Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 8strona oryginału ↗

Mykoła ZEROW (1890—1937) Meteoryczny ślad

Слово Просвіти, №09 за 2012 рік

Opracował i jest autorem studiów literacko-krytycznych, laureat Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki Wołodymyr BAZYLEWSKI Kto wiedział, że aż dotąd do lat smutku i pracy Te lekkomyślne dni, ułamki burzliwych lat, Wyciągną złoty, meteoryczny ślad? M. Zerow Czysty czwartek I abie pitel wozłasy…* Świece i ciepły zaduch. Z wysokich chórów Rozbrzmiewa śpiew tęsknoty i beznadziei; Wokół nas — kaci i kustodze, Sanhedryn, i cezar, i pretor. To smutny wzór naszego losu, To nam ku przestrodze pieje kogut, Dla nas na dziedzińcu ognisko się tli I sług huczy arcykapłański chór. I ciemny szereg ewangelicznych historii Brzmi jak ciąg subtelnych alegorii O naszych podłych i skąpych czasach. A za drzwiami, na cmentarzu, w przedsionku Wiosna i dzwon, dziecięce głosy I w wilgotnym powietrzu wilgotne gwiazdy. 29.06.1921 ____________ * “I zapiał wtedy kogut” (cerkiewnosł.) Oi Triakonta O. F. Burghardtowi A wokoło pustka, jak łodyga, jak nać… Wy pamiętacie: w dni trzydziestu tyranów Była ta sama szalona pora: Bezgłośny Pnyks, bezludna Agora I bezgłosie sądu i prytanów. I tylko czasem, niby jakaś mara, Jeszcze odzywał się śmiech Arystofanów, tysiącleci. Wszystko, co stworzone przez Zerowa, naznaczone jest znakiem niezmordowanej samodzielnej myśli. Jego prace literaturoznawcze — to owoce gruntownego wykształcenia i szerokiej wiedzy. Jako pedagog Zerow nie miał sobie równych. Jego wykłady gromadziły liczne audytoria, cieszyły się wyjątkowym powodzeniem. Posiadając fenomenalną, frankowską, według określenia Rylskiego, pamięć, zadziwiał słuchaczy cytowaniem cudzych tekstów — poetyckich i prozatorskich. Jego artykuły krytyczne o współczesnych są zdumiewająco przenikliwe i nie straciły na znaczeniu nawet dziś. On chyba jako pierwszy w sposób dowodowy przemyślał to, co sam nazwał asocjacyjnym symbolizmem Tychyny. Wskazał na “to przelotne, niejasne, momentalne, raczej odgadywane niż widziane lub słyszane, obok czego obojętnie przechodzi Nawsykaia Kijów ' tradycja P. Fyłypowyczowi Tam dzikim kwiatem rozkwitła miłość, I wszystko we krwi — hełmy i tiary. A z wodociągu przepowiednią kary Grzmią gromy niepowściągliwych mów… Jokanaan!.. Nie jasny szum dąbrów, — W jego słowach pustynia i pożary. I Salomea!.. Jeszcze dziecko (dziecko!), A pije straszny, zatruty napój I tylko miecz i pomstę przywołuje. Duszo moja! Uciekaj na statek, Płyń tam, gdzie wśród białych skał Smukła, niby promień, czysta Nawsykaia. 18.06.1922 …delikatna Nawsykaia, Smukła córka feackiego króla. M. Rylski Feacki kwiecie, serce Nawsykai, Jak promień słońca na piasku morskim! Przed tobą ubogi pielgrzym I morze purpurowe i bezkresne. Twój królewski gest zwołuje szybką zgraję Służebnic, przejętych strachem niemym, I urody i godności strugowy nimb Nad czołem delikatnym i dziecięcym jaśnieje. A Odyseusz stoi i, sam nie swój, Pod czarami strzelistych brwi i rzęs Gotów zapomnieć bezmiar mąk i smutku: Jasna, uzdrawiająca, niby żywa rosa, Różowym pluskiem Helleńskiego morza Śmieje się do niego radosne Piękno. 15.09.1922 Nikt twoich nie zaprzeczy praw. Tak, pierwszy świat osiągnął twoje wysokości; Do ciebie cisnęli się wojowniczy Goci, I Danparstadt z puszczy wyglądał. Tu bił się Norman, i lacki Bolesław Szczerbił miecz o Złote Wrota; O tobie brednie plecie Lassota I Levasseur de Beauplan bajki układał. I w nasze dni zachowałeś czar-truciznę: W tobie rozbili obóz aspanfuty — Kują, i mielą, i dziwią świat. Tu i Tychyna, głośny i młody, Życiodajnie tworzył duszą dawny mit I “Pługa” prowadził w słoneczne komuny. 1923 poezję bliskiego mu Rylskiego, w szczególności zdiagnozował jego źródła. Dziwi, że z nie mniejszą przenikliwością przeczytał on i “proletariackiego” Sosiurę: “Jakiś pierwotny Adam z radością pierwszego poznania i pierwszego nazywania chodzi po mieście i uważnie przygląda się wszystkiemu, co przywykły widzieć i nie zauważają obojętne oczy”. Tak krytyk oddawał należne spostrzegawczości Sosiury-epika, autora poematu “Taras Triasyło”. Zuchwały polemista, Zerow chyba jako jedyny podał rękę Chwylowemu wtedy, gdy ten był totalnie bity przez krytykę za artykuł-wezwanie do orientowania się na Europę, czym, rzecz jasna, ściągnął ogień i na siebie. Nie zestarzał się Zerow i jako tłumacz rzymskich klasyków. Aby upewnić się w tym, że to żywa Brama Zaborowskiego I Nie, nie butny, syty hetmanat, Nie bogacz — pułkownik brzuchaty, — Ją postawił oczy czarować Pokorny w riasie mecenas. Silił się on, zamiast żebraczych łat, Ubrać górę w złoto i szkarłaty, I stromodachowe wyrosły pałace Wśród poleskich gontem bitych chat. Nauk kochał on blask szczerozłoty I szkołom oddawał swoje troski, I był światłem, szczodry i błogi. W dni najazdów, drapieżne i brutalne, Święty przepych panagii On zapominał dla książek i przyborów kreślarskich. 1930 28 sierpnia 1914 Z białych chmur, z jedwabnych zasłon Patrzył księżyc na ściernisko i pole; Nizinami mgła ścieliła długie połacie I świecił cerkwi wycinany karton. Step rozpełzał się bez miary i przeszkód, Nad nim sklepiało się niebo białoczołe, Dzwoniły dzwonki, i Hulajpole W dół zstępowało, owinięte w sen. Myślałem: “Stepie! Za twoim progiem Co na dzień dobry oddasz moim trwogom? Ponura pustka? Ciemność gorzka? Czy będzie dzień, i światła szybkie odłamki Zagrają niebieskim uśmiechem stawu Na żółtym dnie zapadniętej belki?” 1.03.1933 Wergiiliusz Chłop z Mantui, powolny i śniady, Z dzieciństwa delikatnego kołysany wsią, Wywyższył kij, i pług, i miedziany hełm, I wzniósł się do szczytów niesłychanej sławy, Bo przez ogień i dym waśni zardzewiały Zobaczył lepszy wiek i zaśpiewał psalm, Jak odpoczywa świat pod cezarskim orłem W łagodnym jarzmie nieśmiertelnego państwa. Ten czas minął — i Rzym, i cezarów dzieła Ręka historii do trumien powlokła, Gdzie śpią wszystkich czasów iluzje i korony.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn