Strona · s. 9strona oryginału ↗
BYĆ PARTNERAMI Z PAŃSTWEM
Слово Просвіти, №08 за 2005 рік
OSOBOWOŚĆ — Panie Jarosławie, jak ocenia Pan stan spraw w ruchu proświtańskim w ogóle, a na Lwowszczyźnie w szczególności? — „Proświta” to potężna organizacja intelektualna. Zawsze podkreślam, że nasza siła jako organizacji polega na tym, że jest ona ustrukturyzowana: od komórki wiejskiej aż po centralę — to jeden organizm. I to krążenie musi być zapewnione. Ważne, aby proświtańcy nie zamykali się w środowisku regionalnym, lecz wzmacniali kontakty z kolegami z innych obwodów, ponieważ w każdej komórce robi się wiele ciekawych rzeczy, są dobre pomysły, które warto od siebie zapożyczać. Dlatego wyjście do szerszego ogółu, nie tylko w ramach obwodu, ale i poza granice Lwowszczyzny, jest jednym z naszych zadań. Nastąpiła zmiana władzy. A ludowa demokratyczna władza musi rozumieć, że budować demokratyczne społeczeństwo obywatelskie można tylko poprzez oparcie się na aktywności swoich obywateli, i tutaj należy wykorzystywać potencjał organizacji społecznych. Nie musimy cały czas być petentami: wypraszać pomieszczeń, ulg na czynsz — musimy być z państwem partnerami: państwo daje część zabezpieczenia materialnego, a organizacje społeczne, w szczególności „Proświta”, zapewniają aktywność oraz intelekt swoich członków. I właśnie połączenie wsparcia państwa z możliwościami pracy wolontariackiej organizacji społecznych przyniesie rezultat. Wtedy władza będzie miała kontakt z narodem, będzie się na nim opierać i będzie mogła mówić, że jest wyrazicielem i przedstawicielem narodu. — Co wyróżnia pracę organizacji lwowskiej dzisiaj? — Razem z Centrum Odrodzenia Narodowego im. Stepana Bandery zapoczątkowaliśmy święto Bohaterów, które obchodzimy w trzecią niedzielę maja. Początkowo święto odbywało się we Lwowie, teraz przeniosło się do wszystkich centrów rejonowych. Chcemy, aby ta tradycja rozszerzyła się także na wsie. W tym roku planujemy połączyć święto Bohaterów i finałowy koncert festiwalu pieśni patriotycznej „Surmy zwytiah”. Już trzeci rok w muzeum architektury w Szewczenkowskim Gaju na Polu Śpiewaczym prowadzimy Dzień Matki, na który zbieramy ponad 10 tysięcy ludzi. Do prowadzenia takich świąt włączamy też inne organizacje. Ideą i istotą naszej pracy jest to, aby wydarzenia, które prowadzimy we Lwowie, rozszerzały się na cały obwód. Przecież każde święto utwierdza pewną ideę. Nie narzucamy formy prowadzenia — każdy ma swoje myśli, swoje warunki. Ale, na przykład, OŚWIADCZENIE Jak poinformowały media, na Ukrainie założono nową organizację społeczną „Kongres Obrony Języka Ukraińskiego”. Status jej jest „międzynarodowy”, forma publicznego ogłoszenia — „manifest”, który został wydrukowany w kilku gazetach. Bezsprzecznie: język ukraiński, doprowadzony przez reżim Kuczmy do upadku już w niepodległej Ukrainie, należy bronić. Państwo sprzyjało dalszej rusyfikacji kraju, a kwestię językową rozgrywało jako kartę polityczną. W takich okolicznościach stan języka ukraińskiego, jego zachowanie i rozwój stały się główną sprawą ukraińskiej patriotycznej społeczności — Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki, którego głównym statutowym obowiązkiem jest właśnie ochrona i utwierdzanie naszego języka. Obok „Proświty” aktywnie broniła „Proświty” w procesach politycznych. „Proświta” była aktywna w wyborach w 2002 roku, była niezwykle aktywna jeszcze na długo przed wysunięciem Wiktora Juszczenki jako prezydenta ludowego: chcieliśmy takiego prezydenta i dla tego konsekwentnie pracowaliśmy. Proświtańcy masowo byli członkami komisji obwodowych, obserwatorami na wyborach, aktywnymi i wytrwałymi agitatorami. Jeszcze przed pierwszą turą określiliśmy słabe punkty w poszczególnych rejonach, gdzie szczególnie umocnili się socjaldemokraci i władza ostro wykorzystywała zasoby administracyjne. Opracowywaliśmy wsie, wysyłaliśmy grupy naszych znanych aktywistów. Cały nasz aktyw dzień po dniu pracował na wsiach. W szczycie