Strona · s. 1strona oryginału ↗
OGÓLNOUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROZNAWCZY 8 (1112), 25 lutego — 3 marca 2021 Z okazji jubileuszu wielkiej Łesi JĘZYK — BROŃ UKRAIŃCÓW
Слово Просвіти, №08 за 2021 рік
Halyna HNATIUK, członkini NSPU, przewodnicząca organizacji dubieńskiej Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. H. Szewczenki W te mroźne lutowe dni cała Ukraina obchodzi 150. rocznicę urodzin genialnej pisarki, naukowczyni, działaczki społecznej Łarysy Petriwny Kosacz-Kwiatki, bardziej znanej światu pod imieniem Łesi Ukrainki. Prasa, telewizja i sieci społecznościowe obfitują w materiały o jej życiu i twórczości, inicjowane i przeprowadzane są różnorodne czytania, konkursy, flashmoby... To wspaniale, gdy współczesna młodzież czyta spuściznę literacką klasyków, bo odczuwa ich współbrzmienie z wydarzeniami teraźniejszości. Ale czy taka młodzież może wyrosnąć na patriotycznie i narodowo zorientowaną, jeśli z programu szkolnego w ostatnich latach znikają właśnie utwory o charakterze narodowo-patriotycznym? Mam na myśli to, że nawet w radzieckich czytankach był poemat Tarasa „Łesia Ukrainka”. Artystka Łarysa Iwanowa Szewczenki „Hajdamacy”, a w programie współczesnej ukraińskiej szkoły go nie ma. Tak samo nie znajdziecie tam żadnych utworów o Hołodomorze czy UPA... Zniknęły i nie są omawiane powieści Ułasa Samczuka, Wasyla Barki, opowiadanie filmowe Ołeksandra Dowżenki „Ukraina w ogniu”, i ta lista, niestety, z każdym rokiem się wydłuża... Jestem pewna: możemy długo przekazywać naszym uczniom informacje o tym, w jakim postępowym otoczeniu dorastała młoda Łesia Ukrainka, kto i w jaki sposób wpływał na kształtowanie się jej osobowości, jakie gruntowne wiadomości dziewczyna zdobyła dzięki samokształceniu... Ale jeśli te dzieci nie czytają w swoim podręczniku szkolnym dramatycznego poematu Łesi „Bojarynia” czy innych głębokich utworów, a jedynie lirykę pejzażową czy intymną, to daremnie oczekiwać, że kiedykolwiek uświadomią sobie prawdziwą cenę i kierunek jej twórczości. Tak samo daremnie wierzyć, że na przykład udział w nowomodnych kreatywnych konkursach na najlepsze wykonanie rap-biografii pisarki uczyni jej postać ciekawszą dla młodzieży i przybliży ją do współczesności. Epoka zamiany pojęć i sfałszowanych wartości trwa. Przykro, ale od momentu napisania przez Łesię „Contra spem spero!” niewiele w naszym narodzie się zmieniło. Czy usłyszymy dziś, choćby po półtora wieku, prawdziwe słowo tej niezwykle silnej kobiety, którą wielki Franko nazywał „chyba jedynym mężczyzną” na całą ówczesną Ukrainę, zaświadczając tym, że potężna duchowo, była unikalną osobą, wzorem realnego działania nie tylko dla swojej czasoprzestrzeni, ale i dla nas, potomnych? Jestem przekonana: prawdziwym hołdem pamięci Łesi Ukrainki powinno być świadome powrócenie do jej nieukrywanego słowa, codzienna stopniowa praca w budowaniu ukraińskiej państwowości i nieustanne obstawanie przy naszych interesach narodowych. Mykoła TYMCZAK Słowo do Łesi Ukrainki Ktoś zagarniał krwawe srebrniki, Sprzedawszy obcym duszę i wolność. A ty wzięłaś dla siebie na wieki Imię swego cierpiącego narodu. Mówili: rzuć, i radzili: zostaw. Imię ciężkie – nie porywaj się ten krzyż podnieść. A ty weszłaś na światowe wyżyny, Aby siebie za lud swój ukrzyżować. Ogniem świtowym patrzysz z góry Na losową golgotę Ukrainy, Gdzie padają duchowe sztandary Apostołów, co zwali się twoimi. Zmiłuj się, Słoworodzico święta. Chochły spychają słowo na kolana, I modli się przy twoim krzyżu Zapłakana, pełna smutku Ukraina. Zmartwychwstaniemy, zmartwychwstaniemy w końcu! Choć za zwątpienie nas Pan karze. My z twojej delikatnej ręki Wzięliśmy dla siebie „to, co nie umiera”. * * * Gorący Gruzin z miłością dla dumnej Łesi Sztylet przywiózł, aby miała go przy sobie, Aby amuletem służył w dziewczęcym losie I był, niczym wojownikowi, wierny zawsze poetce. Ona przygarniała do siebie ogniem zahartowaną stal. Ostrzyła przy niej obosieczne słowa, niczym ostrza noży. I na Ukrainie, strasząc nimi piśmiennych mężów, Duchową ciemność rozcinała, jak błyskawica w burzę. Niezłomny naród, co potężną rodzi kobietę. Dusza jego czysta w stosach wieków nie spłonie. Nam warto było wznieść na wysokim urwisku Dniepru Nie babę blaszaną, a rodowitą, ze sztyletem w dłoni, Ukrainkę. HALYNA STEFANOWA
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
