Strona · s. 12strona oryginału ↗
RODZIMY KRAJ
Слово Просвіти, №10 за 2008 рік
Wołodymyr HETMAN, Państwowa Służba Ochrony Przyrody Ministerstwa Ochrony Środowiska Ukrainy
O WALORACH HUMANISTYCZNO-REKREACYJNYCH OBSZARÓW PRZYRODNICZO CHRONIONYCH
Jedna z takich wartości, jeszcze nie w pełni uświadamianych przez społeczeństwo, to wartość humanistyczna, właściwa terytoriom i obiektom funduszu przyrodniczo chronionego Ukrainy, a zwłaszcza narodowym parkom przyrodniczym i regionalnym parkom krajobrazowym, w których chroni się kompleksy przyrodnicze oraz historyczno-kulturowe. Te „oazy” chronionej przyrody będą służyć świętej sprawie patriotycznego wychowania, zwłaszcza młodzieży, która będzie szanować rodzimą przyrodę i historię. Zasługuje na uwagę przykład sąsiedniej Polski, gdzie w ustawie o ochronie przyrody (1991), w części dotyczącej regionalnych parków krajobrazowych (których tam jest ponad 120), czytamy: „…grunty i inna nieruchomość położone w granicach parku krajobrazowego mają znaczenie rekreacyjne i służą wychowaniu młodzieży w duchu szacunku dla rodzimej przyrody, kultury i historii”. Dla realizacji tak wysoko duchowego celu w Ukrainie należy stworzyć własny model parku narodowego, który może opierać się na trzech koncepcyjnych substancjach: przyroda — piękno i unikalność krajobrazu przyrodniczego, historia — charakterystyczność i niepowtarzalność środowiska historycznego, religia — sakralność, świętość lokalnych zabytków architektury i obiektów kultowych (świątyń religijnych). Bez wątpienia będzie to służyć samopotwierdzeniu narodowej tożsamości, rozkwitowi i wzbogacaniu idei narodowej. W naszych czasach głębokiego upadku duchowości i moralności, zwłaszcza młodego pokolenia, szczególnie aktualnym stał się problem edukacyjno-wychowawczy, który rozwiązuje się w dziedzinie funkcji światopoglądowej ekologii i praktycznie realizuje w naukowo-poznawczym odkrywaniu przyrodniczego i humanistycznego potencjału obszarów chronionych i rekreacyjnych krajobrazów.
PRAWO DO OBCOWANIA Z PRZYRODĄ W tym kontekście szczególnej uwagi wymaga teoria humanistyczno-zasobowego potencjału krajobrazów. Najpierw jednak zaznaczmy, że do badania i wyodrębnienia takiego potencjału potrzebne są przesłanki, w szczególności psychologiczne, ekologiczne, etnologiczne itp.
Przesłanki psychologiczne zakładają zdolność badacza do holistycznego (całościowego) postrzegania otoczenia, w złożonych powiązaniach podmiotowo-przedmiotowych. Pozytywne lub negatywne postrzeganie przyrody sprzyjają (lub nie sprzyjają) różne stany człowieka (nastrój, samopoczucie itp.). Tak więc od emocjonalności człowieka zależy wartość percepcji przyrody. Poczucie miejsca w jej postrzeganiu splata się z poczuciem przestrzeni, ojczyzny; poczucie czasu — z poczuciem historii; poczucie piękna — ze świadomością niepowtarzalności zwyczajnego. Zwyczajne, lecz głęboko osobiste staje się wyjątkowe i zyskuje wartość obok tego, co wybitne, znakowe.
Przesłanki ekologiczne wymagają uświadomienia sobie ograniczoności i podatności na zniszczenie wartości przyrodniczych. Właściwie podejście ekologiczne jest potrzebne do zachowania wartości przyrodniczych oraz historyczno-kulturowych, materialnych i duchowych, których substratem przejawu jest etniczno-krajobrazowy.
Przesłanki etnologiczne wyodrębnienia humanistycznego potencjału zasobowego przyrod-
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
