Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 16strona oryginału ↗

I znów moja myśl o Mychtodiu…

Слово Просвіти, №08 за 2021 рік

3 marca przypada 95. rocznica urodzin znanego proświcianina, obrońcy praw człowieka i dysydenta, współpracownika Wasyla Stusa, Mychtodia Wołyncia. Jestem szczęśliwy, że dane mi było być blisko zaprzyjaźnionym z tym orędownikiem ducha, redagować i wydać 10 książek jego tragicznych, lecz afirmujących życie wspomnień… Proponuję uwadze czytelników wiersze poświęcone M. Wołynciowi. Mychajło PASICZNYK, poeta, wydawca, zasłużony działacz kultury Ukrainy 1. Sposobów kontaktowania jest wiele, Nowoczesne dotarły już do najgłębszych wsi... Na dwie poczty idą tylko banderole – Na elektroniczne poczty piszą wszyscy. Tak i wygodniej, i prościej, i lepiej, Ale zardzewiała u mnie (ludzie, wiedzcie!) Jest w zaułku osobista skrzynka, W której śnieg i liście zazwyczaj... ...W stylu retro w dzień zimowy piękny Ze skrzynki wyjmuję (klucz krzesze dźwięk) Kopertę prostą. A nadawca wciąż ten sam: Mychtód Wołyneć. Worzel (pow. Irpień). Jak w młodości kiedyś: emocji – morze! Jak radośnie kopertę otwierać! Pismo kaligraficzne, choć i szybko Koledze i przyjacielowi dziewięćdziesiąt pięć... I wy tym zdziwieni – właśnie! Ten człowiek niezłomny i twardy! ...I choć żałosna jesteś – pracuj jeszcze, poczto, Póki orędownik ducha śle listy... 2. Jak oni pisali tutaj – nie wiem. Padał na ich losy wałem las. Drut kolczasty kokardkami ział, Kazamatami szczerzył się komunizm. Mychtód Wołyneć napisał i wydał dziesięć tomów wspomnień o swoim życiu pod wspólnym tytułem “Widziałem piekło na ziemi”, uhonorowany za tę pracę Ogólnoukraińską nagrodą imienia Iwana Ohijenki Jak oni mogli być duchem wolni – Trudno i pomyśleć mi. Z lewej – karcer, z prawej – dom wariatów, Prosto – sosny, a z tyłu – pnie. Lepszy kawał dawali tu psu, Żeby niezawodnie węszył wersy, Razi słuch tragizm aliteracji – Słowicze słowo, Sołowki… Głód pędzili herbatą i kefirem, Łój w pomyjach cuchnących mdlał, Słoninę zalewali tylko za skórę, Żeby trzymać w tonusie niewolników. Kwiaty zwiędły, drut przekwitł Czarnokwiatem… Wszystko legło na dym… Idą przez chaszcze barbarzyńskie do światła Stus, Wołyneć… Ukłońmy się im. 3. “Jeśli nie ja, o Boże, to kto!? – Pytał siebie Wołyneć z Wołynia. Jego imię rzadkie – Mychtód – Wzięły na siebie skrzydła żurawie. Ten wyraj był u niego na odwrót, I poniosła żuraw go w chłód, Bo miał kramolne marzenia i myśli, A do tego dumę słonecznie-chichotną. O komunizmie on komiksy układał, I ten śmiech odezwał się nie radością, a bólem. Za to, że Ukrainę wielbił, Zabrała los u Wołyncia wolę. …Przywiduje się coś w Worzelu, aż strach, Sen wstrząsa, szarpie znowu i znowu, Śliskie i skrzypiące słowo “Ozerłag” Kładzie się na duszę, jak sosna tajgowa. Już i zapomnieć o tym dawno pora, Ale ono wypływa, ciało wzdryga: Brną poobijani przyjaciele do ogniska I przykład ich do pracy powraca… Baraki wcale niepodobne do chat, A jak w nich śni się piecyk w rodzinnej chacie! Po tamtej stronie drutu szczerzą się kaci, Moralni zwyrodnialcy i kastraci. …W Worzelu mieszka teraz Mychtód, I testamentem teraz jest dla niego Przelewać ból w następny tom Życiorysu wielkiego i świętego. 4. Ja do przyjaciela w gości zawitałem. Pies podejrzenie siał ostrym wzrokiem. A Wołyneć łagodnie powiedział: – Pies wielki, ale bardzo dobry… Worzel przychylił się do sosny. Stałem się też bystrzejszy po kieliszku: Złamany u Mychtodia wskazujący, A przednia łapa – u owczarka. Jak mogło to stać się i kiedy, Że u nich pokój w Worzelskim lesie?! Wrogami przecież zażartymi byli Pies sowiecki z nacjonalistą. …Ziały cierpko niebiosa, Zachód był, jak buraczana braga, I szczerem drapieżnym tego psa Szczerzyły się mrozy Ozerłagu. Biegł i padał zek, i sił nie miał, A owczarek w ślad ogniem płonął. To Mychtód jej łapę połamał, A ta suka palec jego zjadła. Na pożegnanie mówi przyjaciel: – Przychodź! – A ja sierść gładzę odważnie, I siedzą – owczarek i Mychtód, Starością pogodzeni i – dobrzy… 5. On – Ukrainy wierny syn, Wołyneć on do dna krwi… W jednym nazwisku zlały się Dwa słowa – Wola i Wołyń. 6. Jego życia etapy przeklęte Po jesieni i po wiośnie Przekazywały z łap do łap Psiludzie w noce i dnie. Kiedy już zaświaty śniły się I nie wyłaziła pokuta z warg, – Komunistyczno-carska łaska Zmieniła rozstrzał na tajgę. Obrzydliwe prochy i parosze Roztopiły się w losie, jak dym, Jest dom w sosnach – pełna czara, Przegoniło szczęście ból biedy. Lecz wciąż przeszłość doskwiera, W podświadomości siedzi: W Worzelu on zasypia, A w Ozerłagu drżąc śpi… Nie urywa spowiedź nici W najcięższych jego książkach, On długowieczny, bo strażnik Strasznej prawdy o GUŁAG-u… Centralny zarząd OTW “Proświta” imienia T. Szewczenki, redakcja “Słowa Proświty” szczerze witają najstarszego proświcianina Ukrainy Mychtodia Iwanowycza Wołyncia z 95-leciem! Wiele lat, błogich lat! Bądźmy razem! P R Z E D P Ł A T A—2 0 2 1 Koszt przedpłaty TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA “PROŚWITA” (z dostawą i kosztami pocztowymi):

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn