Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 15strona oryginału ↗

Apostolska niwa Leonida Toćkoho

Слово Просвіти, №09 за 2017 рік

Zasłużony artysta Ukrainy, członek rzeczywisty Ukraińskiej Akademii Architektury, artysta monumentalista i artysta konserwator Leonid Hryhorowycz TOCKYJ obchodził 85. rocznicę urodzin. odtworzył unikalną mozaikową ikonę Bogurodzicy w technice bizantyjskiego murowania dla fasady Złotej Bramy. Taka ikona „Bogurodzicy Nikopei” zdobiła wjazd do miasta Jarosława Mądrego (X–XI w.), lecz zaginęła. Przez długie lata nisza nad kutą bramą pozostawała pusta. Wreszcie w zeszłym roku, w maju, w Dniu Miasta, ikonę z kosztownej szkliwionej mozaiki o wymiarach 1,4 x 1,5 m uroczyście umieszczono w niszy nad Złotą Bramą. Artysta niemal całe życie pracuje z ikonami. Jego wyjątkowe cechy ludzkie — wysoka kultura duchowa, nadzwyczajna szczerość, wiara w prawdę i dobro — określiły jego drogę w sztuce. Całą swoją twórczość poświęcił Bogu i ludziom. Jedną z pierwszych samodzielnych prac Tockiego była praca pod kierunkiem H. Synyci, założyciela narodowego kierunku kolorystycznego w malarstwie monumentalnym, nad wystrojem wnętrza delikatesów w mieście Oleksandrija. Kolejną pracę w Kijowie, nad wystrojem wnętrz Instytutu Fizyki Teoretycznej NAN Ukrainy (1970 r.), Tocki poświęcił tematyce pogańskiej Rusi. Hole hotelu instytutu ozdobiły ceramiczne panneau ze znakami słonecznymi, starożytnym kapiszczem drewnianych bożków z wojowniczym Perunem na czele. A do mozaikowej kompozycji „Kyj, Szczek i Choryw”, która znajdowała się w przytulnej sali hotelowej, prowadził otwór drzwiowy, ozdobiony cytatem z kroniki „Powieść minionych lat” o założeniu Kijowa. Wiele dzieł przy zagospodarowaniu terenu i budynków sanatoriów „Berdiańsk” i „Lazurnyj” w latach 1972–1975 również zainspirowano tematami z dawnej przeszłości Ukrainy. Surowo stoją, ściskając broń, kozackie starszyzny na brzegu Morza Czarnego. Bronią świętego Dniepru-Sławutycza, swoich duchowych świątyń — cerkwi prawosławnych. Ta kompozycja „Rada kozacka” (tempera, inkrustacja słomką) na temat Zaporoskiej Siczy zdobiła sanatorium „Berdiańsk” w 1972 roku. Mozaikowe panneau „Chwała życiu”, zainspirowane motywami ukraińskich ludowych malowideł (sanatorium „Lazurnyj”, 1975 rok), cieszy oko pięknem naturalnych form i harmonią kolorów. Przedziwne ptaki śpiewają chwałę życiu wśród różnobarwnych kwiatów. A centralny fantastyczny kwiat, od którego rozchodzą się promienie jak od słońca, staje się uosobieniem całego wszechświata. Lata 90. XX wieku podarowały Leonidowi Hryhorowyczowi spotkanie z unikalnym zabytkiem architektury — budynkiem dawnego Połtawskiego Gubernialnego Ziemstwa, zbudowanym w stylu ludowym przez Wasyla Krychewskiego jeszcze w 1908 roku. Ten „kwiat w kamieniu”, który dał początek stylowi „ukraiński modernizm”, był bogato zdobiony płytkami ceramicznymi, majolikami, ornamentalnymi wstawkami, a jego wnętrza malowali wybitni artyści S. Wasylkiwski i M. Samokysz. Tockiemu trzeba było odtworzyć malowidła sali posiedzeń, prawie zatracone przez wiele lat. W 1997 roku wspaniałe obrazy olejne S. Wasylkiwskiego „Kozak na stepie”, „Czumacki szlak Romodanowski”, „Wybór pułkownika Martyna Puszkarja” na ścianach sali, dekoracje malarskie plafonu, odrodzone przez utalentowane ręce mistrza, w całym swoim pierwotnym pięknie stanęły przed widzami. Unikalny zabytek kultury Ukrainy znów ożywiono i przywrócono z niebytu. Lata pracy Tockiego nad mozaikowym wystrojem Soboru Michajłowskiego Złotokopułowego (1999–2001) — to czas głębokiego wnikania w duchowy świat świętych, zachwytu ich czynami w imię wiary i szczęścia ludzi, to przynależność do wysokich ideałów, wzloty myśli i uczuć. To doświadczenie poszerzyło światopogląd, wzbogaciło duchowo. Apostołowie wiary i apostołowie ukraińskiej kultury. Taką paralelę przeprowadził Leonid Hryhorowycz, pracując nad cyklem mozaikowych portretów wybitnych postaci historycznych i kulturalnych, które swoim życiowym czynem ukształtowały świadomość narodową, stworzyły państwo Ukraina, rozsławiły jej unikalną kulturę. Wykonane z kosztownej jaskrawej szkliwionej mozaiki (71 x 71 cm) mozaikowe portrety Tarasa Szewczenki, Hryhorija Skoworody, Bohdana Chmielnickiego, Jarosława Mądrego, Mychajła Hruszewskiego i wielu innych stworzyły lśniącą galerię „Ukraińskich apostołów” Leonida Hryhorowycza Tockiego (lata 2000).

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn