Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 4strona oryginału ↗

Pielęgnować wolę Ojczyzny

Слово Просвіти, №09 за 2021 рік

HISTORIA WIELKIEGO NARODOWEGO ZWYCIĘSTWA – Panie Romanie, rok 2020 zmienił wiele zwyczajnych rzeczy w naszym życiu. Co dla Pana osobiście stało się największym wstrząsem? – Najbardziej przeżywam to, że w ostatnim czasie na Ukrainie umacnia się dominacja tego, co społeczne, nad tym, co narodowe, praw człowieka nad prawami narodu. Problemy społeczne wypychają ukraińską kulturę na margines. Jeśli w latach 90. i 2000. cieszyliśmy się i wręcz upajaliśmy szczęściem poznawania ukraińskiej kultury, której oceaniczne głębiny niespodziewanie się przed nami otworzyły, to teraz siły, które próbują uczynić Ukrainę nieukraińską, wypchnęły na peryferie pieśni ludowe, w tym kozackie, hajdamackie, upowskie, wypchnęły w ogóle ukraińską heroikę epoki Chmielniczyzny, Hajdamaczyzny, epoki Ukraińskiej Republiki Ludowej, epoki Ukraińskiej Powstańczej Armii, wypchnęły na pobocze działaczy narodowych, których głosu prawie nie słyszymy. Kwintesencją gnębienia tego, co narodowe, jest moim zdaniem transmisja w kanale publicznym radia o wyzywającym tytule „Prawa człowieka ponad wszystko”. To w czasie, gdy Ukraina krwawi w walce przeciwko imperialnej Rosji, gdy naród ukraiński jeszcze nie wywalczył swojego państwa narodowego. Zapomnieliśmy hasło Petlury: „Państwo ponad partie. Naród ponad klasy!”. Teraz wszystko jest na odwrót: interesy partii, partii i interesy egoistycznych osobników, którzy czasem nawet grosza nie włożyli do budżetu narodowego, stawia się ponad wszystko. Mówię nie tylko o partii tzw. sług narodu, która pragnie sobą zastąpić państwo, jednocześnie pracując na jego osłabienie, ale także o tych partiach, które znajdują się w opozycji. Bardzo niepokoi mnie pragnienie prywatyzacji ukraińskiej ziemi i obiektów strategicznych, boję się, żebyśmy nie znaleźli się „na ojczystej, nie swojej ziemi”. A w 2020 roku nasi przeciwnicy w tej kwestii znacząco posunęli się naprzód. Urodziliśmy się Ukraińcami i nasze zadanie na tym świecie jest proste: umrzeć jako Ukraińcy, pozostawić po sobie ukraińskie potomstwo. Dla nas ideą sakralną jest idea zachowania rodu. Właśnie tak oceniamy otaczający świat z jego problemami politycznymi i ekonomicznymi. Kierujemy się zasadą naszych poprzedników: „Wszystko to dobre, co dobre dla dobra, siły i rozwoju mojego narodu, wszystko to złe, co tę siłę i rozwój osłabia”. Musimy więc pielęgnować wolę życia państwowego, wolę Ojczyzny. Tworzyć elitę narodową, która pragnie władzy. Formować siłę, aby zrealizować wolę władzy. Pomimo ogólnego upadku narodowego i braku wsparcia ze strony państwa, dla którego żyjemy i tworzymy, nasz Klub Historyczny „Chołodnyj Jar” nie ustępuje ze swojej drogi. – Rzeczywiście, pomimo tego, że rok 2020 okazał się niełatwy, dla Pana osobiście był niezwykle płodny: ukazało się 5 nowych książek, a 3 zostały wznowione. W szczególności ujrzały światło dzienne takie wydania jak „Żytomierszczyzna w walce”, „Kobiety w wojnie wyzwoleńczej”, „Donbas: radość i ból”, trzeci tom encyklopedii „Pułk Podiebradski Armii URL”, książka „Pułkownik Bołboczan: wspomnienia, świadectwa, dokumenty”. Proszę opowiedzieć szczegółowiej o tych książkach. Czym każda z nich jest unikalna? – W styczniu 2020 r. w Kijowie w Muzeum Rewolucji Godności wraz ze współautorami Wiktorem Moreńcem i Jurijem Juzyczem zaprezentowałem t. 3 encyklopedii „Pułk Podiebradski Armii URL”, który ukazał się w Wydawnictwie Marka Melnyka. W trzech tomach tego wydania znajduje się 1000 fotografii i biografii w większości nieznanych żołnierzy