tamtych batalii do biura „Proświty” wrzucono granat bojowy. Sądzę, że po to, by nas zatrzymać, zastraszyć. Był to bezprecedensowy przypadek we Lwowie w czasach Niepodległości. Korespondenci pytali, czy „Proświta” nadal niezwykle ważną i odpowiedzialną sprawę, mając odpowiedni poziom intelektu i przygotowania, oni nie tylko śledzili przestrzeganie prawa o wyborach, ale też zostawili dobry ślad i nawiązali kontakty z mieszkańcami Dniepropietrowszczyzny, którzy zobaczyli, że ludzie z zachodniej Ukrainy nie są tacy, jakimi pokazują ich kanały Janukowycza. — Ostatnio proświtańcy często mówią o własnej niszy w przestrzeni informacyjnej… — Od 1988 roku wydajemy gazetę „Proświta”. Były różne etapy jej rozwoju: wzlot, duży nakład, potem spadek, ale nie przestała wychodzić. Już piąty rok gazeta wychodzi regularnie, ma ogólnoukraińską prenumeratę. Sformowany został potężny zespół redakcyjny. Gazeta przysłużyła się wspólnej sprawie na wyborach: wychodziły wydania specjalne, które wskazywały jasno określony kierunek polityczny. Bardzo ważne jest wlanie się w in- „Proświcie”, część to własność miasta, więc kontynuujemy „wojnę” z władzami miejskimi o przekazanie nam pomieszczenia w całości. Chcemy zrobić tutaj kino, aby demonstrować ukraińskie kino, aby przeprowadzać prezentacje, akcje innych organizacji społecznych, z którymi współpracujemy. — Jeśli szczegółowiej o tej współpracy… — Kiedy mówimy o demokratycznym społeczeństwie obywatelskim, musimy uświadamiać sobie: a co jest wyrazicielem i katalizatorem tego społeczeństwa obywatelskiego? To organizacje społeczne. Jeśli chodzi o rolę „Proświty” w stosunku do innych organizacji społecznych, to „Proświta” zawsze była czynnikiem jednoczącym. 2 lata temu stworzyliśmy zrzeszenie organizacji społecznych „Ukraińska Alternatywa”, któremu przewodniczę ja jako prezes „Proświty”. Ustanowiono dobre tradycje współpracy ze wszystkimi ustrukturyzowanymi organizacjami Lwowszczyzny. Myślę, że to unikalne zjawisko. Nie tworzyliśmy żadnej nadbudowy, zarządów, ponieważ każda organizacja ma własne zadania, zajmuje swoją niszę. Tutaj konkurencji nie może być: dzisiaj na niwie kulturologicznej, duchowej miejsca wystarczy dla wszystkich, byle wystarczyło wytrwałości i entuzjazmu. Ale kiedy połączyć wysiłki organizacji, to efekt wspólnej pracy jest znacznie lepszy. Dzisiaj do zrzeszenia wchodzi ponad 20 organizacji społecznych. Z nimi mamy nie tylko epizodyczne kontakty, ale stałą, planową pracę: spotykamy się dwa razy w miesiącu, opracowujemy perspektywy, rozwijamy kierunki działalności i konkretne wydarzenia, łączymy wysiłki i ingerujemy w pewne procesy społeczno-polityczne, problemy życia obwodu i miasta. Na przykład zasługą „Ukraińskiej Alternatywy” jest to, że wreszcie we Lwowie wydzielono pomieszczenie na stworzenie muzeum walk narodowowyzwoleńczych. Ta kwestia nie była rozwiązywana latami, ale nasza wytrwała, twarda pozycja doprowadziła tę sprawę do końca. Nawiasem mówiąc, to pomieszczenie przy ulicy Łysenki 23a jest historyczne i bardzo znaczące, bo właśnie w nim 136 lat temu stworzono „Proświtę”. Mam nadzieję, że razem z organizacjami społecznymi „odwojujemy” to pomieszczenie dla centrum kulturalno-oświatowego „Proświty”. Jest niemało innych problemów, które wspólnie rozwiązywaliśmy, i właściwie to są przejawy społeczeństwa obywatelskiego.
Rozmawiała Lesia TKACZ stawiać pytania — jak, po co to się robi i czyje to polityczne zamówienie? Wystarczy wspomnieć: kiedyś z jednego RUCH-u zrobiły się trzy; z Ukraińskiego Kozactwa powstało 12—16 organizacji; zaledwie niedawno odparto próbę rozłamu NSPU; na naszych oczach mnoży się liczba partii, które biorą do swojej nazwy „narodowa”… W tym widać kuczmowską tendencję „dziel i rządź”. Jeśli chodzi o język ukraiński, to — jesteśmy głęboko przekonani — święta sprawa jego ochrony nie może wiązać się ani z ambicjonalnością, ani, tym bardziej, z wyliczonym naprzód praktycyzmem.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
