Strona · s. 6strona oryginału ↗
Gdzie nie brzmi rodzima mowa, tam obczyzna albo niewola
Слово Просвіти, №08 за 2017 рік
Zoja MYCHAJLUK, wieś Witowe, rejon czyhyryński, obwód czerkaski
Państwowość każdego narodu opiera się na trzech filarach: terytorium, samorządzie i tożsamości narodowej, której sercem jest język. Nieskuteczna ochrona choćby jednego z tych filarów prowadzi do okupacji lub kolonizacji państwa. Na Ukrainie nawet w Ustawie Zasadniczej stosunek do języka tytułowego państwa jest dyskryminacyjny, więc jest całkiem prawdopodobne, że Ukraińcy mogą utracić swoją państwowość. Dyskryminacja języka ukraińskiego w Konstytucji przejawia się w następujący sposób: a) Państwo gwarantuje prawo do nauki w języku etnicznym i jego ochronę wyłącznie mniejszościom narodowym (art. 10, s. 53). b) W tekście artykułu 10 Konstytucji zadeklarowano, że językiem państwowym Ukrainy jest język ukraiński. Jednak w tym artykule brakuje potwierdzenia nadania języku ukraińskiemu przywilejów, które dotyczą języka państwowego — obowiązkowej znajomości go przez wszystkich obywateli oraz jego dominacji na całym terytorium Ukrainy. Zatem, jak w epoce kolonialnej, Ukraińcy żyją w środowisku okupacyjnojęzycznym, a na południu i wschodzie kraju wielu z nich do dziś nie ma możliwości uczyć się w swoim języku narodowym, słyszeć jego brzmienia, posługiwać się nim, nawet w przypadku jego znajomości. Przy takiej polityce językowej przejście na język państwowy na terytoriach z zniewolonymi Ukraińcami jest zupełnie niemożliwe, bo aby wymienić wodę w szklance, trzeba wylać tę, która w niej jest. Utrzymywanie okupacyjnojęzycznego środowiska na Ukrainie prowokuje Rosję-imperium do ponownej kolonizacji Ukrainy. Krym i Donbas są już okupowane, a o inne terytoria z zniewolonymi Ukraińcami toczy się wojna. Aby odbić Rosji ochotę do zamachu na niepodległość Ukrainy, warto dbać nie tylko o potencjał gospodarczy i wojskowy, ale także o odrodzenie tożsamości narodowej, przede wszystkim języka ukraińskiego. Moim zdaniem, aby odrodzić język tytułowy narodu ukraińskiego, należy podjąć następujące działania: 1. Usunąć dyskryminacyjne podejście do języka ukraińskiego dopuszczone w tekście Konstytucji. W tym celu w art. 10 powinno być wyjaśnienie, że status państwowy języka ukraińskiego oznacza obowiązkowe swobodne władanie nim przez wszystkich obywateli Ukrainy oraz jego dominację we wszystkich sferach życia społecznego na całym terytorium Ukrainy. Ponadto w tym samym artykule należy połączyć w jednym punkcie gwarancje państwa dotyczące zapewnienia narodowi państwotwórczemu oraz mniejszościom narodowym swobodnego rozwoju, używania i ochrony ich języków etnicznych, a także dostępności nauki w tych językach w placówkach oświatowych.
Do artykułu 10 należy dodać uzupełnienie, że państwowa ochrona nie obejmuje języka okupacyjnego. 2. Przestać nazywać ukrainojęzycznych Ukraińców pochodzenia etnicznego, którzy posługują się językiem okupacyjnym, „ludnością rosyjskojęzyczną”, gdyż tak w radzieckim imperium nazywano ujarzmione kolonialne narody, aby przyzwyczaić je do wyższości nad sobą rosyjskich okupantów, do komunistycznego światopoglądu (zgodnie z którym dyktatura i wojna domowa są zjawiskiem naturalnym) oraz do posługiwania się wyłącznie językiem okupacyjnym, by następnie rozpuścić ich w swoim środowisku jak cukier w szklance wody. Po odrodzeniu państwa ukraińskiego Ukraińcy są znów wolnym narodem, a to, że znaczna część Ukraińców pochodzenia etnicznego wciąż posługuje się językiem okupacyjnym, jest zjawiskiem typowym dla wszystkich krajów postkolonialnych, które nieuchronnie się z niego wyzwalają, by wymazać z pamięci narodu minione narodowe poniżenie. 3. Niezwłocznie przywrócić w dowodach osobistych oraz w aktach rejestru stanu cywilnego (RAGS) zlikwidowaną rubrykę o narodowości obywateli Ukrainy. Ta propozycja jest uwarunkowana następującymi przyczynami: a) Usunięcie z dokumentów obywateli tej rubryki uniemożliwiło wykonanie przepisów Konstytucji, art. 10 ust. 2 i ust. 3, ponieważ rejestracja pochodzenia narodowego ludności Ukrainy została zniesiona. Czy przez to Ukraina nie zamieni się w oczach światowej wspólnoty w wyrzutka i pośmiewisko, które godzi się z dominacją języka okupacyjnego w państwie i jednocześnie niszczy własny język państwowy. b) Wkrótce na Ukrainie odbędzie się spis powszechny, który planowano przeprowadzić już pięć lat temu. Właśnie pod spis powszechny rząd zniósł rubrykę o narodowości obywateli w dokumentach, aby określać ją na podstawie słów ludzi lub języka komunikacji, gdyż przy tak subiektywnej i nieudokumentowanej informacji można bez problemu sfałszować dane o składzie etnicznym narodu Ukrainy. Rząd jednak nie wziął pod uwagę, że język komunikacji (porozumiewania się) i język etniczny (historyczny język rodu od dawnych przodków aż po dziś) nie są jednakowe pod względem znaczenia i odzwierciedlają różne zjawiska społeczne, dlatego nie są wzajemnie wymienne i porównywalne. Zgodnie z zasadami statystyki, aby dane statystyczne spisów o składzie etnicznym ludności były porównywalne, muszą być obliczane jednym sposobem, czyli wyłącznie na podstawie dokumentalnych danych o pochodzeniu etnicznym obywateli. Zatem przed Rządem Wołodymyra Hrojsmana stoi nader trudne zadanie przywrócenia w dokumentach obywateli zapisu o ich pochodzeniu etnicznym. 4. Rewizja obowiązującej ustawy o języku z powodu jej niepełnej zgodności z Konstytucją Ukrainy, Europejską Kartą Języków Regionalnych lub Mniejszościowych oraz Konwencją ramową o ochronie mniejszości narodowych. Obowiązującą ustawę o języku uchwalano w okresie, gdy Ukraina była satelitą Rosji, dlatego całkiem naturalne jest, że jest ona ukierunkowana na nienaruszalność skutków ludobójstwa etnicznego Ukraińców dokonanego przez Imperium Rosyjskie, czyli na to, aby język okupacyjny nadal dominował na Ukrainie. Okupacja przez Rosję terytoriów Ukrainy, gdzie język ukraiński używany był co najwyżej w reklamach i napisach w zagranicznych filmach, pokazała władzom niezaprzeczalną prawdę: tam, gdzie nie brzmią rodzimy język państwowy i etniczny, tam jest obcy kraj i niewola. O tym, jaka powinna być poprawiona ustawa o języku, na łamach pisma „Słowo Proświty” wyczerpująco odpowiedzieli językoznawcy i patrioci Ukrainy Larysa Nicoj, Iryna Farion, Hryhorij Doniec i inni godni szacunku. Być może warto wprowadzić do ustawy o języku również następujące postanowienia: a) Podać definicję pojęcia język okupacyjny oraz stosunek państwa do niego. b) Zatwierdzić przepis, że we wszystkich bez wyjątku szkołach, niezależnie od języka nauczania, takie przedmioty jak: język państwowy, historia, geografia i informatyka mają być wykładane wyłącznie w języku ukraińskim. c) Przyjęty wśród narodów słowiańskich oficjalny i grzeczny zwrot do obywateli „Pan i Pani” (na cześć Pana, Boga Wszechświata) rozpowszechnić na poziomie prawnym również na Ukrainie. 5. Zniechęcić zjaniczarzonych Ukraińców do wspólnego państwa z Rosją-Moskwą, a tym samym do języka okupacyjnego. Potęga Rosji powstała i trzyma się na ukraińskim fundamencie, dlatego Rosja tak zajadle czepia się Ukrainy, aby nadal utrzymywać ją w swoim składzie. Jednak dopóki będzie istniał język ukraiński, zamiary imperium są daremne, ponieważ z językiem związane są pamięć historyczna, jedność, godność, kultura i dążenie narodu do wolności oraz własnego, samodzielnego państwa. Bez przesady, język ukraiński to osinowy kołek dla zniszczenia najbardziej znienawidzonego imperium świata, a niektórzy ezoterycy i mistycy nawet wyrażają myśl, że właśnie to jest boska misja Ukrainy. To, że wielu Ukraińców do dziś posługuje się językiem okupacyjnym, jest przejawem narzuconego im duchowego niewolnictwa (nieuświadomionego uznania wyższości nad sobą narodu-okupanta) i podległości Ukrainy imperialnej Rosji. Dlatego odrodzenie funkcjonowania języka ukraińskiego na Ukrainie ma się dokonywać nie tylko poprzez wykonywanie przepisów Konstytucji i ustawy o języku, ale także przez wpływ na mentalność i podświadomość obywateli, aby znów zaczęli mówić swoim narodo-
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