Armii URL, USS, UGA, wolnych kozaków, powstańców i atamanów! To ważna praca! Wszyscy współautorzy są z niej dumni! W marcu kosztem dobroczyńcy Wołodymyra Habencia z Brusiłowa ujrzała światło dzienne książka „Żytomierszczyzna w walce”. Szczere podziękowania również dla Władysława Karpenki, Jurija Juzycza, Marka Melnyka, Kosti Zawalniuka i Tarasa Bednarczyka, którzy pomogli mi zwieńczyć ten książkowy pomnik ku pamięci mieszkańców Żytomierza, bojowników o wolność Ukrainy. Chcieliśmy tę książkę oraz „Pułk Podiebradski…” szeroko zaprezentować, ale wszystkie pięć zaplanowanych marcowych prezentacji w Galicji z powodu pandemii COVID-19 zostało odwołanych. A kolejnych nawet nie planowaliśmy. W kwietniu „Nasza forma” wznowiła „Historię Ukrainy-Rusi” Mykoły Arkasa, gdzie wystąpiłem jako redaktor i autor przedmowy. 30 lipca w Wydawnictwie Marka Melnyka ujrzały światło dzienne dwie moje książki: „Donbas: radość i ból” oraz „Kobiety w walce wyzwoleńczej. Historie, biografie, wspomnienia. 1917–1930”. I znów szczere podziękowania dla współredaktorów – Jurija Juzycza i Władysława Karpenki! Serdeczna wdzięczność dla Związku Ukrainek Ameryki, którego kosztem wyszła ta unikalna książka! W październiku wraz z Jurijem Juzyczem wypuściliśmy prześliczne wydanie – „Pułkownik Bołboczan. Wspomnienia, świadectwa, dokumenty”. A pod koniec 2020 r. Marko Melnyk wznowił jeszcze dwie moje książki: „Rodzicom powiesz, że byłeś uczciwy” oraz „Kobiety w walce wyzwoleńczej. Historie, biografie, wspomnienia. 1917–1930”. A ponadto wydałem 12 numerów gazety „Niezłomny Naród”. – A oprócz książek i gazet, co jeszcze zrobił Klub Historyczny „Chołodnyj Jar” w 2020 roku? – Na początku października Klub Historyczny „Chołodnyj Jar” postawił w Kijowie przepiękny pomnik pułkownikowi Petrowi Bołboczanowi (rzeźbiarze Mychajło Horłowyj i Ołeksandr Furman). W tej sprawie Klub Historyczny, który na wszelkie sposoby popularyzował imię wybitnego dowódcy jeszcze od lat 90., zjednoczył wokół siebie WO „Swoboda”, Korpus Narodowy, „Prawy Sektor” oraz Muzbat. 5 listopada Klub Historyczny „Chołodnyj Jar” podarował popiersie pułkownika Bołboczana 3. Brygadzie Operacyjnego Przeznaczenia Gwardii Narodowej, która na Pokrowę została nazwana imieniem sławnego Petra Bołboczana. I wziął udział w uroczystym odsłonięciu popiersia w miejscu stacjonowania jednostki w Charkowie. 6 grudnia, w Dniu Sił Zbrojnych Ukrainy, dekretem prezydenta Ukrainy 12. Samodzielnej Brygadzie Lotnictwa Wojskowego nadano imię Kubańczyka, generała-chorążego Armii URL Wiktora Pawłenki. Oczywiście i tutaj nie obyło się bez Klubu Historycznego „Chołodnyj Jar”, który popularyzował to sławne imię jeszcze od 2004 roku, kiedy wyszła książka „Szkice z historii Kubania”. Cieszę się także z naszego towarzysza – członka Klubu Historycznego „Chołodnyj Jar”, rzeźbiarza Ihora Semaka z Kałusza, który stworzył niezwykle udane popiersie atamana Dywizji Stepowej Kosta Błakytnego dla Muzeum Krajoznawczego w Medwedziwce. Wiele dobrych uczynków w tym roku zrobili też inni kozacy i kozaczki Klubu Historycznego „Chołodnyj Jar”, wśród nich legendarny dowódca ODcz „Sicz Karpacka” Ołeh Kucyn, strażnik Chołodnego Jaru Bohdan Lehoniak, artysta Dmytro Burian, który stworzył dziesiątki wizerunków żołnierskich – powstańczych atamanów i żołnierzy obecnej wojny rosyjsko-ukraińskiej, a ponadto we współpracy z Wałerijem Martyszkiem wzniósł wspaniały pomnik Mykoły Michnowskiego w Zguriwce, odsłonięty 20 listopada 2020 roku. Ten niepełny raport zaświadcza, jak małymi siłami można robić wielkie rzeczy, i to w tak trudnych czasach! Niski ukłon dla żołnierzy OOS, pod których omoforionem wykonywaliśmy tę pracę na niezawodnie chronionej ukraińskiej niwie kulturowej, w szczególności dla członków Klubu Historycznego „Chołodnyj Jar”, którzy bronią Ukrainy w Donbasie, Andrija „Czornego” i Pawła „Serpnia”, naszego przyjaciela Sandro Kartveliszwilego, gruzińskiego ochotnika, który w szeregach 93. Brygady Zmechanizowanej „Chołodnyj Jar” trafnie i szczerze realizuje swoją miłość do Gruzji i Ukrainy! Serdeczne pozdrowienia dla bogów wojny – ukraińskich artylerzystów, przed którymi wraz z Tarasem Syłenkiem i Ihorem Hawryszyszynem w Dniu Flagi i Dniu Niepodległości prezentowaliśmy książki o walce przodków ze złowrogą Rosją o wolność Ukrainy. Szczere podziękowania za pieśni wyzwoleńcze, które duszę i ciało rwą do boju, dla kozaków naszego Klubu Historycznego – Tarasa Kompaniczenki, Serhija Wasylyuka, Wasyla Luteho, Wołodymyra Samajdy i Tarasa Syłenka! A Wołodymyrowi Barciosowi przekazuję pozdrowienia od powstańczego atamana i generała-chorążego UPA Iwana Trejki, dla rozsławienia którego ob. Wołodymyr zrobił bodaj najwięcej! A Jewhenowi Buketowi ślę pozdrowienia od sławnych hajdamaków Semena Neżywoho – o ich atamanie Jewhen napisał ważną książkę. W roku 30-lecia państwa ukraińskiego musimy zrobić jeszcze więcej. – W ubiegłym roku Klub Historyczny „Chołodnyj Jar” zaprezentował księgarnię internetową https://otamania.in.ua/ Czy spełniły się Pańskie oczekiwania wobec tego projektu? – W tym bardzo pomógł mi Marko Melnyk. W czasie epidemii COVID-19, kiedy pisarze są pozbawieni prezentacji, rola księgarni internetowej wzrosła, przez nią też rozpowszechniamy nasze książki. Obecnie w sprzedaży jest 15 naszych książek, inne już rozeszły się wśród ludzi. Proszę wejść, zobaczyć: http://otamania.in.ua – Rok 2021 jest trudny dla wydawców prasy drukowanej. Czy gazeta „Nezboryma naciya”, którą Pan redaguje, odczuwa skutki niekompetencji obecnej władzy? – Nasza gazeta odczuwała to i odczuwa stale – za wszystkich prezydentów, wszak władza nas nigdy nie wspierała, choć „Nezboryma naciya” od 30 lat pracuje na rzecz wzmocnienia duchowych fundamentów państwa ukraińskiego. Ale czytelnik „Słowa Proświty”, wsparłszy najpierw swoją gazetę, może wesprzeć i nas, prenumerując wydanie. Nasz indeks prenumeraty to 33545. Cena jest minimalna. – W ubiegłym roku z powodu pandemii trzeba było odwołać tradycyjne kwietniowe obchody ku czci Bohaterów Chołodnego Jaru, które miały być jubileuszowe. Czy planuje Pan obchody wiosną bieżącego roku? – Trudne pytanie, wszak kwarantannę ogłoszono do 30 kwietnia… Obecnie przygotowujemy się do przeprowadzenia obchodów w dniach 1–4 maja. Ich program opublikujemy wkrótce w zasobach Klubu Historycznego „Chołodnyj Jar” oraz naszych partnerów. Mam nadzieję, że także na łamach „Słowa Proświty”. – Nad jaką książką Pan obecnie pracuje? – Razem z Jurijem Juzyczem kończymy pracę nad książką „Mykoła Michnowski”. Znajdują się w niej 56 wspomnień o Mykole Michnowskim, z których 9 po raz pierwszy wprowadza się do obiegu naukowego, a jeszcze 8 wspomnień po raz pierwszy publikuje się w Samostijnej Ukrainie. A absolutna większość innych wspomnień do dziś jest mało znana nawet historykom. Oto nazwiska niektórych autorów, którzy wzbogacili naszą wiedzę o Mykole Michnowskim: Serhij Szemet, Stepan Siropolko, Iwan Łypa, Wołodymyr Doroszenko, Ołeksandr Kowalenko, Wasyl Wowk, Jurij Kołlard, Wiktor Andriewski, Serhij Szełuchin, Kateryna Antonowycz, Petro Stanisławski, Lew Hankewycz, Wartołomij Jewtynowycz, Marija Ływycka, Mykoła Uhryn-Bezhrisznyj, Wołodymyr Dołenko, Stepan Hajduczok, Mychajło Jeremijiw, Wartołomij Jewtynowycz, Nestor Korol, Pawło Skoropadski, Ołeksandr Szapował, Mykoła Hałahan, Mychajło Hruszewski, Hałyna Żurba, Tymotej Staruch, Jurko Tiutiunnyk, Petro Kowaliw, Roman Młynowecki, Anatol Hak, Hanna Sowaczewa, Sawa Kryłacz, Dmytro Doncow, Stepan Samijłenko, Mychajło Sadyłenko, Iwan Marczenko, Iwan Pawełko, Ananij Wołyneć, Lubow Drażewśka… A ponadto publikujemy 26 tekstów samego Mykoły Michnowskiego. Z nich 12 po raz pierwszy, w szczególności chodzi o utwory z lat 90. XIX wieku – jeszcze przed napisaniem przez Michnowskiego „Samostijnej Ukrainy”. Oprócz tego ustaliliśmy autorstwo Michnowskiego w przypadku 5 tekstów, które wcześniej nie były z nim wiązane. Publikujemy także dwa wywiady Michnowskiego – z 1912 i 1918 roku. Czyli spuścizna twórcza Michnowskiego, która do tej pory mierzona była na około 45 tekstów, została zwiększona o 17 tekstów (mniej więcej o jedną trzecią). Oto tytuły niektórych z nich: „Notatki literackie”, „Wspomnienia Lewobrzeżnego”, „Świadectwo istnienia naszego narodu”, „Odezwa UNP w sprawie wojny rosyjsko-japońskiej”, „List do posła z Połtawszczyzny d-ra [Juchyma] Sajki”, „Śmierć Marka Kropywnyckiego”, „Pomnik Marka Kropywnyckiego (list do redakcji)”, „O 'Lisie Mykycie' Iwana Franki”… A ponadto publikujemy 115 wzmianek prasowych o Michnowskim. Faktycznie wszystkie one po raz pierwszy są wprowadzane do obiegu naukowego. Są to wzmianki o procesach politycznych, o obronie chłopstwa przed rosyjskim samowolstwem, o prześladowaniach samego Michnowskiego i jego brata-księdza, o walce o wprowadzenie języka ukraińskiego do sądownictwa, o czczeniu pamięci ukraińskich działaczy w Charkowie itp. Oto tytuły niektórych z nich: „Czestwowanije pamiati Kotlarewskaho”, „Telegram Mykoły Michnowskiego i ukraińskiej inteligencji m. Charkowa do szefa rządu hrabiego Serhija Witte z żądaniem natychmiastowego uchylenia ukazu emskiego”, „Język ukraiński w instytucjach państwowych”, „Sprawa ks. Michnowskiego”, „Wieczór szewczenkowski w Charkowie”, „Smert i pochoron M. L. Kropywnickoho: W Charkowie”, „Pamiati H. F. Kwitka-Osnowjanenki”, „Czczenie T. H. Szewczenki przez dumę charkowską”, „O budowie pomnika M. Łysence w Charkowie”, „Pamiatnik M. L. Kropywnickomu. (Zajawlenije hl.[asnoho] N. I. Michnowskaho)”, „Występ artystów trupy Sadowskiego na rzecz pierwszego pułku ukraińskiego i towarzystwa imienia Połubotka”, „Pierwszy występ teatralny towarzystwa Połubotka”… – Pańskie życzenia dla czytelników „Słowa Proświty”, proświtian… – Pomóc „Słowu Proświty” w niespokojnym czasie, kiedy zamykają się ukraińskie gazety. Uważać za zaszczytny obowiązek obywatelski pomoc „Słowu Proświty” oraz „Nezborymij naciji” poprzez prenumeratę i propagowanie wśród przyjaciół oraz bliskich tych wydań, tak potrzebnych Ukrainie. Radzę czytać książki Klubu Historycznego „Chołodnyj Jar” – o najlepszych przedstawicielach naszego narodu i ich walce o wolność Ukrainy. A ponadto życzę odnowienia walki o państwo narodowe narodu ukraińskiego oraz wiary w zwycięstwo. Kozakom i kozaczkom chwała! Rozmawiał Jewhen BUKET Zdjęcie autora Setki imion bojowników o wolność Ukrainy powróciły z zapomnienia i zostały wprowadzone do obiegu naukowego dzięki wysiłkom badacza walk wyzwoleńczych narodu ukraińskiego, prezesa Klubu Historycznego „Chołodnyj Jar” Romana Kowala. Na początku roku za codzienną żmudną pracę na rzecz utwierdzania ukraińskiej Ukrainy i czczenia pamięci bojowników o jej niepodległość Roman Kowal został laureatem wyróżnienia „Twarz roku”. A dziś jest gościem tygodnika „Słowo Proświty” – rozmawiamy o ubiegłorocznych osiągnięciach i planach na najbliższą przyszłość.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn