Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 11strona oryginału ↗

Zupełnie inny kraj

Слово Просвіти, №08 за 2012 рік

Bohdan CZEPURKO Jurij Kowal — niestrudzony malarz „w słonecznej pracowni bytu” — kuje swój los z najcenniejszego światła, które spragniony chłonie zewsząd i przez całe życie pielęgnuje w sobie. Przez pół wieku napisano o nim, być może, niewiele, ale za to istotnie. Najbardziej zgodnie i sumiennie (Hej, kto w lesie, odezwij się!..) odpowiedział na twórcze wibracje i literacką pasję pobratymca Andrij Sodomora w swojej przedmowie do książki wyboru „Ten łagodny-łagodny świat” (Jurij Kowal. — Ten łagodny-łagodny świat. — Lwów. — Wydawnictwo „Apriori”. — 2011. — 576 s.). A jednak nikt — ależ nikt! — nie zdołał pojąć jakiejś kosmicznej (mimo całej swojskości i takiej samej) nietutejszej odmienności pisarza. Obawiam się, że i ja nie zdołam, bo osobista istota ludzkości i człowieczeństwa jest jak miraż, marzenie, poziomy mur stepu, w który bij się nie bij, a tajemnica — w głębinach niepowtarzalnej duszy. Wydaje się, że Jurko pojął mądrość dziecięcego serca, owo Chrystusowe „Bądźcie jak dzieci!” Jego nowele o dzieciach i dla dzieci są żywe, dialogiczne, hojnie odważne w przenikaniu do podświadomości i szczerze prawdziwe w wydarzeniach: dzieci bowiem, jak skowronki, ciągną się ku sobie (w poziomie), lecz także grudkami serc wiążą niebo z ziemią w pionie. „Łagodność” i człowieczeństwo stylistyki Jurija Kowala polega na tym, że on, silna osobowość, oddaje siebie ludziom, Ukrainie, w mowie-rozmowie, spragniony czerpie z ludowego źródła i oddaje przez już „swoje” słowo — skąd wziął, czyli… innym. Gotowość rozpłynięcia się w ludzie, odsłanianie oblicza narodu poprzez po ludzku osobiste — ma w sobie ładunek pasjonarności, innymi słowy, celowej twórczości narodowej. Całą duszą autor szuka pokrewieństwa z tym, co najlepsze w ludzkiej naturze, i tak doskonali albo sprawdza siebie w sobie. „O” i „za” ukraińskiego człowieka — oto przeznaczenie i cel etnograficzno-twórczej „prozy” życia. Oczywiście wszystko umownie, od „umu”. Stąd i tryb warunkowy: „jeśli”. „Jak” i „co” — tajemnica uzgodnienia. Ważne i JAK, i CO. Jak i co uzgodniliśmy z Jurkiem — sekret, ale dualizm zawsze istnieje: naród ukraiński — to świętość; naród Ukrainy — jaki już jest! A jednak naroda nie wolno zerować poniżej listwy przypodłogowej — do idei narodu trzeba się wznosić! Przeczuwam, jakie wahania zachwytów i rozczarowań kłębiły się w świadomości autora. Wszyscy bowiem wpatrujemy się w ideał, a świat, w którym rządzi bal niszczyciel, jest inny, zupełnie niełaskawy: po Twórczym zamyśle zostały ogryzki jabłka pokusy. Może dlatego Jurij Kowal, mimo rozjaśnionego optymizmu, jaki promieniuje z jego usposobienia, przestawał pisać, w duszy złościł się na „nie taką” rzeczywistość, ale może, jak ja, wracał do myśli, że obiektywnej rzeczywistości nie ma — jest wola podmiotów, które tworzą-zniekształcają taką czy inną, zatem uzgodniona wola ludzkich

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn