizacja, burzliwy rozwój wszystkich rodzajów sztuk. Tworzono taki grunt dla przyszłych pokoleń, że gdyby wszyscy ówcześni artyści przeżyli, bylibyśmy na zupełnie innym, wyższym poziomie kultury. W latach 1989—91 znów widzieliśmy koncentrację ukraińskiej energii w „Czerwonej rucie” i nie tylko, powstaje wiele ciekawych regionalnych festiwali. Potem, przebiegle korzystając z niepodległości Ukrainy, władza podmienia tę kulturę na rosyjską kulturę kabaretowego stylu, która narzucana jest i naszym wykonawcom. Moim credo było, że koncerty nie mogą obsługiwać programu wyborczego. I artysty nie można obniżać do poziomu agitki politycznej. Dlatego na majdanach występowali nie po prostu wysocy profesjonaliści, a wykonawcy z własną postawą obywatelską — tacy jak „WW”, „Okean Elzy”, „Mandry”, „TNMK”, „Tartak”, „Hajdamaky” i inni. Ale pojawiło się bardzo dużo i koniunktury. I tego nie można uważać za rewolucję kulturalną. Mnie jako profesjonalistę dzisiaj obraża to, że targowano się o wszystkie ministerialne teki, oprócz teki ministra kultury. A czy ktoś zaproponował plan rozwoju kultury narodowej? Rewolucja kulturalna — to przemyślenie wszystkich osiągnięć i błędów oraz wypracowanie nowej. DYSKOGRAFIA DUCH NIE UMIERA Kierownik etno-festiwalu Kraj Marzeń i watażka legendarnych „WW” Ołeh Skrypka przygotował do wydania swój szczególny, niezwykły projekt: akustyczny zbiór pieśni epickich „Duch nie umiera, Duch nie gaśnie...”. Do płyty weszły pieśni w wykonaniu śpiewaków, lirników, kobzarzy (wśród których — Taras Kompanyczenko, Eduard Dracz, Serhij Fomenko z „Mandrów”, Serhij Sołonyj, Swiatosław i Taras Syłenky), z którymi znany „wewesznik” dawał na „pomarańczowych” punktach Kijowa koncerty akustyczne podczas Pomarańczowej rewolucji. Prawie wszystkie pieśni, a w zbiorniku przedstawione są w szczególności pieśni hajdamackie, rewolucyjny przebój „Razem nas wielu”, znane rzeczy „WW” nagrano w niezwykłej akustycznej interpretacji. Na dniach płyta ujrzy światło dzienne. GORĄCY TEMAT „Ukraińska kinematografia żyje”, — pełną niezłomnego optymizmu frazą Przewodniczący „Proświty” Pawło Mowczan rozpoczął w agencji informacyjnej UNIAN konferencję, poświęconą problemom kinematografii. Oczywiście, bez kina mało kto zdoła wyobrazić sobie swoje życie. A bez ukraińskiego kina? Można tylko wzruszyć ramionami w poszukiwaniu poprawnej odpowiedzi. Kryzys gatunku, który dotąd ma miejsce na Ukrainie, spowodowany jest daleko nie tym, że brakuje tu talentów. Nie, właśnie dlatego, że jest ich więcej, niż wymaga zapotrzebowanie, państwo nie jest zdolne sfinansować zdjęcia rodzimego produktu, nie mówiąc już o godnym zabezpieczeniu aktorów, reżyserów, scenarzystów — jeśli są jeszcze tacy. Zamiast tego mamy rosyjskie „tele-mydło”, a problem dystrybucji kinowej w ogóle stawia się bardzo ostro. Sławne studio filmowe im. Dowżenki, które w swoich najlepszych czasach kręciło 135 (to nie żart!) filmów fabularnych, liczne filmy krótkometrażowe, obecnie — śmiesznie i grzesznie powiedzieć — wydaje zaledwie półtora filmu rocznie. A kto je widzi? A imiona Dowżenki i Paradżanowa, jak RUSŁANA: „GALOPEM PO EUROPACH” Po tym, jak Rusłana zaprezentowała w Kijowie nowy dorobek wideo „Dance With the Wolves”, zanurzyła się w podróż po Europie w prawdziwie „dzikim” skoku. Swój tour piosenkarka zaczęła w pierwszej tercji lutego od Słowenii i Macedonii, na dzień zawitała do gościnnej dla niej Turcji, a dalej roznosiła nasze zapalne rytmy gór w szwedzkim Göteborgu, stolicy Mołdawii Kiszyniowie, Berlinie, Słowacji. Po tym piosenkarka cztery dni z rzędu podróżowała hrabstwami Wielkiej Brytanii, i na dzień zawitała do kontynentalnej Europy — do Belgii. Ostatnie dwa dni zimy piosenkarka będzie dawać występy znów w Brytanii, ale już w rock-and-rollowym Liverpoolu. Przyjście wiosny przywita w Birmingham, po czym na dwa dni zatrzyma się w Tel Awiwie (Izrael). Potem znów wróci na pięć dób do Anglii, przy czym cztery z nich spędzi w Londynie. Szewczenkowskie dni 9—12 marca dla Rusłany będą „berlińskimi”, potem znów ruszy na dwa dni do Londynu. Podobną uwagę stolicy Brytanii piosenkarka poświęca nie bez powodu: jeśli uda jej się podbić swoimi „dzikimi tańcami z wilkami” jedno z najważniejszych gniazd show-biznesu na świecie, to można śmiało uważać, że Europa jest całkowicie „nasza”. A wtedy niespiesznie można brać się i za „huculizację” Ameryki. Wreszcie jeden z najciekawszych zespołów pop-rockowych Ukrainy wydał swój drugi album. Dla wielu jest to jedna z najbardziej oczekiwanych płyt tego roku. Album wyszedł melodyjny i romantyczny, z ciekawymi tekstami. Szczególną uwagę przyciąga nadzwyczajna jakość zarówno samego materiału muzycznego, jak i tego, czym zainteresować współczesną młodzież na ulicy, co z jakiegoś powodu kojarzy jej się z piłką nożną. Dlaczego? Bo przyzwyczailiśmy się oglądać amerykańskie „głupie i głupsze” kino, śmiać się z francuskich komedii i płakać nad włoskimi melodramatami. Oczywiście, nikt nie zabrania tego oglądać, wszak współczesny cywilizowany człowiek powinien być świadomy i oczytany, ale kiedy stawia on rodzime kino na ostatnim miejscu — to tłusty minus. Uczestnicy konferencji prasowej — znani twórcy filmowi Leonid Mużuk, reżyser Mychajło Illenko, krytyk filmowy Łarysa Briuchowećka, przewodniczący komisji parlamentarnej Łeś Taniuk

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Pocieszające jest jednak to, że książka się ukazała, niechby i w skromnym nakładzie, jednak wielu poruszyła do żywego, zmusiła do refleksji. Nieprzypadkowo w 2004 roku została wznowiona na szczeblu zamówienia państwowego — przerobiona, już jako szkic. I wszystko to jest zrozumiałe, wszak twórczość Liny Kostenko cieszy się niezwykle wielkim popytem, prawda, że jej książek na sklepowych półkach nie ma. Czy nie dlatego, że narodowe wydawnictwa wciąż znajdują się w rękach niepatriotów, nieżyczliwych Ukrainie? A byłoby stosownie i sprawiedliwie zorganizować nawet Instytut Liny Kostenko… U nas rzadko potrafią w porę wesprzeć to, co przez wieki będzie stanowić naszą dumę. Wielu pisarzy nie ma ani mieszkania, ani przyzwoitej emerytury, ani legitymacji członkowskiej Związku Pisarzy Ukrainy, pierwszorzędni poeci znajdują się poza Związkiem, rzadko ich drukują, nie włączają do programów szkolnych. Gorzka, strasznie uśmiechnięta prawda: polityczna pętla w ostatnich latach fatalnie nabierała coraz bardziej zaciętego wyglądu pętli ekonomicznej (wieloletniej), moskowiny im. T. H. Szewczenki, niektórzy zaś wywłoki od literatury, jak jeden nasz charkowianin, próbują za wszelką cenę się do niej wcisnąć, zuchwale i pewnie wciągając w swoje autoreklamowo-zwodnicze widowiska wszystko i wszystkich, aż po deputowanych Rady Najwyższej. Cóż, grafomani zawsze są aktywni, zręczni, wstydu nie mają. Są bez zastrzeżeń gotowi służyć każdej uspektrowanej podłości, tylko nie ludziom, dla nich najważniejsze — urwać, zabłysnąć, ich wytarte myśli, podkradzione utalentowanym poetom i nieudolnie przerobione, wystawiane są jako własne głośne dokonania… Niech ich szlag! Niespiesznie przeczytuję książki O. Kowalewskiego, są gwiaździste jak łza matki, głębokie jak studnia. Nie daj Boże, żeby ktoś odsunął w zapomnienie tak potężne i oryginalne zbiory. Widzę go, tego „kogoś”, po raz kolejny przefarbowanego, dzwoni do kogoś, przymila się, pragnąc znowu i po raz kolejny jednego — doczołgać się do koryta, a nie posłużyć prawdzie… Wiersze Kowalewskiego to nie anemiczne, odnarodowione wiersze wolne pseudouczonych, to nie rozległe „poetyckie szkice” wczorajszo-gazetowego stylu o nowych, współczesnych już „przodownikach produkcji” — na przykład cierpiącego Hioba czy Jezusa-supergwiazdę, jak u I. Perepeliaka, to nie obnażona, wojownicza, niby sekciarska, religijna paplanina, której u jednego z honorowych członków Charkowskiej organizacji pisarskiej (potrzebny przecież człowiek, majętny, ze znajomościami!) niedługo zbierze się z dziesięć książek, a jak luksusowo, na kredowym papierze wydane — tylko że bieda: w Kijowie taki poziom wierszowania nie przejdzie nawet progu komisji przyjęć NSPU… Więc kiedy, tak jak mnie teraz, będzie wam ciężko i trwożnie na duszy oraz na świecie — zwróćcie się czule do zbiorów Ołeksija Kowalewskiego, stanie się wam i przejmująco-radośnie, i prześwietlono-smutno. W jakichkolwiek różnych wymiarach byście nie żyli z poetą, on swoimi rzeźbionymi wersami doprowadzi was do zburzenia murów codziennego postrzegania świata, do rozszerzenia wszechświatowych przestrzeni waszego ducha. Szczęśliwie wam będzie i od tego, że choćby dotąd wykorzeniano poezję z życia, ona istnieje — nie tylko rozlana, rozproszona w powietrzu, ale i już odszlifowana w słowie. Mykoła KOZAK, członek NSPU z

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

POEZJE CIERNIOWA GAŁĄZKA

NOMINAT Słowo, wypowiedziane od serca, nie umiera, ono żyje, działa, wzywa do czułości, do miłości, do powstań… Ludzkie drogi splotły się niczym skrzydła losu, a błękit niepokoi nasze myśli, nasze marzenia. Liryka we wszystkich czasach ukazuje nam wzorzec subtelnego, głębokiego rozumienia istoty bytu, uczy przenikać i odczuwać jego najdalsze, najskrytsze widnokręgi. Poezja lat 60. to zjawisko niedostatecznie zbadane, warte osobnej antologii, szerokich monografii o losie i woli Ukrainy, jej twórców. Ukraińska idea była niszczona aktywnie i skrycie: wyrywano twórców pojedynczo z gęstwiny ludzkiej i srogo karano. To dawna tradycja. Przypomnijmy jeszcze proces Związku Wyzwolenia Ukrainy w Charkowie na początku lat 30. albo „festiwal” kobziarzy (ponad trzysta prześwietnych dusz wraz z kobzami zniszczono!) — wszystko to również nie zostało zbadane w pełnym zakresie. Słobożanszczyzna to stolica sumiennych i przenikliwych poetów, tutaj żyje duch genialnego Hryhorija Sawycza Skoworody. Jego humanizm jest nieśmiertelny. Poeta i filozof idzie do nas ze swoim słowem, idzie nam zawsze naprzeciw, najważniejsze — nie rozminąć się, a wielu z obecnie żyjących twórców nie mija się z nim. Słobożanszczyzna to duchowo płomienny kraj. Tutaj nurtują i działają potężne siły. Wśród obecnych pisarzy szczególne, osobne miejsce zajmuje kilka postaci. Poeta i krytyk, tłumacz i redaktor, badacz w dziedzinie literaturoznawstwa Ołeksij Kowalewski jest jednym z nich. Jego paleta twórcza jest różnorodna, krąg zainteresowań pojemny, mentalnie uniezależniony. Ten wyrazisty, utalentowany artysta ma, oprócz grona zwolenników i wielbicieli, także krótką, podłą garstkę intrygantów i „nadzorców”, na długo przypisanych do jego losu. Monografia O. Kowalewskiego „Lina Kostenko: filozofia buntu i filozofia serca” to nowe słowo w interpretacji pokolenia lat sześćdziesiątych, warte zarówno wysokiej oceny, jak i dalszego opracowania, ale biegli w odkrywaniu „kramół” mistrzowie od spraw zakulisowych piszą gdzie trzeba, wpływają jak mogą (czego warte dla miedwiedczuków jedno tylko słowo — „bunt”!) — i oto rezultat: Wyższa Komisja Atestacyjna anuluje udaną obronę rozprawy doktorskiej O. Kowalewskiego, która odbyła się w kwietniu 2002 roku w radzie specjalistycznej Charkowskiego Uniwersytetu Narodowego. PRAKTYCZNY PORADNIK Wyobraźcie sobie kijowską zimę — 2005: ślisko, zimny deszcz, Chreszczatyk, na każdym kroku ubrane w kilka kożuchów kobiety zamiast pączków handlują pomarańczową rewolucją. W mojej kieszeni czternaście hrywien i kopia listy pretendentów do tytułu laureata Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki oraz ich książek. Pogoda okropna, i kiedy docieram do ulubionej księgarni „Sjajwo”, która znajduje się właśnie tam, gdzie Chreszczatyk zagadkowo zmienia się w Czerwonoarmijską, czy też Wielką Wasylkowską ulicę, mam pełen kołnierz śnieżno-deszczowej „kaszy” i wodę w butach. W księgarni ciepło, pachnie papierem. Kocham to miejsce za szczególną artystyczną atmosferę, która nie jest właściwa żadnej z komercyjnych księgarni, za całkowitą bezsystemowość na półkach, bo niemało książek istnieje tam w jednym egzemplarzu, więc trudno coś znaleźć samemu. Co więcej, to jedyne miejsce, gdzie można spotkać współczesnego ukraińskiego pisarza, który zamyślenie przewraca strony własnej książki… Trochę się odwracam, spoglądając na siwego brodatego mężczyznę, podobnego do dowżenkowskiego Boga, stoi on między półkami i ogląda jakąś cieniutką książkę. Udaję, że studiuję książki na półkach, a sama widzę na okładce: „Anonim. Spowiedź kijowianina-erotomana”. Dziwne, myślałam, że czyta coś innego… Jednak tutaj wszystko jest możliwe… Przypominam sobie, po co przyszłam, i podchodzę do stolika w kącie, — obok niego kobieta w okularach, za nim — ski drapieżnik zniewalał gospodarkę Ukrainy. Nie lepsze były sprawy również w przestrzeni humanistycznej: tutaj też wiele rzeczy było rusyfikowanych, niszczonych, — wspólny sabat „bratków” i wczorajszych „braci” szerzył się… Ukraineczka cierpiała, naród wymierał, prawdzie zaszyto usta… Lecz słowo nie spało, broniło swój kraj, naszą wolę. Poezja Ołeksija Kowalewskiego jest ofensywna, potężna, dynamizm jego myśli — nieprzewidywalnie wybuchowy. Jak samo życie. Poeta filozoficznie postrzega świat, ale też — inwektywnie, boleśnie. Seksot zrobił karierę Na tym, że pasł mnie. I cień mój z kariery W podziemie śmierć goni. Ołeksij Kowalewski uczył się w Instytucie Literackim razem z Hryćkiem Czubajem ze Lwowa, wspaniałym poetą i człowiekiem, żyć by mu, ale „karierowicze” nie drzemali — działali okrutnie i desperacko. Czubaja pochowali… Pamięci nie pochowasz, nie spalisz, ona nie płonie, a patrzy w przyszłość. Dotknijcie czule i wdzięcznie, sercem — nowych książek Ołeksija Kowalewskiego „Chodyć Cho” (Ch.: Majdan, 2003. — 176 s.) oraz „W czekanni nemożływoho” (Ch.: Prapor, 2003. — 272 s.), poczujcie całą głębię ich i tragizm, opór i ofensywność poety, pragnienie sięgnięcia oświetlonych słońcem wyżyn duszy i ducha, powiedzieć O tych, których wybito srogo Po to, by smokowi tylko Nie jeść cudzego dziecięcia, A — naszą marzycielskość i ciszę. A — nasze kąpanie w słowie, Zbyt które nie bagnet, A czuła bezsilność miłości, Nad ścierniska puentowy lot… Szkoda, że poeta takiej skali do tej pory nie został uhonorowany Narodową Nagrodą Ukrainy

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

GDZIE I JAK ZNALEŹĆ KSIĄŻKI KANDYDATÓW DO NAGRÓD NARODOWYCH?

Młoda dziewczyna patrzy w monitor komputera. — Chm… Przepraszam, że przeszkadzam. Proszę podpowiedzieć, jak znaleźć książki autorów nominowanych w tym roku do Nagrody Szewczenkowskiej? — na sekundę moje pytanie zawisa w powietrzu. — Nie wiem. Jeszcze nie wiadomo, kto… — widzę, że kobieta ma sprawy ważniejsze niż współczucie dla mojej ciekawości, więc starając się nie tracić czasu (i nie psuć nikomu nastroju), przechodzę do rzeczy: — Rzecz w tym, że lista kandydatów istnieje. — Wymieniam kilka nazwisk, jako pierwszy pojawia się ojciec mojej znajomej ze szkoły, Ihor Małeńkyj, za nim w pamięci z programu uniwersyteckiego wypływa Mychajłyna Kociubynśka oraz przeczytana niedawno za radą przyjaciela Hałyna Pahuciak. W oczach kobiety coś jakby błysnęło, na ustach pojawił się uśmiech, ale odpowiedź była następująca: — Wątpię, żebyśmy mieli wiele z tego… Może warto zwrócić się do księgarni „Znannia” czy „Akademknyha”… Czuję, do czego to zmierza, więc ucinam wszelkie wątpliwości co do mojego wyboru: — Rozumiem, ale o ile wierzę epitetowi, który od dawna istnieje obok nazwy tego miejsca, „Siajwo” to księgarnia pisarska. Więc wydawało mi się, że adres, pod który się zwróciłam, jest właściwy… Dziewczyna odwraca wzrok od monitora i powoli podnosi się z krzesła. Kobieta patrzy jej w oczy, a potem obie trochę zmęczone, ale nie bez jakiejś cichej radości, uśmiechają się. Uśmiecham się w odpowiedzi: wydaje się, że nacisnęłam na odpowiednie dźwignie: — To kto tam jest z kandydatów? Jakie książki? Jakie wydawnictwa? — Nie ma nic z „Kalwarii”? Bo my tu od nich partię książek otrzymałyśmy, właśnie sortuję je w komputerze. — Włączyła się dziewczyna. Nie mam dokąd się wycofać: wyciągam swoje kartki i czytam na głos. Praca wre, kobieta siada do stołu — szukać niektórych książek w archiwach, dziewczyna biega po sali, przegląda półki. Od czasu do czasu rozbrzmiewa: — Anhelino, spójrz tam po prawej, zdaje się, że jeden egzemplarz powinien zostać… — Pamiętam, jak przyszli ze Związku Pisarzy, to wszystkie pięć książek zabrali, a my składaliśmy prośbę jeszcze na pięć, to nam nie odpowiedzieli. Pamiętacie, Tamaro Petriwno? — A ta w ogóle była tylko jedna. Nawet żal mi wam oddawać, nam ją sama autorka podarowała… — O-o-o, obciążymy was. Oto jeszcze te dwa tomy, o których pani mówiła. Powoli rośnie stos książek na stole i moje zakłopotanie, bo nie miałam ani polecenia, ani możliwości, żeby to wszystko kupować. Już dawno szukałam dla siebie drogi odwrotu, ale nic nie przychodziło mi do głowy. Korzystając z pauzy w chaosie myśli, przejrzałam, z czego będę musiała zrezygnować. Zatem zainteresowany czytelnik może w razie chęci zdobyć: powieść-biografię „Poet iz pekła. (Todeś Os’maczka)” Mychajła Słaboszpyćkiego, zbiór poezji „Zełenyj litopys” Ołeksija Dowhoho, książki prozy „Zachid soncia w Urożi” i „Pysar Schidnych Worit Prytułku” Hałyny Pahuciak, książkę poezji „Ozwuczena peczal” Hanny Czubacz, utwory prozatorskie „Lubow i hrich Mariji Mahdalyny”, „Dama ostannioho lycaria” Hałyny Tarasiuk, książkę poezji „Wykradennia Jewropy” Bohdana Czepurka, książkę „Narod mij je! Narod mij zawżdy bude!” Ołesia Sylina, książkę poezji „Czotyry weżi” w dwóch tomach Petra Perebyjnoisa, książkę „Moji Obriji” w dwóch tomach Mychajłyny Kociubynśkiej i książkę poezji „Wełykyj hrich” Ihora Małeńkoho. Dziesięciu autorów z dwudziestu jeden zaproponowanych na liście kandydatów! — i zrozumiałam, że dla kijowskich księgarni to dużo. Kobieta w okularach o mało nie wysłała Anheliny szukać czegoś rzadkiego i unikatowego na strych, ale powstrzymałam je, przeprosiłam i powiedziałam, że… Na chybił trafił wyciągając jedną książkę z niemałego stosu, powiedziałam: wezmę tę. Okazało się, że to „Dama ostannioho lycaria” Hałyny Tarasiuk, w cenie trzynaście hrywien pięćdziesiąt kopiejek. Wzdychając, poszłam do kasy. Wokół biznesowo ubrani mężczyźni szukali prezentowych wydań Konstytucji Ukrainy, a obok zdziwionych Anheliny i kobiety w okularach na stole leżały utwory pretendentów do tytułu laureata Nagrody Narodowej. Żegnały się ze mną i czekały na swojego nabywcę. Miłośnikom konkretnych wniosków raczej nie będzie interesujące, jak z książką w rękach wracałam do domu w zatłoczonym trolejbusie za ostatnie pięćdziesiąt kopiejek. Pewnie ode mnie oczekują właśnie tego: dzisiaj przeciętnemu czytelnikowi zdobyć potrzebne książki współczesnych ukraińskich autorów nie jest łatwo, ale można. Zwłaszcza pod warunkiem, że macie przy sobie dokładną listę utworów, które was interesują, najlepiej ze wskazaniem roku i nazwy wydawnictwa. A także, rzecz jasna, wytrwałość i nieźle wygadany język — po to, by zmusić pracowników sklepu do przejęcia się waszą zachcianką. W „Siajwie” te zachcianki rozumieją… Nadija BARMASZYNA

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

«DOBROĆ JEST WIECZNA»

KRĄG PRZYJACIÓŁ Niedawno odbył się wieczór twórczy laureatki Festiwalu-konkursu pracowników placówek oświatowych m. Kijowa „Talenty twoje, Ukraino!” Łarysy Ołeksijiwny Zihanszynej. Nauczyciel… Wyznaczono mu w naszym społeczeństwie bardzo ważną rolę: nie tylko dawać dzieciom podstawy wiedzy, ale także dotykać najdelikatniejszych strun dziecięcej duszy, budząc w niej najdroższą melodię dobroci. A uczynić to może tylko taki mentor młodych, który sam ma w sercu wysokie uczucia. „Twórczy nauczyciele — elita oświaty” — właśnie taką nazwę ma jeden z kierunków pracy Domu Nauczyciela. W ramach tego projektu co roku przeprowadzany jest Festiwal-konkurs pracowników placówek oświatowych m. Kijowa „Talenty twoje, Ukraino!”. Jedną z laureatek Festiwalu w nominacji „Poezja i proza autorska” została Łarysa Zihanszyna, nauczycielka, poetka, autorka bajek i opowiadań dla dzieci, twórcza osobowość, człowiek o szczególnym wyczuciu piękna życia. Tacy nauczyciele swoim poetyckim słowem wychowują w duszach dzieci najjaśniejsze uczucia. I tak będzie zawsze dlatego, że Dobroć jest wieczna! Tak przedstawiła uczestnikom wieczoru Łarysę Zihanszynę kierowniczka wydziału organizacyjno-masowego Domu Nauczyciela — Wira Jefymenko. I odczytała telegram gratulacyjny od Prezydenta Ukrainy Wiktora Andrijowycza Juszczenki. „Trudno byłoby znaleźć człowieka, którego nie oczarowałby cudowny świat bajki, mieszczący życiodajny ogień dobra i prawdy, utwierdzający najjaśniejsze ludzkie cechy...”, te słowa oświetlają przedmowę do książki Ł. Zihanszynej „Dobroć jest wieczna”. Kiedy zapoznajesz się z książką, to czujesz, jak czerwoną wstążką przechodzi przez każdy utwór zbioru wrażliwość, czułość, zaufanie, poczucie obowiązku, życzliwość, sumienie. Formowanie tych wysokich cech moralnych odkrywa poprzez biblijne perły nauka o duchowości, drogocenny świat wewnętrzny, o którym tak słusznie pisał jeszcze Hryhorij Skoworoda. Z troskliwym uczuciem autorka mówi o miłości do Matki Natury, do każdego jej stworzenia, a przede wszystkim do człowieka. Bo stworzenie człowieka jest wieńcem Bożym w całym stworzeniu Wszechświata. Łarysa Zihanszyna — nauczycielka, dla której głównym celem jest nie tylko nauczyć dziecko, ale i obudzić w nim najlepsze ludzkie cnoty. Widzi w tym, że została nauczycielką, swoje przeznaczenie i poświęca zawodowi swój czas, duszę, serce. Na sali byli obecni jej koledzy, naukowcy, dziennikarze, uczniowie. Tak, Julia Kacimon, która przyszła z przyjaciółką i babcią na wieczór twórczy, opowiedziała, że wrażenia z zajęć z filozofii, bo właśnie ten przedmiot wykładała w kolegium rzecznym i morskim Ł. Zihanszyna, skłoniły ją do posłuchania ulubionej nauczycielki jeszcze raz. O nadzwyczajnym talencie nauczycielki opowiadali także jej koledzy. Dyrektor kolegium — Nadija Wasyliwna Szudiakowa pogratulowała rodzinie Ł. Zihanszynej i wyraziła nadzieję, że na niwie pisarskiej pojawiła się nowa, oryginalna gwiazda. Główny konsultant sekretariatu Rady Najwyższej, wiceprezydent Europejskiego Forum Pokoju, kandydat nauk historycznych — Wil Mychajłowycz Romaszczenko podkreślił, że poetycki talent autorki ujawnia głębię. DO 10. ROCZNICY ŚMIERCI Jeśli pamięć mnie nie myli — co jest całkowicie naturalne w wieku 85 lat — nasze pierwsze spotkanie z Tarasem Melnyczukiem odbyło się latem 1968 roku w redakcji gazety „Werchowyna”, która ukazywała się w Wyżnicy na Bukowinie. Do pomieszczenia, gdzie czarowałem nad makietą kolejnego numeru czasopisma, szybkim krokiem wszedł postawny młodzieniec o niezwykłej urodzie. Wysokie czoło, ciemno-rudy czub, zielonkawe oczy z iskierkami szczerego uśmiechu. Jednym słowem — typowy huculski młodzieniec. Stał po drugiej stronie stołu i z góry patrzył na mnie; zgięty nad stołem, podniosłem głowę. — Czego pan chciał? — zapytałem krótko. — Popatrzeć na pana — tak samo krótko odpowiedział. — I to wszystko? — Nie, nie wszystko. — Przedstawił się i położył przede mną na stole niewielką książeczkę. Był to zbiór poezji Tarasa Melnyczuka „Nieśmy planecie miłość”, wydrukowany w użhorodzkim wydawnictwie „Karpaty” w 1967 r. — Przyniosłem panu nowe wiersze, proszę spojrzeć, może pan wydrukuje. — I podał mi uczniowski zeszyt, zapisany kaligraficznym pismem. Przebiegłem oczami kilka wierszy i podnosząc głowę, spojrzałem na Tarasa: — Pańskie wiersze są warte uwagi, ależ my piszemy o mięsie i mleku… — Tak właśnie myślałem — przerwał mi. — Wszyscy redaktorzy od różnych matek, a wszyscy jednakowi. Nie byłem redaktorem, byłem sekretarzem odpowiedzialnym redakcji, jeszcze do tego z bardzo niskim autorytetem i podejrzaną przeszłością, ba, nawet więcej — bezpartyjny. A redaktor nasz, królestwo mu niebieskie, wierszy nie znosił. Po raz drugi spotkaliśmy się z Tarasem Melnyczukiem u mnie w mieszkaniu po jego zwolnieniu z obozu Kuczyńskiego nr 36. Przez lata, kiedy się nie widzieliśmy, poeta z Utoropów na Huculszczyźnie, mówiąc jego słowami, „przeżył setki burz i niepogód”. Pracował i jako gazeciarz, i jako drwal na Dalekiej Północy, służył w armii, był górnikiem w Donbasie, cieślą w Kraju Krasnojarskim, budowniczym na „Kryworiżstali”. Zaocznie uczył się w Instytucie Literackim. Świadomie skazawszy się na zagładę w

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

KARMA TARASA MELNYCZUKA

władzy dzikiego reżimu, zyskał pewność i prawo, by nie “Nie przyrosnąć do ojczyzn cudzych, A przynajmniej wyrosnąć makami gorącymi na twojej, Ukraino, ciernistej miedzy”. To były fragmenty poematu “Kalinowe klucze”. Słyszałem je — i nie słyszałem, nie wiedziałem, że zostały napisane 30 lat temu, tak jak nie wiedziałem o tym, że przebywały w więzieniu za siedmioma zamkami wbrew woli poety. Piliśmy mocną herbatę i zgniataliśmy w przepełnionej popielniczce niedopałki. Cały pokój był wypełniony Tarasem, nawet szyby w oknie odbijały jego twarz. Poeta, którego pasja i ogniste słowo zawsze poruszały, skończywszy czytać wiersze, siedział przycichły i spustoszony, zupełnie nie zauważając, jak do okna skradając się zagląda świt. O czym myślał? O już przebytych etapach życia? Czy o latach samotności, które czekają na niego? To była droga w niebyt albo, może, w coś nieporównanie większego i znaczącego — powrót… (Zob. moją książkę “Z dróg dalekich i bliskich”. — K. Wydawnictwo imienia Ołeny Telihy. 2001. S. 146.). W sierpniu 1988 r. Tarasowi Melnyczukowi stuknęło 50 lat od urodzenia. My, kilku pobratymców i wielbicieli poety, świętowaliśmy jego imieniny u niego w domu na wzgórzu Malcewa. Był kieliszek i prezenty. Gorące uściski i wzruszające powitania. W drzwiach chaty, niczym ukrzyżowana, stała rodzona matka poety, zrozpaczona i cierpiąca. A Taras z niecierpliwością czekał na wyjście w świat książki poezji “Książę rosy”. Czekał i nie wierzył, że ona może wyjść… Książka jednak ujrzała światło dzienne i zyskała wysoką ocenę społeczeństwa. Dorobek poety został uhonorowany państwową nagrodą imienia T. H. Szewczenki. Wybitny literaturoznawca Mykoła Żułynski w przedmowie do książki poezji Tarasa Melnyczuka podkreślił: “Trzeba być genialnym poetą, jak Taras Melnyczuk, aby móc poczuć i przekazać najgłębszą istotę życia i samego człowieka… Jego poetycki świat jest niezwykle rozległy; nie ma w nim ani czasu, ani przestrzeni; on szybuje w wiekach, w naszych wierzeniach, w naszych legendach, — to jest ten świat naszego narodowego bytu, naszego narodowego kosmosu znaczenia jej utworów, gdzie udanie łączy się daleka historyczna przeszłość z przyszłością. Zaprawdę, Ukraina ma czym się szczycić, Ukraińcy czerpią inspirację od geniusza Ukraińskiego słowa — T. Szewczenki, właśnie to czuje się w utworach Łarysy Ołeksijiwny. I podarował właśnie wydaną książkę “Psalmy Dawidowe” w przekładzie T. Szewczenki. Także idee dobra niesie poezja Zihanszynej. Powitała jej twórczość słowami Tarasa Hryhorowycza: “Nalało się szczere moje żyto, by milionami ziaren wyrosnąć”. To nieście, szanowna Łaryso Ołeksijiwno, dobro, które wiekami nieśli nasi Słowianie jeszcze z trypilskiej rodziny. Tego wieczoru zmienia się życiodajny nurt odnowionej Ukrainy. Krąg przyjaciół i ludzi o podobnych poglądach rośnie. Walentyna JEFREMOVA, historyk sztuki z su, który emocjonalnie i racjonalnie pojął i poznał poeta: Na mnie sunie czarna lawina, Ja zgiąłem się w grudkę, Niby żołądź, Czekam, kiedy we mnie wyrośnie Ukraina.” I czy nie wtedy po raz pierwszy przyszła mi myśl o karmie imienia Taras, znanego i drogiego każdemu Ukraińcowi jako coś świętego. Niepowtarzalnie bliskiego i cennego. Co ono znaczy? Przypomniałem starożytnych Greków — bo przecież ono od nich pochodzi, zakodowawszy w sobie zdumiewającą energetykę. Taras — to przewodnik, który prowadzi do niepokoju i zamętu, przysparza trosk, przejawiając bezpośredniość i upór, które graniczą z zawziętością. Jego karma wzywa do zdecydowanych działań, osiągnięcia wyznaczonego celu, jednocześnie przejawiając podwyższoną wrażliwość i stanowczość. I w tym kodzie cała tajemnica poezji Tarasa Melnyczuka, jak, właściwie, i życia. … Nagle, jak grom z jasnego nieba, Huculszczyznę poraziła straszliwa wieść: 29 marca 1995 roku w Kołomyi zmarł Taras Melnyczuk. Jak żył, tak i odszedł w zaświaty: w unisonie z nim buntowniczo wybuchła przyroda, padał gęsty mokry śnieg, żałośnie drżały trembity w górach karpackich. Taras Melnyczuk mógłby jeszcze wiele stworzyć. Niestety, zły fatum przedwcześnie przerwał jego zwycięski i buntowniczy szlak… Aby nie zgasła ludzka pamięć o jego bezkompromisowości i szczerej obdarowaności, na Iwano-Frankowszczyźnie wprowadzono coroczną nagrodę literacką imienia Tarasa Melnyczuka (1997 r.). Pierwszymi laureatami zostali Orysia Jachnewycz, Dmytro Hrynkiw i Mychajło Wasyłenko. Potem zostali uwieńczeni nagrodą Berkuta karpackich gór znani artyści Nina Hnatiuk, Jarosław Doroszenko, Jarosław Jarosz, Manolij Popadiuk, Mychajło Pyłatiuk, Ołeksa Riznykiw. Nagroda im. Tarasa Melnyczuka rozgałęzia się, niczym drzewo na wiosnę, i nabiera ogólnoukraińskiego znaczenia. Pieśniarz Huculszczyzny jest tego wart. Iwan HRYSZYN-HRYSZCZUK, m. Wyżnica WIADOMOŚCI ZWYCIĘZCY JUŻ SĄ, ALE O NICH NA RAZIE MILCZĄ Komitet Szewczenkowski już określił się ze zwycięzcami. W tym roku laureatów najbardziej prestiżowej krajowej nagrody jest aż dziewięciu. Najwięcej ich w nominacji “Literatura, publicystyka oraz kulturologia”: Serhij Krymski, Mychajłyna Kociubynśka, Mychajło Słaboszpyćki, Marija Matios oraz Mykoła Worobjow. W nominacji “Sztuka muzyczna” zwyciężyli lwowianie — Wiktor Kamiński oraz Jurij Laniuk, a w nominacji “Sztuka plastyczna” — użhorodzki artysta Wołodymyr Mykyta oraz autorski zespół kompleksu rzeźbiarskiego “Odrodzenie”. Ale zwycięzcami wszystkich wyżej nazwanych można będzie uważać dopiero po podpisaniu dekretu przez Prezydenta Ukrainy na początku marca, jak to dzieje się co roku. A 9 marca w budynku Narodowej Opery Ukrainy tradycyjnie powinno odbyć się nagrodzenie. Chociaż powiadają, że wreszcie laureatów będą nagradzać w domu, a nie w stolicy. GWIAZDY ZBIERAJĄ SIĘ W BIAŁEJ CERKWI 25—26 lutego w Białej Cerkwi będą odbywać się Dni ukraińskiej książki. Organizatorzy obiecują galakoncert z udziałem Marii Matios, twórcy kryminałów Andrija Kokotiuchy, braci Kapranowych, Andrija Kurkowa, Ołeksandra Irwancia oraz Wasyla Szkliara. To niemal gwiazdorski dobór ukraińskich pisarzy, biorąc pod uwagę, że większość z nich została laureatami wielu konkursów (Lwowskiego Forum, “Koronacji słowa”, “Książki roku”), a Kurkow właśnie był członkiem jury berlińskiego konkursu filmowego “Berlinale”. WIELCY KONSPIRATORZY Znani są także zwycięzcy konkursu “Książka roku 2004”. Prawda, na razie tylko organizatorom, którzy uparcie milczą, ignorując pytania dziennikarzy, autorów, wydawców i własnych ekspertów. Do szczególnie dociekliwych organizatorzy tylko uśmiechają się i intrygująco proszą poczekać do marca, a sami w tym czasie przygotowują tradycyjny “BEST” — zbiór najlepszych recenzji i wywiadów, “poświęcony” książkom-zwycięzcom. “EUROPEJSKI KWARTET” BRYTYJSKIEJ RADY Brytyjska Rada na Ukrainie realizuje nowy projekt — “Europejski kwartet”, który “ma na celu odpowiedzieć na pytanie, jaką była, jest i będzie koncepcja Europy”. Po raz pierwszy będzie rozpatrywana “nowa” Europa — bez centrum. W ramach projektu zostanie przeprowadzony konkurs wśród uczniów starszych klas i studentów, konferencje oraz warsztaty twórcze. Konkurs ogłoszą pod koniec marca tego roku. A do udziału w konferencji już dzisiaj zgłosili się naukowcy i artyści Polski, Wielkiej Brytanii, Brazylii, Francji, Słowenii oraz Niemiec. UCZCILI PAMIĘĆ 21 lutego członkinie Ogólnoukraińskiego Towarzystwa Kobiecego im. Ołeny Telihy tradycyjnie uczciły pamięć znanej poetki oraz jej męża Mychajła Telihy. Odbyły się panichida oraz wiec. Przypomnijmy, że w 1942 roku Ołena Teliha, jej mąż oraz wielu przyjaciół — członków ukraińskiego podziemia zostało rozstrzelanych przez nazistów w Babim Jarze. Poetka została wcześniej ostrzeżona o groźbie aresztowania, lecz jej moralny maksymalizm nie pozwolił jej wyjechać z Kijowa. Teliha nie zgadzała się ratować ucieczką po tym, jak w swoich wierszach wzywała naród do walki. Do końca pozostawała wierna swoim zasadom. Przyjaciele poetki wspominają słowa jednego z katów: „Nie widziałem mężczyzny, który tak heroicznie umierałby, jak ta piękna kobieta”… Przygotowała Marija KRYSZTOPA

