Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 6strona oryginału ↗

Propagujemy wartości narodowe

Слово Просвіти, №09 за 2017 рік

Ołeh PUSTOWHAR, członek Zarządu Połtawskiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki. Połtawskie obwodowe zjednoczenie Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” przekazało żołnierzom wojny rosyjsko-ukraińskiej książkę poświęconą Iwanowi Frankowi. Połtawscy proświcianie przekazali żołnierzom frontu wschodniego oraz uczniom połtawskich szkół nowe wydanie Połtawskiego OZ Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” z serii „Biblioteczka Oświatowa”, poświęcone znamiennej dacie, którą obchodzono w ubiegłym roku — 160. rocznicy urodzin Iwana Franki. Publikacja stała się również prezentem dla uczestników „Igrzysk Bohaterów” — zawodów sportowych w crossficie „Siła narodu”. Ten ogólnoukraiński turniej sportowy w Połtawie odbył się z udziałem ciężko rannych podczas działań wojennych wojskowych, którym amputowano nogi lub ręce, albo którzy zmuszeni są poruszać się na wózku inwalidzkim. Epigrafem do wydania stały się słowa Iwana Franki: „Nie pora, nie pora Moskalowi i Lachowi służyć! Dopełniła się Ukrainy krzywda stara, nam pora dla Ukrainy żyć. Nie pora, nie pora, nie pora w rodzinny dom wnosić rozdor! Niech przepadnie niezgody przeklęta mara! Pod Ukrainy jednoczmy się sztandar!”. Opracował wydanie i napisał do niego przedmowę deputowany Rady Najwyższej poprzednich kadencji, dysydent-szestdziesiątnik, przewodniczący Połtawskiego obwodowego zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki Mykoła Kulczynski. „Publikując „Skrzydło sójki”, chcę, aby przede wszystkim młodzież zobaczyła Iwana Frankę nie tylko jako rewolucjonistę, wybitnego poetę, błyskotliwego publicystę, naukowca, wielkiego pracownika na ukraińskim niwie, Kamieniarza, którym on bez wątpienia był, ale także jako błyskotliwego prozaika, który potrafił głęboko zajrzeć w ludzką duszę i to, co zobaczył, przekazać ludziom. Wydanie przeznaczone jest dla młodzieży, a jego celem jest świadczenie współczesnemu pokoleniu o kolosalnym bogactwie literatury ukraińskiej. Opanować całe to bogactwo, przyswoić jego ideowe, emocjonalne, estetyczne, filozoficzno-kulturowe wypełnienie w taki sposób, aby stało się ono nieodłączną częścią światopoglądu współczesnej ukraińskiej młodzieży — to nadcel zbioru „Skrzydło sójki” — zaznaczył w przedmowie szef prośwician Połtawszczyzny. „Nasze towarzystwo wniosło swój skromny wkład w obchody jubileuszu Franki, wydając tę książkę i nazywając ją „Skrzydło sójki” od tytułowej noweli Iwana Franki. W zbiorze zamieszczono fotografie pisarza, cytaty o nim. Jeśli Szewczenko to zjawisko ukraińskiego uczucia, to Franko to zjawisko ukraińskiego intelektu. Wielkość jego polega na tym, że przezwyciężył swój czas, siebie, niezwykle ciężkie okoliczności swojego życia, idee tamtego czasu” — opowiedział połtawskim dziennikarzom Mykoła Kulczynski. „Skrzydło sójki” pomieściło utwory ukraińskich pisarzy oraz działaczy społeczno-politycznych. Oddając hołd Iwanowi France, zbiór rozpoczyna się fragmentem jego poematu „Wielka rocznica”. Połtawszczyzna literacka reprezentowana jest przez piękną prozę Hryhora Tiutiunnyka oraz fantastyczne opowiadanie „Król Mahan” autorstwa pierwszego przewodniczącego Połtawskiego miejskiego towarzystwa „Proświta” (1917 rok) Hryćka Kowalenki. Zamieszczono także opowiadanie „Dziewczynki” naszej współczesnej, znanej ukraińskiej pisarki Oksany Zabużko oraz noweli redaktorki ogólnoukraińskiego tygodnika kulturologicznego „Słowo Proświty” Lubow Hołoty. Podano utwory 23 pisarzy i publicystów — zaledwie cząstkę tego ogromu literatury ukraińskiej, który stworzony został dla nas przez najlepszych synów i córki naszego narodu. Wśród autorów, oprócz Iwana Franki — opowiadania i nowele Stepana Wasylczenki, Mychajła Kociubynskiego, Ołeksy Riznykiwa, Bohdana Łepkiego, Wasyla Stefanyka, Jewhena Hucała, Borysa Antonenki-Dawydowycza, Ludmyły Staryckiej-Czerniachiwskiej, Mykoły Chwylowego, Bohdana Żoldaka, Jurija Kosacza, Mykoły Chwylowego. Publicystyka reprezentowana jest przez aktualny do dziś esej Iwana Bahrianeho „Dlaczego nie chcę wracać do ZSRR” oraz nie mniej aktualne wystąpienia Wiaczesława Czornowoła i Jewhena Swerstiuka na Międzynarodowym kongresie więźniów politycznych reżimów komunistycznych, który odbył się w 1993 roku w Kijowie. „Zebraliśmy te utwory w jedną książeczkę, aby godnością pisarską, narodową i ludzką dorównywały wielkości Iwana Franki” — podsumował Mykoła Kulczynski na prezentacji książki. Anatolij KOWALCZUK. Na początku lutego br., jak i w poprzednich 10 latach, przedstawiciele organizacji społecznych (przede wszystkim Związku Oficerów Ukrainy, Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki, zjednoczenia ukraińskich kozaków, weteranów, uczestników ATO, wolontariuszy) uczcili pamięć Bohaterów Trubeża. Tak nazywamy tych ponad trzystu kozaków-mieszkańców lewobrzeżnej Kijowszczyzny, którzy na początku lutego 1919 r. dobrowolnie wstąpili w krwawy bój przeciwko moskiewsko-bolszewickiej bandzie na brzegach rzeki Trubeż (nieopodal wsi Korżi w rejonie barysziwskim obwodu kijowskiego). Ceną swoich żyć na dwie doby zatrzymali natarcie wroga na Kijów. Dzięki temu Dyrektoria mogła ewakuować swoje instytucje ze stolicy. Nie powiódł się zamiar wroga nagłego zajęcia Kijowa, aresztowania i zniszczenia ukraińskiej władzy. Doznały klęski plany kremlowskich agresorów ogłoszenia całemu światu, że naród ukraiński, poddawszy się kłamliwej bolszewickiej propagandzie... Mykoła Kulczynski prezentuje nową książkę “Ołeksa Tychyj — dysydent i prawdziwy doniecki Ukrainiec”. Taką nazwę miał wieczór pamięci, który zorganizowali pracownicy Połtawskiej Obwodowej Biblioteki Uniwersalnej im. I. Kotlarewskiego z okazji 90. rocznicy urodzin Ołeksy (Ołeksija) Tychyja — wybitnego bojownika o niepodległość Ukrainy i jej tożsamość narodową, znanego językoznawcy, jednego z założycieli Ukraińskiej Grupy Helsińskiej, obrońcy praw człowieka, więźnia politycznego komunistycznego reżimu, poety, pedagoga. Na wydarzenie przybyli aktywiści Połtawskiej Obwodowej Organizacji Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” oraz Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, uczniowie połtawskich szkół, studenci. Honorowi goście wieczoru opowiedzieli historię życia Ołeksy Tychyja i przypomnieli o obecnym wyczynie bojowników o niepodległość — żołnierzy wojny rosyjsko-ukraińskiej, którzy polegli za Ukrainę w Donbasie. Ołeksa Tychyj urodził się w 1927 roku w obwodzie donieckim, zmarł w 1984 roku w rosyjskiej Permi. Oddał życie za ukraińskie słowo. Z powodu swoich przekonań polityczny dysydent spędził prawie 17 lat za kratami. W więzieniu Ołeksa Tychyj mimo wszystko zbierał i przesyłał na wolność materiały do samizdatu. “Jestem rodowitym mieszkańcem Donbasu. Mam 46 lat od urodzenia. Uczyłem się w radzieckich szkołach, ukończyłem wydział filozoficzny Uniwersytetu Moskiewskiego im. Łomonosowa. Pracowałem w szkole, w fabryce, siedziałem w więzieniach i obozach” — pisał o sobie Ołeksa Tychyj. Wspomnieniami o walce ukraińskich dysydentów z reżimem radzieckim w latach 60.—90. ubiegłego wieku podzielił się przewodniczący Połtawskiej Obwodowej Organizacji Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” Mykoła Kulczynski. On również w czasach radzieckich był dysydentem-więźniem politycznym. “Sam ruch dysydencki jest unikalny w historii świata, kiedy rosyjskie imperium bolszewickie surowo prześladowało wolnomyślicielstwo, wprowadzało tajnych współpracowników do wszystkich możliwych środowisk. Żadnego słowa wtedy nie można było powiedzieć, żeby nie dowiedziało się KGB, a nagle pojawiają się ludzie, którzy na głos mówią o sprawach narodowych: wolności, wyzwoleniu, ukraińskiej kulturze” — opowiedział Mykoła Kulczynski. “Musimy cenić takie ofiary i nie wyrzekać się ojczystego języka. To właśnie światło tych ludzi — dodaje — rozjaśniało ciemną chmurę moskiewskiego zniewolenia, w którym w tamtych czasach żyli Ukraińcy. Dlatego ich wkład w zachowanie języka ukraińskiego jest nieoceniony. To dziedzictwo, twórcze dziedzictwo ukraińskich uczestników ruchu oporu, dysydentów, ukraińskie społeczeństwo musi przyswoić, przepuścić przez siebie, wtedy nigdy nie będziemy mieli Krut, tragedii, nigdy nie będzie porażek, katastrof. Bo te ukraińskie wartości będą wchłaniane w duszę i serce z mlekiem matki”. Ołeksij Neżywyj, zastępca przewodniczącego obwodowej organizacji Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, literaturoznawca, naukowiec, doktor nauk filozoficznych mówił o znaczeniu odrodzenia języka ukraińskiego: “Niektórzy nim gardzą, niektórzy zapomnieli, niektórzy nie używają go, bo ten język dla mieszkańców Połtawy nie zawsze jest prestiżowy. Tak jest nie tylko dzisiaj, tak było i za czasów Iwana Kotlarewskiego, kiedy pięciotysięczna Połtawa stała się miastem gubernialnym i po to, by nosić ładne guziki z carskim orłem, trzeba było przede wszystkim zapomnieć ojczysty język. Właśnie o tym pisał, właśnie to wycierpiał Ołeksa Tychyj. Żył po to, by żył naród ukraiński, by naród wyrażał się w ojczystym języku, by najwyższym stopniem wyrażenia narodu była państwowość — nawiasem mówiąc, to jedna z głównych myśli w twórczym dziedzictwie, w ideach Ołeksy Tychyja”. Organizatorzy wieczoru pamięci zaprezentowali materiały informacyjne, książki oraz zademonstrowali fragmenty filmów dokumentalnych o Ołeksie Tychyju. A tymczasem władza po raz kolejny nie wzięła udziału w uczczeniu aktywnych uczestników Ukraińskiej Rewolucji 1917—1921 lat na lewobrzeżnej Kijowszczyźnie. Nie robi ona nic dla wykonania Dekretu i innych aktów, skierowanych na realizację jego postanowień. Takie ignorowanie przez bezinicjatywnych urzędników swoich obowiązków służbowych to nic innego jak świadomy sabotaż ważnych aktów normatywnych Prezydenta i Rządu. Zatem wychodzi na to, że Dekrety Prezydenta Ukrainy i rozporządzenia Gabinetu Ministrów Ukrainy wykonujemy my, przedstawiciele patriotycznej społeczności, a nie wyznaczeni przez głowę państwa czy wybrani przez wspólnotę urzędnicy. Jesteśmy głęboko przekonani: nadszedł czas, aby na szczeblu państwowym uznać, że uczestnicy lutowej bitwy nad Trubeżem — mieszkańcy Boryspola, Worońkowa, Baryszówki, Berezań i wielu okolicznych wsi — powtórzyli wyczyn Bohaterów Krut. Dlatego zasługują na to, by w miejscu bitwy postawiono im pomnik. Ale nie za 2 lata z okazji 90. rocznicy bitwy, a już w tym roku. I my go postawimy! Przypomnę czytelnikom. Na własny koszt jeszcze w 2010 r. wykonaliśmy i ustawiliśmy za zgodą władz we wsi Worońków w rejonie boryspolskim znak pamięci ku czci kozaków Worońkowskiej sotni (na brzegach Trubeża poległo ich ponad 70 osób), metalowy krzyż na grobie zabitego przez komunistów worońkowskiego atamana Iwana Czerpaka. 14 października 2016 r. (święto Opieki Matki Bożej, Dzień Ukraińskiego Kozactwa i Dzień Obrońcy Ojczyzny) na placu przy dworcu w osiedlu typu miejskiego Baryszówka odsłonięto znak pamięci ku czci uczestników bitwy nad Trubeżem (w bitwie zginęło ponad 30 mieszkańców tego miasteczka). Na wiecu, który odbył się przy znaku pamięci, kozacy w Baryszówce podjęli decyzję o zwróceniu się do Prezydenta Ukrainy jako głowy państwa i gwaranta Konstytucji z prośbą o zapewnienie wykonania w pełnym zakresie wspomnianych tutaj i wszystkich innych jego dekretów przez wszystkich urzędników na całym terytorium Ukrainy.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn