Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 12strona oryginału ↗

Kaci

Слово Просвіти, №08 за 2014 рік

Wołodymyr WOJTENKO, profesor Jeśli uznać za możliwe istnienie czegoś ważniejszego od miłości do ludzi, to nie będzie zbrodni, której nie można popełnić, nie czując się winnym. L. Tołstoj Parlamentarny lider „regionalnych” ogłosił, że nie wie, „kto kieruje” akcjami protestacyjnymi na wszystkich majdanach Ukrainy. To prawda: nie można dowiedzieć się, kto kieruje wiosennym wezbraniem wód. Natomiast wszyscy dobrze znają zarówno kierowników kastrowanych zgromadzeń pod niebieskimi flagami, jak i publikę, która się tam tłoczy. Wszystkim znane jest także kierownictwo „Berkutu” („Jastrzębia” itd.); a jeszcze „tituszek”; a jeszcze czarnych sotni, skompletowanych z niedokołysanych wujów z nahajkami i błyszczącymi pagonami. Za wszystkimi i nad wszystkimi stoi antynarodowa klika. To słowo Wikipedia wyjaśnia tak, jakby chodziło nie o dawny termin, a o sytuację na Ukrainie: klika — to nieformalne zrzeszenie, działające wewnątrz struktur państwowych i wykorzystujące ich możliwości do uzurpacji władzy oraz osobistego wzbogacenia. Zawsze centralnymi „klikarzami” są Dyktator i Ochroniarz; obok nich otrzymują swoją działkę Prawnik i Księgowy. A teraz, towarzystwo, wspomnijcie powieść i film „Ojciec chrzestny”, a przekonacie się, że klika — to zalegalizowana mafia. Ironiczny sceptyk Montaigne pisał, że dobrze żyje się w zepsutej epoce: można czuć się porządnym człowiekiem, nie dokładając wielkich wysiłków. To prawda. Wielu Ukraińców drzemało między dwoma Majdanami; budząc się, przeklinali władzę i znów zasypiali — do tego przyzwyczaiła nas radziecczyzna. Wydarzenia we Wradijiwce, których kulminacją stał się pogrom milicyjnego ośrodka przez Tych, Którzy Przestali Się Bać, miały coś powiedzieć ob. Janukowyczowi i ob. Zacharczence, jednak oni niedosłyszeli i niedoCZUli, jednocześnie pusząc się swoją władzą i bojąc się tych, przed którymi się puszą. Amen. 1. „Błędne przekonania przestają być niebezpieczne, kiedy ludzie mogą swobodnie im zaprzeczać” — taką błyskotliwą tezę ogłosili jednym z fundamentalnych zasad demokracji ustawodawcy USA w Akcie o wprowadzeniu wolności religijnej (1786). Właśnie ta idea wyprowadziła na kijowski Majdan pokojowych demonstrantów-protestujących w listopadzie 2013 r. Sytuacja w Kijowie i niektórych innych miastach Ukrainy wkrótce zaczęła przypominać to, co działo się w Rosji po rewolucji lutowej 1917 r.: „doły” politycznie rozwarstwiły się według różnych zasad, jedynie hasło „Precz z ministrami-kapitalistami!” przez pewien czas jednoczyło wszystkich. W takich warunkach liczne partie (oraz ich liderzy) jakby zobaczyły nowe horyzonty. Jednak dla prostego ludu w programach partyjnych okazało się wiele retoryki, a liderzy nie spieszyli się jednoczyć wokół kilku zasadniczych tez. Raczej przez uczucia, a nie przez zrozumienie naród zapragnął robić rewolucję sam. Wszystko to parowało i bulgotało, jak wulkaniczna magma, ale bardzo szybko nabrało organizacyjnej strukturalności oraz ideologicznej akcentuacji. Zrujnowane barykady odbudowywali niemal z taką instynktowną nieuchronnością, z jaką pszczoły budują plastry. Błędnym byłoby utożsamianie armii Machny z „Prawym sektorem”, czy ze zjednoczeniem doświadczonych i zdecydowanych „afgańczyków”, czy z podejrzaną dla mnie „Wspólną sprawą” (w skrócie SS, i to może być pozdrowienie od ubeckiego prowokatora Korczyńskiego) — błędnym byłoby utożsamianie, ale analogie uważam za stosowne. „Późny” niepokojowy Euromajdan przelał miód na serca „klikarzy”. Główny Ochroniarz usłyszał komendę „bierz!” i spuścił ją w dół, a bezkarność przeniosła kaców w stan ciągłego święta. Według mafijnych zasad, tępe okrucieństwo „klikarzy” oraz ich lokajów stało się główną cechą dnia. W tym ob. Janukowycz dogonił gen. Pinocheta, jednak w wielkim (historycznym) rozrachunku bardzo mu ustępuje: generał nie obrastał majątkiem i naprawdę przeprowadził reformę gospodarczą. Dla specjalistów stało się nieoczekiwanym, że tak wielu ludzi w mundurach, którzy przeszli przygotowanie i mają odpowiadać wymogom działalności zawodowej, okazało się zupełnie niekompetentnymi. To jak w ogóle odbywa się dobór na te stanowiska, gdzie ludziom dają broń? Totalitarny syndrom osobowości formuje się, kiedy człowiekowi dają wiele możliwości do działania, a odpowiedzialność bierze na siebie dowódca. Kiedy pojawiają się możliwości do przejawu supermocy (i nie trzeba moralnie za nic odpowiadać), powstrzymać się od zbrodniczych działań jest trudno. Siłowicy — wspólnota zamknięta, ludzie wpływają na siebie emocjami oraz ideami, i co najważniejsze — stosunek do innych nie ma żadnych ludzkich cech: przeciwnicy — słabeusze, ekstremiści, „majdanowcy”, dlatego że czują do nich pogardę. Ale przecież właśnie tak odnoszą się do ludzi organizatorzy i przywódcy mafii — szczególnie na tym etapie kariery, kiedy przejmują władzę państwową i stają się „klikarzami”. 2. Znany na Ukrainie i poza jej granicami były dysydent, a dziś obrońca praw człowieka, S. Hłuzman jeszcze w 2002 roku opublikował materiał analityczny dotyczący tortur na Ukrainie (W ks. „Socjalno-psichołogiczeskije i medicinskije aspekty żestokosti”, Kijów, „Sfera”, 216 s.). Niestety, przez 12 minionych lat sytuacja nie poprawiła się. Euromajdan stał się wydarzeniem, które pozwoliło aparatowi państwowemu, od najwyższych przywódców do najniższych wykonawców, wypluć w biały świat złość i podłość. Zatem największymi strefami stosowania tortur i okrutnego traktowania ludzi były i są następujące instytucje państwowe i zakłady: biura milicyjne i areszty śledcze; internaty dla pacjentów psychiatrycznych i inwalidów Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej; szpitale psychiatryczne systemu MZ Ukrainy; ukraińska armia. Jeśli chodzi o tzw. stróżów prawa, to najokrutniejszymi w stosowaniu tortur były i są obwody doniecki, ługański i dniepropetrowski (nic dziwnego, że właśnie ich wożono do Kijowa). Wszystkie bez wyjątku jednostki Prokuratury Ukrainy nie są zainteresowane, pisał S. Hłuzman, w likwidacji praktyki tortur. Każdy milicjant jest przekonany, że on kategorycznie jest zobowiązany wykonywać rozkazy bezpośredniego przełożonego, a nie przepisy artykułów Konstytucji. Tradycyjny od czasów radziecczyzny nacisk MSW na niższe szczeble w celu fałszowania statystyki (a dobre procenty wykrywalności przestępstw to gwiazdki na pagonach i kariera służbowa) jest nie jedynym, ale ważnym stymulatorem tortur. Wszystko to pozostało w mocy, ale dodali się „berkutowcy” i „tituszki”. Świat za kratami — otchłań, w której wyjadają z siebie duszę i więźniowie, i strażnicy. Tak się zdarzyło, że pracując w Bałchaszu (miedzianej stolicy ZSRR na kościach tysięcy „wrogów ludu”), jeździłem badać dzieci do jednej z kopalń. W kopalniach pracowali „blatniacy”, a w osadzie mieszkało około 50 rodzin — naczelnicy, konwój i ludzie różnych zawodów, którzy odsiedzieli „wyroki” i nie mieli dokąd się udać. Do ostatniej kategorii należał też lekarz o nazwisku Zozula. Był skazany za ukraiński nacjonalizm w 1948 roku po ukończeniu kijowskiego instytutu medycznego, a w rzeczywistości (powiedział kolega) za to, że on Zozula, a nie Kukuszkin. Po krótkiej rozmowie zabrałem się do swojej pracy, ale po jakichś 40 minutach przybiegł posłaniec. Zozulę wezwano do Bałchaszu, a w więziennym baraku N.P. i pilne wezwanie: „Jeden niedouczony przybił gwoździami stopy do podłogi — nie chce, gad, schodzić do kopalni”. Przyszli, poprosiłem o obcęgi i w towarzystwie konwojenta poszedłem do pacjenta. Siedzi w kalesonach na podłodze; stopy w zaschniętej krwi, nad sercem — wytatuowany Stalin, całkiem ładny, tylko jeden wąs dłuższy od drugiego. „Słysz, doktor, a czto u mienia możet byt’?” — „Gangrena, tężec, zakażenie krwi”. — „Ładno, wytaskiwaj eti gwozdi na…” — „Ty zabił, ty i wytaskiwaj”. Podłoga spróchniała, gwoździe szły łatwo. Jod, surowica przeciwtężcowa, penicylina. — „Za czto srok motajesz?” — „Ni za czto. Za krażu”. — „Łuczsze by Christa nakoł”. — „Czjo?” Naczelnik więzienia wyjaśnił, patrząc w okno, że to — protest z powodu anulowania jakichś ulg, formalnie nieprzewidzianych, a kupionych przez więźniów „u szeregowego składu”. Spojrzał na mnie smutnymi oczami: „W etu dyru wsiakuju szwal posyłajut, czestnowo mużyka nie najdiesz”. Bóg raczy wiedzieć, czy sam był porządnym człowiekiem. 3. Czy doczeka się Ukraina sądu nad przywódcami kliki, splamionymi krwią? Oto fragment z protokołów procesu norymberskiego nad nazistowską wierchuszką, w szczególności nad katami, którzy mordowali Białoruś. Oskarżenie: Czy wiadomo wam o istnieniu specjalnej brygady, sformowanej z wypuszczonych na wolność przestępców? Były szef sztabu oddziałów do walki z partyzantami: to brygada Dirlewangera, do której wchodzili przeważnie przestępcy, odbywający karę za bandytyzm, morderstwa itp. Wśród katów było także niemało osób nieobciążonych kryminałem, zwerbowanych w obozach dla radzieckich jeńców wojennych (gdzie głód i choroby metodycznie robiły swoje). Latem 1942 r. kaci Dirlewangera rozpoczęli od tego, że zabili i spalili mieszkańców wsi Borki, a ogółem — ponad 120 tys. ludzi z dwustu chutorów i osad. Czym wyjaśnić, że niemieckie dowództwo tak chętnie zwiększało liczbę swoich łowców ludzi przestępcami? Swoich szumowin w Vaterlandzie Niemcy niszczyli, a kryminalną drobnicę trzymali w obozach pracy. Odpowiedź jest prosta: na okupowanym terytorium bandy katów powstały przede wszystkim dlatego, że zdobywcy nie uważali tubylców za ludzi. Tak byli nauczeni. Według normalnych pojęć między Dirlewangerem a jego „tituszkami” różnicy nie ma, bo i oni, i on służyli i wysługiwali się ochoczo i starannie. W autorytarnych (totalitarnych) krajach człowiek w mundurze automatycznie staje się bestią. Oto, dla przykładu, zeznanie sonderführera komendantury Bobrujska: „Czy braliście udział w spaleniu wsi Kozulicze?” — „Tak”. — „Czy macie wyższe wykształcenie prawnicze?” — „Tak”. — „Za dwa kawałki słoniny, 5 kawałków wieprzowego mięsa i gęś dołączyliście do morderstwa i spalenia prawie 300 ludzi?” — „To prawda. Straszne… Śledczym opowiedziałem całą prawdę”. Dalej sonderführer starannie kłapie językiem, napomykając o swoim przejrzeniu w kwestii nazizmu. Nie chce się o tym ani myśleć, ani pisać, jednak muszę: co by było, gdyby pięciu czy siedmiu „berkutowców”, którzy męczyli rozebranego kozaka na mrozie, miało możliwość, trochę postrzeliwszy, otrzymać słoninę, mięso i gęś? Oni przecież w większości są Ukraińcami… W każdym razie do jednego etnosu należeli i Jezus Chrystus, i Judasz, i ci, którzy (uznawszy Zbawiciela za heretyka) wydali go Piłatowi. Stop! Piłat Żydem nie był, a sama kara — ukrzyżowanie na krzyżu — ma rzymskie pochodzenie. Jest problem… Czytając Powszechną deklarację praw człowieka, ogłoszoną przez ONZ w grudniu 1948 r., każdy Ukrainiec ma możliwość zauważyć, jak długo i jak brutalnie nasze prawa człowieka były łamane. Jednocześnie każdy z nas odczuje niedostateczne odzwierciedlenie w Deklaracji jednej z najważniejszych grup praw — narodowych. Tam, gdzie stykają się prawa człowieka oraz idea samostanowienia narodów, nieustannie migoczą iskry; od nich płonęła, płonie i płonąć będzie wiele ziemi na tej planecie. O prawach narodowych jednostki mowa jest m.in. w preambule Deklaracji: mają być przestrzegane po to, aby nikt nie czuł się zmuszony „powstać przeciwko tyranii i uciskowi”. Ale: dotyczy to i tych sytuacji, kiedy naród nie otrzymał należnych praw narodowych, i tych, kiedy je „przejął”, do swoich dołączając cudze. Paplając o naszym Euromajdanie, rosyjscy „demokraci” pokroju Głazjewa i Żyrinowskiego wrzeszczą o szowinizmie, faszyzmie i banderowszczyźnie, choć powinni trzymać się poleskiego przysłowia (które słyszałem od swojej babci): „Nalałeś w spodnie, to siedź cicho”. Od rzezi w Kazaniu i Nowogrodzie, od „utraty strzeleckiej egzekucji” i rzezi w Baturynie do Sołowek, Sandarmochu, Workuty i Kołymy nasza północno-wschodnia sąsiadka trzyma się dwujedynej zasady: okrucieństwo władzy i służalczość poddanych. Europa przez to kiedyś przeszła i obecnie znajduje się w zupełnie innych wymiarach społecznych. Jednak w relacjach z Rosją udając, że chodzi nie o treść, a jedynie o formę jej polityki (taki, wiecie, „chrzczony niedźwiedź”), zachodni świat stąpa po cienkim lodzie. Na koniec kilka słów o Włodzimierzu Leninie, postać którego w pewnym sensie łączy dwa Imperia Rosyjskie — samodzierżawne i dyktatorsko-bolszewickie. Krótki cytat z książki A. Bielakowa „Młodość wodza” (1934): „1891 rok, głód w Powołżu. 21-letni W. Uljanow — jedyny przedstawiciel inteligencji, który zasadniczo występuje przeciwko udzieleniu pomocy umierającym chłopom. Lenin miał odwagę otwarcie oświadczyć, że skutki głodu — zrodzenie przemysłowego proletariatu — to zjawisko postępowe, gdyż popycha nas ku socjalizmowi”. Po raz pierwszy powołując się na A. Bielakowa w książce „Człowiek i zbrodnia. Moralność oczami lekarza” (Kijów, 1997), ubolewałem nad tym, że „bałwan takiego wodza do dziś stoi w centrum ukraińskiej stolicy”. Dzięki Bogu, już go nie ma. Prawie nigdzie.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn