Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 11strona oryginału ↗

PROMETEUSZ OJCZYSTEGO OGRODNICTWA W 150. rocznicę urodzin i 85. rocznicę tragicznej śmierci klasyka ojczystego ogrodnictwa L. P. SYMYRENKI

Слово Просвіти, №08 за 2005 рік

budowa najnowocześniejszych szklarni i oranżerii. Najróżniejsze rośliny pojawiły się w oranżeriach Kuzniecowa. Były tu palmy i winogrona, ananasy, różne warzywa, liczne kwiaty. Symyrenko zaczął uprawiać w Krasnojarsku okrywne sady karłowate. Latem 1882 roku Symyrenkę oskarżono o przynależność do grupy „Czerwony Krzyż” — rewolucyjnej organizacji „Narodnej Woli”. W pojedynczej celi strasznego więzienia w Krasnojarsku przesiedział ponad rok, tutaj ciężko zachorował na tyfus i o mało nie umarł. Zaostrzył się także reumatyzm, którego nabawił się w więzieniach i podczas etapów. W krasnojarskim więzieniu L. P. Symyrenko wziął ślub z Aldoną Emilówną Grużewską, która również odbyła swój wyrok więzienia. Wkrótce małżonkowie zmuszeni byli wyjechać na nowe miejsce zesłania, do najbardziej oddalonego i najbardziej nieuporządkowanego rejonu Wschodniej Syberii — miasteczka Bałagansk w guberni irkuckiej, gdzie Lew Płatonowycz kontynuował zajmowanie się badaniem miejscowej flory. Rok 1887 ma wejść do historii jako rok narodzin ukraińskiej nauki ogrodniczej. Szkółka mlijowska L. P. Symyrenki stała się szeroko znana na świecie jako wiodąca placówka naukowa w dziedzinie sadownictwa. Wysoka jakość materiału szkółkarskiego, znaczny wybór odmian roślin owocowych i ozdobnych w szkółce zapewniły uczonemu sławę i powszechny szacunek. Uprawiając w szkółce śliwy, brzoskwinie, morele i migdały, L. P. Symyrenko szeroko wykorzystywał jako podkładki ałyczę, dziką morelę (żerdzielę), migdał i tarninę. Doszedł do wniosku, że ałycza jest wspaniałą podkładką dla moreli i śliwy, ale nie nadaje się dla brzoskwini. Tarnina, według jego danych, okazała się dobrą podkładką dla moreli, brzoskwini i śliwy przy uprawie roślin karłowatych do uprawy doniczkowej. W zakresie szczepienia zimowego w szkółce L. P. Symyrenki nie tylko zgromadzono ogromny materiał eksperymentalny, ale także opracowano i wykonano pierwszą maszynkę do szczepienia. L. P. Symyrenko wniósł znaczący wkład w badanie mrozoodporności i zimotrwałości roślin owocowych oraz podkładek. Analizując przyczyny zamierania podkładek w surową zimę 1896—1897 lat, uczony udowodnił, że pierwszorzędne znaczenie przy uszkodzeniach roślin miał stan gleby: „Jeszcze raz potwierdziła się stara prawda, że przy spulchnionej powierzchni gleby głębokość przemarzania jest słabsza niż przy zbitej, a dlatego u jednorodnych roślin przy jednakowych innych warunkach, w jednym przypadku system korzeniowy pozostaje nieuszkodzony, a w innym bardziej lub mniej odczuwalnie cierpi” — zaznaczał uczony. W szkółce mlijowskiej po raz pierwszy wprowadzono także zielone pikowanie siewek. Do tego zabiegu uczony doszedł w wyniku licznych, czasem nieudanych doświadczeń. Jedynie wyjątkowe zajęcie badaniami pomologicznymi nie pozwoliło L. P. Symyrence przygotować kapitalnej pracy ze szkółkarstwa. Jej napisanie i wydanie wchodziło w skład wielkich planów twórczych uczonego. Zrealizować marzenie ojca pod koniec lat 20. zdołał dopiero syn, profesor Wołodymyr Lwowycz Symyrenko. Opierając się na przebogatym doświadczeniu zgromadzonym w szkółce mlijowskiej oraz na podstawie swoich wieloletnich badań, na krótko przed aresztowaniem przygotował i wydał wielką pracę monograficzną „Szkółka owocowa” o objętości 24 arkuszy autorskich. Aresztowanie Wołodymyra Symyrenki w 1933 roku wiązało się z usuwaniem z księgozbiorów i niszczeniem dorobku twórczego wybitnego uczonego. Sady przemysłowe nie tylko na Ukrainie, ale i w większości rejonów przedrewolucyjnej Rosji biorą swoje początki ze szkółki pomologicznej L. P. Symyrenki. Wiele z przebadanych i rekomendowanych przez uczonego odmian roślin owocowych mocno weszło do asortymentu przemysłowego Ukrainy i innych państw. Wśród nich należy wymienić odmiany gruszy Bon Chrétien Williams, Faworytka (Klapsa), Bere Ligela, Reneta szampańska, Rozmaryn biały, Reneta kanadyjska, Parmena zimowa złota, Reneta landsberska. Reneta Symyrenki jest obecnie główną odmianą handlowo-przemysłową w wielu rejonach Ukrainy, Rosji, Mołdawii, krajach Zakaukazia i Azji Środkowej. Tylko w Azji Środkowej udział Renety Symyrenki w sadach przemysłowych sięga 35%. Na Ukrainie odmiana ta uważana jest za jedną z najbardziej rozpowszechnionych i najbardziej lubianych przez ludność. Bez przesady można ją nazwać narodowym jabłkiem i wizytówką naszego państwa. Smutny los spotkał wszystkich uczniów i naśladowców ojca i syna Symyrenków. W latach 30.—50. „symyrenkowszczyzna”, podobnie jak „wejsmanizm”, „mendelizm” i „morganizm”, stały się obelżywymi słowami w leksykonie partyjnych ideologów i pseudonaukowych ortodoksów agrobiologii miczurinowsko-łysenkowej. Tylko za przechowywanie prac naukowych L. P. i W. L. Symyrenków w tamtych czasach można było otrzymać dziesięcioletni wyrok, a nawet „czapę”. Lewko Płatonowycz Symyrenko został podstępnie zamordowany we własnym mieszkaniu na Płatonowym Chutorze w święta Bożego Narodzenia 1920 roku, miesiąc po ustanowieniu reżimu bolszewickiego w Horodyszczu. Jak zaświadcza wnuczka uczonego, Tetiana Wołodymyriwna, przebogate archiwum rodowe Symyrenków enkawudziści spalili na oczach rodziny w mieszkaniu profesora Wołodymyra Symyrenki podczas rewizji w noc wigilijną 1933 roku. Uczeń i syn Lewka Płatonowycza, wybitny uczony-ogrodnik i pomolog, organizator nauki ogrodniczej w kraju, kierownik naukowy pierwszego Wszechzwiązkowego Instytutu Południowych Upraw Owocowych i Jagodowych Wołodymyr Symyrenko — po pięcioletnich mękach w więzieniach i łagrach GUŁAG-u został rozstrzelany we wrześniu 1938 roku. Rękopis „Pomologii” zachował się dzięki dzieciom Lewka Płatonowycza. Jeszcze w 1933 roku profesor W. L. Symyrenko, przeczuwając nieuchronność aresztowania, przekazał na przechowanie siostrze bezcenny rękopis ojcowskiej „Pomologii” oraz najcenniejsze materiały archiwum rodowego. Zostały one starannie zamurowane w wewnętrznej ścianie kijowskiego mieszkania Tetiany Lwiwny. Dom ocalał podczas wojny i rękopis dobrze się zachował. Wydobyto go ze schowka dopiero po 1956 roku. Petro WOŁWACZ, doktor filozofii w dziedzinie biologii, akademik. Na zdjęciu: Lewko Symyrenko w różnych latach swojego życia. Symyrenkowie — dawny ród kozacki. To nazwisko uwiecznione jest w pierwszym pełnym rejestrze Wojska Zaporoskiego z 1649 roku. W sotni wilszańskiej pułku korsuńskiego spotyka się imię Feska Semerenki, a w sotni śmiańskiej pułku czehryńskiego znajdujemy imię kozaka Wasyla Semerenczenki. Jeszcze za czasów Katarzyny II założyciele rodu Symyrenków, wolni kozacy Andrij i jego syn Stepan, odmówili złożenia przysięgi imperatorowej, przez co rodzina popadła w poddaństwo.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn