Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 5strona oryginału ↗

Hermanówka — ona jest taka jedyna

Слово Просвіти, №08 за 2012 рік

Nadia KYRIAN Zdjęcia autorki “W wyobraźni moich kolegów Hermanówka to krajoznawczy wulkan, który nieustannie coś wyrzuca z siebie, nie ten pył, który gdzieś osiada i zasłania słońce, a nowe badania nad historią miejscowości, jej bohaterskich ludzi” — powiedział profesor Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. Tarasa Szewczenki, przewodniczący Kijowskiej Organizacji Obwodowej Narodowego Związku Krajoznawców Ukrainy Hryhorij Sawczenko, występując na wieczorze “Bądź dumna, Hermanówko, z synów”, poświęconym 80-leciu obwodu kijowskiego. “Drzewo rośnie dalej, bo ma mocne korzenie, a ludzie żyją i tworzą historię, bo mają skąd czerpać natchnienie” — tymi słowami przewodnicząca rady wiejskiej Ludmyła Jołkina otworzyła wieczór pamięci. Sala wypełniona współmieszkańcami — od staruszków po najmłodszych. Hermanowianie szczycą się tym, że w ich wsi mieszkała Dniprova Czajka, wybitna ukraińska pisarka, badaczka folkloru i etnografii; Leonid Kowalenko (1922—1983) — ukraiński literaturoznawca, krytyk literacki, kandydat nauk filologicznych; Marko Trochymenko, zasłużony artysta ZSRR… “Hermanówka ma deputowanego Dumy Państwowej, deputowanego Rady Najwyższej Ukrainy, czterech doktorów nauk, 19 kandydatów nauk, dwóch generałów armii, około dwunastu pułkowników. Nasza Ołena Borysivna Kowalczuk została odznaczona czterema medalami “Za zasługi bojowe” — opowiada deputowany rady obwodowej, znany krajoznawca Anatolij Safarenko, rodowity mieszkaniec tej historycznej wsi. — Nie zliczyć wszystkich, którzy odlecieli w niebo jak żurawie! Ich głos z nieba do nas woła i oni zawsze są z nami… Hetmany, Wojtenki, Paliji, Krasjuki, Lozenki, Dzułaji, Kowalenki, co szable kuli, Kozacy, co wolność zdobywali, Mazurenki, Mołodidy, Łewsziiji, Kud- Switłana ZELYK Niedługo mieszkańcy rejonu kijowsko-swiatoszyńskiego będą obchodzić 75-lecie jego utworzenia. Zbliża się 80-lecie obwodu kijowskiego. Wśród działań poświęconych godnemu uczczeniu tych jubileuszy, w planie pracy biblioteki wiejskiej w Lyczance ważne miejsce zajmują spotkania z wybitnymi rodakami. Niedawno kierowniczka biblioteki, zasłużony pracownik kultury Ukrainy Zinaida Dehtiarenko, z okazałym, pachnącym ukraińskim korowajem, ozdobionym kiściami kaliny, na wyszywanym ręczniku, powitała na progu swojej placówki członka Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, mieszkańca sąsiedniego Wysznery, Safarenki i Suszki, Sokoły, co jak sokoły latały, Kuszniry, co skóry wyprawiali, Dawydenki, Hordijenki, Droboty, Titarenki, Beryki i Korduny, Łuhowi z Łuhu, zza góry Zahorni, i Hordony, pracowici i dumni, gdziekolwiek byśmy nie byli, w jakim kraju, wspominamy Hermanówkę swoją, i jej ścieżki cierniste, i sławę, i dzwony świątyni św. Mikołaja — w ciszy brzmi młody głos prowadzącej wydarzenie. Bez wątpienia wybitni ludzie są w każdej miejscowości. Ale nie wszędzie tak, jak tutaj, wspomina się ich i szanuje, bada się ich życiorysy. I nie ma znaczenia, gdzie żyli, pracowali, dokonywali czynów bohaterskich — w rodzinnej wsi, w rodzinnych stronach czy też za granicą — pamięć o nich żyje tutaj, w Hermanówce. Każdy człowiek ma swoją pamięć, indywidualną, ale w każdym człowieku krystalizuje się to, co stanowi naszą pamięć zbiorową — wspólnoty, narodu, państwa. Dopóki żyje ta pamięć, dopóty jesteśmy wielkim narodem o prastarych korzeniach, ogromnych osiągnięciach. Wspólnota Hermanówki doskonale zdaje sobie z tego sprawę. Dlatego we wsi, w której mieszka tylko około dwóch tysięcy mieszkańców, zachowano, odrestaurowano i pomnożono wartości historyczne. W budynku dawnej przytułku, zbudowanego w 1908 roku za fundusze ziemian Sewriuków z sąsiedniej wsi Sutany (architekt W. M. Nikołajew), obecnie działa szkoła ogólnokształcąca; w dawnym sklepie (zbudowanym w 1902 roku) mieści się hermanowska galeria obrazów. Wystawione są w niej prace artystów, których życie związane jest z Hermanówką, a także wyroby artystyczne miejscowych mieszkańców; dwuklasowa szkoła, zbudowana w 1883 roku przez architekta W. M. Nikołajewa — obecnie gimnazjum rejonowe, na terenie którego ustawiono pierwszy na Ukrainie pomnik hetmana Iwana Wyhowskiego; Muzeum Kozaczyzny mieści się w budynku wzniesionym w 1904 roku jako sklep manufakturowy (muzeum naświetla historyczne oraz społeczno-polityczne procesy rozwoju wsi Hermanówka w kontekście ogólnej historii Ukrainy poprzez starożytności archeologiczne i etnograficzne od epoki brązu do czasów współczesnych); pomnik krzyż-opiekun Hermanówki ustawiono na prawym brzegu rzeki Krasnej na wysokości 187,5 m n.p.m. obok znaku pamięci ofiar najazdu janczarów na miasteczko Hermanówka 7 kwietnia 1711 r.; pomnik “Koło czasu” (rzeźbiarz W. Kuzniecow, 1996 r.), ustawiony na cześć 900-lecia Hermanówki. Oprócz szkoły ogólnokształcącej I—III stopnia i słynnego w całym rejonie gimnazjum, we wsi znajduje się Szkoła Sztuk Pięknych, biblioteka, szpital. Prawdopodobnie unikalny przypadek na Ukrainie: szkoła ogólnokształcąca tej wsi nosi imię dziennikarzy — braci Hetmanów, Mychajła i Iwana. Wspominając ich, cała szkoła wzięła udział w wydarzeniu. Dzieci opowiedziały o twórczości braci, ich życiu, poświęciły wiersze. Powitano ich krewnych — siostrę Wirę Iwaniwnę, żonę Mychajła Hałynę Ołeksandriwnę, córkę Juliję Mychajliwnę. Przyjemnie było i mnie — jakbym wróciła do czasów swojej młodości, wszak uczyłam się w tym samym czasie (choć nie na tym samym roku) z Iwanem Hetmanem. Pamiętam, z jakim szacunkiem odnosili się do niego studenci za jego zdolności, pracowitość, dobroć. Wspomniał o nich, przyjaciołach z dzieciństwa, Anatolij Safarenko: “Bracia wyrośli w bardzo biednej rodzinie. Kiedy miałem osiem lat, pamiętam, ich matka Tekla wynosiła miskę ziemniaków w mundurkach z kapustą, jedliśmy razem, jaka to była radość, jaki był wesoły śmiech! Ukończyć uniwersytet Szewczenki z wyróżnieniem w tamtym czasie nie było tak łatwo, do tego trzeba było mieć wielki rozum i staranność. Jeszcze wtedy pasaliśmy krowy, spoglądaliśmy na te krajobrazy Hermanówki i myśleliśmy: “Jaka dawna i sławna historia naszej wsi”. W tym, że Hermanówka tak starannie zachowuje swoje dziedzictwo kulturowe, wielka zasługa Anatolija Mykołajowycza. Kiedy ukończył instytut, jeszcze w czasach radzieckich, wysłano go do pracy na Syberię (nawiasem mówiąc, taka była ówczesna polityka “przesiedlenia narodów”, skierowana na zniszczenie pamięci narodowej). Po ogłoszeniu niepodległości Ukrainy postanowił wrócić tutaj, aby odnowić prawdziwą historię rodzinnej wsi. “Otrzymałem drugie życie — opowiada Anatolij Safarenko. — Przygotowaliśmy i po raz pierwszy w naszym państwie gazeta rejonowa na 900-lecie wydała książkę “Miasteczko Hermanówka”, obecnie takich książek jest już 14. W tym czasie co miesiąc odbywały się u nas 3—4 wydarzenia o charakterze historycznym z okazji uczczenia wybitnych osobistości naszego państwa i naszej Hermanówki, gdzie otwarto 19 pomników, 28 tablic pamiątkowych. Taką Występuje Julia Hetman, taką ilość dziedzictwa historycznego mają nie wszystkie ośrodki obwodowe. Ogromną pracę wykonano przy odnowieniu cerkwi św. Mikołaja. Było wiele czynów społecznych, prawie 70 tysięcy cegieł wyładowano ręcznie i podano na wysokość 30 metrów. Robiono to bezpłatnie. Było wielkie pragnienie i wielka wola. Teraz jest to najlepsza świątynia w rejonie obuchowskim, posiada 1200 metrów kwadratowych malowideł. Wspominając o zmarłych, dajemy im życie. Więc wspomnijmy wszystkich, którzy byli przed nami, i być może przyjdzie czas, kiedy i nas wspomną”. Przyjemną wiadomość przekazał zastępca dyrektora Instytutu Literatury imienia Tarasa Szewczenki NAN Ukrainy, dyrektor wykonawczy Ogólnoukraińskiego Stowarzyszenia Muzeów Serhij Halczenko — przywiózł mieszkańcom Hermanówki wspaniały prezent — książkę prac Leonida Mykołajowycza Kowalenki i wspomnień o nim. Obiecał również w przyszłości darować książki miejscowym szkołom, bibliotekom i muzeom. Hryhorij Sawczenko od redakcji gazety „Oswita”, która corocznie wyróżnia najlepszych edukatorów, poinformował, że w 2011 roku w nominacji „Naród mój zawsze będzie” wyróżniony został Anatolij Safarenko za poświęcenie w organizacji utworzenia w Hermanówce Muzeum Oświaty oraz wzniesienie pomników epoki kozackiej. Szczerze pogratulował mieszkańcom Hermanówki za ich pracę „żywa legenda”, wnuk Iwana Franki, p.o. przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Funduszu Odrodzenia Wybitnych Zabytków Dziedzictwa Historyczno-Architektonicznego im. Olesia Honczara, dyplomata, naukowiec i działacz społeczny Roland Franko, krajoznawca Mykoła Chomenko. Zaznaczyli oni, że przykład wspólnoty z Hermanówki jest godny naśladowania. mistrzostwem zespołu „Weselka”, z wdzięcznością za ciepłe przyjęcie do gospodarzy zwrócił się Wasyl Zajeć. Przypominając o niedawno obchodzonym 200-leciu urodzin wybitnego ukraińskiego poety Jewhena Hrebinki, przeczytał swój wiersz „Różne losy”, w którym mowa o wyjątkowej roli w losach narodu ukraińskiego współczesnego Hrebince Tarasa Szewczenki: bez „Pochowajcie i wstawajcie!” Kobziarza dzisiaj nie mielibyśmy niepodległego państwa! Radę, by pielęgnować w swojej duszy aktywność narodową, gość dał młodej poetce Anastasiji Orłenko, która zapoznała go ze swoim dorobkiem poetyckim. Wieczór zakończył się pieśnią „Jechali kozacy”, którą razem z „Weselką” śpiewali wszyscy obecni. Roland Franko, Hryhorij Sawczenko, Anatolij Safarenko w muzeum

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn