Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 8strona oryginału ↗

JEJ PRZEWODNIA GWIAZDA — WOŁYŃ UCZCZA SŁAWNĄ RODACZKĘ

Слово Просвіти, №08 за 2011 рік

Swiatosław WASYLCZUK, przewodniczący Żytomierskiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki Moja babunia Fedora (matka ojca) opowiadała, jak wraz z dziadkiem Oleksą jeździli spod Równego, gdzie mieszkali, do Zwiahla, bo tam, we wsi Żołobne, mieszka nasza rodzina. Zajeżdżali wtedy do nauczyciela tamtejszej szkoły, a ten mówił, że Łesia Ukrainka urodziła się właśnie w tym Zwiahlu, i nawet pokazał chatkę niedaleko Słuczy. Kiedy to usłyszałem, postanowiłem sobie coś godnego: jak dorosnę, koniecznie pojadę do Zwiahla, znajdę tę chatkę, odwiedzę dom, w którym urodziła się i mieszkała Łesia Ukrainka. Wydawało mi się, że w tej chatce wciąż rozbrzmiewają jej słowa, dziwna pieśń, którą tam co wieczór na podwórzu śpiewają chłopcy i dziewczęta… W dorosłym wieku osiadłem w Żytomierzu. A Zwiahel (czyli Nowogród Wołyński) leży od niego na zachód, szosą na Brześć Litewski — zaledwie 90 kilometrów. Jest tam muzeum Łesi Ukrainki, mieszczące się właśnie w tej chatce, w której się urodziła. W centrum miasta stoi okazały pomnik naszej wybitnej rodaczki, wykonany z czerwonego polesiańskiego kamienia — labradorytu. Pamiętają i czczą Łesię Ukrainkę na Żytomierszczyźnie. Za jej mężne, prawdziwe słowo, za miłość do Ukrainy, za nieprzejednanie wobec zła. Wolnego ducha, encyklopedyczną wiedzę, pociąg do pracy literackiej Łesia odziedziczyła po matce, która była przekonaną ukraińską patriotką, uczyła dzieci języka ukraińskiego, zaszczepiła im miłość i szacunek do ludowego słowa, pieśni, tradycji i obyczajów. W rodzinie dominowało słowo ukraińskie. Łesia, jak wszystkie dzieci, wzrastała w duchowej atmosferze rodzinnej Wołynia, w ojczystym słowie, pieśni, kolędach i szczedriwkach, przysłowiach i przypowieściach. One wchłaniały tę duchową siłę w swoje młode dusze, by zachować ją na całe życie i pozostać wiernymi swoim duchowym ideałom. Wróćmy jednak do współczesności. W czasach Związku Radzieckiego przez długi czas oficjalnie uważano, że Łesia Ukrainka nigdy nie mieszkała w Zwiahlu (Nowogrodzie Wołyńskim na Żytomierszczyźnie). Upamiętnianie pamięci tej genialnej poetki i działaczki społecznej, płomiennej patriotki Ukrainy, dla której sprawa walki o wyzwolenie rodzinnego narodu spod jarzma zarówno Imperium Rosyjskiego, jak i Austro-Węgierskiego (do którego należały zachodnie ukraińskie ziemie etniczne: Galicja, Bukowina, Zakarpacie, Łemkowszczyzna, Nadsanie), stała się przewodnią gwiazdą jej życia, jego sensem i celem — odbywało się wyłącznie na Wołyniu (dzisiejszy obwód wołyński). Centrum wydarzeń były, zazwyczaj, wieś Kołodiażne, gdzie znajdowała się siedziba Kosaczów i gdzie przez długi czas mieszkała cała rodzina, a także Łuck. Ale przecież Kosaczowie przenieśli się tam ze Zwiahla w 1878 roku, kiedy mała Łesia miała 7 lat. Dopiero później, w latach 50. XX wieku, w Nowogrodzie Wołyńskim w księdze metrykalnej cerkwi Przemienienia Pańskiego odnaleziono zapis o urodzeniu Lariski Pietrowny Kosacz (Lesi Ukrainki), 13 lutego 1871 roku według starego stylu (25 lutego według nowego). Właśnie od tego czasu uwaga naukowców i literatów skierowana jest na Nowograd Wołyński. Znaleziono tu domek, w którym urodziła się Lesia (dom Okrużków), a niedaleko inny budynek, do którego wkrótce przeprowadziła się rodzina Kosaczów (w Zwiahelu urodziło się trzecie z ich starszych dzieci: Michał, Larysa i Olga); troje młodszych (Mykoła, Oksana, Izydora) urodziło się na Wołyniu, w Kołodiażnem. Wtedy w ładnym domku, który rodzina Kosaczów wynajmowała od zwiahelskiego mieszczanina Okrużka, założono muzeum Lesi Ukrainki. Otwarto je w 1971 roku, w setną rocznicę urodzin naszej wybitnej rodaczki, genialnej poetki i działaczki społecznej Lesi Ukrainki. Muzeum to z czasem znacznie się rozrosło i stało się centrum pracy naukowej i społecznej związanej z życiem i działalnością Lesi Ukrainki. Co roku w dniu jej urodzin, 25 lutego, przyjeżdżają tu i przychodzą pisarze, artyści, naukowcy i po prostu miłośnicy twórczości Lesi, nie tylko z Nowogradu Wołyńskiego i Żytomierza, ale z całej Ukrainy, a także z Gruzji. W przytulnej sali wystawowej odbywają się czytania utworów Lesi, poeci recytują wiersze na odpowiednie tematy, występują muzycy i śpiewacy, organizowane są wystawy sztuki; w miejskim Pałacu Kultury odbywają się konferencje naukowo-praktyczne poświęcone życiu i działalności wybitnej ukraińskiej poetki. Co roku pod koniec lipca w mieście ponownie odbywają się liczne zgromadzenia społeczności obwodu i Ukrainy, a także, z reguły, delegacje sąsiednich nam państw, poświęcone rocznicy śmierci poetki, zwane „Lesiny źródła”. Tu wręcza się nagrody laureatom nagrody imienia Lesi Ukrainki. W tym roku obchodzimy 140. rocznicę urodzin Lesi Ukrainki. Biorąc pod uwagę znaczącą datę, zarząd obwodowego zjednoczenia „Proświty” jeszcze jesienią ubiegłego roku zwrócił się do przewodniczącego obwodowej administracji państwowej Serhija Ryżuka z propozycją wydania zarządzenia o godnym uczczeniu pamiętnej daty. Podobne pismo skierowaliśmy również do Rady Najwyższej Ukrainy. W październiku 2010 roku przyjęto Uchwałę Rady Najwyższej „O obchodach 140. rocznicy urodzin wybitnej ukraińskiej poetki i działaczki społecznej Lesi Ukrainki (Lariski Pietrowny Kosacz-Kwitki)”. Przewidziano w niej m.in. przeznaczenie środków na remont muzeum Lesi Ukrainki w Jałcie, wznowienie pełnego zbioru utworów Lesi Ukrainki, organizację wystaw tematycznych poświęconych życiu i działalności poetki, emisję tematycznych audycji telewizyjnych i radiowych itp. Nie obyło się bez kuriozum: zalecono organom władzy obwodu wołyńskiego przedstawić Radzie Najwyższej swoje propozycje na święto. Całkowicie zapomniano o obwodzie żytomierskim, a przecież to właśnie tutaj, w Nowogrodzie Wołyńskim (dawnym Zwiahelu), urodziła się Larysa Pietrowna Kosacz, i tu od czterdziestu lat działa muzeum jej imienia. Przewodniczący obwodowej administracji państwowej również wydał zarządzenie o godnym obchodzeniu w obwodzie 140. rocznicy urodzin Lesi Ukrainki. Utworzono komitet organizacyjny, do którego weszli także przedstawiciele „Proświty”. Zatwierdzono imprezy jubileuszowe. W ich ramach przewidziano: sesję naukowo-literacką „Plejada pędów z ziemi Lesi” w muzeum Lesi Ukrainki w Nowogrodzie Wołyńskim, przeprowadzenie telemostu „Nowograd Wołyński — Surami (Gruzja)”, ogólnoukraińską konferencję „Słowo twoje niezniszczalne w wiekach”, obwodowy konkurs recytatorów utworów Lesi Ukrainki, prezentację trasy turystyczno-wycieczkowej „Mała ojczyzna wielkiej Ukrainki”, konferencję studencką „Pokłońmy się do ziemi kobiecie niezłomnej” na Żytomierskim Państwowym Uniwersytecie im. I. Franki, czytania literackie utworów Lesi Ukrainki w placówkach oświatowych obwodu, a także tematyczne lekcje, godziny wychowawcze, rozmowy, wykłady, wideolektoria, a w bibliotekach — tematyczne wystawy książek i fotografii, konferencje czytelnicze poświęcone życiu i twórczości naszej wybitnej rodaczki, genialnej poetki Lesi Ukrainki. Mykoła KUczerepa, przewodniczący Wołyńskiego Obwodowego Zrzeszenia „Proświty” Łesia Ukrainka — wsławiona nasza rodaczka — zawsze zyskuje szacunek wśród wołynian. U nas jest muzeum-posiadłość we wsi Kołodiażne w rejonie kowelskim, gdzie pracują oddani znawcy życia i twórczości Łesi Ukrainki. Tam już odbywają się różne imprezy z okazji 140. rocznicy urodzin poetki. Wołyński Uniwersytet Narodowy nosi imię Łesi Ukrainki i to właśnie ten zespół przeprowadzi lwią część imprez jubileuszowych. Odbędą się tu: kompozycja literacko-artystyczna „Skrzydlate słowo — oto moja strzała”; uroczysta akademia, na którą obiecali przyjechać akademicy Mykoła Żulinski, Myrosław Popowycz, pisarka Oksana Zabużko i inni; wystawy prac artystycznych studentów i wykładowców Wołyńskiego Uniwersytetu Sztuki; konkurs recytatorów poezji Łesi Ukrainki; spektakle; jubileuszowa ekspozycja; prezentacja wydawnictw naukowych; prezentacja bibliograficznego przewodnika „Łesia Ukrainka na łamach czasopisma „Słowo i czas”, w której weźmie udział główny redaktor tego czasopisma L. Skupejko oraz redaktorka-opracowująca L. Złatohorska. Imprezy Proświty odbędą się także w Łucku i w rejonach. W szczególności w rejonie horochowskim już odbył się konkurs deklamatorów, wieczór literacki „Nieśmiertelna córka Prometeusza” z projekcją filmu „Leśna pieśń” dla uczniów szkół tego rejonu. Przewodnicząca łuckiego miejskiego zrzeszenia „Proświty” Oksana Kuczynko dokłada wielu starań, aby zorganizować literacko-artystyczny wieczór „Chciałabym stać się pieśnią”. W nim wezmą udział studenci Wołyńskiego Kolegium Kultury oraz działacze Proświty. Przy Wołyńskim Muzeum Krajoznawczym działa aktywny ośrodek „Proświty” o nazwie „Świetlica”, gdzie również będą organizowane różne imprezy. W Łucku znajdują się trzy pomniki Łesi Ukrainki. Administracja wołyńska wraz z obwodowym oddziałem NSPU zorganizuje w centrum, przy pomniku na Placu Teatralnym, wiec i uroczyste składanie kwiatów. Następnie w Wołyńskim Obwodowym Akademickim Teatrze odbędzie się widowisko muzyczno-dramatyczne „Golgota” według dramatów Łesi Ukrainki „Opętana” i „Na polu krwi”. Reżyser-inscenizator — Rozstalny. Wiele imprez z tej okazji zorganizuje również Wołyńska organizacja NSPU. W bibliotece każdego mieszkańca naszego kraju są utwory Łesi Ukrainki, Wołyń dumny jest z tak utalentowanej poetki.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn