Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 10strona oryginału ↗

Mykoła SIADRYSTYJ: «Żyjemy pod rządami władzy radzieckiej, która się przebrała»

Слово Просвіти, №08 за 2013 рік

Wybitny Ukrainiec Mykoła Siadrystyj znany jest całemu światu jako niezrównany mistrz mikrominiatury. Wielostronność jego natury przejawia się w biografii. Wykształcenie artystyczne i rolnicze, pracował jako agronom, inżynier. Posiada tytuł mistrza sportu ZSRR oraz tytuł absolutnego mistrza Ukrainy w sporcie podwodnym. A do tego — poeta, autor piosenek, książek „Czy trudno podkuć pchłę” i „Tajemnice mikrotechniki”. O twórczości Mykoły Siadrystego nakręcono film dokumentalny „Między uderzeniami serca”. W czasach Niepodległości Mykoła Siadrystyj objawił się jako oryginalny i poważny badacz historii. Przedmiotem dociekań są źródła, istota, natura totalitaryzmu. Przygotował rękopis, który czeka na wydanie w formie osobnej książki. Część badań Mykoły Siadrystego stała się podstawą wystawy poświęconej Hołodomorom na Ukrainie, która była prezentowana w Kijowie, obwodach Ukrainy oraz za granicą. Obecnie w Muzeum Mikrominiatur Mykoły Siadrystego na terenie Ławry Pieczerskiej w Kijowie działa nowa wystawa „Historyczno-polityczne źródła komuno-faszystowskiego terroru”. Nasi korespondenci Petro ANTONENKO oraz Jewhen BUKET rozmawiali z Mykołą Siadrystym w muzeum, gdzie prezentowane są jego niedoścignione prace oraz dociekania historyczne. Zdjęcie Kateryny Tarasiuk — Panie Mykoło, Pana muzeum mikrominiatury jest unikatowe, gdyż czegoś takiego nie zobaczy się nigdzie na świecie. Na czym polega unikatowość Pana nowej wystawy dokumentalnej, jakie nieznane wcześniej informacje Pan odnalazł? — W XX wieku reżimy komunistyczny i faszystowski zniszczyły 150 milionów osób. To pierwsza wystawa po rozpadzie byłego ZSRR, która definiuje, czym jest komuno-faszyzm, co od dawna istnieje w społeczeństwie, ale do tej pory nie zostało zdefiniowane przez historyków. Społeczeństwo intuicyjnie dobrze rozumie, co to za zjawisko, ale historycy nie rozpatrują komuno-faszyzmu jako jednolitej całości, ponieważ pływają po powierzchni historycznej rzeczywistości, nie zagłębiając się w prawdziwą wiedzę. I można ich zrozumieć — znajdują się pod wpływem literatury, którą piszą „sprzedajni” historycy, socjologowie, politolodzy. Najwybitniejszy badacz komunistycznego terroru i głodu Robert Conquest napisał dwie książki, dzięki którym świat wie o głodzie: „Wielki terror” i „Żniwa boleści…”. A w 1999 roku, niedługo przed śmiercią, napisał jeszcze jedną pracę — „Refleksje nad utraconym stuleciem”, gdzie mówi o tych, którzy doszli do władzy na terytorium byłego obozu komunistycznego. A do władzy doszli najgorsi z komunistów i funkcjonariuszy KGB, którzy połączyli się z kryminalistami i zagarnęli dobro narodowe: zakłady, fabryki, ziemie i rozdali je swoim dzieciom, wnukom, kochankom. Teraz pilnują róż na terenie swoich zamków i mówią o demokracji. Często historycy, którzy obsługiwali tamten system, również teraz są wiodący. — Jak doszedł Pan do takich wniosków? — Nieprzypadkowo byłem bodaj pierwszym, który jeszcze w 1990 roku na międzynarodowym sympozjum poświęconym Hołodomorowi na Ukrainie jasno oświadczył: głód został zaplanowany przez Lenina jako ostateczne rozwiązanie kwestii chłopskiej, a Stalin go wykonał. Miesiąc później w „Silśkich Wistiach” pojawił się artykuł Jurija Szapowała, w którym pisał: „Dzisiaj ogromnym błędem uczciwych i porządnych przedstawicieli ogółu społeczeństwa będzie ufanie nowo objawionym prorokom antyleninizmu, którzy według własnego, bardzo dalekiego od obiektywizmu gustu interpretują Lenina, jego życie, jego idee… Jeśli posłuchać Siadrystego, to już na drugi dzień po rewolucji październikowej zdecydowano, kto powinien zostać zniszczony, kto powinien pozostać przy życiu”. Tam też mowa była o tym, co mówiłem na sympozjum w sprawie stosunku bolszewików do kultury: „On rozważa wokół tego, dlaczego system bolszewicki zawsze występował przeciwko jakiejkolwiek kulturze narodowej. Ale to po prostu nieporozumienie dla człowieka, który choć trochę zna fakty”. Byłem dobrze zaznajomiony z faktami. Przecież widzicie na tej wystawie przerażające tezy Lenina o kulturach narodowych. — Cofnijmy się o kilka dziesięcioleci. Co skłoniło Pana do przejrzenia na oczy, ostrego krytycznego spojrzenia na cały fałsz komunistyczno-sowieckiego reżimu? — W 1960 roku robiłem portret Lenina. Uważałem, że to, jak wtedy mówiono, „najbardziej ludzki z ludzi”. Wczytałem się w jego dzieła. Byłem wstrząśnięty, gdy pisał, że chłopów trzeba rozstrzeliwać lepiej, niż się to robi, „żeby oszczędzać naboje”. Stopniowo zrozumiałem, że terroru bolszewickiego wcale nie wymyślił Stalin. Kiedy pisałem ten portret, poszedłem do wykładowcy katedry marksizmu-leninizmu naszego Charkowskiego Instytutu Rolniczego. On mówi: „Wiesz co, Mykoło, jesteś jeszcze młody, nikomu o tym nie mów. Może kiedyś nadejdą inne czasy…”. W końcu zrozumiałem: wszystko, co nam mówiono o Leninie, to kłamstwo. I kiedy w czasach pierestrojki niektórzy zaczęli „wracać do Lenina”, zobaczyłem, jak bardzo kłamstwo okupowało Ukrainę. „Wracać do Lenina”, który położył fundamenty terroru? Właśnie Lenin wysunął tezę o tym, że masy nie wytrzymają ciągłego terroru, musi on być „falowy”, czyli falami. Albo jeszcze jedno stwierdzenie: im więcej bolszewicy rozstrzelają działaczy religijnych, tym lepiej, trzeba, żeby to zapamiętano na dziesiątki lat. — Badał Pan to wszystko jeszcze na długo przed pierestrojką, w latach 60.—70. To było dość niebezpieczne… — Nie będę zgrywał bohatera. Ale dziwiło mnie, dlaczego ludzie tego wszystkiego nie czytają. W końcu jeździłem z wystawami po świecie, rozmawiałem z ciekawymi osobistościami — emigrantami, dziećmi, wnukami dawnych szlachciców. Zrozumiałem, że po prostu jestem „tępy” i trzeba znać historię. Zrozumienie tego, co było, to najlepszy klucz do zrozumienia tych, z którymi się spotykam. Moi rozmówcy za granicą zawsze pragnęli zrzucić na mnie różne informacje o swoim życiu i swoich rodzicach, opowiadali, jak trafili za granicę. Mówili z takim uczuciem, że jeśli tego nie opowiedzą, będzie im ciężko żyć. Nostalgia — straszne uczucie tęsknoty za ojczyzną, gdzie albo oni żyli, albo ich rodzice, i gdzie nigdy już nie będą żyć. Nostalgia — to coś takiego, co znajduje się poza świadomością. Istnieje nawet takie stwierdzenie, że człowiek, który zna jakąś ważną tajemnicę, nie może umrzeć, dopóki nie opowie jej komuś. Niedawno byłem w Kanadzie. Przez moją wystawę przeszło około 60 tysięcy zwiedzających. Po kilka razy dziennie wysłuchiwałem ludzkich spowiedzi. — I na Wystawach Światowych, w których zdarzało się Panu brać udział, i na innych akcjach za granicą, zapewne byli ludzie z naszych służb specjalnych? — Bez wątpienia, wywiadowcy, agentura. Ale z dziesiątki takich ludzi jeden-dwóch było bardzo poważnymi, którzy myśleli o wiele głębiej niż wszyscy nasi dysydenci. A wśród naszych dysydentów byli narodowi komuniści, z krwi i kości! Czasami wśród czekistów byli państwowcy, którzy rozumieli tragedię narodu, lecz byli oni zamknięci w głębi siebie. Bywając po półtora-dwa miesiące za granicą, widzisz tych ludzi bliżej. — Nie bał się Pan robić i przechowywać tych zapisów, które dotyczyły totalitaryzmu? — Zebrało mi się gigantyczne archiwum, w najstarszych zapisach nawet papier już pożółkł. — Chciało się Panu podzielić tymi badaniami z kimś? — W ogóle trzeba było być ostrożnym. Dzieliłem się, ale nie ze wszystkimi jak leci. Na przykład Stanisław Telniuk, wspaniały człowiek, Petro Zasenko. U mnie ze trzy razy bywał Wasyl Stus, myślę, że poradził mu to Telniuk. W gościach u mnie bywał Stelmach z żoną. Nawet w KGB miałem takich znajomych, z którymi można było podzielić się swoimi badaniami. Był taki Andrij Markowycz Kołomijec, naczelnik ówczesnego szewczenkowskiego KGB, pokazywał mi donosy. Mówił: „Teraz społeczeństwo znajduje się w rękach politycznych prostytutek i bandytów”. — Ciekawe, co też pisali na Pana w tych donosach? — Pisali, że negatywnie wypowiadałem się o kierownikach partii i rządu, zwłaszcza o Breżniewie, Susłowie, także źle — o Hruszewskim, jednym z kierowników Radzieckiej Ukrainy. Przypominam sobie, jak chodziliśmy ze Stusem po Chreszczatyku. On nigdy nie mówił o polityce. Takie było wrażenie, że jak uczeń, taki szczery chłopak. Prędzej mógł mówić o jakimś duńskim filozofie niż o polityce. Kilka razy był u mnie w domu Iwan Kawaleridze, oto z nim rozmawialiśmy bardzo poważnie. Mam ogromną bibliotekę poezji światowej. Swoją drogą, kiedy do syta naczytałem się owej marksistowsko-leninowskiej literatury, to jako odtrutkę zawsze czytałem poezję. Więc daję Kawaleridze książkę poezji Wasyla Symonenki, proszę znaleźć tam jego ulubiony wiersz i postawić obok autograf. Kawaleridze wybrał wiersz „Odejdzie w mrok podłe i podstępne…” i podpisał się: „1968 rok, Iwan Kawaleridze”. I dopisał: „Wam, Mykoło, tacy będą się spotykać jeszcze nie raz, więc zachowajcie spokój”. Tę książkę z taką samą prośbą dawałem Anatolijowi Sołowjanence, Jewheniji Mirosznyczenko, Jurijowi Illience. Na przykład Illenko wybrał wiersz „Ludzie piękni, ziemia jak z bajki…” I napisał mi du- Długość fregaty 3,5 mm to piękne życzenie. Mogłem być szczery z dość wąskim kręgiem bliskich osób. — Pasjonuje się Pan poezją, pisze wiersze. Czy można je gdzieś przeczytać? — Wkrótce ujrzy światło dzienne debiutancki zbiór moich poezji „Chwila”. Od 1953 roku piszę wiersze po rosyjsku i ukraińsku. Poezja to rzecz boska, ma elementy idealizmu, gdyż właśnie w niej zawarte są podstawy świata, o którym marzą ludzie, ale nie mogą go osiągnąć. Na wystawie miniatur ludzie z ogromnym zachwytem czytają poezję, która ją uzupełnia — wiersze poświęcone miłości, śmierci, władzy, nieuchronności kary, przemijalności bytu. Polityka i poezja w moim życiu szły równolegle. Istnieje bowiem taka zasada psychologiczna — kiedy człowiek uczy się czegoś jednego, zamyka się na tym problemie i zawęża swoje myślenie, dlatego trzeba pracować w kilku kierunkach. — Wielki rezonans miała Pana wystawa na rocznicę Hołodomoru, poświęcona tej tragedii. — W Ukraińskim Domu otwierał ją prezydent Juszczenko, potem pokazano ją na całej Ukrainie. Kiedy później była demonstrowana na Węgrzech, ich Związek Dziennikarzy zorganizował mi spotkanie w jednym z hoteli. Było 150 osób, biznesmeni, historycy. Przez dwie i pół godziny odpowiadałem na pytania. Do organizacji wystawy dołączyła się ukraińska społeczność Węgier na czele z Jarosławą Hortini. Właśnie dzięki inicjatywie tej społeczności parlament Węgier przyjął decyzję o uznaniu Hołodomoru na Ukrainie za ludobójstwo wobec naszego narodu. Z sukcesem odbyła się ta wystawa także w Atenach. Byli członkowie parlamentu, ambasadorzy wielu państw, działacze religijni. Wykonałem wielką pracę na rzecz naświetlenia tej tragedii naszego narodu. Ale mimo wszystko, wciąż jestem w jakimś tajemniczym „czarnej liście” badaczy, którą sporządzili ci, co wcześniej byli konsultantami KC Kompartii i KGB. Bez ich przedmowy nie ukazuje się bowiem żadna fundamentalna książka. Na przykład książka o głodzie i terrorze, ale w niej Lenin nie jest wspominany w ogóle. Po prostu niewiarygodne! Można to porównać z tym, jakby najlepszy badacz nazizmu Zbyněk Zeman nie wspomniał w swoich pracach o Hitlerze, albo Ernst Nolte, najsłynniejszy badacz faszyzmu, pisząc „Faszyzm w swojej epoce” — ogromną książkę o włoskim faszyzmie — nie wspomniał w niej Mussoliniego. Niemożliwe! A u nas piszą o terrorze wobec chłopów i nie wspominają Lenina, który uważał, że głównym wrogiem jego ludzi, których przywiózł ze Szwajcarii, są chłopi (80% populacji). Może i teraz żyjemy pod władzą radziecką? Nie zastanawialiście się? Najgorsi z komunistów i funkcjonariuszy KGB, którzy wspólnie z kryminalistami przejęli władzę, teraz używają terminu „stalinizm”. Ten termin wymyślił Trocki, aby usprawiedliwić siebie i Lenina. A nowa „władza radziecka” wciska go w głowy postsowieckich niewolników… Udanie podchwytują go romantycy z zagranicy… Wśród komunistów też byli romantycy, naiwni ludzie. Niektórzy nawet występowali przeciwko działaniom partii. Ich od razu wysyłano na Sołowki albo

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn