Strona · s. 5strona oryginału ↗
Wierzę w zwycięstwo
Слово Просвіти, №08 за 2017 рік
— Iryno Kostiantyniwno, minęły trzy lata od wydarzeń, które poprzedziły wojnę w Donbasie, okupację Ługańszczyzny. Pana zdaniem, co się wtedy stało, dlaczego i czy można było tego uniknąć? — Tej sytuacji, myślę, można było nie dopuścić. W 2014 roku, kiedy separatyści zajęli budynek SBU, należało przeprowadzić operację specjalną, oczyścić ten budynek i na Ługańszczyznę przenieść wojska MSW z innych rejonów Ukrainy. Nie wszyscy wiedzą, że pierwszy sygnał niebezpieczeństwa był nie w marcu, a jeszcze w styczniu 2014 roku. Wtedy rada obwodowa poprosiła donieckich „kozaków” wojska dońskiego o patrolowanie ulic Ługańska. My wtedy wyszliśmy w Ługańsku na Majdan (partie polityczne — „Batkiwszczyna”, „Swoboda” i częściowo Radykalna). Wspierała nas „Proświta”, Wołodymyr Semystiaha wyprowadził na ulicę wszystkich prośwician, oprócz tego było wielu innych patriotycznie nastawionych ludzi. Nasz Majdan rozpoczęło około dziesięciu aktywistów. A na końcu było już około 3 tysięcy. Kiedy rada obwodowa pozwoliła patrolować ulice „dońskim kozakom”, od razu napisaliśmy zawiadomienie do SBU Ługańska z protestem. Przecież ulicami Ługańska zaczęli chodzić uzbrojeni kozacy-bandyci, często pod wpływem alkoholu, z bronią. Nie wiadomo, czego spodziewać się po tych „strażnikach”. Po tym, jak Majdan zwyciężył w Kijowie, w dniu urodzin Tarasa Szewczenki wyszliśmy na demonstrację pod ukraińskimi flagami, bez żadnej innej symboliki. Zebrało się około 3 tysięcy patriotów. Obok pomnika Szewczenki dzieci czytały wiersze, śpiewały. I wtedy pojawił się 5-tysięczny tłum, uzbrojony w kije, metalowe pręty i kastety, i ruszył na naszą pokojową manifestację. Po tym pierwszy raz zajęto Ługańską obwodową administrację państwową. Po kilku dniach udało nam się uwolnić ODA i mnie mianowano pierwszym zastępcą przewodniczącego. Po zajęciu budynku SBU potrzebne były radykalne decyzje. Widzieliśmy, że dogadywać się z terrorystami jest niemożliwe. Moja pozycja polegała na tym, żeby od razu przeprowadzić operację specjalną. Niestety, ja nie decydowałam o tych kwestiach. Przecież wszyscy inni, ci sami regionali, pozostali na swoich miejscach. Zmian kadrowych nie było. Przewodniczącym był wtedy M. W. Bołotskych, jego mianował Kijów jako postać kompromisową. On nie wziął na siebie odpowiedzialności za taką operację specjalną. Po tym obok budynku SBU pojawiło się całe miasteczko. Księża Patriarchatu Moskiewskiego wzywali ludzi do przychodzenia, przynoszenia pomocy. Bardzo wielu ludzi z Ługańszczyzny przyjechało do tego miasteczka, przecież początkowo płacili pieniądze tym, którzy przyjechali wspierać bojowników. Kijowskie władze w sytuację nie ingerowały, choć my stale zwracaliśmy się o pomoc, informowaliśmy, co tutaj się dzieje. Milicja nie podporządkowywała się generałowi Husławskiemu, który próbował coś zrobić, prosił, żeby dano mu wsparcie z innych obwodów Ukrainy. Niewielkie wsparcie przysłano, ale za późno i było to niewystarczające. 80% miejscowej milicji poparło prorosyjskich bojowników, bo obiecywano im wysoką pensję. Niektórzy po prostu zajęli neutralną pozycję. Patrioci byli w mniejszości i nie zdołali przełamać sytuacji. 29 kwietnia obwodową administrację państwową zajęto po raz drugi. Tego dnia zajęto obwodową prokuraturę. Uważam, że to był punkt zwrotny, rozpoczęła się ofensywa prorosyjskich bojowników. Iryna WERYHINA — ukraińska działaczka społeczna i państwowa, polityk. Od 10 maja do 15 września 2014 roku pełniła obowiązki przewodniczącej Ługańskiej obwodowej administracji państwowej. Członkini Narodowego Związku Dziennikarzy Ukrainy. Przewodnicząca Ługańskiej organizacji obwodowej partii „Batkiwszczyna” od 2010 roku. Członkini rady koordynacyjnej społecznej organizacji obrony praw człowieka Ogólnoukraiński ruch „Siła prawa”. Ale samej rosyjskiej armii na terytorium Ługańszczyzny jeszcze nie było. Byli funkcjonariusze FSB, opłaceni ludzie, margines: narkomani, alkoholicy itp. Administrację zajmowali chłopcy o sportowej budowie ciała. Kierował Arsen Klinczajew, deputowany rady obwodowej, prawa ręka Jefremowa, który wspierał buntowników finansowo, to wszyscy wiedzą. Najwyraźniej Jefremow miał nadzieję, że będzie jak w 2004 roku, kiedy odbył się Siewierodoniecki zjazd separatystów. Gdyby wtedy ukarano buntowników, którzy wzywali do nadania Donbasowi odrębnych uprawnień, to nie byłoby też wydarzeń z 2014 roku. Tym razem buntownicy początkowo chcieli, żeby Kijów im znowu oddał Ługańszczyznę, nie ingerował w ich działania, żeby można było znowu rządzić i grabić, jak w poprzednich latach. Ale Putin ograł regionalów i po referendum 11 maja 2014 roku zobaczyliśmy, że Rosja wzmocniła wpływ na Ługańszczyznę. Na referendum niektórzy ludzie szli pod lufami automatów, a wielu dobrowolnie, bo liczyli na zmiany na lepsze. Ostrzegałam każdego mera miasta, że za przeprowadzenie nielegalnych referendów zostaną otwarte sprawy karne. Ale zostały one sfinansowane (pieniądze już napływały także z Rosji) i referenda przeprowadzono. W Ługańsku wtedy już zaczęło działać podziemie, które składało się z prośwician, bo w mieście otwarcie wyrażać swoje poglądy było niebezpiecznie. Pro-ukraińsko nastawionym ludziom odbierano biznes, chwytano ich, wrzucano do niewoli i po prostu niszczono. Rozpoczęło się bezkrólewie i nieład. Otwarcie kadrowi wojskowi z Rosji weszli na Ługańszczyznę na początku czerwca przez rejon krasnodoński, kiedy tam przerzucono mosty pontonowe. Jeszcze przed tym w Antracytowskim rejonowym MSW pod koniec kwietnia zaczęto mężczyznom rozdawać broń, którą przywożono z Rosji. 9 maja Ukraina wprowadziła na terytorium obwodu ługańskiego nasze wojska. Zaczęto budować punkty kontrolne, odzyskiwać swoją ziemię. W lipcu udało nam się uwolnić Rubizhne, Siewierodonieck, Lisiczańsk. Można było iść dalej, ale nie było woli politycznej. W sierpniu 2014 roku kontrolowaliśmy Ługańsk. W rejonie żowtnewym i kamianobridskim Ługańska wisiały ukraińskie flagi, my tam dowoziliśmy pomoc humanitarną. Cztery dni w Ługańsku antyukraińskich sił nie było. Gdyby wtedy nasza armia weszła do miasta, zajęła ten strategiczny obiekt, to odzyskać małą część Ługańszczyzny można było. Ale tego nie zrobiono. — Jak współpracowali z naszymi bojownikami, jak pomagali ludności cywilnej, w szczególności przesiedleńcom?
— W rejonie staniczno-ługańskim trwały zacięte walki, bardzo wielu chłopaków tam zginęło, pomagaliśmy naszym żołnierzom, jak mogliśmy: podwoziliśmy wodę, pomoc humanitarną i tak dalej. Nawet teraz czasami w Kijowie rozpoznają mnie byli żołnierze, dziękują. Jestem wdzięczna batalionowi „Ajdar”, którego bojownicy wyzwalali nasze ziemie, w szczególności miasto Szczęście. Często zwracałam się do Wałentyna Łycholita, a on wraz ze swoimi chłopakami zawoził wodę i żywność bojownikom, którzy wpadli w pułapkę na lotnisku w Ługańsku. Jestem wdzięczna wszystkim, którzy bronią naszej ziemi teraz. Kiedy dzisiaj mówią, że nie można walczyć w Donbasie, nie można zmienić ludzi, nie zgadzam się z tym. Swego czasu zawoziliśmy po tysiąc ukraińskich flag i nam ich brakowało. Prorosyjsko nastawieni zamilkli, patrioci wyprostowali swoje ramiona. Często pytają mnie, jak w 2014 roku walczyliśmy z przemytem. Przecież go wtedy nie było! Trwały gorące działania bojowe, pomagaliśmy wywozić ludzi z okupowanego terytorium. W 2015 roku urządziliśmy w mieście Swatowe obóz dla przesiedleńców. Ludzie z okupowanego terytorium wyjeżdżali tutaj, przebywali kilka dób, a potem my ich bezpłatnie wysyłaliśmy po całym terytorium Ukrainy. Przeprowadziliśmy wybory, niestety, przewodniczącymi rad rejonowych zostali regionali, którzy i teraz są na stanowiskach. To właśnie niepokoi patriotycznie nastawionych ludzi Ługańszczyzny. Widząc taką beznadzieję, wyjeżdżają z tego terytorium, nawet z nieokupowanego. Wyjechało wielu młodych ludzi. Przesiedleńcy również mają problemy. W szczególności taką, że my na Ukrainie, mając oficjalną rejestrację, pracę, płacąc podatki, nie mamy prawa brać udziału w wyborach lokalnych, a nawet na deputowanych do Rady Najwyższej nie możemy głosować na kandydatów większościowych, tylko na listy. Dwa miliony przesiedleńców w ogóle nie mają prawa głosu, bo nie ma odpowiedniej ustawy! Taka ustawa została przygotowana, już 2 lata jest w Radzie Najwyższej, ale deputowani nie mają czasu, żeby za nią zagłosować. To naruszenie praw obywatelskich człowieka. To oburza nawet bardziej niż brak preferencyjnych kredytów dla przesiedleńców. — Jak walczyć z przemytem z okupowanych terytoriów? — Teraz aktywiści blokują połączenia kolejowe w obwodzie ługańskim. Uważam tę decyzję za słuszną. Bo chłopcy z linii frontu opowiadają, że koleją w nocy z okupowanego terytorium wywożą ładunki. Mówią — węgiel. Ale pod węglem może być broń, narkotyki i tak dalej. W tych eszelonach często bywają grupy dywersyjno-rozpoznawcze, które ostrzeliwują nasze punkty kontrolne. Argumentują, że węgiel jest niezbędny dla elektrociepłowni w Szczęściu. To rzeczywiście strategiczny obiekt, ale czy nie można było podłączyć Ługańszczyzny do innego obiektu? W 2014 roku, kiedy zbombardowali podstację w Briance, całe terytorium Ługańszczyzny zostało bez światła, bez łączności komórkowej. Poinformowałam Kijów o sytuacji, że są ranni, chorzy, którzy potrzebują natychmiastowej pomocy. Odpowiedzieli: sami szukajcie wyjścia z tej sytuacji. Tymczasowo podłączyliśmy się do elektrociepłowni w Szczęściu, którą ciągle ostrzeliwują. Trzeba szukać innego wyjścia, myśleć także o tych chłopakach, którzy codziennie giną na linii frontu, broniąc niepodległości Ukrainy. Tymczasem niektórzy dorabiają się na przemycie. Na przykład drewno okrągłe, którego zabroniono wywozić z terytorium Ukrainy, przez punkty kontrolne wysyłają na niekontrolowane terytorium, a stamtąd — do Rosji, z którą walczymy. — Co zrobić, żeby odzyskać okupowane terytoria? — Uważam, że aby odzyskać okupowaną część Ługańszczyzny, musimy pokazać, że na Ukrainie żyje się lepiej. W tym celu trzeba tworzyć miejsca pracy, budować mieszkania dla przesiedleńców i tak dalej. Trzeba również, aby Rada Najwyższa uznała to terytorium za tymczasowo okupowane. I zgodnie z Konwencją Genewską z 1949 roku zapewniać życie na okupowanym terytorium powinien okupant. Żal mi również ludzi, którzy tam mieszkają. Ale półśrodków być nie może. Uznać Rosję za okupanta, mówić nie tylko o porozumieniach mińskich, które zapędziły Ukrainę w ślepy zaułek. Trzeba przypominać o Memorandum Budapeszteńskim, kiedy USA, Rosja, Anglia, a nawet Chiny obiecały zagwarantować integralność terytorialną naszego państwa. U nas niedostatecznie pracuje dyplomacja, bo w Europie wielu nie uświadamia sobie, że mamy wojnę z Rosją, a nie wojnę domową. To nie jest ATO. Łączą nas silne więzi gospodarcze z Rosją. Ale kiedy żądamy od Europy i USA sankcji wobec agresora, a sami kontynuujemy handel, to jest to niewłaściwe. Na przykład przedsiębiorstwo „Motor Sicz” w 2016 roku remontowało samoloty dla Rosji. Niestety, biznes decyduje o wiele bardziej niż interesy narodowe. Jedynym wyjściem z tej sytuacji jest restart władzy, przedterminowe wybory przynajmniej do Rady Najwyższej. Na Ukrainie wojna, a deputowani ciągle jeżdżą odpoczywać, nawet do pracy nie chodzą, na potrzebne ustawy nie wystarcza głosów. E-deklaracje
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
