Strona · s. 11strona oryginału ↗
KSIĄŻKI — KONIOM POD NOGI
Слово Просвіти, №10 за 2008 рік
Stepan BOJKO, uczestnik chóru “Czerwona Kalina” iwanofrankiwskiej “Proświty” “Proświta” — najstarsze ukraińskie towarzystwo społeczno-kulturalne, które budziło świadomość narodową, szerzyło światło wiedzy wśród ludu. W naszej wsi Wyżniaki (25 km od Lwowa) jeszcze przed I wojną światową kilka razy inicjatorom założenia oddziału “Proświty” odmawiały władze powiatu przemyskiego oraz miejscowy wójt. U władzy byli Polacy, którzy nie chcieli, aby “Proświta” istniała, ponieważ w ukraińskich wsiach, wraz z UKGK, była ona centrum całego życia kulturalnego Ukraińców. W ludowej czteroklasowej szkole tylko dwa razy w tygodniu uczono ukraińskiego (w inne dni nauka odbywała się po polsku). Jak opowiadał mój dziadek Hnat Procyszyn, w stodole Iwana Łobodyńskiego wiejscy chłopcy i dziewczęta grali sztukę “Nazar Stodola”, dopóki żandarm z komendy wojskowej nie zamknął jej na kłódkę. Był rok 1903. W 1905 roku, kiedy zbudowano nową cerkiew, przy niej w marcu świętowano dzień urodzin Tarasa Szewczenki. Na dzwonnicy wisiał portret Tarasa w wyszywanym ręczniku. Dzieci deklamowały “Płynie woda w sine morze”, “Myśli moje, myśli moje”, “Mijają dni, mijają noce”. Często jeździłem z dziadkiem w pole po snopy, ziemniaki i w drodze czytał mi wiersze Szewczenki, narzekał na Chmiela za ugodę perejasławską. Nie wszystko jeszcze wtedy rozumiałem. Już po wojnie dziadek podarował mi małą książeczkę “Taras Szewczenko”, którą wydała “Proświta” jeszcze w 1933 roku we Lwowie. Było tam 50 wierszy (fragmentów utworów), których starszy brat Jarosław, ja, brat Hryhorij i siostra Nadija uczyliśmy się po kolei. I w niedzielę, kiedy rodzina wracała z cerkwi, czytaliśmy je na głos. Już w radzieckiej szkole czytałem “Sad wiśniowy koło chaty”, “Trzynasty rok mi mijał”. A za wiersz “Rozryta mogiła”, który czytałem na przerwie i usłyszał to kapitan w stanie spoczynku Wiktor Filin, zabroniono mi deklamować Szewczenkę. Lecz najbardziej ucierpiałem podczas nauki w Lwowskim Technikum Budowlanym. Kiedy byłem na pierwszym roku, zmarł Stalin. Zmarł w marcu, dlatego święta szewczenkowskie odwołano, wszędzie była żałoba. Studenci mieszkali w dawnym klasztorze; w refektarzu ktoś powiesił niewielki portret Szewczenki.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