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

PIŁKA RĘCZNA Po meczu z udziałem narodowej reprezentacji Ukrainy ze snu zimowego obudził się także europejski turniej drużynowy — Puchar UEFA, który w wiosennej części swoich rozgrywek reprezentowany jest przez trzy ukraińskie zespoły. Po raz pierwszy dla ukraińskich drużyn europejski turniej rozpoczął się tak wcześnie — 16 lutego. W tym czasie zazwyczaj zespoły aktywnie przygotowują się do wznowienia rozgrywek piłkarskich. Ale jedne zasady obowiązują wszystkich bez wyjątku. Dlatego walkę o szczyty europejskiego Olimpu trzeba było rozpoczynać na zaśnieżonych ukraińskich boiskach. Jednak, pomimo wszystkich pogodowych niedogodności oraz szczytu okresu przygotowawczego, trzy ukraińskie potęgi — „Dynamo”, „Szachtar” oraz „Dnipro” — pewnie, na pierwszy rzut oka, wystartowały w walce o Puchar UEFA. Po pierwszych meczach mamy trzy wyniki remisowe. Grać jak równy z równym — nie zawsze oznacza zwyciężać. Doniecki „Szachtar” na swoim boisku podejmował renomowany niemiecki klub „Schalke 04”. Mimo wszystkich obaw i ostrzeżeń, górnicy godnie przywitali groźnego rywala i prawie go pokonali. Choć przebieg wydarzeń wcale nie układał się na naszą korzyść. Już w debiucie spotkania doniecczanie występowali w roli goniących wynik. Oczywiście, taki przebieg wydarzeń w żadnym wypadku nie mógł zadowolić szachtarowców. Dlatego wszystkie siły zostały rzucone do przodu — by odrabiać straty. I z czasem taka gra zaczęła przynosić swoje dywidendy, choć czekać trzeba było aż do 86. minuty, kiedy to dzięki nadludzkim wysiłkom udało się POMARAŃCZOWA FALA Wicepremier Ukrainy ds. humanitarnych Mykoła Tomenko dał do zrozumienia, że na stanowisku prezesa Federacji Piłki Nożnej Ukrainy, które obecnie zajmuje Hryhorij Surkis, w najbliższym czasie mogą nastąpić zmiany i że nowy rząd może również przywrócić na własność państwową kijowskie „Dynamo”. W wywiadzie dla „Ukraińskiej Prawdy” Mykoła Tomenko powiedział: „Debatowaliśmy nad tym, że jedną z pierwszych decyzji powinno być stworzenie rejestru przedsiębiorstw, które zostały niedoszacowane w prywatyzacji. Uważam, że w sprawie „Dynamo-Kijów” trzeba się przyjrzeć. Możliwe, że do pierwszej puli przedsiębiorstw, które wracają na własność państwową, „Dynamo” nie trafi, ale w drugiej puli na pewno będzie”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Główny trener zwolniony

W środę na wspólnym posiedzeniu prezydium Federacji Piłki Ręcznej Ukrainy i rady trenerskiej męskiej reprezentacji podjęto decyzję o zmianie głównego trenera narodowej reprezentacji kraju. Sytuację częściowo wyjaśnia wyciąg z oficjalnego protokołu: „Powołanie na stanowisko głównego trenera męskiej reprezentacji narodowej Ukrainy w piłce ręcznej S. H. Kuszniriuka zostało dokonane przez Państwowy Komitet ds. Sportu Ukrainy bez uwzględnienia opinii rady trenerskiej i prezydium FGU. Główny trener zignorował sprawozdanie, jako główny trener drużyny, na wspólnym posiedzeniu rady trenerskiej i prezydium FGU”. Zatem na tym posiedzeniu postanowiono: „Ze względu na uchylanie się od prowadzenia procesu szkoleniowo-treningowego i od kierowania reprezentacją narodową, także podczas rozgrywania oficjalnych meczów, oraz ignorowanie opinii rady trenerskiej, uznać za niecelowe dalsze pozostawanie S. H. Kuszniriuka na stanowisku głównego trenera męskiej reprezentacji narodowej Ukrainy. Rekomendować W. W. Dydusenka na stanowisko głównego trenera męskiej reprezentacji narodowej Ukrainy”. Za odwołaniem Kuszniriuka głosowało 8 członków Federacji (1 wstrzymał się od głosu). Spośród przedstawicieli rady trenerskiej za odwołaniem byłego już trenera głosowali wszyscy uczestnicy głosowania. Tym samym Wiaczesław Dydusenko, wcześniej powołany na drugiego trenera reprezentacji w przeddzień startu turnieju kwalifikacyjnego do Euro 2006, staje się obecnie głównym kandydatem na stanowisko głównego trenera męskiej reprezentacji Ukrainy. POTRZEBNE ZMIANY

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

CZY NOWA WŁADZA ODBIERZE SURKISOM „DYNAMO”?

udało się jednak donieczczanom strzelić tak długo wyczekiwanego gola i wyrównać wynik meczu. Kijowscy dynamowcy na zaśnieżonym, mglistym stadionie imienia Walerija Łobanowskiego podejmowali hiszpański klub „Villarreal”. Warunki gry, która bardziej przypominała jazdę na lodzie, odbiły się na wyniku. Hiszpanie nastawili się na remis i zbudowali swoją grę od obrony. Mimo wszystkich prób, kijowianom tak i nie udało się strzelić przynajmniej jednej bramki. „Suchy” remis – 0:0 nastraja ukraińskiego kibica na złe myśli. „Villarreal” całkiem potężnie wystartował zarówno w rozgrywkach Pucharu UEFA, jak i w wewnętrznych mistrzostwach. Dlatego teraz z pewnością można powiedzieć jedno: ciężko będzie dynamowcom w Hiszpanii… Kto ucieszył ukraińskich miłośników futbolu, to „Dnipro”. Drużyna Jewhena Kuczerewskiego, bez ani jednego legionisty w swoim składzie, kontynuuje pewny marsz w Pucharze UEFA. Mecz przeciwko „Partizanowi” dniepropietrowcy rozgrywali na wyjeździe i zdobyli pozytywny dla siebie bramkowy remis – 2:2, chociaż dwukrotnie musieli występować w roli goniących. Pod koniec spotkania ukraińska drużyna mogła nawet strzelić zwycięskiego gola, ale w tamtym momencie na przeszkodzie stanął słupek bramki. Ze wszystkich trzech ukraińskich drużyn, które biorą udział w rozgrywkach europejskiego pucharu, moim zdaniem, dnieprzanom dają największe szanse na przejście do kolejnego etapu rozgrywek. Z każdym kolejnym meczem wzmacniamy swoje pozycje w Tabeli współczynników UEFA. Rekordowy sezonowy wskaźnik nie tylko utrwala naszą 13. pozycję w tym roku, ale też tworzy dobrą bazę do walki o miejsce w dziesiątce najlepszych drużyn Europy w najbliższych latach. Przypomnę, że zwiększyć swoje przedstawicielstwo w pucharach europejskich (z 4 do 6 klubów) można, jedynie dochodząc do 8. miejsca, ale o tym, chyba nam jeszcze za wcześnie mówić, chociaż, jak można dojść do pożądanego celu, jeśli nie stawiać przed sobą maksymalnych zadań. Tym bardziej, że nawet 10. miejsce w rankingu już może zapewnić mistrzowi Ukrainy bezpośrednie wejście do fazy grupowej Ligi Mistrzów bez żadnego psucia nerwów. Prawdą jest, że kilka dni temu jeszcze jeden znany „dynamowiec”, były szef administracji prezydenckiej Wiktor Medwedczuk wypowiedział się o absurdalności oświadczeń dotyczących zmiany właścicieli kijowskiego „Dynama”. „Groźby ze strony nowej władzy w sprawie zmiany kierownictwa „Dynama” są, ale nie uważam, że są one realne. Ktoś coś tam mówi, że klub trzeba zabrać. Co to oznacza – zabrać? To przecież nie własność państwowa. FK „Dynamo” nigdy nie przechodził procesu prywatyzacji, dlatego że nigdy nie był własnością państwową – oświadczył W. Medwedczuk. – Kijowskie „Dynamo” – to prawdziwa duma narodowa Ukrainy. I ludzi, którzy nim kierują, oskarżyć o to, że nie w zgodzie z sumieniem wykonują swoje obowiązki – nie można. Zrobili wszystko, co możliwe, aby piłkarze i trenerzy pracowali w normalnych warunkach. A mówić, że dzisiaj do klubu przyjdą nowi gospodarze… Myślę, że miliony ukraińskich kibiców zdołają obronić swój ulubiony klub”. W każdym razie, Tomenko nie wykluczył wariantu, żeby Surkisowie dopłacili za „Dynamo”, jeśli tanio kupili drużynę, i dalej byli właścicielami… Wspomniał Tomenko w swoim wywiadzie dla „Ukraińskiej prawdy” także o Hryhoriju Surkisie jako prezesie FFU i jego przyszłości: „Cóż, odnośnie futbolu trzeba rozmawiać z prezesem federacji. On, jako człowiek państwowy, lobbuje przeprowadzenie mistrzostw Europy 2012 roku na Ukrainie razem z Polską. Faktycznie muszę zajmować się tym problemem. Będę określał, na ile to realne. Jeśli tak, to państwo powinno włączyć się w ten przetarg. A w perspektywie Federacja Futbolu będzie określać, kto będzie nią kierował”. LAZARET czenko za reprezentację Ukrainy w meczu z Danią 30 marca. Jednak już w poniedziałek napastnikowi „Milanu” w mediolańskiej klinice „Villa Letizia” przeprowadzono operację, którą wykonał profesor Bruzatti. Przedstawiciele klubu pospiesznie oświadczyli, że operacja przebiegła pomyślnie, jednak piłkarz nie będzie mógł grać od 20 do 30 dni. Tymczasem stało się wiadome, że kontuzja Andrija Szewczenki mogła mieć poważniejsze konsekwencje. Poinformowano o tym z kliniki, gdzie przechodzi leczenie piłkarz: „Gdyby uderzenie trafiło nieco wyżej, to konsekwencje byłyby o wiele poważniejsze”. Stronę przygotował Ołeksandr TRAWJANKA Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001. Tel./faks 228-01-30. E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovo.prosvita.com.ua Indeks prenumeraty 30617. Wydrukowano z gotowych form fotograficznych w kombinacie

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

WITALIJ KLICZKO PRZECIW WIKTOROWI JANUKOWYCZOWI?

Naród z ciekawością waży szanse. Ponieważ… Ale pierwszą rundę pan „profesor” i były kandydat na stanowisko Prezydenta Ukrainy rozegra z obecnym wicepremierem ds. humanitarnych. „Ogólnie rzecz biorąc, z federacjami jest straszny problem. Upolitycznienie sportu okazało się błędną koncepcją i trzeba myśleć o tym, jak całkowicie od tego odejść. Dlatego cieszę się, że gdy rozpoczęła się walka o Federację Tenisa, zwyciężył Andrij Miedwiediew, choć toczyła się ona między kijowskim a donieckim środowiskiem”, — zaznaczył M. Tomenko. Wicepremier Ukrainy nie ominął także tematu odsunięcia Wiktora Janukowycza ze stanowiska prezydenta Narodowego Komitetu Olimpijskiego Ukrainy: „Mamy wystarczająco wielu znanych sportowców, którzy mogliby kierować federacjami. Tak samo będę szukał mechanizmów, aby przekonać Wiktora Fiodorowicza Janukowycza, by sam napisał oświadczenie o dymisji z funkcji prezydenta Narodowego Komitetu Olimpijskiego. Myślę, że mamy dość znanych nazwisk, począwszy od Witalija Kliczki, którzy mogliby kierować NKOl”. Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki. Świadectwo rejestracji KV № 4066 z 02.03.2000 r.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

SZEWCZENKO PRZECIWKO DANII — PYTANIE OTWARTE

Napastnik włoskiego „Milanu” i narodowej reprezentacji Ukrainy Andrij Szewczenko w sobotnim meczu mistrzostw Włoch przeciwko „Cagliari” otrzymał silny cios w głowę, po którym nie był w stanie kontynuować gry. Rozpoczęło się krwawienie i był zmuszony poprosić o zmianę. Piłkarz natychmiast został wysłany do szpitala w Mediolanie. Jak informują włoskie media, przeprowadzone badanie lekarskie wykryło u Szewczenki złamanie kości jarzmowej i kości wokół lewego oka. Jak oświadczył jeden z lekarzy szpitala: „Na razie za wcześnie mówić o jakichkolwiek ostatecznych wnioskach, ponieważ musimy wykonać dodatkowe procedury i oczekiwać na ich wyniki w ciągu 24—36 godzin. Oczywiście, podobne uszkodzenie wymaga około 15 dni na regenerację, ale i po tym Szewczenko będzie musiał grać w masce ochronnej”. Zatem Szewczenko opuści mecz Ligi Mistrzów przeciwko „Manchesterowi United” i, jak się przewiduje, także grę z „Interem”. Według innych danych, Szewczenko będzie potrzebował na regenerację od trzech do czterech tygodni, a zatem pojawia się pytanie, czy zagra Szew- Redaktor naczelna Lubow Hołota. Szef-redaktor Pawło Mowczan. Kolegium redakcyjne: L. Hołota, J. Hojan, P. Mowczan, A. Pohribnyj, O. Ponomariw, I. Juszczuk. Skład komputerowy: Iryna Szewczuk, Oksana Petryczenko. Redakcja prowadzi korespondencję z czytelnikami tylko na łamach gazety, a nadesłanych rękopisów i fotografii nie zwraca. Zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów.

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn